4
VETERVM ALIQVOT SCRIPTORVNf
SPICILEGIVM
T 7mus Qufrtus Continet
iStatvta antiqua AbbatiJB
Corbeienfis a S. Adalardo
Abbate Ordinis S. Bcncdi^
pnrfcripta.
\ Antiquiorcs Consvetvdines
Cluniacenfis Monaftcrij O. B.
Collc(5lorc S. VDALR.ICO
Monacho Benedi(5tino.
4 MiscELLANBA EpiflDlaroni»
Conciliorumqtie aliqttOC y tc
Diplomacum.
5 Chronicon Ecclcfia: Ceri-
tulcnfis 5 fiue Sancti Richarij,
O. B. Au(5lorc Hariulfo.
6 MAR.TVROLOGIVM vetuftifli-
mum , S. Hicrctaymi nomine
iniignicum.
^Sententias Lanfranci
Archicpifcopi Cantuarienfis.
Prodeimt ntmc pnmum in lucem
Ofiri^fiudio Domni LvCiE Dacherii e Cowfjtig^ttmu
S. Mmiri Momubi BetudiSbu*
^^ W : *■
P A R I S I I S ,
Apwi Carolani SaTreux , infignis Ecclefix ParifienfisTypographua^ in Atiio
f • Tcmpli Beatg Mariae , fob infigni rrigm Yiftntom.
C I 3. I 0 C. L X I.
Cum PriniUgio Re^is.^ Su^enorum ^ermiffk. • ^ y ^ ^.oogle
* •
Digitized by Google
LECTORI
Ledor emdice, cibi aomuilla beic breuicer more
aoflxo apcrieii<la,
Ifi primi^ Fracmbnta Statvtorv-M vete- ^^J^^
RIS C0RBE1>. , <JU{C nobilillimus AdALARDVS, an^i^ifa
Abbas San6liflimus , olim iuis Monachis cum Abbatix
jcripnc^eichedismembcaAacetseiuiilemAb toeniis,
llie cliarcarij eruimus^ ea 4|uidcm temjpieftace
jmmm • &d ficu •& mucoie ^Jiguanniliim kbe-
fiiOatis 9 vi&Bl &hxaie fugiebam chajraderes»
adeo vc fere mihi diuinandum fucrit. Vcr ba •
.exoleca, & criuialia, qus iUa ferebac xcas,in mar-
^ine clucidaiie^Qpejrs-pirecium puuui^ ne quid
Ledorem. SDoraretur. Cecerttm Biographus S.
Adalanii fi. Gecardus in capice 8. iUorum cum
kude meminic Scaruiionun ^ ad Imac modum:
ab exilio reuerfus fui^iec anno Chriili
4 LECTORI.
ordinAtionU fiM qui nojfe^voluerit y in lihro qui de
hk confcripiiu eft , legere poterit non fine gtAndi mL
mirattone : ^vbi ettam profpiciet quam /apienter i
ySfiiiite di/^tsfiimi dmtte Corheienfis ^ cdefim^
Porro pnBcer ea <jux a cenebris ac (icu vindicaai
fragmencadipeieft dumtaxatlndiex capicum nn-
mero 6i. Edidit & alium Librum egregius ille
Abbas ad Regis animum Chnftianis moribus.
imbuendum , & Auls Miniftros in (uis quofque
officijs reilc ac prudencer inftitucndos , conti.
nendo^que $ Hincmaro cefte oculaco in £piftola:
14. capice u. n^ddiurdMm fenem Jkpiintem , aic
ipfc^Oowiii Caroli Aiagntlmpmitoru proptnquum,
^ ty^onafterif Corheia Abbatemy interprimos Con-
filiArios primum in adole/centia mea fvtdi. Cuiue
libiUum de ordine Talati/legi ^fiarip^ \ in quo in-
ter ceteTA eontinetury duilbus prindpsHiir diuifio^
mbtu iottm reffii fiunm eonfimn , mtapofito Jim^
per @^ *vbiqtteomnipoiintiiDiiJt§di0Oy efc
Anri ClVNIACENSIS AfiBATIjE ANTiqVIORES CON-
quio?es SVETVDINES vt in lucem proferrem duplici fum
Confue- vfus apographo : altcrum quingentos prje fe fc-
C^ul >^c^^5annos ad mc tranfiniierat Nicolaus Camtt-
tenfis zatius Ecclcfiae Trecenfis quondam Canonicus,
Mona- ' Amo Chtifti i6jo. Alcerum vero Afcetehum
^'^* Clumacenfe recenciorrmanu eiaratum (ubnii.
niftrauic £ priori ad- Ubrr cercij* dimidiam par*
tem capicis 9. cxfcribi tantummodo curaueram,
quodmihidiutiusillud feruare per tempus non
licercc : (perabam nimirum fi quando ha: Coui.
(uemdines. edcadc £brenc , icerum apograplit
Digitized by
lECTORI. j
copiam mihi fa^um iri : at , (pes vana fuit fiqui-
dem licet omnem adhibucrim dihgentiam , qui
meis , qua amicorum literis ac precibus , nuliibi
camen» podflimum in fiibiiotheca Trecenfi Pa- •
tramCongregadoius OiatohjyvbiilludaiTeniah
cerco iiiuiiueram , apographum potuit reperiri
Audor harumce Conlnetudinum Vd alricvs ,
^obilitate juxta & {anditate clarus , infcribitur :
c cuius vita ( quam Deo fauente dabimus cum
alijs Ordin. Benedidini Sandis ) paucula quse ad
tem£iciuncnoftramhxchabe : 'UinefdkUii fvir
VDALRicys ix Ulmfln ffrojkfm ^mtMmmm^d^
tif^9m£ dmitmky whtt iucijer imter ctunk f^K&^
iita, , pe imtr t9^m eopiStimUr Ju4e relucebat no^
bile /Aenuty &c. Et multis interjedis. Ip/e pri-
mum , petente WtHelmo Hirfiugienfis CanobtJ He^
uerendijfimo AbhAte , AUmnnnia Momftmji CoN^
svsTVDiKBs Clvniacensis Ecclssub imyir^
quas pltrifut MwufihcB rtUgimtii 4tmmrm temta<
ftmdiOf tmttiqmt ^tmtrmimte tibftrtumt ^ Ample^
&mmtmy mefiopet regim fi luAere grmmlemur : de
quibus duos { tres Vdalricus afTerit*) libellos lu^
* In Epiftv
culento fermone compofuit ; quorum confiriptio tam mum^lLni
per Alamannia quim ^ aliorum regiontm Mona^ K Pr^
fieris longe Uteque peruolauit, Sluot fi jorte leges^ ^i^" ^
fHfdmm dimnajeruitutis , aUmmque offidwmmi
ttmimm '9Mstmum^ j^mmlumit ^ Fr
tmit leget emtfmptm m eie reperir^ , fiu(Uum , ia*
genium quoque ffipientiamque fvin inibi manififte
poteris cognofcere, Erat enim homo ijte doBus pmi-
terjamiliM in re^o. ectiormm ,^rofere»s detbejimm^
6
foo nou4 ^ rviard, umU nmUos ad/aentiiu» mr.
viacfiiu Atenitn non eo quo coliegit temporeydaL.
^^pa^. rictts illas Confiietttdines.pnmikEifuiile condi*
Jtoamio » * multis rctro temporibas jam vfii re-
t- i^- ceptas legenti palam fiet , ita vt id coiilirmari
opus nGUi fit. Quare cas vetuftiores nuncuparc
. non dubitauL A lias poftea fcio latas a Venerabili
Petro Abbate , vt occurreret nonnuUisqui iire-
Eferant diilblutis quorunda Coenobitarum mori*
us^quas cemere eft in Bibliotheca Cluniacenli;
£t quamuis ad Monachos prcfertim attineant
Ordinationesiftx, multa nihilominus inibi oc-
current quxad Ecclefiaft:icorum muniorum illu-
ttrationem, atque ad diuina myfteria ritc pertra-
£^nda non parum conferunt^puta qua? deaul
gttfto Miffie Sacrificio , de £xtrenu&.Vndionis
Sacramento, deconfe^iionishoftiaramiaalta.'
ri confccrandarumfimuna cura , & religionefin-
gulari^ deque alijs ad canonicas Deo laudesdie
nodfcequc perfoLuendas obferuantijsjpr^fcribun-
tur. Aft prfctercunda minime eft annotatiuo»
Cttla a mc maigini affixa pag. 89. adcap. 55. Do
BenediBHonikm ^mumm , ^ dliomm fiwOnmnx
vt explicarem verba ifta: z4lkim ( vuas) Jmn^
rio reprafmmty ^ AnnmmS4€if4mmmCmm»>
nem dd hortLm compttentem (gk pr^snotAtMn , (^r.
Ita fe habct annotatiuncula : Scilicet ad hacfverbA
(jutonie y Ver quem bac omniaDomine /emperbon^
crun^tic. h^mpetunc Fideles o&rebant nouas
frugcsyvuasy&bas, aliique idgenus,qtteiBSa^
Oigitized by Coogle
7
ccrdos in altari benedidionem imperticbiatur.
In eamdem it fentemiam Durantcs Epifcopus
Mimatenfis in libri 4. Rat. capitc 46. num.
vbi Canonis locum proxime citatum explanac
his verbis : Hoc autm loco benedicuntur wwe , ^c,
Mos enim vetus fuic, & etiamnum in quibuf-
dam vigec Ecclefijs , primitias fruduum Dea
confecrare , quo tanquam Summum Creatorcm
vniucrforum ipfum ndelis populus profiteatur,
veneretur,eique gratias de beneficijs fibi prae-
Aitisagat,ac carleili benedi(Sbione illisfirucndo
cumuletur. Et idquidem ex inlhtutione Euty- Ho|oMe-
chianiPapac, vti refert^*ontificale Damafi : Hic sacram.' *
%nflituit fruges yfitbas , fvuas in dltmo hfneiict, p^g.^^f
velut & Martyrologia Rabani & Notkeri. In
Concilio Carthag. 3. can. 3. frumenti & vuse fit
mentio in Concilio quoque Trullenfi can. 28.
& Burchardi Dccret. hb. 5. capp. 3. & 4. Atque
vt fenfum hic meum apponam , admodum vero
fimile eft, illa Canonis verba polTe fic exponi:
Per quem b£c omnia TDomine ftmper bona creas^fAn-
^fiau/viuificas prafta^ nobiSy&c. Hoc eft per Fi-
lium tuum,yJiW quo fa.Bum efl nthil quod foMum efi^
hosfru6tus,quostibi nunc ofFerimus,& abs tc
benedici poftulamus , continuo creas ac produ-
cis ad bonum& vtilitatcm noftram. Verum dc
ciufcemodi interpretationc Lc6toris efto judiciiL
Ahus ctiam codex fcriptus earumdem Con-
Cietudinum,a Bernardo Cluniacenfi Monacho
concinnatarum , ac B. Hugoni Abbati dicata-
tum,fubminiftrauit qu«damcapita,quacin vtrit
Digitized by Google
S LECTORI.
aue & Cluniacenn , dc Camuzacij 'Codicibus de-
uderabaiinir» nimimm capita i|. x4.dc ij. Beh.
fiardiaucemPnefacionis pericopen^ne toca pe-
reat , hoc loco (ubcexere , Ledlori , opinor, haud
crit ingratum, vcl a propofito alicnum, Sic au-
ten^ cxorduur Bernardus:
ReVERSNDISSIMO , ATQjnS TOTIVS RBLIGIONn
PRiECIPVO 4 DOMNO HVGONI AbBATI,
3, T^Rater Bernardvs fiUorum eius vltimus ;
j, Jl^ quiccjuid effc, dici , 6c cogitari potelt ex-
„ cellcnrius. •
9f iQuouam , Pater Religioilflime , ioci Ciunia^
» cenuTTOmvniuerfk cai-nis pauladm ihgredien*
» cibuSy ac Nouicijs (ctccedenabus , (}uedam it
» Confuecudintbus fepiffim^ oriebantnr concro-
y, uerfias, diuerHs diueria renrienahus,ica vt ple.
rumque Nouicij hxc audientes, incertiores de
}y Capitulo difcederent quam acceffifTent j operx»
» prerium judicaui iiveftra milii audoritas impe"*.
9y4nrec> vcxum quanta poflemi diligencia ipiaih
9, yericacem iiiQeftigarem.,6tfiue ex nis qus
pca reperiiem, fiue ex bis qus didicenin, vet
„ difcerc poffem , fententias veriorcs atque di*
fcrctiorcs , quibus videUcct probabihores , &
mehds ordinem fcientes perfonx tellimonium
sjcdarent , in vnum voliunen redigerem ^ sicquc
9» aeqnicftccm confideracani , lictcrii» dil^csrius aoi
>riiotmm pofteris derdinqQerem. . Hoc^iiataiio
99 Opufcdo pro mes paniteari$;m6dulp'i>roDis
accepta
Digitized by Google
LECTORI. 9
accepu juiCone impieo^ quafi nuulus ad fbn*. *^
cem recurro , Veilraeque ExcellentUB . quod ez ^
eius plenitudine haufirepnelento, &c. Tantdm
reftac,vtveflramihifnccurracomdo,quatinus «
fequi poflimquod invobislaudo, &viam quam
monll:ratis,quamquc dclcnbcre jufliftis tenerc-"
fufficiamad lalucem mcam & gloriam veftram.
Obfecro autemFratres noftros ne ded^entnr *^
ex ligneo vafc potum veritatis fiimeiVy neque ^
propter fiftulam plumbeam , per quam fluit
aquam fiigidam , clarimque defoiciant , fi cos
fitire contingat,vtfciantquibuslententijsinni- "
tidcbeantjVt a landarum Conluetudinum tra- "
mite non recedant. Omniporens Deus,incuiu$
manu confiftic omnis profci^us- ioci Clunia^
cenfis,con&ruet fandtum caputveftmm nobis
incoiume , vc videatis fiiios fiiiorum veftroi.
rum, longoquc cempore mundo prsbeacis fo- *•
latium. (c
Hadlenus Bernardi r^sfatio ; qui xqualis ex-
fticit fan^ii Vdalrici , eodcmque confcripfic tenu
pore Confueiudines^vt conjiccre Uc^^ quo &.
ipfe Vdalricus. Cur porrb Vdalrici potiiis quant
Bernardi coUedionem ediderimus , mtio iir
prompcu eft : nimimm ob nominis claritatem
Vdalrici ^ quodquc comptiorc fttlo ac melio-
ri ordine , dialogis fcilicec , digeftam eius col-.
ledionem judicauerimus : qui fcribendi ma»
dus, cum de afcctieis rebus , ritibufve pracfer-
cim agicur ^ £ieiliori via animum inflruic, fiuu
decque. '
lo L E C T O R I.
LANfRANCi Archiepiscopi Sermonbm brc-
^ uiilimum , elegancifTimis Religiofce vicae docar
d Ar!" mentisrefercuiiijdefchpficexBibliochecjBOxo^'
«hiep. nienfis M S. Codicc' venifto lofephus WiUiam^
Caiiciiar. fgjjuj^ vir do<aus,&admc comiter mifit die 9.
Decemb. 1659.
IV. In MiscELLANEis EpisTOLARVM , &c. Prac-
Mifc iia. cipuc func aaimaduercenda^ u JJtiesx fbcieca.
ftolaram ^ > Fratmiicacis inicx inter Monachos iandi
Conci. Kemigij Remenfis^&iandtiDionyflj inFrancta.
iiorum. ji^^g^ moris fuic apud Teceres tum Monachos «
que ali- • ^\ • t r •
quot , ac tum ctiam Clencos , eadem prorlus racionc coi-
Diplo- re focietaces, qub inuicem participes fierent&
foitam. pj.gj.m^ ^ ^ piorum operum , quac ipfi pacrabant.
Anciquiores ijs hujulmodi Uteras iia^enus re-
perinulias *, in quibus haud nouum adinuentum
videbis, pfiiknos decantari , vigiUas celebrari,
atque incruentum Corporis 6c Sanguinis Chrifti
peragi Sacrificium , in fubfidium animarum
corporibus (olutarum. Videbis & in folo Dio-
ayuano Monaftcrio Sacerdoces Monachos^ Dia-
conos, Subdiaconos mulcb plures <{ukm fibi
falso fiiasfire, qui prcfiradc & importun^ con«
tendunt , ea tempeftace perraro Monachos £icris
iniciacos fuifTe , ac vnum aut altenim copiofie
Monacliorum curmsp Prcfbyccrum Sacramenca
tunc adminiftrafrc.Ncc moucrc tc dcbcr,Le6tor,
qubd ferici Monachorum promifcue Epiicopus
adfchbatur, nuUaplane dignitatis habita ratio-
ne:Siquideminhac&rie obferuatur ordo tem-
poris , quo quifque yotaDeo nuncupauic rega«
Digitized by Google
L E C T O R 1. 11
laris difciplina?. Innumeta prop^ occurrunt apud
iUorum ac (ubfequcnuttm cemponim Hiftoricos
cxempla Epiicoporum , qui nuncium remiferc
dignitacibus, honoribus, diuitijs , quibus exonc-
.rati in Iblitudinem fccedebant, vti liberius fe-
.creciuique priuac«c (aluti incumbcrcnc , ac thco-
tix diuinac vacarenc. Sed beui quam lonee ab-
iimc ab illiusatucis piecacey&culi huiusbomi.
nes Monachorum olores yfeip/timuMtes^JuA /em-
pcr qu^rentn nvm ijum IbSV Chrtsti ? Parcofirii-^
ptis ncquid grauius,ac verto ad alia calamum.
Ad extremum cuipiam aUcnum fortean vidcbi-
cur a Kegia majelUce^^calogo Monachorum
Imperacorem Rcgemque annomerarL Ac ea fuic
Chriftianoram Principum ac Nobilium piecas^ .
vc (ummoIocoMonachos haberenc, & magnac
felicicacisinftarducerenc, (i quomodocumque
m confortionem jcjuniorum , vigiliarum, ac prc-
cumvenire polfent illorum -, quos vtiqueTneo-
dofius Imperator * Btiktos ac FeUc^mos appellat, • ccdrenas
Angelos Chryfoftomus ; Gregorius Naz. * 2;""!
mirk mofiri Primtiae^ Cohmmd^^/Sdeimfirm Coro- ?ho^i.
M^Saluianus ' StmSos Dei. Annc id magis in- ^o »e|p-
dccorum pucandum eft, quam quod fappiffimc « Atj lui!
vluvenit? NcmpcnominaluaRegcs infcribivo- Jui^i^Sc
lunt indicibus Socictatum , quas Confratcrnita- ^Sr*'**
tesvocant. Kepericur &varijsin Cacbedralibus,
aliifque Canonicorum Ecclefijs, Rex pcimus Ca-
Aoiucus, veluc in hac quam edimus epiftoia, pri^
ini Monachorum tmperacor dc Rez.
3. De VrbaniPap^e Dei^reco in Concilio Nc-
e 1;
tt L E C T O R 1.
maufenC nihil cil,Lcdor, quod prscfari debeani,
quandoquidem ea quae illuilracioae indigerevi.
aennir^iiimargine breuicer babesadnotaca:(i>.
lunmiodd annus eiiiice Decreti.fiue Decreco..
nim , praefigendus eft. ConlbtClaromontanum
Concilium ex omnibus qui hac de refcripscrc
Audtoribus , ab ipfomet Vrbano celebratu anno
Cbriili 109J. ac proinde noifaram SynodumNe»
mau(enfem anno fubfequenti 1096. coadam
v«%«ij * vt Drodit FragmtACum hiftorijr FnuL i
H"ftor"'^ Floriacenu Monaftedo erutum. Verum alluci^
chcfaij naturFragmenti AudlorifthsEC referens pag. 90.
**** cyinno nhJnwniLtione Domini m x c v i. wijie fUnt
ftelldi^ (^c. Eodcm anno TdpA Vrhanus in GaUias
<vemt^ Qonctltumqui m$ximtim Epi/coporum & Ah*
Jbittum apudCUrmmmotum im Mtufi NouiuAre
fiiUbrsmit. fyfifueuH quoque ouuo apudNemom*
/um idhii tongregmit iu Meufl lulio Coucilium.
No^ Bi- AptiuscrgoChronicon Malleacenfe , (lue fan6bi
bhothccx MaxcntiJ ad annum m x c v i. 1 rhanus Papa. -^je-
jubbjf* niens ad feftiuitatem S, HiLanj ffit PiSiauis , (^c
Jnde rmeauit Rouhuu , & m eundo remeumt AiV.
nt^um ciuitatem^ ^c. DeUceicebat eaSynodus
in codice/ccipto Abbatix S. Albini, quod mihi
indicauit , commodauitque Emericus Bigot,
non vulgari vir dotftrina , humanitatcquc fin^
^ularL
4. Q]4pd ad Litteras, Diplomata, A(ilaque, in
caufa Schifmatis Nicolaum V. Papam inter,at-
que Amedeum , Felicem V. nuncupatum , orti,
accinet ^ ea cailtum pubU^aui qtt^ DoOiffimus
Uiyitizeu by LjO
L E C T O R I. 1}
Raynaldus fuis AnnalibusEcclefiafticis non in-
ieruic ^ nonnulia ego in quibufUam licceris {xm
piulcule repecicay Ledoci naufeam ne mouereni^
jCzpunzL
5. Georgij Pogiebiacij , fiuePodiebracij , Hu£
marum £iucoris acerrimi , ( quiBo<^mis regnum
arccacvi occupauerat) Epillolara ideo vuTgaui,
vt verfutiaeius & vafricies clarius elucefcat. Hi-
jftoriam verb feu pocius cragcediam Podiebracij »«•
laciflimeprofecucus e(l ac dodiflime^more fiio ab. ann.
idem qui fupra Odolricos Kaynaldus. sU*.*^
Denique icico Ledor , maximam parcem Epi-
ftolarum^Charcarumque, fuppedicafle e dicilli-
moatqueinexliaullo pcnu fuo litterario Clarifn
V. Antonium Vionem , Dominum dHerouual,
virum de iitteratis opcime mericum: quod& in«
&^ diices in Elencho. y,
Abbatls Cbmtvlbnsis, nuncS. Richarij, chroni.
Chrokicon humanicacidebeo C. V. Francilci ^i^ia^i^
Duchefnij , quod fua manu olim parens eius de- nachi s.
fcripferat practer quxdam miracula nullius mo- ^^^^^*^
menti, minimeque filum hiftoriac intercidencia. icnfis.
CbrQQicoa iftud (e concexuiife » feu veriiis per-
fecifle ipfe Ariulfus fcribic ad hunc modum in
fine : Ego Frsier Arhdfm Moiiuifiiril X Ridmrijf p«|. m
bumiiii Moiuubui , boc de Sdnffi Uei noflri nobi^
lifdte ^ *vtilitdvbiff , i Domno SaxowaIo ante plU"
rc8 annos inchoAtum Opus DeoauxiliAnte pcrficiens,
&c, Completum cfi autcm Humanitatis Filij Dei
dOMO to88, Coniuias velmi Ciariff V. Pauli Pecar
uij Bnut Sjntdffnddi Jii$iardo ( qui Abbas exlU-
^ » • •
6 iij
Digitized by Google
14 L E C T O R L
tic Centulenfis ) @^ eiufdem pro/kptA : quod flc
repetita cclicione inferuit Andrcas Duchefiiius
como 2,. pag. 551. Vecerum Scripcorum hiftor.
Franc. Ibi reperies multa fcim digna, quae Chro-
nici, quo de agitur , libro fecundo lucss afFerunc
nonparuin. Reperies & e£Egieni, in aerie incifiun^
^cciefis fiue Ecclefiarum Centulenfis Mona-
fterij cum hac epigraphe: Ecclefiaxum Ahz^ngil'
hcrto apud CentuUm anno d C C C x i x. conflruElA'
tmm y ifcrifto codice LKMArEiON» Habec^ for
teor , ChroniconCenadenfe naeuos aliquoc pa.
rachroniimofque : nonnulios in laaigineprouc
memocia fuggeffit indigicaui , ceceros omiu cni<.
dito Ledbori corrigcndos.
VI. Vetvstissimvm Martyrologivm , S. Hie-
Many. ronymo attributum reperi quidem in codicc
veKuldi: MonaAerij Corbeienfis (cripto abhinc circiter
ntnum annos 6oo« (quod Hugo Menardus prelo infe-
nyroTno. ^^'^™ paraucrac ante annos vndeviginti ) ac
miiieto. nxegocanquamgemianumfoBcnm incegrumve
figQitS. cidem Do(Sori nolim aflerere,cum pluresipfo
recentiores Sandos conltet diuerfis temporibus
taniaClericis quamaMonachisproUbicu fuiflc -
adjedbos, pociflime Pacronos aliofque, qui an-
niueiiario cultu cuiufque in £ccleiijs celebra-
bantur. Similes paila func acceffiones Bedae,
Vluardi , AdonisMartjrroIogia r quapropcer co^
gerentur idcnndcm eruditi viri nis ipfis Marty-
rologijs fidcm denegarc ,ni adie^fba fecerncrent.
£0 quoque du6lus animo, complures (nonta«
men omnes) Hiefonymo ztate pofteriores^prouc
Digitized by Google
LECTORI. ij
ia mentem venfire, mucaco charaftere nocari ctu
xaui , quod & ante me praeftiterat pleriiqu^ in lo-
cis Mcnardus nofter. Prxtermifi duas Epiftolas,
quac,ecfipracfcrunt nominaHeliodori &Hiero-
nymi , iaifi arguuntur. Legefis caput quintujn
Pratfacionis Baronij ad Martyrologium Roma^
num,ac duo lequenciacapita,vbi£piflol« iilaB
referuncur, connitancur \ ddque Marcyrologio
Hierony mi perperam nomini adferipco prolizius
pertadtatur : Quamquam non defiint Scriptores,
iiqueviri graues & optimse not2e,quiHierony-
mumconicripfifte Martyrologium, aut incerpre-
tem fuifTe Eufebij, fidem faciant. Venecabilis
Beda in Retrad. in Apoft. cap. i. hacc ait :
AdfiipnUmr^lihirAUrtyfologij qui Hiirmifm
nomim se prefkiiom ^utituUtur ; quamuis idem
Hieronymm illim lihri non duSior ,/ed intefpres%
Eufehius Autem AuEior exfiittjfe narrretur. Idem
Martyrologiumiaudatincap.6. £uangelij Mar.
d. Walafridus Strabo in libri de rebus £ccle£
cap. i8. Htirmtpnm Mitrtprohpmm^fimim Bu/l-
hium Csfufiinfimypirmmi eiretUmm confcripjit , fgt.
Verum enim vero dele(f^at excerpere , & Prac-
fationi mese infererc , prcTCipua c Dinertacionc
V. C. Henrici Valefij Dc Mnrtyrolo^io RomAno^
quod edtdit Ro/weydus , ceftimonia , tum propter
iingularem eius do6l:rinam,diligentiamque,tum
f>ropteramicitiacvfum,tttm prcfenim ouodva^
idis argumentis aperr^ demdnftret nullum ha«
<5lenus Martyrologium noftro antiquius pu-
biicam produjOTc in luccm. Pnmum icaque pro^
i6 L E C T O R 1.
bat Ecclefiam Romanam olim proprium ac
peculiare nufquam habuifTe Martyrologium ^
quo vniucr(a vtercturEcclcfia,antc illud quod
juflu Xyfti V . Pontif. Maximi cdicom cft j (ed no-
biliorcsEcclefiasfuoslemper&ftos habuji&,ia
quibus & £pi(coporum nomina & Martyrum ^
qui apud iplbs pafli fuerant, natales dies erant
perfcripci. Dcindelarius probac Martyrologiun»
quod publici juris facimus , audloricatc potii&.
mum Gregohj Magni^omnium cenlcri debere
vetuftiiIimum,acveIutifoncemcecerorumȣaw
)> AUxmuL Epi/copumficlmhty^Ntisptsncomnium
Martyrum , diftin(3ns perfingulos diwSpaffioni-
3» bus , colleda in vno codice nomina habcmus,
M atque quotidianis diebus in corum vencmio»
99 ne Miftarum lolemnia agimus , non tamen ia
M eodemvoluminequis qualicer ficpaiEis indiea.
» cur , ied cancummodo Ibcus paf&onis pontcur:
99 Vndc fir, vc mulci cx dincrlts ccrris acque prouin-
jj cijs per dies ( vtprjedixi ) fingulos agnofcantut
» mattyriocoronati. Sed hjccliabere vos beatiiE-
mos crcdimus. NuUum bk tverbum dt Homdno
MArtyrologto , tic, Qmtc M^yrolopum illmd
cmm ibi mmiuk (^ngmm , mom fuit pppprmmt- £r-
defim Komtmm^/td commmnt cmm rtliqmit Occidtm^
tdiibm. Hocsmem momuiimdjmtto tmpore^quim
%^Artyrologium B. Hieronymi. Dc hoc igitur inteU
ligcndtu efK^regorij locm. (^erte hoc B. Hteronymi
MAr^rologtum inltdiAntque in Occtdentis partu
(tmtvul^ ftceftmm Jmp doatCdfiodorm imdibr»
dt
Digitized by Gopgle
LECTORI. 17
deDmkkhtHombM cAp.31. BxipiocoWgtturMAr-
tyrologium iliud licet fdso nomen iJteronymi pr^g^
ferat , tAmen wetuflipmum cjje , ac paulo pofl ohitum
ipfius Hieronymi a nefcio quo euulgatum. Legimtu
illud nuper , i ^uiro doElifiimo religiofi/stmique £>.
/ . r>. ex BiUiQtbeuS, Germani nehieanumoddtttm:
fmtflque perfpeximmy tferts ^regorif Magm huie
Mar^trologio egregie conuettire. Quodettim tutC^re^
goriuf , locum duntaxat ^ diem pafsionis in eo uolu'
mine poptu fuijfe^id in illo B. Hieronymi Martyrolo-
gio pet/picue deprehenditur, Deindequod (^regoriue
addityfcr dies fingulos, uotstd tUic fuiffe multorum
Mmrtyrum nomitt^^d etiam cemere licet in iUo qnod
dixi MenyroUgto^in quo nnUm diee eftfine MM^tyrS
tummyContra qumnin Martyroiogto ^o/weydi. Su^b-
re locus Cjregorij Magni nullo modo accipi potefl de
Martyrologio illo quod pro ^etcre edidit^/wey-
dmiiumm iLlo Ro/weydt Martyrologio fvnius feri
Mertyris nomen fingulu diebm ed/criptum fit* Huc
vfque Vaiefius. Cxcera qiiae ad noftrumpfopo^
litum nequaquam iactunc^nefiinprolizioryac-
queadeoLe6toric«diam generem,pranenhittoi
Ex his omnibus liquct cuidentiflime, vtqui-
dem fentio, illos haud leuiter falH, qui autumant
eo anxiqmora efreMarcyrologia^quo breuiora-,.
icilicet in quibus vnius aut alterius Sandi no*
men cuilibet diei a0ignatur : id £me-indubita^
jtum forfitan eilet, fi nunc Martyroiogia prinst
vel (ecundi Chriftianifcculihaberemus. At cum
in confciro fit apud omnes ante Eufcbij tempora
ylios f ailos^ vUa Cakndana;^ vUa dcniqucMar.:
1
i8 L E C T O R I.
ty rologia nuUibi gcncium rcpcriri, fatendiim eil,
ac ccrtb tenendum , quod affirmac ex Gregorio
Valcfius, nempeilludvetuihiis cenfendum efle
^^ariyrologumm^ mmkomm finml Mdinfnm
nomiuA per fingulas SMm diu de/cnpta Jtat, mUito
paffionii iormm loeo.
Poftremovc mendis quibufdam cxpurgarem
Martyrologium quod edo , fubfidij nonninil at-.
tulcre folia in xre incifa , (mulco Ucet pluhbus
nseuis quam nofter codex afpergantur ) qux ad
mecomitateiinguUri mifit Antuerpia vir indu^
ftriiis Ac clarus Baltazar Moretus , Hieronymiani
Martyrologi j maximam panem compled^entia ;
vidclicctab micio ad xii. Kal. lulias. Ea Saxo-
nicos charaderes , velut exllant in MS. vndc
defumpcafuntyreferunt. £t hanc incidendi cu-
fam fulcepifTe parentem fuum, vt bono publico
confuierec , nuhi aiTeruit Moretus , cum anno
prozim^ elap(b noftram Parifijs inuiieret $an>
^crmanenfem Bibliothecam.
PraEfationi fincm impofucram,manumque e
tabula fuftuleram , cum menfes Marcyroiogij ,
quiinprx£uisfolijs dcfiderantur a x 1 1. Kal. lu*
liasad finemytque, R. P. lohannes Boliandus
$4 L Preft) vter» vir aiitiqus rei pendiGmus , ac di-
ligehs indagacor, ^ membranaceo codice ex.
icriptos , vtiipfiim licceris inccrpellaueram,cranf.
uehi ad me quanca pocuic diligencia curauic.
.Venim quia Marcyrologium prope cocum jam
cypisicratimpreirum quum menfesillos accepi^
nohnifiperpaucas pocuifiipplere la^unas.
Oigitized by
" 1
J
19
An. Ch.
»cccxxu
»Cuca
- Anno
dtcicec
11.1.XZZ.
D C C C- I.
ZZZTIII.
V.ZUT* 1<
11. €1% /.
M, CTIII.
ELEN CH VS
CONTENTORVM IN TOMO Q^ARTO
SPICILEGII.
STatvta antiq^a Abbaciat S. Pctri Corbcienfis k ^
S. AAALAHfto Abbatc Ocd. SanOi BenediAi prc
fcdpca, pa^. I
Amtiqvioh.es Consvetvdines Cluniacenfis Monaftcfii,Col-
• ledkorc * S. Vda LRico Monacfio Bcnedidkino, zi
Ex MSS. NtcolAt CMmuxuihf , nofiro.
5 K nMo , iiue Sencentije LAMriiANcx Accliiepiicopi Cantua.
rienfis, 227
Ex AiS. CtMffff %t£9t0tnifit^ OxMi^
MISCELLANEA EPISTOLAltVM, CONCtUORVM.
Aliqj OT , AC Dlf XOMATTlk. xa^
I . Licterv Monachonim S.Reniigi j R emeiifii, qoiboi (edeia-
tem ineunt cum Monachis S. Oionyfi^in Fcanda, aa^^
£.v MS. S. Remigi) Remenf. O. B.
Grtgorn Papar VII. cjnibus 4 Chriflianis fubfidiaadindau-
tandas Bafilicas 5S. Pecri & PauH Romflc expoicic, xp.
Ex MS, S* jfl^imi jindegaueMjis, O. M»
Decreium fiuc Dccreta Vrham Bap« 11« in MeflBaofaifi
Concilio, cui prxfidebac* ij^
Ex tJiiS. etnfdem Afortaff-er^.
Donatio cerrx Ruiuiliaci fadra Moli/menfi Moaaftcfioab
Hugone Comite Tfeaeiifi, ^57
Ex eimfdtm Mfuifterii ChMrtmliurit* <h B.
C<fticilium Trccenfeappcobathanc^oiiaooaem» ij^
Ex todem MS.
Iccnim approbac Coocilium, %^
£x etdem MS.
€^ HiUcbecciCenomanenfis£pifi:opi£piftoT»> 14^
7» Eiufdcm ,
8. Eiufdem , deflcc calamicates Pafchah' Papx , ac Ro«
manacEcclefiacinflicftas ab Imperatorc, 24^
Eiofdem. Tanquam a|>ologccicus dufdem 5.P. ca-
Inmnias^fifiusairapoficac dilucre curac,probans
quam prmntcriUeacpnRUr^ fe gcITeriCf
Digitized by Google
•r
ir.
II,
tcxcnii* iS,
U.CXXXIU 17
K. C.
LXZYIX*
M CC.
Zlllt-
iccccxy. 11.
il.ccc.xn. u.
Blenchui conmt* in Tom, i]p/aiL
Eiiifdcm, 1/1
Eiurdcca , ibtdm
Eiordcm. Confiliaoi dat Fcatri iDiaboIo ad libi«
dineni prouocato ,
£iiiflm« Amoris Dci & amoris mondi diflcreiu
tia. iff
Eiufdem. Honorio S. P. racionem reddic cur fibi
iropoficam caniam fatarll^donem de Credonio
9t vzorem eios definire non potoenc» x^S
EiaTdem. Sandaliommlbrmam miccic,quid fignann
it <|uar« textus Euangelicus Epifcopo apercus ,
aliis claufus offertur , oftcndit. Jfid^ Hildeberti
EptfioU ex MS Btbliotheu BigotiMt RotomMge$tm
ft i D$Shffim§vir§ LmifrmKo Btgot Mi kttutn&
nubait^ , & tfMMfmifo , 157
STBraAMi CoMiTis Carnui. & Blef Adelx vxori fuarrc-.
fert qiut in caftris ance Anciochiam a Chriftianis ada
funt , %f7
£ fchedis eritMtiJfimi ,fcriptlfa«e cUrijftmi HdiHMm F^Mj.
Hv60 NH C ASTJtm ovt. Conlirmac ca quar conceflerac Ca.
n o n i cis Rcgg. Abbati« S. Vincentij in nemore , Dicece.
fis Carnot. i^l
E fchedis. V.C. A itoni^ de yion Domini d HfrouHal.
LvDOVici VII. Franc. Regis, Alllgnac FratnbosS. loan-
flitde Sebafte xs. librasannnireditas ^ caftro Nanconlff
percipiefldos , a<l
JEar ifdem fchedls.
15^ Charta fundationis Carthufia Luoigniacenus a Galtero
Lingonenfi Epifcopo fada, 264
Ex fhedi* N. CMmusM»
RaTMYNDi Comitis Tolofani. Ab excommonicatione h
Fratribus Ord.Prxdicac.prolataEpifcoposappellat. iS^
Ex MS. D. d'HerouMal.
LvDovici X Franc.Regis Gazoni Epifcopo Laudu.ManJ
dac Rex vc S:luaneAum ad czaminandam Pecri Caulau.
Epifcopicaoiamconneniat, x6t
Ex «MM».
R0BER.TX Archicp. Remenfis. Rof^at Archiepifcopos &r
£pilcopos,TC Siluanedumpccanc difcuciendigcacia cau-
fam Petri Cacal. Epifcop. xA
Ex eodtm
iEeinii Archiep. Rotomag. LodooicoReglCectasob cao-
IksReginotas Conc SiUianeftenfiinteteflerccoIatt 170
ao
>
Digitized by Google
ic. cec.
ZLIII.
M. CCC.
X&TII.
V. ccc. /;
izzv.
u. ccc.
&XX.
k; ccc.
LXZYI.*
M. CCC.
IZXVIII.
1I.CCCC.VI,
K.CCCC.XT
M. CCCC.
XLiy.
if. ccce.
xxyii.
Blenchui content, in Tom, ^mk/. zt
CiiMENTis Paps VI. Reginar Franciac, xft
Ex MS. S. Florentfj Salmitrienf. O. B.
Eiufdem. Gracias agic Reginz loannac qiiod ipfa
efleceric , ▼« iencentiani , in Canlloales , ac eo-
nun Papc &n»iliare5,ne benefici)s in Galfia poti-
rentur,Iacain, Rex abrogarec. Deiode 9^1 de Uce
in Regem Anglise mocam, .' XjX
Ex eo dem MS.
Eiurdem «dloannem Regem Franc. ic loannam vxo-
tyv/^ xorem eios. fy^tfe^HMmtmr SpiftoU* vsrtMntaimtMi
^ fHmiUgU RigtkmtimebiiM, /mdkfmnnmimvtrh,
Reges Francomm»
Ex Eodem.
GiiscoB.li PapxXI. Carolo Regi Franc. Quod confcrre
polfit Rex Capellam MontisCaluariar in leruialero, 198
Ex itdnm MS.
$6» Vrbani Papat V. Carolo Regi. Qncni ipfe clegerit Coo»
fedarium, valeac in morcisaruGuIoremiifioncmomnium
peccacorum indulgere,
Ex todtmi MS,
57- GitBGO«n Papz X 1. Carolo Regi & loannc Reglnar.
Elum ouorum, ladUs , bucyci , & caiei cempore Qiiadnu
gefimar permiciic, jOO
Ex eodem MS.
58. PiLfi oe PaATA Archiep. Raueonatis 5. R.E. Cardina-
lis,ad Lndooicum Comicem Flandriae. Scribic <\mx geftn
lunc in ele&ione Vrbam" V I . S. P. & Comicem iiorucur
ad parres eius tuendas , jOI
£x MS. AhbAtix. Cemetirenfis. O. B.
Responsio Prxlacorum , &aliorum virorum Eccleiiaflico-
rum.pet Ducem Bedferdic , tuncaflbmim Rcgem Franl
ciac , Parinos vocatorum , vc afleofiwi pccbcanc exigendl
fubddia a Clero yelut a Laicis» ^09
Ex D, d' Herouual MS.
€0, Epistola Regi dircda per Praclacos Ecclcfiac Gallicanat
fiicuricts congregatos,ad obcinendam exemptioncm (iib.
fidij 40. rolidomm iuper qaalibet cauda yini de nooo
impofiti» 114
Ex eodtm.
6u Caroli Rcgisrranc. FoBduspacisinicumcumEledoiibus
Romani Imperij & Rege Anglia; , jig
fdfmf MS, D. d^HeffXMt,
^i* PxorosiiionBs addirimeodum fchifma tempore Amedei;
Fellds PapxT. noncupati» £x tidemh
iiij
Digitized by Google
K. CCCC.
iz BJendfUi dmmt, in Tom. ^ Spicil.
d$. Pm© »ACi Ecdefiarpropofiiioncsadcogcndujn Concilium
Ex eodem,
^4. Inftruaions a Monrcjgneur dc Reims , Monfeigncur de
CiermoncM.de laFayctre, M, Hclie de Pompadour
M.Thomas de Courcdle$,&c.dc cc quils ont a faiic tou-
cbatit.U madcrc de la paix dc vnion <le rEgljfe , 1»
Ex g§dem
4§, NicotA Papa-V. Carolo VII. RegiFranc. Regefii rc«Mit
cetuorcm dc (111 clc(Stione in S.P. togitque vi iJi cius
Rcgno fiant fupplicationcs,
Ex iuithographo eiufdtm*
€6» EinlHem. Amedeum omni dominio Sabaadic pri-
uacnm , atque illud ad R egcm Fraacic denoliicum
decl arat. Deinde Fideles adhorcatnf trtliimailtanBft'
in A mcdcum,eiurque fe^uaces »
^7« BinTdem. Pace Ecdefiar dau,qaar fciiilmatis tempore
zLYjii. aaa,omnftn«avultacdeceiiiiiPona*f«t , jj8
Ex eodem.
68. Friderici Imp. Carolo VII. Rcg^ Franc. Prinfquam Ora-
toresfuos mittatad paccm EccJe/i* conciJiandanj, rocac
vtmentem fuam Rez planiiis apenat, ijx
Ex eUm.
NicoLAi Papa?V. Carolo vri.Franc. Regp. Gratias agic
guod Rcx maximam curam impendecit vt pacemEccIe-
nz conciliarct, Bx eodcm»
Xl« cccc. 70, OnATomvM Regia Fcancia» In canfii Nicolai Papa V. &
Amcdei Fclicis itidem Papa; V. nuncupaci. Promittunt
Amedco trcs Buiias , queis abrogancur omnei tttei,pii«
ftinogradui alTeruntur priuati aliqno offido»&confir-
manturquarcx vtraqueparte funtadla, mAe
Bx imtofrMho D, iHeroMUAl
71. Oratomml>elpbiniVienjieafis.EinfiI£eftatgumeoti, 347
£tf mdem,
71. Decretvm Synodi Laufanenfis. Abrogat ctnfiimt occa-
/lone fchinnacis Jofli^Us» ^JL
Ex eodem,
71- Nicot Ax Papc y. Carolo R egi Franc. Gcmtiaa agic ob im-
penfam ia ezcicpaodo fcbifmate operam , .^o
Sx eodem.
74. DfCRETVM Synodi LaufanenHs. Rata voluat PmttCI fluc
temporcicAiiiaacisfuocoidioata^ «m
t9dm* - j
Digitized by Google
0
Elenchfa content in Tom Spictl. 2 j
7/. Epistola bullata Amedei fiue FeUcis Papac V. Licet Pa.
patoi rcnimciec , fau ^eoctnic mStk &a Poncificaau
cempore, Ex e§dtm, j^l -
fS, Eiufdem. Reiiocac,abrogitqae onmes cenfiifisca-
tionerchifaiaus Ums,
Sx iodem»
77. Eiofdem. Omnes dediones , Sriuilegia , & caecera id
genns 4 £t coUaca, ▼alitura decemit ,
Ex eedem.
78. Iacobi luuenalis de VrfinisEpifcopi Pidauienfis, Dominis
Curix Parilienfis computorum. Ob pacisEcclefix f<r-
dus inicum rupplicaciones in gratiarum adUones dcccr.
aanc,c9cJiorutttr, ^
Sx 9§dtm»
7^. NicoLAi Papar V. Irricas decernitqoalcanqnecenriicas in-
flidas fchifinaas occaiioney j^g
Ex eodem. v
CmrsfWM ddjthijmd iOetd tmitmdmm . eitre^Me peraSts
fMM » videfis im t$,it. Amid.Etd»Ji OdabriH SJymddi U
dMtos 14.4.7. 14-4^. & fetff.
M» CCeCf Eiufdem. Ad Francilcum Sfortiam Ducem Medio-
%jg, lanenf. AdpacemineundamadiiortaCDry j/i
Ex eedem,
Einfilem. CaroIoyn.Fianc.Regi. Qupd nonoaHa
poftolec Rex contta Ganoaom ftatnu, concedere
non po^Te fignificac» 17^
Ex eodem MS.
M. cccc. Fkioemci Imper. Carolo RcgiFranc. Horcacur ad com-
pacandam ezerdtam in Torcas , qui nuperrimi Con-
Kanttno|»olim ceperanc » 17^
Ex eedem.
M. CCCC. 8j. Caxiisti Paparlll. CaroIoVII. GaIlj«Regi. Cerciorem
l,Y, reddic de fua in S. P. eledione } menc^mque fuam aperic
de pdlcndis Turcis ConlUntinopoli , ^Si
Ex ^tdem.
'4- Hac de re YoTru eittiHem » 5$i
Ex eodem.
^S' S. R.E. Cardinalium Carolo VII. Gallia: Regi. Narrant
auidin eledioneCaliidi peradum fucricj eiiiique vocum
e pelloidis Turds figniticanc , 584
Ex eedem»
M. CCCC* 96» Ladislai Regis Hungariar Calliflo Pap«. Eius votis fatis-
tvu fadlurum fe fpondct ; alTeritque paracom liabece exerci-
tuminTurcas, Exeedemt . }86
Diqitized by Google
*4
u» cccc.
LYIU
CCCG.
XIZ.
CCCC.
VUllU
Circicer
M. CCCC.
IXYIII.
M. CCCC.
UIX.
S7. loANMis CacdiiiaL 5. Angeli Callifto Papx. Ccrtiorem
reddit de Regis Hangarise exercini adoccfos Turcas : Sd-
qae vc agant Ouces Inlue ciEdat» fif
Ex eoeUm.
88. Callisti PapaeCaroIoRcgi Francor. Graiias agic quod
Rcx permi fecic decimam in Iub(idium exercicus contra
ToAaSy £» f§dem, i^i
Sp* loAMMis de Huniad DionyHo Cardinali. Rcferr fevifto*
riam reportafle de TurciSyquicaftcumNandualbenfe, |,
Taurunum , obfederanc,
JEx todem»
90» HBNB.IC1 IV.AngloramRegis. GcatulatorCacdinaliquod
k S.P.Legatns fiiccic eledhis \ ac 000 pofle qood k (e
exigit Papa, conferce»
Ex eodem.
51* loANNis Card. cic. S. Angeli Carolo Regi Fcanc. PoAuIac
vt Kex exercicum mittac in Turcas» 3^7
Ex e§dtm»
9^' Pii Papae II. Carolo Regi Gallise. Eicolat ieqo&d cias
pecitionibus non conieaciaty 400
£x eodem.
9h BlssAiLiONis Cardinal. Ludouico Regi Franc. Se Legatum
kS, P. eledom lignificat,vt pacem intecRegem Ooces
Borguodic &BcitaniiisB compoaat» 401
Sx eodtm.
P4» Gborgii Pogiebracii Regis Boemiaf Apo^egetica Ma-
chiz Regi j^ungariz. Injuil^ fe ob piztencam de com-
munione ful» vtcaque fpecie haecefim damnacum k Le*
gatis Cardinal. & a S. P. conqoecicor» ac lioidice Ucit
rem tocam apent , * 404
£x eodem.
fj, Pavli Papae II. Archiepifcopo Lugdunenfi. Scntentiam
excommunicacionis laum in Georgium de Pogiebtac
maodatvcpromulget, 417
Ex eodem, *
Chr onicon Ecclefiar Ccntulenfis fiue S.Richarvj, Audore Ha-
riulfo Monacho O. B. ^.r MS. V. C. Frdficifc$Ch:ff^$f , 411
Martyrologivm Vetuftillimum S. Hicronymi Preibytcri no-
ffline infignicum. £x Mti^MiJfimo MS» jikksM Cerbeienfa
0*S. €17
STATVTA
Digitized by Coogle
SVMMA FKIVILEGII.
LVdovici XIV. Gallia: & Nauarra: Regis authoritate
fancitum eft , nc quis in Kegno fuo , aliiTque locis fuac
ditioni fubjeclis , Librum cui titulus : Vcterum aitquot ScrU
ftorum 5 qai in Galluc Bibliothecis , maximh SenediRinorum ,
Utuerant ,Spicilegivm. Videlicct, Statuta antiqua Cor-
beia: a S. Adalardo j Antiauiores Confuetudines Ciuniaceons
MoDaft. Coiicdore S. Vdalrico ^ Sententias Lanfranci j Mifcel-
laoea Epiftolanun , ConclUoram »'ac Diplomatnm $ Cbronicoa
Centiilcnie j .Maityrologpnm S. Hieronymi nomtoe iofigoi-
tum^ dcaliaioOipiomateconcenta} abfqoeD. LocsDac&rij
conienfn , aoc eorom qotbns permiierit , intia Viginti annoSy
prout ampliil» in Diplomate continetur, LotetiaE Pariiionim
tf, lonij 1^54.
De Mandato R^is.
Le CoQ;^
Conttffo imtM Prmhgif.
PR xfatus Lucas Dacherius cooccflit Carolo Savreux Biblio.
polai; Parifiend vti indulto Priuilcgio. Paiiiijs ia Abbatia
S. Germani a Pracis die lo. Odobris 1 660.
Stc Stffiaium,
E LVCAS 0'ACHB&Y.
PA^ }. lio. u. I. M» fiffWhi, mtod. pag. 4. ]m, S. <iiio« 1. ii.
p. i|. Jia. 9. 1. jnarqiialiititBi. wi^. ini. I. ac qiih IM. p.
ij. liii. la. 1. coquinaflir p» 17» lin. x8. 1. d^gOM. if. lia. 17. U
iiihficiemes. Ibid. lin. 50. nudicate. 1. diuerfitace. p. 14. lin. ii. U
grati^i. p. i|o. lin. ji. 1. Hilduinas. pae. 455. in marg. lin. 19. L
AndrcM Duciieimus. p.^10. lio. 15. fojt Simeoois deU ftmQmm,
uiyiiizcQ by GoOglc
w
L
STATVTA ANTIQVA
ABBATIiE S. PETRI
COKBEIENSIS.
BREVIS , QVEM ADALARDVS
ad Corbeiatn rcgrcfTus aimo Incariudo-
nis Domini dccc. xxii. Menfis lanua-
rij, Indidionc xv. Imperij vcro gloriofi
Chlvdvici Avgvsti Vlllficnjuflit.
CAPVT PRIMVM.
rij i ptiHil-
S T I funt ■ Prouendarij qui omni
tempore a:qualiter & plenicer in
noftris diebus effe debcc.Et fi vnus '''•'•'■^'
ex eis morcuusfueric,flatim alcer re-
fticuendus eft , vcille numerus fem.
per {ic plenus , & nullus amplius in
illo numero addacur. Ec quamujs
modonncalijClericifuperflui,{icuc
eft Sauaricus,5c aliquanci alij ad illa
cellam ; vel laici aliqui , Hcuc ibi ad ipfam cellam, & Hcuc iili
Winedi,& Gcrio]a,& Bruningus Saxo , vei Germanus Bi.
ituradi , vel ilalij adliuc miccantur Clerici , vel iaici j non ta-
menad illum numerum cL.adjuneendi func ^ fed femper
icparacim habendi , & cunc liberandi ^ func fecundum quod id eft .4 dt.
.tcroporis ille qui prjceft cis , iingulis dare juflerit. Ifti ver6 "^^^:
Tom.
i Statufa anttqua
c L vno femper tenore in noflris diebuslibcrandi runt,ficut
• hodit* per fineulas ofiicinas liberantur : alij fic , alii vcrb fic
icm aisioi quodidco luc lcnDcre neceiic non ruir, quia cx vfu quo-
J'u!l«.ain. tidiano tam dantibus , qudm accipientibus notiflimum cft j
ficipfi ' Miniftcnales habent inde finguli breues fiios id
acriaaio, . li eft , Camerarius , Ccllararius, & Senelcalcus.
r«m"^"' De CLEaicis. Pulfantes XII. Alij Clerici VII. Exhis
i^^iSu- ad Celiararium l I.ad Lauendariam Fratrum vnus Ad
p'm}'.^clx. ' Curticulam Abbatis vnus: Addomum infirmorum tres.
Vi!e ad- "^^^^ ^^'^ nccefljtates quas Clerici faccre debent , per Pul-
min.ih«o. fantcs fiant. Et idco necefle eft , vt tales ibi ponantur , qui
^ui cuxam g9> omncs neccflitates interiores facere ponint,& de familia
StobJ- noftra fint nec contradicere ^ quicquam audeant , & juxta
fjdil '.liiGii. ^"O'* poteft vt Officiales fint & de iplo officio, vel
hce , c»M. religione fua, poft Praspofitum & Decanum, ad Cuftodem
jiDw^^ei Sandi loannis refpiciant: necomninb fine cuftodia relio-
"JJ^fm^bra. quantut : ne propter aliquam turpitudinem illorum Reli-
pa*mc!i^pu': gio Monafterij blafphemetur.
c4/.samu. Item de LaYcis. 8 Matricularii duodecim. Laki
nuifijf. fic tngmta. Ad primam Cameram lex, Sutores tres^ *Ca-
cote acuii uaiarij duo \ FuIIo vnus. Ad fccundam Cameram quatuor-
li^GajuJc'."" dccim. Ex hisad Cameram vnus ^ Fabri grofiarij,{cXi Auri-
^^^^ Sutoresduoj Scutarij duo : ' Pcrgaminarius vnusj
boi fecanjii ^ Saminatot vnus j * Fufarij trcs. Ad tcrtiam camcraoi,
•^A^Maoya. tfCs : Ad Ccllarium & Difpcnfam Portarij duo : Ad do-
ll^! hi".Jur mum infirmorum vnus j Gararij duo ; Ad lignarium tn
^Mt'*.* i;'g'wi priftrino vnus j ad portam mcdianam vnus ; Carpcntarij
videniur quatuor ; " Matrioncs quatuor : Medici duo : Ad ca/am vai-
vbiiioreaac. lallorum duo. Ifti luntmrra Monafterium. ^
albantur , lcu ^ ^ %. a » % ^ r i-
iuiu.ofotaM ISTi VERO EXTRA MoNASTERivM. Ad MoJinum
?iTC;,>. duodecim : Ad pifcariam fex ; Ad ftabulum duoj Ad hor-
'"i^JTr tos odo ; ad° Buriam feptem ; p ad Arboretam nouani
„tu.iocuiir. duo i Berbicanj duo-.ad ^ Viuarium quinque.
bofvbJi con- ' ' ' * ^
iiius. f Betbicaiij , GaL "^iritrt , V^Hotei ojiuin. r Viuatium vbi pifcci nuinuiuui, Cal. Viuitr,
CAPVT IL
/laeft.Pra.
bcitda . (iue
ilipco^i
dtu.
ISri autem ftint dies tredecim , in quibus eispropteramo-
rcmDci, & horum (andorum dierum , excepto' pro-
%AUfdtk S. 7eH C$fte!enJ!s. %
oodda (01,(1 noD ampHiis, vel talis conCblatio danda eft : Id
eftinterdi2os,pams ▼Dasvaflalloruin talis qui fiuDC ex mo*
dio VDO triginta ^ 6cvokau)iiecuiiiilibccj^Deris pulmea.
tLmcclkiUba.*8cvnicniquepleDuscalsz, uiucrit vode, de
vino, Sxk antem de cerai(a Fcacnink Nariuitas Domtiur
Theophania: Mi£&DoimuBEaIthildx ^ & ipfo die de mi»
Bifterio Camerarij ; Purifkaiio ian£^z MARiA:die Domi*
nica inirium QiadrageiImaciC(£naDomiDi:Parcha^Afcen.
fio Domini: Pentecofte : MifTa Sanfti loannis BapriftaB)
SaDdiPecri^ Sandi Mardni ^SaodiADdreac.
Simih'teretiam idi funt dies , quibus eis ab opere ' do. t opai ina.
minicoparcendumeft(exceptoiliudad vidum pracparan- "■ „,'00!*
dum pertinet ) Natiuitas Domini : S. Stephani : S. loannis: ^'^^'
Natale Innocentium : 0<5laba Domini : S. Teophania':
WiflaDomna; Balthildx: Purificatio S. Mam^ : Primo
dic jeiuniorum Quadragefimac jadco vt fparium habeanc
ConfeHiones fuas renouare ^ Coena Domini : Parafceues
Sabbato Sando: Quartaferia inPafcha. Rogariones, tri*
duo y Afcenilo Domini*. S.loaois Baprifla;. S. Petri: S.Mar^*
cellioi : S. FirmiDi : S. Marrini i S. Aodreae : VigiliaNatalis
Domini Etillidiesdequaraortemporibin. . iSSHti^
Gal. St^kti,
CAPVT HL r/S-s
TJMcSmittfm Cloicis noftris Ouic^icis rapra fcri-
Jrj^pris , qui fpedalicer Puifaoces cli9uncilr,dari ddieDC ^r, touu
De veftimenco | Tunicas duas albas,dc cerriam dealio colo . j^//; ^'^'^
le: £t caHgas quacnorifiBmocalia duo: " ioccoa' filcriDos i^^ggg^
daoS}Calceariosquacuorcnm ^ SoUs Donis, excepris de- «chiro<he.
natiis odoad calceainencum ^^Vuaotos duo&) *^Mulfolas Muffulai /
duas. Ha:comnia anno. Cappamvcri de fago^Sc pelh- Snor^")^''
dam j * Cottum aut le<5brium , fiue fagum , in terrio anno JhVrothc^t *
acdpiant. Ifta omniade ilio vefbmento debent accipere,
quodfratres redduntdumacdpiuntnouum, dctaliade his i^M.c»i^li
digantur illis, qualia inueniri poflunt vriliora. Cxteriira u&JIiiii
'capelia:, ^hroccus, (lue ^cuculiadeiagpvDdeivoccusfieri
Fffit, adarbitrium Prioris erit. muti«.Tuiji,
t liia t\TC verba in idcm incidanc , figniiicanrque {>alT!um quadratum fixie coopertorium lefiii infcruiens.
4 Cappz dimiruciuu:r>, cUmyJcm iiuerprctor. t Siue Roccui , Yrllem fuprfmjm fignificat : hine luU
BAchenua rodtuu:/ tcIFiocm, FloccaiiiebicpiorcAeqiistocuiai capicecnrpuscc(it,vfuifuuft
• A ij
Digitized by Google
CAPVT IV.
iXr^t r^Ckiaia&xm paupmm <)iiotidSedm
d, m*t^ii . \^panes oe ' mizciini noos , quadR^n qainque,
ai.fcena,pi. criuiii ic ^oiSm^ & dc &mie£o vel ' Ipelia
iiS^t^t paoes quinque,qua]es Vailalli acdpiuot^nfiaacfimul quio.
SHi^fJld. ^''^■ua. Ipfiver^panesiftoroodoporikuitur, vc duode*
iMb dm pauperes, qui (bpfa oodem ibi manent , accipiant fio.
guli vmi(quifque panem ruuni,& in aaftinum vnufquifque
ad viadcum dimidium. Hofpitalarij aucem duo^ qui ibi de-
feruiut, de fupra fcripto numero vnufqaifque panem vnum:
nam panes quinquefrumentacij debentpartiri inter pere-
grinos Clericos, qui in refedorium ducuntur ad viaticum,
6c infirmos , qui ibi fuftentantur : ipfam umen diftribuoo-
ncm panum arbitrio committimus HofpitaIarij;ea videlicec
racione,vt fi venerit-major numerus pauperum,autplus auc
mmus indigentes, ilcut iunt inedia defedi , aut pueruli par-
uuIi,ipfedi{cernatjiuxtaquodoporcet. Qu6dn conrigeric
aliquo cempore minusvenirepauperes, ip!e Holpicaiarius,
IMiAagiflecdusfimiorPonariuSyinniemoriam omnimodis.
Iiabeanc , quanco de fiipra fi:ripco numero propter paucita-
temvenienciumminns dtibenfacart yc icerum dkm plurei
▼enecint, quod remanfic , difpenfecur.
Caeceris ver^auperibus venienribus, & eademcfie fScis
denribus, foletiari quarcarius,vel, (icutdiximus^axtaquod
ilofpitalariasprxuideric in majori vd minofi numero aac
k^racMipe. necefCtace ^ compedire, ' companacicus , aoc ficondum
dne. coniuecudinem,cnDuatur.
'pa^aliijm!"" Depotuautcm quoridie detur modius dimidius, id eft
Jaie^^fuS fextaria VIII.de quibus diuiduntur fextaria quatuor intcr
Mtappoai. illos duodccim fupra fcriptos ,ita vt vnufquiique accipiac
calices duos. Exaliis quoque quatuor fexdantur Clericis,
] quibus pedes lauantur a Fracribus , vnicuique calix vnus, &
Villerannoferuiton calix vnus : quod refiduum fuerit, in
arbitrio Hofpitalarjj relinquimusquomodo illud fme infir-*
miSffiuealiispauperibusdiuidat. De vinoautemericinar-
^^!*^" Prioris. ^ Infirmorum autcm neceflitacem fisneor'
Usi Porcarius debec juxu pofllbilicacem prouidere, ^ue in ciboy
Digitizod by Google
t>4bbatU S. Petrt Corhetenjis. 5
£ue 10 potu « in ius rebus qux HoipiMlaiio defunc ad opos f^i^J^^,
ioHrmorum. * * . Abb«i.
. . . . f t . . ... «ucPriori.rel
Sicontigentvenireperegrmosde longinqms proumciis, p«pofitiiin-
qui fupra kriptum numerum excedant, portarius prouideat «i equiSli'.'*
cisqua: necefTam funt , ita vt non minuatur qmcquamdcliis fairtaniSl
qus quodduois diebus deputata func.
CAPVT V.
mlni tt ?»C-
clu habeint
auc duo (ex-
xitiA cerutlc.
aut rnH faE-
A Ddimiisetiamdecompaiunkoiodbospaupenima^
j[ \ penfis xzx. qiutdaiitiirtDter ca&umdclaidiimrflt
iiKKuos z z z. dele|;iimiinbiis : qmiittm panem de dedma uHui4"W^
qutm acdpit Portanos i Cellarario de an|uinis , vel adeo SSoiSr'''
iecente,qui confbcntoseftdarededecemberbicaiiis, nec JStS
non&de iUoqnideviliis dominicis datnr indecimam. Si>
IWK. HoCMa
menficiaiM»
militeromnemquintamdedmjedepeciidiba$»tdeft,invi. ^^/^^
tulis , in berbicibus ,vel omntbiis qme dantur degiD^tbus
Porcario, etiam in caballis. "
Infuperdi/pofuimusdare ipfi fupia commemorato Ho-
fpicalario de omni argenco quidquid ad porum venenc
quincam parcem , per manus Portarij feniohs. De quo ar-
genco calem voluimus fieri difpoHdonem j vt non minus
quotidie quim quacuor denarij dencur j 8c fi minor fueric
numerusde ipfa quinta quam fufHcere poflic ad hanc diflri-
burionem quoridianam faciendam , Aobas fi vult fuppieac
alionde } & li vltra creuerit , non ftibtiahatur. Ligna aucem
prouideacPortariuspauperibus iecimdam confuecudinem,
velaEtera,qineh!clcriptanon habeiKnr:*(tcuc innc pamu
in ledulis , vel vaia , U caetera qnstqne. Hxc omnia liim
fcripadehisqnjBadporcam venioot,propteriiKidlnpp)eL
meocnm s»E|eDti , ficoc fiipra cortuaemoiacnm ejk , dencnr.
lofiiper acapiac Hofpitalarios i Cameriliio veftimenca , vel
calciamenta Fratmm vetera^paoperibos triboenda iecmi-
dum confuetudinem. Oblecramusigitoromnesquibusor*
dinacum fiieric pffidum. in hoc mooafterio , n in ktpam*
ac di(hiburione,Dei potiiis attendantvolnnoitemy qoim
noflrac parcitarisexemp1umiquoniam fDuiqaifqae ettpio
fe redditunis raaoaem»
• • • •
A iij
Digitized by Gopgle
6 StatHU antiijud
CAPVT VI.
•
RAtio , vel numerus annonae , fea, panis , qualirer , vel
vnde,vel quantum adMonadehum debcatannisnngo*
\is venire^vel quaiiter Cuflos panis illud debeacdiipenfare.
Volumus vt annis Hngulis venianc de fpelta bene ven*
tilata atque mundaca corbi dccl. vnufquifque cor.
bus habens modia x 1 1. bene coagitata &c rafa , ad iftum no-
uum modiumquem Domnus Imperator pofuit. Etvcniac
ipfaannona deipfisvillis quas Prxpofitus fpccialiter inmi-
nifterio habet , & fi neceflfe fucrit de omnibus , fin autem de
illis quibus ipfe cum Abbate confideraucrit, Iftum nume^
nim ideo tahrer ordinauimus , vt per dies fingulos anni ^ qui
func c c c L X V fcmper duos corbos habeat j qui fimul fiinc
corbi Dccxxx. Idc6autem xx. adderefecimus, vtan-
cea fupercrefcat , quim defir iat. Et quamuis ipfa annona
interdum melior , interdum dcterior, & ahquando amphiis,
ahquando minus de ^rina redderc foleac juos tamen me-
diocriter xftimantes, fperamus qu6d de ilhs duobus corbis
(emperdecera haberi modij poffint. Sic ergofingulamo-
ci>uit,Teire4- ^jjj^ ^ X X. pancs c c c. * QH?^ antcm certi fumus qu6d omni
tempore non minus qudm trecenti, & ahquid amphi^s, fem«
perintus aflidufc manentes, &fuperuenicntes inMonaftc-
rio erimus , ciim tamcn modo non magis quam crecenci
quinquaginu fimus 3 nos tamen quia aliquandommus,aU.
quando ampliCis quam quadringenri fortafie fumus , ita or-
dinare volumus,ac fi omni tempore quadnngenri fimus , vc
exeo quando rainiis quim quadringenti fumus, fupercre-
fdt , habeat vndeabundanter dari pofiitquandoampliiis fu-'
mus. Rar6 tamen fic , quod amphus fimus , cum hoc fxpiCm
fimh fiat quod mult6 minus quam quadringenri fimus.
Addamus ergo ex eo quod de molinis venit quoridie mow
dia quatuor , & fiunc panes ccntum viginri , iunge fimul , fic
funt panes c c c c xx. Eccc habemus non foliim ad qua-
dringencos qui rar6 fiinr, (cd etiam quotidie ad viginri fiipra
quirarifiim^fiunt. Sed quia omnis fubftanria noftra,qu2c
per miniftros noftros difpcnfanda eft, ^emper magis volu-
mus vtfupercrefcaCyquamdeficiac ; addimusadhuc exeo
Digitized by Google
^bhdtM S. fetri Cprheienfts. r
^od deniQltiuf vcoic mpdicuii yn^m , & fiunt quotidie pa-
flejxccci.. dcMdiiifexv, ColIc<aoigitur numeropcr
iineulosdittfiimtJAtowiiilianppmodia- cccci.xxv. '•'<»'«h7
bus iir. DCL. defpdwjieliqiiaTO^ d cc cl. derao. • »^fo.
iiius vemre debenc Qum efgo,Cw ftpw dudmm^magis '
corbos XX. & inruper quotidiepiwesfimmiltoscccc. nfo,
uendanos,&adhuc modia xxv. adderejfedmiiSietott.
men , ficuc fupra didum eft , min^flnbll m CCOO.
aut cert^ vltra c c c c. efle fol wmw.
E t quia ad iofum molinum , boues , porci , aues diuerf».
canes &interdum cabaUi pafcendi funt,«kb»wtdiiwcdc
ipfis molims modia cl. & fiunt in totum quod de raoliqis
veniredebet,modia ducenta. Harcinterim icftdi^muc
leruata fint , auoufque pariter confiderare valeamus , mum
addereaut fubtrahere aiiquid neceflc fit. Verumtamen mo-
IMWius atque obfecramus Cuftodem panum , vt quidquid
rnndepermenfuram vel numerum dierum fcptimanarum,
totto aam menfium fciri poteft , cum orani diiigentia
IWenon pcgIigat,quemadmodum cum tempus mutatio-
wunciare fciat qualiter pr«fencem an-
m^mmm^do Jl^^ Etythoc leuiiis fcire poifit,
lepacet mdeprimA iUosPiouendarios , qqi per penfas fem,
Kflcqittliier ac habcmwraclilHSf^ numerus
duam fit raajor. DeimteMipcodMffllMiFmcrumquan.
dofcmd v^quando bis indie mwrfu^
femotuu iUumqiii cdtilofHm opus Aefmmkk^ ft«m&
deret quantum eo tempore, quaodo femPff ftmel.qmi».
cumeo quando fempci^ Jmdiemfiducimi.& quMOim
jn vna leptiniana , io vcroquc tempore quandci fmmit
& quaqtum in vna , quando raaximc impecdiCtfc WbiHC^
raurprope eum inuenircpofre,de^«Mltl).wl«Wpmiev»dl
modiisadeorumopustranfire. ' ' ...^j.^
Iniftonumeroponendi funt omnes qui panem Fratrum
accipiunc, exceptohofpites , qui hunc quoddie non acci-
pmnt. Obfcruetautcm ne tantum paritcr depane Fratrum
Digitized by Google
t Statuta anticfua
w^mi^ faciat , rt ^ rcmanendi nimium obdurefcat , quod fi fe.
«MiuefcM». cerit eo tempore quando ille illum numerum probat,
ipfe panis tollendus cft, & alter pro eo ponendus. Quia
ver6 , vt diximus , modo femel , mod6 bis m die manduca-
mus , & nunc plures , nunc pauciores fumus , & numeruni
DoArum quanti cSe debeamus deHnire nunquam poiTumuSj
ii ip(e aliamrationem meliorem ad hoc probaadum inuCo
nirepoteft , cum Dei gptttiaftdat.
SimiUcier de VaiUlis Doftrisiiiiiiiliter etiam fld
qnomm nmnerus certus efle non poteft y G eodemftniii,
qoem itipra diximns , per dies , per iepdmaiias , per menlb,
quando minim^ quaodo mediociiter, quando manm^ dac»
IttSl^ aBftimaie coeperic» pQcamus eum ' omni non inuenire poC.
jfinHtbn^ /c, vndcpertotumannum valeat tranfire. Nam de Pul-
iands , de Scolariis , de reliquis Clericis , ieu liifds no(bif^
vel extianeis , £wil^ fdd poceft qoaliter eos Bberare
teft.
Monemus etiam vt hoc conHderare non negligat , qu6d
panis illequi datur,non advnam meDfuram omnibus , fed
quiburdammajor,quibufdam ver6minor datur. Etobhoc
; necefTe eft , vt de fingulis menfuiis panum confideret, quao-
tide majoribus,mediocribus, vel minoribus,de vno mo-
. dio fiep podunt. £t iperamu» qu^ hoc fado ei cunda
apert^ patebunt.
Ecce vt potuimus , non vt ita fcmper tenendo firmcmus,
iedvtincipiendoprobarevaleamus qualiter inantea tenere
debeamus hoc quod ad Monafterium de annona venire de*
bet » fub has dinifiones , quas fupra pofuimus , hoc ben^ in«
uenirepoftei^eramus : id eft^Pnma fiunoloium noftrorum^
▼elli&itricQlariorum, qui femper xqualiter habendiiunct
SecnndaFfatrttm:Tertia Vamllocnm: Quarca holpicum:
Qtnnca Puiianinim , vel Scholarioiunt; Sena £nguloruni
huc ili^cque Prouendariorum: ex quibus tamen, vt disU
nHv,nBllnm qoi ibnpqra^qualicer habeatur dcfiniieiMinie»
nunpoflumoR»
CAPVT
Digitized by Google
^dbbsUU S. Petri Corheienfis. 9
C APVT VII.
DE moliDis vcl cambijs talis volumus vtfic ratio.
Primo vt vnicuiquc Molinario manfus , & VI.
*^bonuaria de tcrra dcntur : quia volumus vc habcac i nmhte
vndc ca qux ci iubcntur pcrficcrcvalcat , &illam mol- SJeJSlT
curam faluam faciat-.idcft vc boucs & reliquam pccu- gi'"'*^"^'"''
niam habcat cum quibus laborarc poflit , vndc & ipfc, 5^^""^'"»
fiC^omnis familia cius poflic viucrc , porcos , aucas , & jSiuat."*
pullos nutrire,motinumcomponcrc, &omne* matria-
]neii,quodadilludmolinumcmcndandum pcrtinctad- b^^X'Tm:
dacete, ' fdtilaiii cneiiddre , molat addocere , &om- "f^^fj^
nia qnx ibidem ad habendam vel iadeiidam neceiTa* ^j^Jgg:
riarant| 6e habere poffic & facere : & ide^ nolumas VC nnduai.
vllam aliam feraiuam»nec cumcarrOtnec camcabal- ^^^."7,
to,nec manibds opefando» nec arando , nec femiiran» Sjji^ •
doynccmcffcs velpraca coliigcndo,ncc>braces£icieii» ^^;',,^^
do,ncc^humloncm,neclignarolucndo,Bec quicqoam 'cs.^buim]
aJiud ad opus dominicum faciac , fed cantom nbi & fuo ^u.wii^L
molino fcruiat. Porcos autcm,* aucas, & pulfos quos dc 'SZlt'
fuo molino incraftiare dcbct, dc fuo nutriat i &oua fol- «™*'i'«>
uat, & ea , vtdiximus , qna: vel molino ncccffc cft fa- c^uci'
ccrc, vcl quaf dc molino dcbct exirc, illa tantiim ftu- kitiatmp
deat procurarc. Quod vcrofupra diximns , vt*= II. mo- Sjl *^
diorumad opusnoftrumdemolinisadMonaflcrium vc-
nirc dcbuiffcnt, nonhocideodiximus, vc illam aliam iici.f#.
* molturamab illo granario fcparcmus ,rcd vtipfehoc f^ '"**''^
anno probarc ftudcat , vtrum addcre , vel fubtrahere ne- '
eefle Gt > &aditancos proueadaiiossdead ea opcraqua? q^^I"^
omni anno in Monalferio fionc ; Vc fanc vendemias^hor^
ci, praca»& his fimilta, cum canco numero percocam
annnm cranfire valeac. Votomuseciam vc itla modiaan. ^ ^^^.^^ .
ccriora coram illis * moltnarifs adiftnm nooom modiam i^"* """^
a?ftimarefaciac, cum omnia?qualicate>quancamodiade
iliis facianc ifta,& fecundam luec modia qaancam eis
conuenic ,fic fbhiant inantca eormn cenfuro, fiue .de
annona , fiue de brace. Volumusvr ipfi molinarii finguli
intcgram caufam hnhcant ad prouidcndu cum rotis VI.
Qupd fi nolucrint haberc VI. ^mcdietacem dc illa cau^
Tom. 4. B
Digitized by Google
lo Statuta anticjua
fa , id funt xotx III. non habcatnifi medietatcm dcil-
la cerra , quz ad iilum manfum pertinet , ideii bonua-
ria III. & focius cius alia III. & intcr illos duos & intc^
gram molturam reddanc , & intcgrum fcruitium faciant,
quantum adillum vnum molinum pertinct dc operc ,
vci de fclufa,vcl deponto , vel de omnibus , quancuni
fiogolis molinis de{)ucatum cft» ^
LIBER II.
Hmc ifi ordmMih Homnm
CAPVT PRIMVM.
VTFratbles, qui eos laborare dcbent , Cmc mo-
le(lia,vcl aliqua incommoditateinhoncfta poilinc
in eis officium fibi commiifum ad communcm cxplcrc
vtilitatcm : Conftituimus vt manfioncs , quac ibi nc-
ceffaria? funt , & fepcs faciant quandocumquc neceffe
/ Hoe flft . f^^"^ ^ ^ emendcnt Majores dc his villis' : A d pri*
2JjJjg|fi«« mum oftium quod eft iuxta viuarium,de Waniaco,&
Cipiliaco : Ad fecundum de villa i Ad tcrtium dc AU
bioiaco & Ccriiiaco : Ad quartonn dc Vcrnis , & Tazia*
co.Ec idem ipfi dcat^voofquifque ad hortam colde-
fcroit in tcrcio aono» Anitrom L lo^om com amblacio
g $hie etpu ^ coniandia, qaaodoncccilc facrits 8cin qaarto' ce»
c»i. iniiru. ptiam in hortum ezcotcodam fcmpcr ad Miflam fao*
(CKodu gic. di MarccIIjni : & poftquamtcmpnc vcnerit quonecei-
J^» larium fucric hortos a noxiis purgarciierbis,id eft4
mcdio Aprilis ad medium Odtobfium omnimodis zbC
que negligentia vel aliquafubftradionc, fcmperfinitis
viginti dicbus , Vcniat vnufquifque de ipfis Majonbus
ad illum Fratrcm Hortolanum ,cui ipfc adiutorium fa-
cerc dcbct , vidcrc , inrerrogarCjquaado aeccirefue»
rit farculatorcs in illo mittcrc.
Porricini auccm &porri poftquam tranfplantati fuc-
ririt, afcaloni«e quoquc, allia atquc ccpCi hxc tancum dc-
beat Majorcs quandocumqne necefle fuerit , ficut di-
dum cftj purgare » U qMandocumqae £uniii4 ad rap^cni
Digitized by Gopglc
^bhafU X T^etri Corheienfis. ji
coouenerint purgncionem , Major ipfe per fe, {lae Deca- « fonbv
nus , vnus ex illis duobus omnimodis ibi iic ad prouiden-
dum vc ftudiosc & vtilitcr operarij expleant opus fuum.
Carra vcro accipiant liorcolani dc bura omni anno fe- J"'^*jJjjjJ'
cundum confuctudinem. Omnia vtenfilia ferrcadcbcnc |on«. ,
accipere a Camcrario, qui fabros prouidec fccundum beffiimMSSi
confuetudincm communcm Idcm fi fra(Sla fuerinc,often- du?'""^'?»»
datillaCamcrario,&ipfefaciet illa rcparare, aut detilli J^^^p^v
atiud fcrramcntum» ^ recipiac illud fradum. Similicer '^^f""'' >
qaocamqae modo nece(B! nieric reparari ea , ^ Camcra- * Dolabram.
riorcqujraatQr. Bc vaQfquifque habear ad hortumex- «11 ,1,"^^^!
colendum fiae ad alias oecemtacea ezplendas *Fuflb- c,,'';;f;;;/
fioa- VI. * Beflbs 11. Secures 11. * Dolatoriam, * Ta- •^"'p^Jf^
ratra II. maius & minus \ * Scalprann 1. ^ GnllMam I. &
• Falcilia 11. Falceml. Truncos II. Cultram L Ser- terin
ram I. Carrera autem vafa a^jipfum officium pertinen- Ji.^iJvfi
«ia,(icutrunt *Vanni, * Banftas, vcl alia quaplibec hutuf- J'}'^;,,^^
modi. Quandocumque vctcra defcccrint, dicat horto- fam^^TJJr
lanus AbEati, &ipfedcc ei adiotoriuoi vnde poilk alia l«Himcmo
acquircre. ^ "^^.
Conftituimus etiam illis darcad conducendos homi- '^^^''^^*
ncs, qui areaslcucntinaucumno, &pIantationesprimo /'V. *^
temporefaccrcadjuucnt : nccnonSc farcolarc hcrbolas f,7S*'f"c{ur
in afftatc cum ncceffc fucrit, vnicuique Fratri horcolano
per viccs panes C. proucndaricios, quo* pancs dcbct da- 'jSJJ^
le Fratcr qui panem prouidet fratrum', & non fimul , fed * v» vini.
iuxu qood hoftolaaoaeceflefuerit, fic diftribuac dir- cribfum.Gal.
BC&fator illiipfom panem, donec aomeias, ii neceflt rVueuru.
merit hortalano^completas fiat. Detur ctiam vnicuiquc fnf^' i^^^^^
hortolanoik Cellerario de ceruila modium vnum,eodem vnJc '
modoficut&panisdatur, ideflnon iimui,fed per pav- £1^°''
tea, quando & quantam iiortolaao neccire ^erit , & ipfe
cam requincrit, donec menfbra praedi^ compleatur, &
debet vnafquifquemodium vnum acclpece de tegum^
nc, & vnicuique dcbent dari ab Abbare folidi V. pcr an-
numadcondaccndoshomines,ficutdiximus qui con«
dudlicij nonfuntnccclfarij quxrercaliubi, nifiinfra Mo*
aaiUhun^J^k csccro vnufquiique fraccr quidquid.dc
E ij
Digitized by Google
12 Statuu antiqud
ZxtThn". horto fiio potuerit adquircrc fupra ■ fcruiciasyqoasFf;^
niid£ltoL tribusfaccrcdcbcnt, plcnicer abfquc aliqua dcminora"
ribiiftt. cione deferant O[)ortuno temporc Abbati. Boucm did
pofuimus habercvnumqucmquc fuum , vt finc impedi-
mcnto hoc folum cxcolanc > qux ad hortos ncceffaria
funt. Hocprxcipuc commoncmus hortolanos vt lucri
faccrcaliquid curpicer, auc peccre vicinos, ooinimodia
declincnc*
CAPVT II.
• idquodin. De " K^eiris in fefiiHimibus SanSorHm,
tcrimobmcr. «* *
gTy^ftl: TN Natiuitate Domini IIL In S. Stcphani II. InS.
Skfil^l^ X^*'^""'^ ^^- natalelnnocentium I. InS.Silucftri I.
^S^ti dr ^^^"^ Domini I. In Teophania II. O^aua Epipha-
^d^diuopT n\x I. Sandar Agnctis I. Qedicacio S. loannis , & Balthil-
Sr^c.i. disI.Purificatiofan^ajt Maria II. S.Agaih«I. S. Vc
^l^jp^;"" dafti I. S. Gregorij I. S. Bcnedidi l. Annuniiatio S.
MARiifi I. Philippi & lacobi II. S. loannis Baptiftaf I.
S. Pctrill.S. Pauli 1. S. Martini I. S. lacobi I. Dedica-
tioS. Petril. Dedicatio S. Stephani I. S. Laurcntij I. Af-
fumptio S. MARii£ I. S. BarthoIoma*i 1. S. loannis I.
NatiuitasfandxMARiiE I. S. Matthxil. S. Mauritij I.
S. Firminil. S. Michaclis I. S. Dionylij I. Simonis& Iu«
d« I. Omnium San^rum II. S. Qujntini 1. S« Marcini L
S. Cecilie I. S. Andrc» L Fofciani 6e Viaoriei I. S.Tho-
sn« I. In Coena Domini II. In Sabbaco SandoL la
Sando Pafcba IIL & pcr Hebdomadam cocam IL la
A(ceafiooe Domini 11. lo Pencecofte IIL Poft vinde-
mias I. Dics Domioici XLVIII. SabbanuB £aulicer«
Peftiuicates Saadonim L.
CAPVT IIL
COMMEMOI.ATIO dc rcfedionibos quaa CellerariiM
dcbet faccre.
Dc curtilis vnam pro Hilmerado Epircopo,& fratrc
fuo Hengarioxvi.Cal.Iunij. Altcra autem pridie Nonas
lunij pro Uecirado & Qundxadonc xui, Cal. Maij. An*
Digitized by Google
^hbatUS. Petri Corbeienfis. 13
naaerrarius vidit Idibus luDij. Natiuitas Caroli R.egis
acii. Cal. lulij} AnniucrfariusLodouuicilmpcratoris.
Inamminiftrationcautcm Refcdiorij intcrim quouf-
quc alitcr, ficuc & in c^tcris habicaculis noftris diximus,
melius aliquid inucnicur,talis fortaf^b non inconuenien-
tcr dcbct fcruari raiio. In primis Ccllcrarius luniorom- sUfd, 4».
nibus Fratribus * gcminam fuam fub aequali mcnfura ^^^^
^ aateponat. Ddndc fi propccr aliqaam necelfitatem *
CQioflibct tcmporis, hofpitum, U inxqualitateaCrjSt ne-
ceflefiierit,depotetareitalis Fratermatoros, de coios
confcientiaottinesliKorifintsVtnalUqQicquadebeatm-
fi legitimi menfor^ adderc,vcl fubtrahere. Si verd Dom-
nus Abbas , aat Praepofitus, vd Occanus, propccr caiuf-
libct infirmicatem, ^ diCf doobus» tribas veJ aliquantd ,wg ^
ampliiis eipotum mutare prxccpcrit , non camen vUo
modo ipfc iunior CcUcrarius, aut illc qui ei folacium prse-
ftat, aut alteri dare, aut vlcra dcnominacos dics cidcm id-
ipfum dando protcnderc pra?fumac. Cf tcra auccm omnia
ad lcgicimam honeftatcm pcrtincntia,qua? vel causa hoP
pitum , vel menrsc rcniorum , vel gcncraliter Fratrum
omnii^, adminiflranda, vel procuranda func, adciuf'
dem curam junioris Ccllerarij periincrcdcbent, ne ali-
quid ibi incrantcs cxeunte5,aut c6morantcs,fiuc,vc didu
cft, rupcruenifos in vfu vcl qualibet min£is digna procu-
ratil manditii olfendat. Ea sotem qa« Ijpectaliter ad Co- •
cos pertinent ipii quidem cum fommo tradio eadem pro«
oideredebentifi tameo prarfams Cellerariasnequaquam
prsefiitam fbllicttiidioem poftponciedeber>{ed femper
caut^ prouidere & admoncfc» ne pra^ti coci ea quie
fibicommiira funt nuilatcouspra?funiant|quoufquc hcb-
domadicxpIeci«recundum qood Regula praecipitsVa-
ia miniftcrii fui munda & inccgra rcfltcaanc.
Senior autem Ccllerarius tam interiilis qua m cxtcriiks .
id eft , vcl in refc^aorio , vcl in coquina , vel in hisha-
bitaculis ,qux adcoquinam pertincnt , in omnibus,&
,pro omnibus follicitudincm gcrac , nc qui fibi aliccr
agendo, loqucndo iutcmperantcr , vel fe , vcl ca quse
agtt , trad^are praefumac^nili fecun^umquod Rcligio-i
Digitized by Google
14 Statuta antiqud
ninoftrx omninoconueniat. Nccqiixrencliim ^ncccxi-
gendum abeodem Cellcrariodt , vc ipfe ac fi propria
dcuotione in pra^parandis pulmcncis feingcrac, i&pr^.
facam follicicudinem ob hoc in aliquo podponac ^ fc^i
potius fecundum Kcgulz audoricacem aliud folacium »
ii opus fuc-ric, rcquirat» vtipfe quidcm fupcr hinc &
inde ad ca qu» Dd fooc pcooldaida Uber remaQeac.
Hasc Qon ide6 dicimtis , vc elusdeoodoiii^iitadoab^
oue offendicalo praefiuae (blltclttidiiils fieri poceft, ob-
'mbtmiis » ied nedom ie la bitqaae adeomeotempore
fion perclnenc » ac deoocii^ttiimei^^jippiiim fibi
impofitam prouidendi ncceiCcatem poftponerc prarfo»
inar, SedneCeiierarius dicat nefcire fe deqoibijsdejln
qulbos prxfiiti coci admonendi finc n aganc ^ vel aoA -
aganc
CAPVT IV.
c intcr csetcra principaliter obferuanda funt.
In primis de omni re , qux ad hoc officium eo
tcmporcnon prodcll, vt (ilencium ceneacur. Dcindc vt
ipfum filcncium cum frudualccriusmcrccdis a^omni-
bus illisibiferuaripoflic, pralminneintermiifionc can-
candi funt : & quamdin duo exRlis adrunt , nunquam
ijdem pTalmi pnetermicceadt : hi cllm contigcrit , vtali»
3uiex ipds pr opccr quamlibec neceflicacem adminifiran»
ani loogiiks difcefieric >&ob hocfolosfbrcafs^ iocbo^
cum pfalmum cantare noo potcric > moK vt reoerfos fiie»
rit ialoco loqoo caeceros pfalleotcs inueneric , iiigredia*
lur, & comels^qoamdio cum ipfis e(l , cantare ftudcat.
Similiter quoqoealcer tercius, (i inde difccficriCireDcrtlls
pfallcncibus fe conjungat. Quod Q etiam taliscueneric
caufa, (icuc nonnunquam fieri folec , vc omncsquidem
ica occupencur ^ vt nuUus memoria cantando percurrcre
liceac, mox vt quilibec vacauericincermiffumpfalmum
in ioco quo eum dimifcric , repctat , & cseceri omnes qui*
bus vacaccum eo paricer in laude Domini ora pcrmo-
ucanc. Sc4j6c C\ icaforcb cuenerir, vc nullioccurratquo
ioco iachoatum. pfalmumdiiiurcat > vbi viciaius.icu6
Digitized by Google
t^lAdtUS. PetriCcrheienfis, 15
cectnifTe metnoril occarrir, ibi incipiar, & opuii coeptoni
non negliganc, quoufque conrummatis omnibus cum
quibus & in quibus idcm ftudium feruari potuic : &
tunc finguli,prout ratio docet,ad ca quae reftant^fer-
uato fempcr quantumpoflibile fuerit filentio,rcdcanc.
Sed ne cui ha?c propter priorcm fermoncm amcnrccc-
c-iderint i Idcirco brcuitcr repctimus tria cffc , in quibus
conftanc ,id eft , vc aut a neceirarijs tacerc.autnecef-
laria dicerc , auc pfalmos cancare : Scd & hoc ncoua*
qnam quafi propcer lcroiiidam ordioem negligcndam
cft V cmn fonafle idemordojantoresomnes» autetiam
minns fapientes , vel confiaotes , in coooioa mittere
poporceric» vc pr«termiilb eodem loco aliquem jonio-
ribus fcnior conftans addatur , qoi & fe » & carteros
2eIo Dei dotes cuftodire ftudeac j & nraoia^o ieruita*
tis (uss cempore , itcrum ille , qui cunc propcer calem
rationem cranficos eft , miitos ciim fcnioribus iogre-
diatur , ac fic omni tempore omnimodis obferuetor »
vc nunquam tantummodo fiue propter defeffam artatem
fetui , fiuc proptcr juucntutcm minuspcrfedi , illifo-
lummodo mittantur,de quibus in nullo ciurmodi con-
feruandi iuftinam ,fiducia babeatur, fed femper vt prae-
mifium cft, vnus , aut duo itamaturi hebdomadisfin-
guiis mittantur, vt 5c interius voluntas Dei , vt filij,
&e]ccerii!i$ condigna femper fobriecascuftodiatur.
. Ac fi qois dicere volueric non ica oporcere fieri,fed
fecundom ordinem qoomod^ per menfas fedenc , ica
femper ordo tenendus eft , nequaquam ille aodieodos
eftffcd fortiter coralitcrfenciacobjurgandus , & finon
ab liaccemericaceqoierceric,6e patiencero^bediens fae»
ric , acrius coerceacot, qooufque fambci confilio obe-
diat. Ha?c idcirco propict fimpikiOrOi » vcl quod ma-
jus eft vt iu dtcam , ftultiores , fic apert^ & multipli-
cicer dicimus , ne quis fe deignorantiaexcuret. Vt au-
lemhascita feruaripoffinr, femper Decanus & Ccllcra-
rius per plurcs dies antea prouidcant , quomodo ifta
difpofitio nullatenus turbetur, neque per occafionem
innrmi^tis alicuius , nequc propccr caufam icineris »
i6 SmuU anticpm
£i cuencric, vel propter quamlibec nouam furgentem he»
ceflicaceiii« veleciam propcer Domni Abbatis auc Prar-
poiiciquaroccimqoeicuBoiicm. His ira prupter perpe*
coam cuilodiam pnemiffis , illud quoqae poftponcn-
dom iMMi eft » vt CeUcrarias fempcr quattdo ei vacar»
illas admioiftracioiiea maan propria (ingaliaabteponar ^
nc alcer ei majus mtnikriic qcim dcbeac propcer cuju^
Hbcc graciam daodo excedac ^ 5c ipfe qoai niigalorum
iBfirmtcatcs , vclncccfficaces , fcire dcbec , prouc ccrta lc
rc6la necefficas poporceric,diftribaar.$ivei:6ei non va-
Gaucric,tunc ille, caiipfe iafirerit , vice fua hocfaciat^
caucnsiemfcr ac aliqood vicium ibi osiri incipiat»
CAPVT V.
DE laicis autem hxc cft vna & defrnita fcntcntia»
vc qiiamdiu ibi auc pulmcncaria pr2?parantur,aut
prxparata miniftrantur, fiuc qiiando Fratrcs prius gc-
neralicer , fiue quandopoftmodum rcficiuntur, nullus
ingrcdiatur. Sivcrocaliaaliqua, aut prius prxparanda,
auc poftmodom mQndaniki vd curanda fuerinc, quae Laik
cis depatata fint> fcncftra « aot oftin m aut locus cxtra co-
auinam talis cofljtutas fit» vbi Fracrea vel pr^parandn
iafcipiaiit, vcl mandaocla ccferant, vbi ea iilt vcl ponerc,.
vd pofita rccipcrc pofint, vt tamen nullam occafioncmt>
pro qua coquinam ingrcdiantur, habeant. De quibua
liaecinccrim mcmoriasoccurritvt funt herba? cuiuflibee
jgcneris, vnde pulmcntarium fieri debeat »-ad£;scnda;»
mundands, ordinaiKla?. Similicer pirces quando opus
«ideiieoir. fueric * exinccrandi, " exquamandi) Icgumina diuerfi
r^lJi' def- gcncris lauanda vcl prxparanda, fiuc csetera, vcl his {\mu
JiS?'^i. ^**^ ■" ^l^^is^ omnia cxtra coquinam in locis fibi depa-
y*' raiis pleniflime & honcftiffimc quoticns neceffe fucric
agercftudcant,&in loco apto vbi a Fratribus congruc
fufcipipoffint, ftudiofifGmc ponerc vcl componcrc ftu-
dcant :&tamen»vcdidumcft^abingrc£ru coquia^ pra?-
didistemporibusfunditusabftineant. IJgna quoque-fi-
militerqasrcomportaada,fcindetida, vct congrue prf
paranda fmt per feiieflffam, vc diaifnti<>auc pec opportn*
nan»
Digitized by Google
jihhatU S. Tetri Corheieafis. 17
Jioittiiiiroicumitaabandancerimmictaiitur, vt necillia
introirea(lFracres,necFratrcsob hoc ad eos exire ne-
cefleHc rforficancnim hxcalicuicam mulciplicicer dida
increfcunt, vc d nos magis eiigimus (inguia, prouc neccH.
iaria videncur, (ingularicer ordinado dicere, quam alicui,
ac(i nefciacquid facere debeac , occafionem excedendi
relinquere. Cellerariusaucemha^comniaproucei vaca-
ueritdiebusfingulisjnequodibi vicium nafcacur proui-
derefludeaCfquoufque Deo au(5lore, quidquid ibi ric^
& honc^le agcndum e(t,in confuecudinem veniat, vc nul.
los quamlibcc nouitius propccr ignorantiam excedar.
Iddrc6 autem hmc omnia ad pnmtdcntiam Cellerarii
iedimas, qulaei nnllam tn ip(b officio vel officina rebel*
lcm, adt contradicentem dTe volumot, auc pcrmitti-
moa : fed etfi , quod abfit» contigerit» vt ipfe Cellerarioa
&nior9aatiuAior9h«c & his fimilia quae ad hoc perti*
ncDttCaat^nonferuauerit, & fecundb admonitus non
lecorcexertt, ipfe quidemii ad permaneodum dignum
sKMiiucrit cum condigna inuedionccxcais Ordo ver6
jnconfufus & impertarbacas permatieat*
^'^^- - ""C APVT VI. ' -
H^c quoque breuiier de his qua? infra Ecclefiam
horis quibus opus Dci cclcbracur ftridim commc-
moraris falua vc fcmpcr & anccpo(ica diligenciorc, feii
prarflanciorcjcui Dominus dcderic , ratione vel ordinc^
hascnonabreadiungenda vidcntur. Sizftiuum tempus
fueric > peraAis his horis , pofl quas continuo in refedor
|io|enera1ttereandame(l,oportet vtomnes com Gko»
fioin£cclefi»fabfiAanr, quoufque apdito &00, caoc^
lenerenciam Deo dances exeant, U com pnento filencio
iotraatef»& refidenccs«& exeattteaderefedorio,fingiir
li ad ea qua? tanc fecundum tempos ratio docuerit , vel
iufTum fuerit,atceiKlant:Siaatem hyems fucric,& calcf^
ciendi neceificas iogroerit^proot ei qui prxcfk vifum^ ftio*
ltt«fioeante>ren poft peradum officium aliquod intcr-
uallum Bar, quando fe calcfaccre pofTinc ; Cin aucem ^.io
J|pcleiiaexpedj{pc»?tfupri t^cMamActo u r./>j;;t
- Tom. 4« C
1 s Statuta antiqua
Dcdormicoriojinhocomniaapudcos, qui hocdign^
intcUigerevoIunc , complcdti poflunt,qu6d nullo temporc
aliquid ibi inhoneAum , vel inhonefle ncri debet : & vtali-
qua ex hisad memoriam rcducontur , per qux czccra his G-
niilia nequaquam obliuifcendo contemnantur. Quando lo-
qui iicec , quia locucio femper ibi feruanda efl , Huc duo/eu
tres , feu eciam plures , ficuci fieri folec quando de Capitulo
furgunt, conjungantur. Quando vcro dormiendi tempus
fueritfiue in die,nuein nooe , Hcut filencium fundicus in
ore , ira in incefTu , vt nuilus injuriam patiatur , fumma cau-
telaefTc debet. Nemo vcftimenta fua excutere, nemoin-
cauteafcendere , vel defcenderede leclodebet, vel cxtera
hisfimilia,qua: ftrepitu, vel cujuflibetincommodofbnitum
reddat, incaucc agerc dcbct ^ Sed & omni tcmpore,vt prx-
diiflum eft,omnis ibi cautcla fcruanda eft vel propcer hone-
ftacc, vcl propcer infirmoru requiem ne fi forccaliquisibidc
ncccQitate coadus requiefcere optat,alteriusimprobitate
turbctur.Quod fi aliquis etiam ad legendum in ledulo fuo
rcfederit, ncquaqua alterum fibi ibidc ad coIloquium,'con-
iungat: fcd fi neccfiitatc loquendi diudus habuerint,exeanc
foras , & ibi loquantur. Nam longe alterum ab altero po-
^sup.effe ficum proptcr lonum ' , nec duos confcdentes vel ftan-
tes propter domus ipfius honcftatcm vcl confuctudinem,
colloquium habere nequaquam oportet. Hxc etiam in-
ter plurima cxtcra qua? in dormitorio fcruanda funt bre-
uiter dida , ne quafi pro nihilo a quibuflibet infipienri-
*Acircino bus , vcl vltta quam dcbcnt prementibus contemnantur,
tdnir non folum a Prqpofito , Decano , fcu cxteris; Deca-
«i.circatof , jjj omni cempore non mcdiocriter , fedab ipfis etiam
qui Monafte- t> circinnatoribus , horis quibus vacant Fratres ictlioni ,
obfcruanda , & inuenta ' artiiis caftiganda funt. In pife-
ManS, lo vero , tempore quando illo vri necefte eft , eadcm
fum tXoni omnibus, excepto quod ad dormiendum pcrtinec,
'^mbam'"' cautcla & honcftas feruanda cft. Qux de dormitoriodi-
,sup Doa ximus , & fi forte quxdam ad eandem domum fpeciali-
lScc6Vemni. ter perrinent,vt eft dc pannis infufis** qui fufpcnduntutj
^t^il^is. de pigritanribus & fomnolenris , & propter caloris fua.
uitatem minus actencc lcgenubus , fi qua his nmilia ,
jMmUS. Petri Carheienjis,
exWSi dnocidiaiio qiiid ezinde fiidenduin Qi nuUiisigno.
m qm najuimodi ad prouideQdani fbllidiiodineiQ impo-
iiiani qaamtalamcunque ponat. C jkm Yec6 hone m-
coropetences tfanfieiint « &tam colloquendi quim coo.
jung^ndi cempus lidtam aduenerit , femper tamen ibi ,
ficuc & in c^eris oronilms locis , ilue paudoies « fiue
pinres fuerint , in loquendo £c agendo fiep^ comraemo-
rata honeftas reruanda eft % nec vnqoam poilponendA ,
aat contemnenda.
De' Trouendarijs.
T*XE porca autem Monafterij , vel qoae adeam perri- ^^iJSnul»
I ynenr, itkirco interhzcqu^iuperiuscomplexalunc, ^
nil inlerere voiuimus quia qu^cumquead eam velmini-
ftros eius pertincni de decimis , Domino infinuantc per
ie iemocim di/ponendum judicauimus. Vade primo lo.
co illud commemorandum eft , vc de Prouencfarijs , qui
ibi (enitre debenc , certa di(cretio ienietur » vt 6c fufli-
cienter fint , dCTltri qusbn necefib eft nuUo modo finc ,
quia ipfi deeadem dedma & pafcendi & veftiendi funt e&
meiilttfi qa« ds conipetiti ita vt nec penuriam padan-
tur , nec altqaa (bperaaitate diftendancur. Viiiim eftigi-
cur nobis in decem prouendarijs ad eos qui hofpites.
fufcipere & eis feraire debent uifficeie poite. Simihcer
vt ipfi prouendarij eadem qualitate & quancitafe dbi 8c
pocus , ficut ca;teri prouendarij noftri , fuftencencur : id
eft , vc penfam fccundum cxtcrorum confiiecudinem per
menfem j fimiliter piinem & porum fecundum eorum-
dem conliietudmem accipiant : Veftimenta autem &cal-
ceamenta , ficut fupri didum eft, menfurateaccipiant j
ita vt nec nuditate , nec aliqua turpitudinc fqualeant :
Nec camen fecontri vltra menfuram fuara exigcreprx-
furoanc. Hxc deprouendarijs.
Videtur i^tur nobis fi omnts decima de omnibus & in oedn,.
emnibus , &ttc conflittttnm eft > dacur , vc omnin6 ad ^^"^
omnes hajafinodi necefficates diaitum ve( pauperum fiif.
£ceie debeat : Ideft » vel de lus qax ad Monafl«rium
eleemorynse caafli Ecclenjs yd Fsatribus ia diuer£i cor-
Digitized by Google
20 Statutadntinj* jihhatU S. Petri Carb.
poialibus (peciebas vel mobilibus rebus fponte'* conda^
namiir. Similicer qmcqiikl tn diuerfis laborationibi» owit'
libec imxlo acqoirictir , vel in varijs peculium gguciipii
cnncmiir , vd in npHs pecalijs Dco dlrpeniante (tneh»*
mana prctridenda (pont^ producitur, vt eft Jac & lana. Si«
militer foenum , vel quac in arboribus gratis nafcuntur^
vt eft paftio , vel diuerfi generis frudus , quantum poil
fibilitas admitcit,data flierint , fecundum qualicacem vel
quandtatem Hngularum rerum , iuxta quod tempusper.
mifent , fufficerc po(Dnt. Et vt manifeftiilis quod dicimus
elucefcat , pnmo de noftris villis qua: in Ambianenfe,
Atrapadnfe , feu Beluacenfe fit^funt , pleniter omnia »
iicut fupra commemoratum eft , dentur. Deinde fi fortc
propter longiorem viam pofHbilitas adducendt familix
non ^erit, bonum eadnde reftacDonunoinfinnaneecoi^:
iilinm , vtpropter hocnec dectma remaneaCi nec vUanf
in paupeiibiis gqierecarpeocacaro. ' b^ii^^;!^
Digitized by Go()<^lc
2J
ANTlQVIoa£S
CONSVETVDINES CLVNIACENSIS
Monafterij.
CoUiBm £ Vddrko MmaAo "BeniiiSim
EPISTOLA NVNCYPATORIA.
Omino Reuerendiflimo , ac Pijfljmo Pacri
WlIXELMO , Hirfaugienfi Abbati , fand^que
Fiatraro Coliegio fibi fubjedo , Fracer Wi;.
DAL&icvs Cluniacenns Ecciefix quali(ciimqae
Monachus, in DoiTiinoialtttem, & ip(ius celerrimam bene-
didionem & iiic & in futuro. Quociaie meminifTe c^m per*
(bnxj cum Ecclefia?tuaj , Patcr dile<5liflime, reueri itavc-
nic in vfum iiumiiitati mex, vc lam tam vfus, quam af¥e<^s
nonpatiatur vtvllodie omittatur. Accedit aliquotiens ad.
modiim grata, & iocunda memoria pollicicadonis tux de
cauendo ingenio quorumdam iiominum fecularium , qui
nimirum non magnopere curantes de alio , quam de liac lo.
la temporali vica, pouquam domum liabuerint, vc ica di-
Gun plenam fiiiorum & filiarum , auc (i quis eorundem clau<
dusericaoc mancus, (tirdaftes, auc cxcus , gibbofiis ,auc le*
pioiiiSfVelaliiidqirid hoiiiiinodi quod eum aliqao modo
leculo fadcmiiiihs acoepcum, Itunc quidem impenfiffimo
▼oco , vt Mooadius fiac > o£Gsraiic Deo ) quanquam plan^
non propter Oeum, fed propcer hoc canc^m vc feipfos ex-:
pedianc abds educandis & paibendts^ vei aliis fuis liberis
poflkeile magis cooiiilcnm. Ergo n caceam de his, qui
noncarent ianicace corporali , U membrorum incegpcace,
ab his ipHs, qui funt ica lemihomines , vel ica femiuiui , qua-
liaicptitfa^erafamusperpeccari, Siexpedirec,in pcom«
22 ^ntiquiores confuetudines,
ptucft taIemnominare,quem ad habitum fanditatis non
alia fanditas quam fola Arunuecontumclia traxit , &a.
lem qucm non nifi pes, a quorum vtroque vobis
etiam teftibus parum boni procclTic exemplij quanto minus
abillis, qui bonx fiint valetudmis , vbicumque tanti fant
congregati, caDtxque pocendz ^ vthabicudo Monafterij
ficinillonimniaDu? ^qoidem qux ibi (it vica, qui vigor
diiciplioc reguiaris^ omnc^^unc, quicumque (ciiiot id
nos Mooachorum ibi cegoare. Adeo tritum eft & viitatuni»
fi qua diifai^o hiii\is fpkitoalis militue incer has ooftroram
Mnporamiaeces cile poteft, noodle oifi yI» anior eft
numeras^&antfaoricasmajorillorum , quinon zcate lafck
ua, nec imperio pareotiim , (ed fponte fua, £c maioris aeou
tisfolo Chrifto imperaoteadeiiisfe obieqttiamy lebus ft^
cu li abdicatis, con culeruot. : . . \,\ -p^II
Quod prudentia tua perpendens» quanquam ipfe niitn-
tusfis in Monafteno,&perviceseueniat, vt flos liliorura
de fpinarum medio emergat, tamen nil adc6 curans , qudm
quod^cit ad cautionem, &meram Rcligionisfoliditatem,
permifcricordiam Dei,hanc Monafterij tui legem promuC
gafti, vtopusfit prxfatis fecularibusalium fibi nidum pro^
uidere, vbi reponanc pullos fuos aborciuos, velut exha!«
reditatos:DeovidencehicnihiIvIteri^obcinebit illud eis
familiareingenium, vt iicucaic Propheta , oua afpidum,
& quodconfotuffi erum^tio re«dmn, ingerant , & com^
mittant piis 8t DeodicsitisaoimaDas» eisqiiidemtanquant
docillis fuis & notricibus abuteotes» Oe qua re fcDtiat quiCl
que quodvokierit) egoautem certus fum ilbm teradiceoi
raodiciis excirpafle, ex qpa (bla praedpue omniaiiintMMb
fteria deftruda quae deftru^£Mit vdiin TlteaiQiuGa» lel
in Konwmalingua. y : - '<n.H:ni;
Vnde vt£icear quod verum efl, quia cevidi ea pise .follici»
cudinispratrogariuacaucum^&ftudiofum di^cipliiue regu.
laris, quanquam (i bcne ribi voluerim nihil vlceriusquodaitt
quid valeatpollim tamen fbloexcepco , vt dignumeft, cu-
iusfum prc^fcfTusreueranomen , alius quifquam cui nomi-
nis, &:oliicij,cuimagispo{lic aparuicatc meamodis omni-
bus & iaueriy £c de&rruqam ^ alia func^adlwc quaE^nqaim.
Digitized by Google
Gmiacenfis ^Monaflerij. %%
inerit& plinimiiaf & tc 5c htiic doimsiii Dei oomiiiakkiit.
Prim6m,quiainfimiiorem (esrtim^quodpriiksDonCKat, de
liabitarione?eftia!oDei remocamciKlttfiitis , velinobie- '
quio quotidiano tales fiimulos habeve meruiftis, qui cx libe*
risingenoisYltr^IehumiliaDCeSjVobirque (cniienies» non
aliam vitam , quim illam ^ne eft cceleflis & perpetua es>
Sedant. Dc qoibos tamcn ynum, quod fi beneuownriae ve*
f^videretur, inproxiinomaQurivellem. Vellemvriquevc
nonampli^permitterencurexcra Clauftrum commorari;
daretiseis habitunl nofb-um ; & quia non ad hoc valent vt
finc lcAores , vel cantores cum litteratis, vlmi viuac viuas
quoque vites, iuxta quadamtenus di<Slum eft, portarent j vi
codem modo quo huc vfque feruiendo litteratis , litterato-
riim mercedem confequerentur. NamfiB. Benedido vi-
debatur , vt Fratres viciflim coquinf munus obirent }
munus hoc quoque apud Sandos Patres inucnitur ,
qu6d iemei ingrefli coquinam de c£tero in eadem obe-
dicMil ^erdaiaucrunt. Ac ti quis Fratrum forcaffis talem
BOii habeos fidem; vc montcs traosfefat , caniatar tion efle
vobis cantas opes, vt tantos Monacfaosei^ediat aggregare,
videcequid Deus fimc de quodun noftco Gerardo, oaco
quidem de calibus parencibus qoi non enuic quammaximof
nobilttatis, de littcrts quoque non aded imbuto, vt non muL
ri fint illo do^ores) (ed huius fidei hominemno n cognofco,
Necsftimauerirofiicil^ poireconringeremaius miraculum
qaim quod Deos perilium iugiter opcncur. Nondum cA
annus trigenmus ex quo in ipfb pago nariuitatis fua: fundans
Cellam acdificauit, appellatam nomine fanda: Mari^ ad
Charitatcmjquiacum fit in via publica , nullus mortalium
tranfit, quide induftria vnquam diflimuletur , & non po-
tiusexperiacurillud Gregorianum,*qu6d hofpitesnon fo. * Cfeg.
lum funtinuicandi,fed cnam trahendi. In Clauftro aurcm ^^^^
ad pra^fens nunquam contingit, vt non aliquanti fuper cen-
tum Fratres quotidie inueniancur. In^ pen^ quadrien-
niontioiieRit opportunii Domno Abbati, vc inuiferec ean-
dcm CeUM». JiocaniioveBit, & vnodie LV. Nouiciis ba:
bitinniioaramvelbeniedjdionemdedks quanquam Prior
fingulis annis .ad .mpnoriam Saa^omm Apoftotofom
Digitized by Google
24 j4nnqutores corjfuetudtnes. ^
pro bencdidionc quantos potuir, mififTet : Qui etiam ea vi-
ce, qua Domnum Abbatem inuitauit, quam parum fni.
mcnta liabuerit, & tamen per • • feptimanas quantalibe-
raiitateminiflrauerit, nonmodo nobis , fcd edam cundis
interim fuperucnientibus, & ad Domni Abbatis audicn-
tiam quafi ad quoddam fpedaculum vndique conHuenti-
bus, ficharitati vcftracpro re gefta enarrauero, quantum-
libet fidcm mihi habeatis, tamen nefcio fi hoc totum bene
credere valeatis. Hoc autemcertc nequaquam mentior,
uiaquantumdevtroquelocoaccepi, • * Abbatia: poflef-
oncs folis vincis exceptis , duplo lcilicet ampliores. Sed
6«ri'!!l'* D. G. eft talis homo, qui fi opus efle vident , minimc ve-
retur vfque ad tria vel quatuor millia folidorum mutuari. Ec
diuina clementia qui fieripoiTet, vt vnquam dcfereret de
fcpra:fumentem,quxiterum planc coruos mittit ad He-
liam temporalis vitx fubfidium miniftrantes > Q^ci enim
Francigenasaliuddixerimcum fint tam inquicti , raptores
&de candore virtutum nihil habcntcs -. Inter quos camen
funt taIesaIiquando,quifideIi Dei feruotanta largiuntur,
vt in paruifiimo ccmporc quicquid debet rcfoluat. Cui
ctiam hoc eft familiare,& quafi pro Iudo,vt optet nunquam
iibicontingcrcmultum abundare dc diuitijs huius mundi.
Qu6dfiComes& Dcfenforloci veftrifciretvos tanti de-
bitores^non ^cftimo vtaliquo modoaudcrct vobis impor-
tunusefle, & accedcntc pia: & rcligiofarconiugis fugge-
ftionc, fi nihil daret vobis , nihil etiam acciperet. Abfit au-
tem vtquifquamcredat Deum eflelocalcm, vt quod facit
in Francia, nonctiam facerepoflit in tcrritorio Spirenfi.
Tancum eius mifericordia fit vobifcum, vt ipfe , qui probac
rencs &corda, hicetiam videateafibi fimplicitate, & non
minoreftudio adeius volunratem &praccepta obaudiri.
Quod paruitati mea: iniunxiftis ,dehoc vidcre poteftis
me non fuifle negligentem : Habetis enim Confuctudines
Monaftcrij noftri , quas collectas vtcumque notaui , quan-
tum ego lcirc potui, & rccordari Quibus fcmel vifis, jfi
poftca (chedas dcponitis, & de cactero non curabitis,ad
quid tunc tantum mihi laboris impofuiftis ? Quod ne cace-
rem, ad hoc me compulicaliorumnegligcnda, quos in pri-
Digitized by Coogle
mfs mttlt(km curioibs,ad vhimttti iiliftro ciojpiW. Ple-
tftquc fuDC» pxac, propcer confequciilfiailii dixi» deqoibiii
)iM>DeftneeaKitixitiit]ofitftin cdiniencu Fittram. DeW
iucem , dequibusaedifioui pofiimt mam^ cc' incrcmenis
Jeri mericorfi, de lus ta^Pacer^kibebiseitoFittcrtbus coUa^
ikmem. Perpendanr(uasanciqQftscon{uetudtnes, perpen-i
idant cuas , cum qulbus ce micnii contigit y perpendant 8e
iftas, 6c deomnibus qus meJiora videntur , de his fiat vnum
sbrpus quod de caetero tencatur. £c ii hoc vorueris efte
ratum expedit Tt.communi Fratrum confenfu pracue-
niatur,nequodinde •*•• aut aiiquidnon bona» voluntacis
poffit oriri. EtQuiaDeus imperauit Domno P. qui mora.
turmod^ nobifcum» non eft abs re virum huius fcienticT,
hui^fque Religionis, huic negotio interefle, & fi ego adef-
fem meum quoque nomen non paterer omnia " cselari, *
quamuis adhuc Neophicus eile videar.
%^RMemineri5 autem quod in ipiisverbis qux notaui, nos
TO)S ica fea coUoquentes, quia fi recotis muica fumus ad
.|DinGemiQdelboiici..Et fiqmd videopaddidifte ,iioc quo-
(ique noif nifios tuum, & tnalinguaedidtc , quia non modd^
^ ingna noftra, Axitocus ego fum cnus s ft non diGtm , qu6cl *
Chriftusicanosfoederauicin vnicace Spiritus',in vno cor^
]^ore»quodeftEcclena,fubvnocapice,quod eft-ip(e. Ve-
lilm perfona mea ciim {ktenuts, & obfcuia ,iiomen barbo^-
aam,ftylasagieftis»indigniim naihi videbacur, vt huiuim*»
di nominis vnquam meminifiem, aut vliam Pnelarionem^vt '
moris eft, prxtitularem. Quamuis tres fint partes ipfius"
qualifcumque collcdlanei, quibus nnguiisclaufulasaliqnas ,
qujc Proa^mium fimulant, praemifi, propter ce maxim^,
aii6fque Fratres noftros, in quibus bona qu» vidiexcmpli
tia libeoter reticere non pocui.
, Parsaucem prima eft de opere diuino , & quod maxim^
ficin Ecdcfiaperannumvniuerfum. Secundade eruducioi
ne Nouiciorum : Tertia de obedientijs, quibus & vltima
obedientiaeftfiibjuoda,quii quifque Fracruiii ab hoc ies
cdomigracunis^pooamr adClmftiiiii;' -
. SdaCa^colafinguIarumiiinitencianMlciiMiririh^^
le propcer vtilicateinJq^um,vc fiKilii^ quoJ quifq^e-
26 jintiqttiores confuetudines.
Toli]en(»poflic iouenire SandaniCiirifti£imiliain,cui pOB.
ede vicleris,plurimiim raluco^^cnooTClercur io via, fedver^
voco & denderio ialucis xcerna:, quam eis fideli/Eme opco.
Specialicer aucem fpeciales quoque necedarios paruicacis
inex,fcilicec Dom. & Mag. A Dom. S.Dom. O. Dom.G.
& adhuc cyronem Chrifti Dom. E. Grada^ Dei Omnipoj
teods ilc cum omnibus vobis. Amen*
JNDEX CAPITVM.
Cap. I. £ '^9 qaomoddTefiamemmnlegatMrvtmn'
1 1. Ui NoSmiH ^kvrts^im^m RepddHim , f
m plus fitddditmHyqHim qtutd S.fiamk BemeMSmm
iti. BePfalmdUqmefeUtduifefiXiffUmbmdS.
I V. X># ee^ qMthu ex emifif^ & qmemdi fer vices Pftbm»
V. J>e QeUs^ & verluitlis^fmePfdlmedim feqemmmi
^quantitate Letant^t.
V I. D# MiffarMfn filmit^^ & i,de maiere Miffa in fri^
Uttisdiebus. ^ • ' »
VII. De Mt[fa pro Defim&ii.
VIII. DemaioreMiffainDominicis diehus,
I X. Item de Matutmali mifia m Demimii diebuSs
X. DeprocefJioneDomlnicaU.
XI. Dediuerfttate folemnitatum, «
XII. De Ccena Domini.
XIII. De Parafceue,
XIV. De Sahbato Satifh,
z V. De ipfa nofie^ vildie Dmktitje TLefisneWmds.
X De PerU ^dietmaUis mainisfeftiiiusue,
XVII. BMeBaei^die Pafdui^&qwemiediiademtesh9rasUsL
temAUiUfa,
XVIII. ' Tie iUsFiria z. /^ f oFlauas PafdiM^ & qmdimti
nomudLemnfmmdinesinchoansur,
XIX. J>i tertia fefttimana fafl Pafcha^ ^ de muriiV^,
quiadAfmfenm Demu,
Digitized by Google
CjmUcenps Monafierij. 27
XX. 2)e fefiUtluMm SidnBum , qua euenim k Pdfcba
iffpHMdPmiafiin»
. XXU Di Rigatimtthf*
XXII. DiAfunfinuDimnii,' '
XZIII. De viplia PintiC^.
XXnr. De ipjo die^ & ea qua feqmtw fe^imdmf,
XXY. De oiiam dU Pinuci^es.
XXVI. Df Septimana ftquefHifo^ oHamas,
XXVI i. De ieiunio 4. temponm m mntfi Jmuo,
XXVIII. Defeflis 6S.po^ Pcntecoftenveniemihm.
XX IX. De ieiunijs qua debentfiiHiA j£fiatifirik ^ 6.
XXX. De opere manuMm.
XXXI. De Dommica j. pofi Pentecoflen ef feptmana.
XXXI I. De T^atiuitate S, loannis Bapti^a.
XXXIII. De NataU SS. Apoji. Petri ^ Pauli.
XXXIV DeTnmJtatione S,Benedilii.
XXTKY.Di^iiuWlmivmiTmnd-aliinMmfruBmtm.
XXxyiDi^fiumpiimuS.Mari4i:
xixYiz. j)geo , qtiidamiHnrinSiftimki.
xixviii DrExaitatimii' S* Cnuii.
xxxixDiiifWidah idiimSiptiiiArufimileimidiim.
xxxx, Deconfuetudini^usquaiwcipkmt i KalemlisOfhhif^
vfque ad Kalendas Nouembris* •
XLi. Deconfuetudinibus inTTouembri,
XX 1 1. De feftiuUate Ommmn SS, - & mirdsttieilt mmimn
fdeliumDefun&orum.
xuii. De fefliuttate S. Marsini ^ & (mifnitsuiinUm
turcc inchoantur.
XLivI De Muentu Domini:
X L V. DeS eptimana leiunij ^ . Tempcrum:
XLVi. DeP^igilia.^dedieNatalisBomini.
XLVII. De oHauis Natalis Domini^ Eptphania^ -
XVniuDe Purificatione fanFia: Maria.
XL\x. DiSejptugefima, & Qstinquageftma.
X* DiCapkilikmij^d^QMdraz^efima.
DidiebmDmMds Q^dragefima.
Lii. DifieimdaFiria Quadragefinue: ^
iAi\, DtieMi^.Temporm»inminfiManii.
29 jdmiifmtes mjfSietuduiis.
Expliciunt Capita libelli primL
Incipiunc Capica libelli fecundi,
I. Dtdkurfiiate NiuUiimm,
1 f . Ostmodo fe hahtam iB CelU ^Mdtigrma»
III. Defileiui0y&infidimQffiti9it.
IV. De [tgnis loquendi.
V. QjtomoddfefraterleuetadNo&nmos.
V r. De excelJibus pro quihus in Capitulo venittmfeHik
V 1 1. Quomodo fe habeat ad hotas Regulares,
V I II, Quomodd Utenam liguam fman dekeat ad 2/0*
Slumos.
I X , Qjta difcipUna recollo cam iaccat in leffo.
X, Quomodd furgat mane^ vel qu:dfiatim faaat.
X I. Qjiomodd fcdeat , vel incedat.
XII. Quomodo veniatadConfeJ/ionem.
XIII. Quomoddf velquando pannos fuos induat»
XIV. Si^^tiefmtberamSimiemfuam vtdeat,
xr. Qgmedi pmm^s fmot lamet*
^ ▼ I. QaomeiH de reguUrt berd nmt exeatnififfe inetdtdiiU
tueetitate,
svii. ttesemdifefrieftnmt ddCapittdtme^veiqMidfitiieafi
efifiiifencim vBusm
XVin. De Cm^ ieuiore,
XIX. yhicumqmfieterit^quomod^f^aredeheat.
XX. De lusqnanenlieet faeeremfiddimramUftttndL
xxu De nunutione fanguinis.
XXII Q^ difcipiinkin Etdefia maneat ad filtmnia MiJ^
famm,
XXIII. QjM. difciplina maneat in refeBorio.
X X I V. £)f haiitatione fua pofi prandium^ ^ pofi Cccnam.
XXV. Qmi difcipiin4 Je pofi Com^letorinm efi tfiUoeatH'
rus.
XXVI. "De confeffioney^ petitione Nouiciontm»
XXVI I. De ktnedictione Notdciemmp
Digitized by
Cluniacenfis •^onaflertj. 29
tietn,
ZXIZ. Dt Hehdomadario Cantore ^ de eo quinotatud eft ad
Jntatatorium^ vel ad dUqmtm LeSugem^ vel dH^
quod Refponjorium.
XXX. De Sacerdote hcbdomadario,
zxxx. De Suhdiacono , de (^antwtibnsGraduaUsvelAMe*
luya^^Trailue,
XXXII. De Diacono,
xxxiii. De ferwitvrikm EctUfue^ & iebiifmi^egdmmmU
mfr9S jlltdtis,
isxiv» 2)f LeBefe sd menfanu
zzzv. DeCeds,
zzzvi. De vfmflihiit eeqmn^,
lemiuDe hisqm faciuntmandamm,
Expliciimc Capka libelli fecuiidi.
Incipiunt Capita libelli tertij.
Fiffaciodeele/^ione fpeciali, & ordinadone Domni
Hugonis Abbatis.
t. De Ele^ne Abbatis.
II. De Generaliofficio Domni j4bbatis.
III. De culpa grautore^ ^ de alijs ^eneribus culparmtL
I y • De Priore Maiore,
V. DeDecanis qui funtviUdrttm^rouifores»
Vf. De Clau^raU PrUre,
vii. De Cinmir$hie»
wiiu De Ptterie^ ^ eermn-Ma^firiSm
iz. DeCtf/hdia imummt.
X. DePriteemerf^&Armdtie»
xu De Cdmerdrie.
xiu De Aferifdn^M
Ziix. De Corporalibus dUuendis.
XIV. DereliqmisSdsiihmm§mm»dkfrefeqmtmmtfimrie^
cipiantur.
X V. De rafura Fratrum.
XVI. De balmie frdsnmu
Diij
30 ^ntiqmres Confuctu. CUuk Mm.
XVII. De CeOerario,
XVIII. Be Cufiode vini.
XIX, De Hortu/ano.
XX, JDe 'Refefloriario.
ZZr. De Cufiode hoj^itij.
ZXi I. De StabuUrio,
XXIII. Be EleJevMfynariv,
XXIV. De In^rmario,
zx V. Be Famnlii sd d§m$tm iHfrnunm firtinentilnu„
Itxy u De Infirmii,
snrii. Devtiiitni otmfcmnqntWtMfki.
xsviii QiudaymiMm ifi in pM txitkSn
zz I z. Siqttis eHmt in^difnd dSa,
XXX. fiiidagamrp9 fii§^et'Frmthjmffdii'9Mk^
tijs.
XTXi. De obitu Domni Mbatis.
zzzii. Dee^quiin Quadragepma eiient^^in /J. leSimii»
km efije^eliendm, ,
Digitized by Google
yti llr \lf i|r yHi ttr iIl tlr ^lt ilr ilr i& ilr ilr ^ ili tlr ilf tfr ib
PRO-«£MIVM
D£ CONSFETFD I N 13FS
Cluniacenfis Casnobii*
IQf^^ N T E hos dies fenior noller Domnus Abbas Im- SlSJJSilT
B!^S^H| niilicatem mearn in Germaniam direxic, propter JJJjJ^^
quid non mulcum iDcereil modo referre , quotl ad *
rem perdnec per hancoccafionem diuerci ad virum vene-
labflemDomnamVrillelmimiAblNieemtoiiQsMonafte. • «/. rria>,
riomficiimeftinpago Spirenfi 8c in* lofiila
n»na. Ifdem aatem Pater , neiat i pnero nocus, 8c ami.
dffimus , me videns kecabundtu cotlegic } 5calter tdM
Cleophasali6 tendentem , tam^ aliquantos dies fecum ma-
neiecoegic. Incerim erac ei mecum (ermo afnduus,imm6
quantum fieri pocuic pen^ condnuus, de Confuecudinibus
Ecclefia? nodrXjde quibus nimirum (ic orRis e(l loqui : £c-
cle/iaveftra, Dile(fliffime,permirericordiamDei noo par-
oam in noHris parcibusopinionem rcligionis obtinuic, nec
aliudrcflimaturanobis quam quodiniiis locis qux ad no-
ftram notitiam pertingere potuerunr, non fit ei fimilis in vi-
ca& difciplina regulari; vndc non parum facis ad vocum
noftrum,fi qua te refcrente meremur audire de vfibus 6c
inftitutis majorum vedrorum: qua:enam fi non geruncura
nobis, camen hoc ipfum ad humilicacem acdificac, fi nos non
lateticavosviuere fc conueriari, vt noftra infirmicas auc
noloeritantneqinuerit Ad quod ego : panem,inquamy
Teftrum fiun commetfurus, dignumeft edam vc incerini
▼oluntadveftneobedire nonfim imparacus. Sed quieftia
ioco cali pro dinerficace lingus quafi Darbarus , nec i pueii-'
cia nutritus , non.fadl^fien potefl , vcica Xant omnia,ficut
iUe, qui eft iadigena, & qui iafiinda incer calia creuic
ide6qge non eft noirum fi fic ego non mulcto ido de hujuC-
modii^ui pen^vfijue ^ cricefimum «cacisiioftrie aminni .
t«ncha.
)9 ^ntiquiores a^nfuetuJunesi
ooti nin de rebus feculi magnoper^ curaui. Tamen qaan.
tum eft quod fcio id ipfum refcram non inukns. Ergo vide-
de quo volueiis primiim iDceriogsure.
CAPVT P&IMVM.
SuomodoTcfimiiUtmleffLtur wtrum^ui.
Mtmgath. A ^ ^ ' ^ lediones veflxas in hyeme &
in priuatis nodibus multikm efle pco»
lixas. Sividctar(imulJcfcmelediflere,qnomod6
d^in ]iyeme> fed etiam in «ftate Tdamentnm legaaic.
nrumque.
Helronfto. Vtincipiam de libroinmomnium antiQoiflimoi,.
oauctt. id cft,Odateucho.* Hic liber,vt mos eflgeneralis, &in
aliis £ccleiij«&Septuagefima ^ponitur ad lcgcndum. Ii»
^ -^, ipiaDominica fiunt lediones fatis breues,prxteradfaimam'
* 'SSScittA ledionem, prologus ille, * Defieerij mei , expenditur totus.
isrteiMicii. pej{^qyeiTnesnoScsitaprotenduntur j vt in illa vna fepti»
YnanaGi"»^ perlegatur, & in Ecclefia tanttlm, In Sexa-
**i.stgaiA- gefima* Exodua inchoaturdc (imul cumalijs voluminibus
qux' leguntur. Legitur vtrumquc & in Ecclefia , & in refe-
dorio j ita vt vbi ledionis terminus fuerit leda; , ibi femper
inirium fiat legendac die fcquenti, & fi non ant^ , tamen in.
trante Quadragellma cx toto perlegitur Odateucus : ex
quo tameo ad Domtmcas fimt lediottei exceptse. In alijs
noctibos Quadragefinue leeitur expoficio S. Ai^ftmi
fuper pddienom, &niazim^ hipcr oantica Giadnomryat ^
cut nodes toncmagis ac maps corripiuntur, ita quoque le-
^nesi Cauendum taroen eftnealiquando fiantica breuei^.
vt ille FiaBcr, qui circam faci t cu m abfcoofi^. nop poffit pcf
totum chorum & extra circuide , exploratums fcilic^t (i
quis forte.obdormicnt inter legcndum. In PaiBone Domi*
nilegitur Hieremitu Fropheta,^iis rurfus prologoseiit
adprimam lc(flionem. Legiturautem in Ecclc/ia tantibn^.
&ita,vtante rocnam Domini finiatur vfquc aiA.Zamems»
tsones. In 0<ftauis Pakbarieguntur Ap fiolorum ^ &:
tantiim per vnam lcptimanan), de quibus pro nodium bre-
ui|;atc£cnnoo£Qtell.vcmulctunleg^tur. Poitea per duas
feptinunas
Digitized by Gopgle
Clumacenfis Monafierij.
cenfionem Domini.Ponuncur icerum Adus Apoftolorum,
iter^mque leguntur quali non ampli^s inchoati a capite
vfquead Pentecoden.Non minus tameoliaec ipfa volumi.
oaex toto continuadm in refedoriolegiuiturjficutetiam
tempcMne fuo liber Regum, liberSalomoois , liber lob , To«
lHje»It]ditfa,Hefter, Efdr«,8cUberMachab«onim:^tiile-
gRDtnromiies in refedorio tantto,iiiEcclefiamiiiim^y
ntfi quantimide eisad quamlibet Dominicam eft breuiter
•xoerptum. A CalendisNouembris repetuntur ad priuatas
no^s leddones. Ponitnr Ezechiei Propheta in Eccleiui
lant&m ieg^dus , & finitnr exmoreantefeftiuitatem S.
Marrini ; cujus & fi o^uas cantu , & alijs foiemniboscele.
bramus , tamcn Propheticac le^biones non mutantur , nec
eriamin alijs 0(5lauis,nififiant duodecim lcdioncs. Poni-
turDanicl Propheta , & duodecim Propheta? , 6c non fiif.
ficiuntnifinouifiimoadjungaturde homilijs BcatiGrego-
rij Papa? luper Ezechielem. In Aduentu Dommi Prophe-
ta ponitur Efiiias j de quo dum qua:rerem , & ad ccrtum
fcire vellem quot nodibus & ipfe perlcgeretur cx more j
Don potui audire ab aliquo , nifi dicam quod meipfum vi*
diflememini & andifTe : me qnidem attdiente ajjquanda
iex prioatb nodibtts perlegebator. Q^m fequuntor Epi«
ibiir Leonis Papxde Incamarione Doinini 5 H. atijwr.
mones Sandorum Patrum , 8c mazim^ fan^ Augoftini.
Apodolus ponitorin tlla Domintca, quac prima occnrrit
poft Natale Innocentium :Si ramen in ipla non ed Cir-
comcifio Domioi , vel Depoiirio Domni Odilonis. De
quoidipfum dicere poflum , quod &rupra de Propheta r
nam diuerfi diuerfafentiunt j Sed vt ego rursus hocper-
Jnbeamquod&ipfevidijtahs Epiftolaquahscftad Roma-
nos in duabus pnuatis nodibus tota legebatur : Etcum
quidam Frater , qui lecliones rerminauerat , terminafret
breuiores , prohibitus cft m Capitulo a fenioribus noftris^
Si autem contigerit vt finiatur Apoftohis ante fcptuage-
iimam , legitur expofirio loannis Chryfo/lomi fuper Epi.
fiobm ad HarbuBOS. Ecce circulnm aoni quodaromoda
pxemk V fi placct yjga promoncamus.
34 jiniiquiwes confueiudims
CAPVT IL
De NoBumis ^ omnibus horis riffU^ribus %
Si quid eis plus fis Additum , ijSkm q$tod
SuuBus eoufiituie BeueJiffus.
Jnterrog, ^Oletis amplius quid intexere no<3:urnis vel
v3 «liijs horis auam quod S. coftituic Bcncdidus.
Itefp, Quancumeft,fi Den^ memini^dicam. Prim6niiUa
eft Antiplioiia tam paiua , qu^ hod plena tom fm dl*
fiuitione fioiamus. Cujnfinodi pieces poft Domimcam
oiationem fimdos Benedtdos dizerit, neicicor, qoia nec
fcriptnminoenicor , ied qa« diconturinobisad Nodnr*
A * xii-r. * ^ Matuanas , ad Tertiam , Sextam , Nonam , &
Vefperos , quatuordecim VerHcuIis comprebenduntur :
& fi eft diespriuata , £c nulla? odau« ,nec dies Pafcha.
les , interponitur pfalmus quinquagefimus : Adijciuntur
ad Macutinas & ad Vefperos etiam alij quatuorpfalmi ,
& ad Completorium duo. Hoc autem noneft mihicom-
pertum , quare ifta diuerfitas a Majoribus noflris fit in-
uenta. Nam cum quacuor pfalmi a Nodurnis incipiendi
poft quamlibec horam , excepco Complecorio , pro fa-
mitiaribus dicancur ^ Ad Matutinum 6c ad Vefperos di.
cuntur inter prcces ante nouilfimum verficulum , pnuf.
quam ie Fiatres ieuauerint de formis « U coUeda dtca.
cur. Et horom pfidmorom qoia lemel memini , vt non dif-
£aam quoque eos nominarim defignare: Primo No.
Aornorom , vt ica dicam , pedifleqoos eft primus de ie*
ptem poenicentialibus pKalmis , & ica cxcen pro ordine
fuo diuifi , fing^li fingulis horis applicantur , pnrter ad
Terciam quinqoagefimos , atias adco freqoencatas,qoin»
qm^efimo fexco mutatur. In fecundo locoapponiturpfat^
«j.»*i8. mus 19''. 85. ii II. 66. 78. 83*. fic autem geminispraf-
3.'»i. raiflis. In tertioloco plalmus 69*.poftomnes horasfem-
per concurric , & pro fidelibus defundis 141. qucm ad-
huc poft Primam 50. fubjunctus ancecedic pro Abbaci-
t>us noftris dcfuiK^ii. Ad Complecorium in^er preccs.
Digitized by Googlc
^.MbatUS» Petfi Ccrbeienfis. 35
Tt pnanifliiin efl: , fequitiir heriinn 6^*.' 12. 110. Sed «1
Tt ad hoc fedeam qnod paaluluun intermiO , & preciun
quoqoe Primae Completorij meminerira , praemiisi ora.
aofie Dominicft , & Sytmbqio Apodolico , ad Priroam
fiittt preces 7\. vernculonim ^ 8c confisffio fuo tn loco eft
interpooenaa. Ad Completorium autem reptemdecim.
In priuatis diebus Aduentus Domini,& Quadragefim«,
ad Matutinas , & ad Vefperos , vfquead vigind verficulos
perdngunr. Veriim ea precum diuer/itas , 6c Ci quasfunc
alia hujufmodi , polTunt tibi fi placeret in vna cartula
fingulariter adnotari , vt non opus fit modo his longius
immorari. Non autem recolofi quid amplius inferaturad
quamlibet horam reguJarcm in vllo priuato die , qui
nonaliquomodo appendeatod aliquam iblemniucem.
CAPVT IIL
De PfilmodiA ftus foUt dici pMer
bons regulsres,
Imtmgdti», 13 BTO Tt digeras quidcpiid piafmodivr m
Jl Conuencu dicadsprxterregulareshoraft
Rejpon/to. Wxc niminim prolixior & multiplrcior eft in
QuadrageHma , quam in alio tempore •, & hoc quod
nuncdidtums fum, dicam maximc fecundum huncordi.
nem,qui tenccurinipfa Quadragefima. In cujusomnibus
priuatis nocdbus Nodurnos cum ca pfaimodia prxueni-
mus deplalmoiip. vfquead finem pfalterij : Poftquatuor
pfalmos, qui Nockurnos, vc fuperius didum eft,ricc fe-
quuntur,gerenda eft procelHoad Ecclefiam (ancbe M a-
JL I .A. De quft inter proccdtndamf&fani 'dao^cantnxur ,
id eft 84« 8c 86.vnaieqalte Andpliondte Colleda. Agn»
mr Matutinap de omniDus San^.- Item Macutinx pro fi*
delibusdefun(^s,Confidefenir ab omnibus, vt decancew
turpfalmodia iila , Dnts amrihs noflris: ad ipam pendec
p£unins78 ^^..Cnotieaqaindecim Gradaum&poftDO"
minicam orationem , &ance CoIleclasfecucuras,pfiiIma8
S^. U pro fidcliiTQs dcfimftis, u, Si cujas isasm noper
36 u4ntiqt4iores confUetudines»
defundi trlccnmus agitur , pro illo p(almi dicuncur ,
tf.114.115.12p. *i4i.i42 .Inuenicur aucem in regula,qu6d
S.Benedidus prxcipic , vcin Quadraeenmali quid adda.
cur ad penfum fblicz feruicucis ^ quod nec diflimulacur i
nobis } ad Macudnas & Vefperos pofl ruflfragia Sando-
rum ,ad horas aucem reliquas pod quacuor pfalmos ho.
rarum , vt ica dicam appendicios , coco corpore profterni-
mur vc duos pfalmos dicamus , primum de fepcem pcc-
nicencialibuspfalmis ,alcerum de cancicis quindecim gra.
duum: Verum ad Vclperos quacuor concinuacim dicuncur ,
quianoneftconfuecudojvcpoft Completorium vllus vn»
quam pfal.inapercodicacur^ninqui pfalmos noucric dum
pueri faciunc oracionc fub filcncio , & dicic Pfal. 11. 41.66.
116. ii^.Texcus fidei , fciliccc Quicumqne i S. Achanafio
confcriptus ( cujus nonnullx Ecclefia: nec mcminerunt
nifiin iola Dominica) nullodie obmictitur, vt non dica-
tur a nobis) (ed in priuatis diebus fimulcumalijs pfalmis,
in Dominica poft prcces. Poft Primam pra?ter pfalmos ,
quorum jam fupra memini , fequuntur adhuc etiam (eptem
pfalmi pocnitentiales. Poft Letaniam,quxineodemmo-
mento eft dicenda , & ante Colledas (ecuturas , pfalmi
3uatuor interferuntutjideft, 110.111. &pro fidclibus
efundis 41. Poft Capitulum pro defundis , quorum an-
niuerfarius in ipfo Capitulo eft recitatus , idem pfalmi di-
cuntur, quific pro triginta cujufcumque defuncbi funt di.
cendi,excepto 141. qui ea vice de medio auftrtur. Poft
Ve/peros regulares , & poft pfalmos qui dicuntur a pro-
ftraris ^ agitur iterumproceUioad Ecclcfiam fiinda: M a-
RiiE cum ipfius quoqueCantico, vtficutMaturiniagun-
tur etiam Vefperi de omnibus Sandis , & pro fidelibus
defiindis.Poft cccnam cum pfalmo jo.in Ecclefiamredi-
tur , ficut etiam poft prandium femper : feruitonbus autem
expedatis vfque dum & ipfi furrexerint i menla , agitur of-
ficium, vel quod 4 noftraribus vigilia vulgo appellatur,
quod aliquando cum tantidefundi non haberencur, fieri
folebat cum tantum lectionibus tribus & refponforijs,
nifi alicujus Fratris anniucrfario fupcrueniencc. Nuncau-
tem cum nulla fic dies qui vel mulds careac defundis, ipfum
Digitized by Google
Clumactnfis Mondfiirij. 37
quoqueolficiain nunquam agicur niod6 nifi cum nouem
ledionibus ficrerpoDforiis, & coiledis,quac jplum officium
(equuntur; duo Pfalmi antecedunt icilicec 119 .}. ncuc eciam
ad Vefperos 145.113. Ad MzxxitinsiSyDe profundis , & yfqne-
quo. Ergo quantum recoio Pialmodias non eft ampUiks
quim ^iDvrahabeamus.
CAPVT IV.
Di io^ figibm ix itmfis^ ^ qMomodi fif wien
CifiTBiLTiii de ens fumma decedit , nunc pio eo quod
Quadragefimaeft cianiada,ouncin acfncepro no*
diumbreuitacejnuncpro diebus Pafchalibus & Odauis,
nuncpro eoc^uod duodedm fiunc leddooes. Piim^nim-
queiUiduo Pialmi, qui i prodradsdicimcitr» nunquam di*
cCcur,nifi in Quadragefima : a Coenaquoque Domini vf*
quead Calendas Nouembris j vel quociens in ipfa hyeme
vllx celebrancur Odauas : ancenodumosnon dicuncurni.
ii fola Cancica quindecim Graduum. Icem non fbli^m in
duodecimiedionibus .fedetiamin omnibus Odauis die-
b^ifque Pafchalibus horas finguias non fequuncur nid hi
duo Pfalmi (j9. 6C141. Inipfaaucem Quadraeedma (Iqua
cuenericfeftiuitas duqdedm ledionibus agenda remaneac ,
jpia P^^odia quae in cfiebaspnedidis, & infuper officium
pio defunftis } pro quibns tamen 8e Telperi ^ in node ma.
quoque Pialmodia, Dem
mirihs^ non omicdcur j nec poft Primam fepcem poeni.
tendales Pfalmi iimul cum Lecania ^ & camen propcer
Quadragefimamipfi P(aimi quiremanfeninc poft Capicu-
inm fupplentnr,&: pro cis i capite Pialcehj QlmU Patri
poftTerdam interpodco cdginca Pfalmi cantancur. Poft
Terciam ver6, cim ftarim Mifla de ip(a fefliuitate fequa.
cur, ad Sexcam, & de carcero ad reliquas horas, pecemus ve-
niam , cotamque Pfalmodiam (icucin alioquolibec die pri-
oaco & ^uadxageiimali lepecemus ^ quaQquam ad lioras
ti3S ^ntiqmres confufituiines
,'^iionaIiasADtipliooas^Tefitis, &co]ledas,qiisUii'(le ipfiife*
' ftiiiicace dicamus. Remaaet quoque rursus ofHcium , pro
\ quo quod pCB^ oblicus fum poft * fingulas horas Piaimi
: 119. f9.& 141* meciius eft incertus. Nam majores noftri
''' eotemporequoinnoitenon gerebatur ofHcium iicut ge-
ricurinnyemejipfum officium in dicbus Dominicis & in
alijs quibus duodecim lccbioncs ficbant , non omiferunc
agere poft Coenam j ne pro vnadiefolemni duo officiare-
manerenc Quod cernens fandus Majolus ahquando Fra.
cribus eflemaximc in tali die onerolum ,pro ipio officio
coriftituic vc poft (ingulashoras duo Pfalmi dicerencur iip.
& 141. Sed vc de l^ialmodia falc qnod propofui uodem
condudam ^ in diebus Domimcis , & in alijs extra Qoadra-
geiimam^feftiuttadbus duodecim ledionum agendis , de
tanta Plalmorum diuerfitate nihii eft ampltiis quod dica*
tur,praBterquindeGun Cantica Graduum , Matutimelait»
<ks,& Vefperi de omnibtisiandis ^ illi Pfalmi pro ttidena-
rio & anniuerfario tfatrum poft quamUbet homm duo
Pfalmi j& fi tertius apponirur eadem de cauia, qua; prxmif.
ia cft, tanti^m in aeftatc : nam a Calendis Noucmbris vfque
Septuagefimamriteofficium dcFunclorum non agitur nifi
in node , & illanox fola^quje ad Dominicam pcrcinet ,
o&cio carec.
CAPVT V.
Di Cotte&s 0^ wfictJis ftu^ PfirlmoMom fi^
. qmMtMTi quamtae Lititnui.
Jntirfogath T G i T v n libenaaudio fi » n fimra Pialmp;.,
Xdiara, iia nunc qQoque per oirdiimi iancK.
tueris6ccoUedas , & verficulos» coileaas pccueniehites ,
fine quibus canca Pialmodia &in tot membni dioila non fi.
nicur Addideris quoque de letania qu« ptiraamfequitur ,
cuius ficquantiucis &proIixitatis.
RcfponjTo. Vc morcm cibi geram, & fecundum eundem
ordinem quemhunc vfquetenui •, prim6 ante nodurnos
4icuntur loiaquindecim CanticaGradaum; dicunturpnu.
Digitized by Google
Clnmacenjis Mofiafterij, 39
maquioquepro fiatribus noftris ^ omnibus fidehbus de-
fundis ; alia quinque pro nobifmetipns : Nouidjraa pro
Regibus, & omnibus noftris familiaribus adhuc viuentibus.
Ad fingulas autem incifiones, oracione Dominica prasmiC
fa, fequicurad primam vcrfus & colleda, A porta inferi c^r.
Ahfoluc Domine animas famulorum tuorum Fratrum no-
ftrum (^c.kd fecundam verfus, Memcnto noffri Dominein be •
neplacitofopuUtui : Ec , Memorefto ^v. colJeda ; Deu4 cui
proprimm, Ad Tertiam verfus , Domine faluos fac Regesi
faluosfacftruos ^ancillaa^ coilQdci : Praten<UDonune(^c,
At^ protendinir vfqtte ad fiaem P&Iterij , fbla indfioauiii
loca mttttntur,non colledbe; & nmc prima peruenit ad
P£d. 119. Secandaad 159. AdquatBorPialmosquiquam-
libethoiamfcqttontarfdicttntttr femperhi ve^culi: D^*
nmjdtim faeRifftxialwtfdcfnmf&ancillaatuds ; Fiat
faxinvirtute tua. A fttavnferix fiCvna de iftis coltedis;
Omnipotens fempittnu Deua miferere famabs famulabui
tms .* £C 9 Dirige quafumus Domine^ famulos tuos & famu^ass
Zargire quafunms Domine famults & famulabud tuis, Pra'-
ffWi/f ; quarum fingulisadhuc fubjungitur: Et pa~
Cemtuam n^/iris concede temporibus, Et, Anima: famulorum
tuorumrequieUant mpace Quodtamenad folam primam,
quia tunc qumquagefimus Pfalmus pro noftris cantatur
Abbacibus: proipfisquoquefoletitamutari ; Annue nobts
qua[umus Domine ^c» Dc quatuor aucem Pfalmis , qui
quainlibetlioiam(equttotur quodens duo priores fubcia.
huntttriVtioomniOominica infeftoii.leaionuro,inom.
nibtts Ckbuis,6ciNacdiOomini vfquead Epiphania, & in
c€pore Pafcbali , fubtrahitur quoque de prcmiffis verficulis
vnus.id eft: Demhu/kUus fae Reges^ Oe S. Maria verf. 9C
Colleda : PefipartU. Gratiamtmam,Deus qui de S. MAaiiS
e^f. Si qua magis placec, quae tamenin vfu (ic»nemo repre-
hendit. In AduencuDomini eAaliusyerfus, id t^:Bene'
diBatu in 0c. Ad Mat. Laudes deomnibus San<flis ncc
Capiculum nec Colleda vnquam mucacur , Hcuc criam ad
Velperos i Capiculum eft , Scimus quomam diligcntibus
Deum d^c. CoIIe^la. Fac nos quafumus Dojnine Beata
MAaii£ (^(. Ad Macu. Laudes de omnibus SanAis poft
40 ylntiqufores conftietuiines
Dominicam orarionem vcrficuli : Pofipariwn, In confpeflM
-^ng, Nimk honorif. Exukabtmt fanih. Sacerdotes tm in-
dtumt. ^dJkeaunr Rep p^irg, Exurge Domine adjnud^
Ad defun^rum Mmc dicuotur Iub CoUedas: Daw
eniproprmm. Pnefis Dmmi quafummvt mdmd, Omtif*
ttm fem^umeBeut tm nmpmm, DnievaiUUrgitwr* Dtm
cniusmiftnttitnt, HmtfmmmeDttmtuftrftumfietatcFidt-
imm DcM omniam, Prima e(k pro Fraoibusiittper dBfaa^tis,
proquibus reptem offida in Conuenm generalitcr iiint
agenda : (ecunda pro anniuer(ario in Capitulo redtatorumr
Terria pro cun^is familiahbus nofliis defundis : Qu^rca
pro defundis Fratribus : Quinta pro omnibus in loco no-
flro fcpultis : Sexcapro noftrisrororibus&alijsfoeminis fa-
miliaribus noftris: Septima pro omnibusfidehbus defunto.
Ina:ftate, &eotemporequo officium non agiturin node
quoriens duodecim fiunt lediones de liis , defundorum
Macut. Laudes qu^ proximefequuiuur , aufertur pnma &.
fecuncb coUedai quia & iplae Mac. Laudes officio noo prac-
uenci, nec proannineriauio cmufque, nec pro nuper dentn-
^deputantur^led maxim^ pro fiimtliaribas noftris^ pro
quibus U prima dioenda eft CoUe^ AnniueHarius ao»
' teminfequentemdiem vfque dum bene fueric opportu*
num dilaniSytuncrit^celebratur. Ad Pfalmodiam, Dea^
tmrihusnofirts:yei£m: Ofttndewtkiimiftricofdiam. Efionobis
tmrisfortit. Memorefio congregat:onis. Domine faluos fac Re^
ge!. Saluosfacferuos Jtiatpaxinvirt. A porta rnferi. Col.
leda; ; Deue k quo fanBa defid. Ovmipotens f mpiteme Deus,
Pratende Dominc. ^bf luc Domine animas. Omnipotens
Deua qui viuormn. Ad Pialmos pro tricenario dicicur colle.
Ga^ Abfolue,
PoftMaturinas regiilares agimus quorundam com-
memorationem San<ftorum cum Antiphonis verfibus &
Colicclis ) quam nobis eft familiarc vc appellemus fufFragia
Angelorum, Sand^orura : & prim6 quidemiand» Cruds :
Sandorum Angelorum , Sandt loannis Baptiftae, Sando.
jrum Petti6c Pauli» aGoniro Apoftolocam , Sandomm
M artyrum , Saodi Maitini « Sandi Benedidi» Sandorum
.iimul Patrfi Oddoois, Majoli acque Odilonis ^& no uifSmi
. Confeilorum.
Digitized by Google
Cluniacenfls Monafierij. 41
Confenbrum. DuosPfalmos,qu}|proftrati5dfcuntur, fb'
quntur ifti verficuli: Dommenememineris. Adjuua noi T>ew.
Dominrnon fecundum. Offendenobis. Etveniatfuper. Poftea
Colicda breuis, qux eft : P^ox nofira te Domine d^c. C iiiuf-
modique limiltsin coUe^f^anco plures Iwbcmur ; & fem.
per in fineadditur : Et ad Uneficia recoUnda (^c Ad (Ingu-
la:^ horas prxcer ad Macucinas iaudes , ad Vefperos ;
iicutniliilcftmedium incer illos quatuor * PiaImos,quos «1
fiipmmeimwiiil lKKaramappcndicios,€c interiftos duds
. F&lim, iic cciam 9i iretfm IK CoUite ambonim fimui
•conjunguntur, &a<l Vc(petoslii decttNKis fimc priores,
ficuc&in ipfo kbMrPfidmorom.
Jhaudi nos dfc ItadcincepMipmifluirarde San^s plus mi^
misiepcuaginta tres. Sequentes veribs ad ipfom diuinam
pronuDciacionem (ieftiQatidi Baat quadcaginca rres. Qm
autem po[\ Dommicam orarionem y & poft alios Pfalmos
antecedunr Colle^as, funt Kuiufmodi: £t veniat. Et dc
cxteroidem qui dicuotur ad p&lmodiano: Beus Murihm ,
Aiii hic folus : Oremus frofidelibus defmBis, CoIIed^x : Dcus
cui proprium. Omnipotensfempuerne. Dc»s qui facis. Praten»
de Dominefamul. Deusaquo fardia deftderia. A Pafcha vf-
quead feftiuitaccm fancai Michaclis contra tempeftatem
Pial. Benedixifti. Adomotua, Ahfolue Domine. Deus qui
es Sanihrum fplendor mira^iliS' Aliquando & aliac fi videtur^
& fiopusfueri€protaIicau(a,adduDCur ad Pialmos anni-
wrfides poft capit. ColMa tit pvodefttndis Fhttnbus t
'Pte^Bmiint quafvt amima &c, pro ^imiliaiibus Ak*
/9ikrJD«aMir.Hincquoque fialiqaaiidoiii QoadittgefihM
propter aliaiMm feftiuicacem triginta Pialmi dicuntur ^ hoa
leqanturifttverfiaill, CoUcax: Ofteni» luhe Demine.
JFiatmifericordia tua. Sakes faefer, Mitte tit T>emim mue^
Profidelibus defundHs.^^^/Vm atefnam.Deisscuiproprimtt»
Pr^etende Domine. Abfolue Donmie» Omnipotens fmpiterne
JDeusqui viuormm. Ad Veip. deomnibus San<ais Cap. San-
fliper fidem : CoIIet^a : Omnipotens Veua no^ famul. Ad
Vefp prodefuntftisdicendx funt colle^flic escdcm qux ad
Maciicuceuamadofficium^iucamenvtfi forcc officiunv
J?
42 ^nlicjuwrcs confuetuJiines,
/ccucurum plures habueric Coliedas quam Matur. qua:
prarcelleruc propter caufas fuperius rclacas,habcantur quo-
que ad Vcfp. Ec de officio hoc cft fcicndum , quod fi bre-
uisproaliquodcfundoitavencrit, vcpro eo fiacantc No-
nam, crcs cancum Colledacfuncdiccndajj pnma qujc aliis
Iblec dici pro familiaribus ; fecunda pro Fracribus noftrjc
Congregationis : Tercia pro omnibus fidclibusdcfundis.
Ec proptcr hoc confuetuni officium non omittacur , fi cem-
pus & dics eft huiufmodi , vc rice poft Vefperos agacur. Ve-
rum quod primum efl pro quolibec nuperdcfundo, qua.
cumque hora agicur praedidla Collcda, primo quoque loco
non mucacur, Sc cunc n5 cft pro familiaribus dicenda. Iccm,
fi calis anniucrfarius cucncric pro quo func pulfanda omnia
figna,habcbicprimumlocumeade anniucrfario Collcda.
Auc fi anniuerfarius cft calis focmina: <\ iccnda primo & plu-
raliccr ca collcda qua: cft pro focminis. At fi vnum officium
eft vcrumque & primum pro aliquo nupcr Joftindo, fic pro
aliquo cali anniucrfario pra:ponenda eft Icr.iper illapro
nupcr dcfun(fioj cui 5c amplius non conrigic vc qu.fque
eiusprohuiufmodimcminiftcc. Quod ipfum quoque ob
feruandum eft in appcndcntibus & Vcl pcris 5c Macuc. In
fcftiuicacibus Quadragefima: Vefpcri pro dcfun«5iis , qui
tuncdicuncur,cam funcpr^cipue pro familiaribus, quam
& Macuc. laudes : Idco non alia: CoIIctn:^ , nec alio fub-
junguncur ordinc,quam & ad Matuc. Ad Plalmos, qui poft
Complccorium quoquefub filencio dicuncur, func hi vcrfi-
culi & Collcdae : ^^oaiam tu illum nas Crc. Qttonram mte
rip' Dontinaa il/uminatia. Dominus pr^teHor vita. Exur^
Domine. Der^ ^ui tlluminas nociem. ^^c.
Digitized by Coogle
CUtmdcenfis Monafierij^
41
CAPVT VL
frittstis ^tbm.
Jntem^ft^» f^Yor MifTasa^niurieftisqaotidic gc.
ncraliterin Conuencu ?
Ql
Refponjto. Duas : primam de die j alteram fi eft dies pri-
uatus pro defundis. De quo vtvUr6 inreram quod tu ra-
mcn qua:rerc non libentcr negligeres. Majorem Miilam
inpriuacis Jicbus folct iterum lecania prxucnire, qua? ta-
DiennoneftmuIt{improIixa,tnbustanci]m Sanclis dc fin-
gulisordinibusnominandis. Prim^Colle<^aprxmifIa^ ha:
ric^ iequimnir : Di mku dextird BiMtwm Petmm. C<mude
^uafimm,Omiiif9tmDem%vtkUerftnBa, duivfumm Om»
n^tem DenStVtfanmh, Onmtfetem fempiteme, Deus qni facm
Demkane, Omntpetem fen^itemeDemmiferere fimm, Ab'
oft.FaKluBvfqaeadfeftuiii S.MicliaaUfi: Adam»tnaqmef,
mm, Qaorom cum qu«dam fads fint noca propter quid
cannir^e quibufdam tamen dubitari poceft : Quarta eft
pro Regibusaljifque Principibus : Quinta pro EpiTcopis
Abbadbus noftris : Sexta pro familian^us noftris : Septima
pro Regibus Hifpaniarum per vices 3 & sdix CoIIedar. Si
eftcaulapro quaopusfuerit adijdunrur,vt,verbi gratia,
pro iter agentibus , pro infirmis, vel pro qualibet alia tribu-
latione fuperuenicntc. Cantus autem totus fimplicitcr dc
eodemmodo quoin alijs Ecclefijs cantatur.Solus Incroirus,
iicut & alias moris eft, ( ccund6 poft GUria Patri^ ter repe-
tcndus. De verfibus offcrcndis nihil aliud refcrrc noui , niil
Pracccntor fccundu quod fibi videtur imponic nunc vnum,
tnmc omoes, maznn^ propcer ofierences. Nam pertres*
diesicpamaQaEquocqaot(anc de finilfaroclioro ab Jiistrf'-
^rtiir)pazdacar& accipitur^ & quibas Tiiimi ioenc ab
ImcorpaBDominidimicur, proptcrqaod-edam cres ho.
ilMBConlecrancor,peralros cresd ^ieicr» eadcm vidiZita-
diae & pacem accipiunc lc commvaicanc4t qai volooc.
44 . Aniuimres mfkctudina
' CAPVT VII.
pro defiitt&is,
AD MilTamprodeRin^tis tam dcprimo*choro, quim
de alcero , folent omnes offerre. Huius Colled*
nunc piures, nunc potiorcs j numcrum tamcn decimum
non exceduiK. Perfxpc autcm prima fblet CollcAarum ea-
demquzadofHcium cilprinUj &cius recunda,hicedani
fecundaproanniuerfanjs: Terciapro Pondficibus, ideft,
Dnts qmmttrApoli. Quarta profiunilttfribiisnoftds. Qi^o* «
tapro Fratribus. Sezcapro Kegibas Hi(paiiianim: Omt^
ftmfempitemg DeMktcmmSmkttuti$iMi$, Sepdmapro
Rceina Hirpaniamm | &<pro fororibus & al||s foemi.
fiisnmiliaribas: Odaua, IticUtut Domine atimtttimtymxjf
parentibus & confanguineis nodris. Nooa pro omnious
^ttiinloco nolbro funt fepuld. Decima pro omnibus fide-
libus defondlis. Nouiffinu pro viuis & defiin^^ ideft,
Sanfhntm tuorttm. C<eterx in aho loco iam funt pracnotatae-
pro quibus dicantur. Sed ficut ordo CoIle(fbrum aliquan-
domutaturadofficium,icaper viccs eciam mutatur hicvel
propter aliqucm nupcr defundum , vci propter ahquem
nnniuerfarium , port duodecim quoque IcAiones, ficuc
femper Matutinx defundlorum familiaribus noftris fun t de '
putatac, ita Mifla defundorum depucaca eft Poncificibus"
komanis,&proptcreatunc prima Colle(fla pro eis dicen-
da, 6c du^ de medio aufenmtor quc 8c Macuc. £uniliaribus
noftris depuutac, foitt auferenda:. Sequentes autem ceaefie
ordtnem fupra memoratum': - Sed eaium , quas dizi poft-
duodedm lediones auferenidas, vt adhuc meminerim, tan*
ta eft muldtadd iliorum qui omnes profeffi fimt congrega*
tionisnoftr^,vtrari(rime his defundiscarcamus,pro quiw
bufi feptemofficia fimuLcum fepcem MiiOs funt ageoda s &
propjeereanon eftaliaquxtam freauenter prima dicatur,
quim ea qaxprobuiulniodi eft cooicituca | id eft : D(tu tai
Digitized by Google
Clmiacen/is ^^onaflerij. 45
^rop. At fi eueneric talis anniuerfarius pro quo pulfanda
func omnia figna , pra:poncda cft ea de anniuerfario Colle-
Cti. Quod fiMiflapnmacelebrandacft pro quolibec nu-
per detundo, fiue corpus defunfli prarfens fir, fiuc non, di-
cenda eft pro co ca prima Collcifta quxfijlcc alias pro famL
lianbusdici, id eft Omnipotens fenip. Veus cui nunquam:
&poftcaquam(emeldidlafuerit,ea vice non eft dicenda
pco£uiiiliaiibiis feoiad^. Acfieiieiieric (imul&calisant^*
ueriariiis & prima MiiEi pro Fxatre naper defimdo , quod
tnalio loco deQffidoiam dixi, Mceriamcenecur TCiJIa CoL
leda pro nuper defundo pneponatnr,6cea quc eftdeanni.
neriariofequatur. Ecliocnocandum^ vt illa prima Mifla
pro nuper defundonnnquam dicatur, nifi priusofficium fic
pr^miaunv Decjwcuaucem Miil^.dcfundonim non eft
mulcumquod opusfit vt dicatur^ quod tamen apftimaue*
rimnon tacendum. Qupticns folito folemnius agitur fiue
pro recensdefundo, fiuepro anniuerfario , primus* pue-
rorumcappaindutus tenetchorum,^duobiis pueris albis
indutiscantatur Graduale,vel quod ab alijs relponforium
appcUacur j&itavtverfiifinicoGradualea principiorepe-
tacur. Aliquando calis anniuerfalis agitur tam celebris, vt
duo pueri rurfus Graduale canturi fericis induancur tunicis,
& duo Fratres cappisad Tra^um cantandum , qui tamen
iatisntfdcancacur.
CAPVT VIIL I
DiHHii^i MiJSk mitAm Dtnmnieis.
IN Dominicis diebus ad majorem Mifiam Introitus
poft verfum dimidius folet recantari , poft Gloria Pa-
tri tocus. GloTia in excelfisDeo nunqua omiccicur nifi in Ad-
uencu Domini , & A Sepcuagefima vfqucad Pafcha. Vna
tantum Colleda eft dicenda. Graduale ^ duobus aibatis
cantacur , ica vt verfu finico a principio rcpccacur. Itcm
AUeluia a duobus. Verfus OfFcrcorij omncs cantanr.
Tamen nifi vnus ofFerc, fed quinque fimul hoftias ; vtqui
voluehntpofiuucommunicare, Pacem accipiunc vniuerfi.
F iij
46 jlntsquiores Conjuetudines,
Ipfac autem hoftias ciim fuerint confccratac , mutantar
qintuor cum illisqux in pixide,&ia aurea coiumba Tu-
pcr alcarependenteiudcerferuantur ^ maxime proptcr in-
firmos, vc quidquid dc eiseueniac Viaticum iicinprom.
ptu. Mutantur aucem per manum Diaconi ui omni die
Dominicaeadecau£a , ne longo ficu aliquo modo iianc
deteriores.
CAPVT IX.
Jtm,de Mijk nuuuthuUi in diebus
Dmmmm.
TV N c vt ad Miflam qooque nutudntlem in eifdem
diebus veniamus ^ hzc nimirum non alia folet efle
quam6c major, fcilic^tdedie. Podprinuun Colieda fe-
cunda eft dcTrinitate. PofteA hacomnes qux in priuatis
diebusad majorem Miflam dicuntur , & nouiflime San'
Horumtuorum, Cantatur autem abfque Symbolo Apofto-
hco , niH aliquando eueniat^ vt propter aliquam tribulatip.
nem plebs rufticana conuocetur ad eandem Miflam au-
diendam^tunc non omittitur.Si eft in Quadragefima abf-
que Tra^u , fi in Pakhali tcmpore cum vno tanti^m Al)e-
luia.SolusPrioroffertvnam untum hoftiam. A Diacono
accipit pacem alicui fbris Chorum de popularibos d^ndam.
piacoQcis quoque ex inore commnnicat»
i
CAPVT X.
MI s s A matutinali fiiuta confeftim i Sacerdote,qiil
maj orem Miflam cantabit , fal & aqua confecraturt
nifi forti: inalijs prarcipuis feftis;tunc alius qu^m qui Mi/s^
cantabit ftola prxcindus facit confecration5,quS consfim-
tdafpergitprimum cum aquabcncdid^ pauimcntuin cir-
cuituaharis majcris,& aliorumaltariumquxfuntin vici-
no,&poftc4Fracres. Vao Conuerfo cum cruce finiftro
Digitized by Google
Clmiacenfis Monafierij^ 47
Ban hcerijugiteraclhmiitet&dijmconftcfttt^
iifcferente perltiftrat dauftd officuias,m fiDgulis vam col-
edam bededidioiialein dicendo. Pnmikm domiun infir*
roorum » 1. dorniiitonum , 3 . refedoiium , 4» coquinam re-
gtt]arem,5.cellarium. Conuentus eum ezpedando facic
primam Aaciooem in Ecclefla (andse MAKiiE ,vbi & vna
collcda de ipfa tonali cft prounciatione dicendarSecunda
antc dormitorium : Tertia ancc rcfcdorium : Quarta fimul
cum ipfb in veftibulo Ecclefix : Quinca a Pafclia vfquead
Pentecoften ad fandam crucem vbi rurfus mos eft vc de il-
la vna colleda dicatur.SinguIas colIe(5las hic nominare non
vacat, quiafatis funt nociCjniH de duabus nefcio fi apud
Teutonicos ita func in vfu j vna qua: ante portam Ecclefiac
dicenda eft incer cancandum ^ id eft , Domine lefu Chrtfie :
Alttfaqiiae Hi Clioro : yidS^nSmmmmtMm.
CAPVTXI.
Intm^ath. T N alijsfeftis fi proceffionem non faciris,
X numquid tamen alia omnia tenetis& ob-
feruatis, quac in diebus Dominicis func obieruanda» aut
cft quidquam quod addere ioleatis ?
2icfp. Aliafunt plura inquibusnihil agiturampliiis, quam
in quahbet Dominica die ^ &c alia funt in quibus hoc fuper-
additur , qu6d Inuitatorium canturi albis induantur , &
quod Sacerdos ledlo poft no(5lurnos Euangelio cum alba
redicin Chorum, vcalbatusad candcum Euangelijaltare*
inceofec : vcin depofidoneS. Hilarij :ino^auis Epipha.
niacjinfefto S. Agnetis^S. Affulur} S^Mactfaiz^ia de-
pofidoneS.Gtegorij } S. Beneaidi ^ in AnnuntiadoneS.
- M AntiE y in odtUM Afcenfionis Domini j in depofidone S.
ConibrdacvirginisiiQ odaua SanAi loannis Baptiftae )in
TranOadone S. Mardni $ in odtiia Tfanftadonis S. Bene>
didi$indepofidoQeS. Bridij ; in odaua S. Marrini ^ in de*
pofidone S. Clcmenris j ioo(5iauaS. Andracacjin Natiuitap
te S . Lxtax ^io depQfidooe S. Siiueftii 1 & hoNcipfum fieci
4S jintiifuiores confitetudines
folec in quioque Domioicisdiebus,ideil inprima Donis«
nica Aduentus ^ in fepcoagefima ^ QQ^ngeuma,& Ramis
patmarum.
Sunt alia qaxin hoc pr^cellunt qu6d forma: in choro
tapecibus cooperiuncur j qu6d ad Vefperos & Macutinas
ance altareccreiquinqueaccenduncur , cum alias nifi tresj
quodSacerdosalcaria incenfacin cappa j quodad ealdem
horasduo pucri R.crpon(oriadecancanc , 6c Benedicamus
pronunnant^quodad nod^ur. duo le^^ores&nonplures,
kcfponforia quarcuni , & 1 1. cancant , quod ipfum Refp.
duodecim recaotaoC}qu6d ad majorem Miilam omoes qtil
Mcai«iaimt(amtnaJbi5,q«6dpoftallelaiaquaKiam me-
lodianeumacumGBncatur , quoci fequemiam quidam ap-
peIlant:nindepofidoneS»Manri| in Natiuicace S. Vio»
centij i in Conuerfione S. paalt % in Natali Apoftoloram
Philippi & Iacobi)in Inuentioneic EialucioDe S. Crucis^
in depoHcione S. Marcialis j in exceptione Reliquiarum S. .
Gregorij } in Nacali S. lacobi j in depo(iriotte S. Gcrmani ^
in Inuenrione S. Stephani ^ in o^aua AfTomprionis S. M a-
R I ^ (in Naciuitate S. Barcholom^pi j in Nariuicacc San-
^lorum Iuliani,& Hermetisj m Decolatione S. loannis
Baptiftac 5 in NaciuicaceS. Marcelii Marcyris; in excepcio-
ne S. Marcclli Papa? ^ inNariuitaceS. ^gidij j in Nadui*
tace S. Mauricij ; in Natiuitace S. Dionyfij jin depoficione
S. Luca? j in Natiuitate S. Aquilini j in Nariuitace Apofto-
lorum Simonis £c ludx j in Nariuicace S. Quincini Mar-
cyris } io depofirione S. Odonis Abbatis | in Nariuicace S.
Thomar Apoftoli : Inter quas tamen (eftytates , Inuenrio
& Exaltacio knS^st Cfods banchibentpKcrog^riaam, n
*,IuZm'iu. ad majoremMifliim p^pis omnes indaaatof. Icem qu^e*
f^^^ZTa damfuntinhocIttperioies»qabdmChoco^uodor&lia
•&iexinprefl>yten6 (ii(peiidnmtur , qa6d In dao qot Inuftb"
^lii&^ tatofium fiint cantaturi um cabpisitwtttatur quim omoes
ad majorem Miflam : qu6d aa^eAemr^ Matotinasra-
per canticum Euangelij in tiia oiembra diui^ ter eantatur ;
prim^ancevltimumverrum,terri6 ^o^i^loria /'^mfimi^
abomni(>us: qu6dmelodiafoicmniorequam in alijs die.
tocantaitaibymnus Terti^ 6c doanun kqucmium hora.
rum
Digitized by Gopgle
GnmMeenfs iimafimj. 49
nm»6ePfiimibleiiiiiiofem^ Dominkl:«iAd
Jiliis& niijoiefiiiidoiimiftii^
ais Euan^i^ft»,^ lanocentnmiini CiiamcifioiieDomiBi|
in depofmoneS. Odilonis ^ in Nai: S. Maroelii Papae 5 io
Nat. S. Fomtnati jin Cathedra S. Petri fi eaenem ema
Quadrageiimam j in illis tribosdielnisPaiclMe & Penteco*
ftes jin dep. S. Majoli ; in Commeraoiarione S. Pauli } in
O^u^SS. Apoftolorum Petri & Pauli ^ in Tranflarione S.
Benedidi ^ in Nat. S. Laurenrij ,in NaL S. M a k liC } in
Nat. S. Matth. infeftiuitate S. Micha^lis jin Nat. S. An-
drc«. Vbi tamen notadum qu6d Maturini * excipiuntur in ,
illis tribus Pafchze & Pentecoftes j &qu6d Anripnonsnon o*.
recantancur » vt eriam necinNat. S. Marcelii Papx , & S.
Macthxi.
Item funt quac in hoc (upereminent , qu6d Inuicatorium
^uatuor cantanc ^ qu6d nngula Refponforia cantantduo
vel plures^ qu6d ad Vefperos £c Matut. non pueri fed Ma-
jores canunt Refponforia j qu6d duo thuribulisincenfani^
2nd(tnd Matotinalem & majorem Mifiam non nlfi vnn
rolleda eft dioenda) qu6d feptem cerd antealcareaccen.
duntur : qu6d in Ciioro quatnor pellin snpieibytnio
o6to fiifpendnntor : Vt in Nat. S. Stephani 1 in Epiptutnia ^
kk Ipapand Oominijin ejus Aicenfioneiin Natioit; S.Ioan. ^ ^ ^
ais Bapt. Hoc antem ^de prima Colledaad maturinalem ncttibut
Miflamhabent&illi tres dies poft primum non folum Pa- J^JJ^ •
fi;hx&Pentecofl!eS}£edetiamNataIisDomini. Icemfunt
aliae in onibus hoc apponicur § qtt6d tou Ecclefia i fine v£>
qneadnnem dorialibus adomatur , & coronx accendun.
tur^qu^d inter nodburnos altare principale ter inccn(atur ad
terriam le^lionem , ad feptinoam , & ad vndecimam,& thu-
ribulum ab ipfb Sacerdote qui incenfauit cappa induto por-
taturgeneralicerad Fracres, & in Choro & excra Chorum j
Vtad Vincula S. Pecri: in feftiuicate Omnium Sandorum :
indepof.S.Marrini: in Dedicarione Eccleda: fi euenerit
extra Quadragefimam. S0I2 quinque principales feftiui-
tatesadiupcrlauuum gradum quodammod6 perringunt,
id eft 5 Nat. SS. Petri & Pauli : Afliimprio S. M a r i >e ,
com tiibns fcftis Dominids ^ quz hoc iiabent fingulare
G
Digitized by Google
qu6dadliodurno5viceial]aBpiil£ui€ur omDtt figiu,'£c
. podea non fiogula ,fixldiio iimul , ficut edam ad Vdjp.
qu^d illud criangulare ante (ao^bam Crucem dependeiit
acceodtcur : qu6d iUiquoqoe maximi cerei» tres pod altare
principale, 8c rcpcem^findam crucemaccenfideVeipe-
risvfquead Veiperos, imm6 vfquead Completorium ica
perduranc : quod ad Nodurn. tria diucrfi coioris pallia fu-
peraltare principale mittuntur lingulacimauferendajpri-
mo ad fincm quarri Refponforij j item odlaui, & poit Can-
tica iquodproceffioper Clauftrum tam folemnis agicur,
vtnon folum cruces jfedetiam textus Euangelij , cande-
labra , & ca?tera quaf que mobilia ornamenta porcentur. In
Odauis Pentecoftes j commemoratio S. Tnnitacis, & An-
nuntiatio S. M A r i i£ fi contieeric excra Quadragefimam
celebranda , iioc folum minus babenc , qu6dad notonos
triapalliaooii ita mhtuntur fuper alcaie , & proceffio eo
appaianiQonagicur , Profa ^ vel quodaiij Sequendamvo*
caoc , noii cancadir nifi in quinqiie ftftisprincipalibos \ ln
Epiphania i in Alcenfione Domim § inTiao(lacione$.Be*
nedidi , & in Nac. S« Mauricij. Hoc quoque fcicndum
de ipfisfefiaiiittdinis quia fidoae connnuacim ceiebran.
' cur, hL praecedens majoris eft reuefencif , de pratcedcnce
quoque (ecundi Vefperi dicuncur ex coto» de feqoen»
te nonnifi Antiphona & ColIe(5la. Qu«cumque autem
feftiuitas in Quadragefima celebratur , nihil ci amplius
vllo modo defertur , quam vni diei DominiiCSC » ex iiis
quiaque,quanun fupta memioii excepcis, r ;
V
Clumdcenfis Monsfieriy St
C AP VT XII.
De CaiuL^DomnL
Inttrrog, 'K/i Eministi aliquantulum vtrorumquc
IVX diernni & priuacoraiii (blemnium, fcili-
c^inqao fincdiffimilcs, U quibuiclain ex ipfis folemm.
btis fblenuiitates » ied nondiim fpedaliter dixifti de aliquo
anni tempore » vel die« qot «beo propt|^m ac (iaguJaftf
Ittbeacur ^& propteieifi volneria , vtpollidtus es , pro
voluncate noAraag^qnodloqnor, incipe ab aJiquodie
vc ItogiikNnun dierum vel tempornm fuis proprietatibns
Suancum pra*rcnbasdeftiitionem, vc ncut fupcrii^s
idevtroqneTeftameDtoquomodo legeD(iumei{etre&*
rendo , ita nunc qnoque ac iccratd quendam circakua
anni.
jRefp. Crede mihi , Pater , ifte circuitus , quem mod^ qu««
ris,noneftitaleuis,multiimquediffido mcisviribus, vt (i
incipiam ica vc ficproficuiim,a me perfici non pofiic: camen
in Chriftinominc,&proamoretam chari pccitoris quan-
tum poffim non omittam experiri : fcd priulquam hoc ip-
fum quod habeovirium deficiat , expcditvt difficiliorlo.
cusadincipiendum eligatur , quia perplaniora curricurali.
quando etiam d lafTo. In toto autem anni tenrvpore , non c(l
wns diei obfequium can^mulriplex % & tam prplixum , vt
itt Ccena Domini>| ideffc6 h«c & iqeta prouc po^ulas ,
^s^qua indpiatup § & ad quam recurratur. Igicur io i|iins
oions no^bos ^ualiter quc Dodunidun R wirre^opem
pnecedunt, quomod6 antc noft. ordineniar quindedm
candda» , vt fingdje-ante (Ingulos p(almos ezdnguan*
tnr, vacat vc refenunr « quia illa coofuetudo iatis nota irft,
&per Ecclefias omnes,qua? in iftis fiint partibus^eneialis.
Cantica quindecim Graduum fub £lencio dicuociir 5 nec
tamen omictinir per fingulasincifiones fiipeiAirmasfpK).
cumbi. Inprimano(5^e pulfanturad Nodlurnos oof^ia (!•
gna ,inqua&induabus fcqucntibus ipfi nodurni gerun»
tur a nobis codcounodo quo a Canpnids^ pfalmis, ic^o-
52 Antiquiores conjitetudinesl
nibus , 6c refponfbrijs ad nouennarium pertingentibus.
Primx cres lediones de lamencadonibus Hieremia» fiunc ,
in quibuscamennonica Canonicos imicamuTi vc eas non ^
tam iegere quim cantare videamur,(icucilli per mulca loca
folenc , illique alphabeca omnin6 cacemus : tres (equen.
tes de tradbcu S. Auguftini fuper pfalmum fexagefimum
fecundum,tresnoui(nm£ de Apolioloqua: in prima no«
deincipiuntabeo loco Epiftola: ad Corintbios ; /'nmi^M
quidem conuenientihus vobis in Ecclcfia audio fcijjuras ejje. In
lecundanode ab coloco Epift.ad Hebrxos , Fejfinemus
in^redi in iUam j in certia node ab eo loco ejufdem Epi-
ftola: : Chrijtus a.fjijicns Pomifex. De hoc quoque non eft
opus verbum facerequod non minuseft fcitum : Et no-
i^lurnos, &omneshoras abfque ycrfu ^ Deus in adjut. cum
venia tamen inchoari , 6cabantiphonisquarumedamnuU
la cum definicione toni finicur; Lediones quoque folito
more nec incipi nec finiri: Veriim ad Matutinas laudes cum
venitur ad Laudate Dominum de calis , quifque juuenis fta-
bitjuxca Cuftodem fuum j in medio quoque duorum pue-
rorum ftabic vnus Magifter eorum, qui ambos per manicas
icnebic vfque dum Macurinae finita? finc. Poft canrica Euan-
eelij cum anriphona,qua»cumquefuericcantata, procura-
Dunt fuper formas. A fingulis preces dicuntur fub filenrio,
a« *iufft'' ^V* ^""^ pfalmo Miferere , & colleda * Deus a quo /«-
»c'i 4:ir.'" ' das firc. figno rafto per fonitum a Domno Abbate confur-
gunt,6c laterniscum lumineaporcarisperMagiftros pue«
rorum cuntin dormitorium.
Aurora beneapparente , vt alio lumine non indigeatur ,
fcilla fonaturileuant fe de ledis fuis,feflinant ad Ecclefiam.
Fada oratione,Primainchoaturabhymno, ficut & tres
Hora:fcquentcs,cujusvIrimus vcrfus,qui eft defandaTn.
nitate, remanebit. Pfalmi confueri cum Anriphonis & tono
cantantur.Inter preces,ciim veniturad locum confeflionis,
dat fignum Domnus Abbas cum fonitu , vt dicatur omiffis
pfalmis familiaribusrcum poft preces furrexerint,dccantanc
lepcem pfalmos fine g/or/*/ , lecania confequence cum om-
nibus appendicijs fuis : qua finita non mutanc , quod in pri-
uaris diebus per cocamQuadragefimam obferuarc foiebanr.
Google
CUm4Cinfis Motk^ml» 53
iKiioafeciddeotAiceqiam figmira aajianc tcaibnsoi».
CMMiibasTeftiaiii pfanieiiiaiit. noc auteni imicttiir , qo6d
ip(ani Teroam eo die non (btim fequaav Mifla macntiiia*
ltt.PiiitiqiMK|iieqiiAm de Ecclefla exierinc , noua calda»
meaca fuper trei pccoGas fufpeiiia i fuswiiA Camecarij in
Capiculum apportaDcar^<tpcrqnacuor palos ceme io-
fizosipicperrica: miccuntur. VDi prxterOiei U, Ijasix pro-
nuntiationem,&rencenciamReeul3e, quas exmore ibi le-
eicur , quidquid aliud bci Sacerdoce & i Conuencu dicicur
lub fiieQcio , & illis cribusdiebus oihitaliudlcg^ in Ca*
piculo nifi de Regula canc^im,
Vcaucem prolequar quod inccepide calciamentis , ex-
pofica Kegubc fencencia, jubence Domno Abbace confur-
gic Camerarius ru£[Taganeusejus,& pereosipfa cal.
ciamencaerogancur , quibus nngulis fingulorum quoque
oomina Pracrum func adlcripca. Accipiences noua red.
duntvecerabeneloca( fi camen plus quam vnum parha-
baecint de diumalibus ) vt paupenbos ttibuiia^. Pronun-
dacarqoaaci fiacres liot todaaftro »n maclqaoquepatt.
peres ad Maodatom adoiicomtur | & infuper quaocnm vi-
lam faecKpiDamidsoo(bisDoaioo..Ab|Soil. Jp^
pauperibo». ooodna6ilSaoec4oce » qui MiHam maoiciaa.
jem cancacnnis eilct , cantatnr ad alc^ne fapte enicis , 8c
iinguiisfineuixdantur oblatas : & quia temerarium eflec
vc ica iodiu:recb communicacc pecmiCQeiencur , quocum
confdeQCia neidairtquitameQ paopecespriitsi Decano
Tillz eiedi fiint , nec tales fint aliquo modo qui Clauflrum
nondebuerincincrare. Inhofpicali aucem reficiendis bina
danturedulia &barum & mili). A famuliselccmofyna: cum
aqua cahda prxlauancur pedes eorum. Antiqua conrue-
cudo erac facis probabiIis,vc in iflo die & in prxcedenti & in
fequenri, eciam per cocum annum,quociens tale aliquid de-
bueric fieri , quafi nouum pro quahcace cempons , hoc in
Capiculo ab vno puero edicerecur ,qui fi quid mendofum
proferreCjnoneiFeccalisperfona cui concradici nonaude-
vecur. Nunc aucem nefcio propcer quid hoc e(l mutacum ^
&fi Domnus Abbas ooo adeft^oec Prior^ cahs mnltikm
•:indfepeiicnsPiaBceocofi, vdalij Fourialicui«poc|&sqoim
54 jifUUfHMires ConfUetudines
ptiero^impetathocinunas. Poft C^pitulum pfiUmiptoAliw
niuerfario Fracrumeodiecantanturinaperto , quanquam
in duobus fequentibus fub (ilendo , tabula percufsa \ ra-
trcsloquunnirin Clauftro , & poft Sextam iterato. Poft
Nonam ftatim Saccrdote alba induto , & ca?tens ad Ma-
jorem MifTam feruituris , faciunt proceflionem ad nouum
ignem conf cradum cantantespfalmum quinquagcfimum.
Ante procclHonem portatur crux , aqua benedida , & thu-
ribulum , tamen (ine igne \ v t nouus ignis , poftquam con-
fecracus fueric, afpergatur & incenfeturad benedicendum,
Oracio Dcmine Deus Pater omnipotens» Per mcdiam au-
tem Eccidttin feocmmtorio CMuqi caocsuido pialmos
55. f 6. 59. 79 Ipfo die Ht^lumeojayBrwtoiwtttogA
(bjeEccle&&,id Paf«fceaeiPiioie,iki Sabbaio iandoi
* ^'jSL ^^'"^^ Abbsce yt\ i Saoerdote , ^ lapis preciofQs beriUoB
X ^ qoo igoi^^eftptoiiucendas fiib cnftodia Apocri(arij fer-.
oatur i qaem ttotnm P^ascentori adhibec , vt ab eo vgDk
f>roferacur ;^nd^fnqoe ip/bdie , io pfoccffiooeidemm^
jor Ecclefi» Cuftos ba/uUtc. 'i : . 1
Sed vcadiAoni dequo' agptur redeam , c^m venerint 'ttt
ChorunijCoAipIicantarlbrmaB , ficut eft confuetudoiobi»
diebusitf cimbu^venianon eftpetenda. Pulfatis omnibop
fignis cantatur Mifla feftiu^,tamen abfque Gloria in ex^
•1. * &»rU cel/ts^Sc poft verfum Introitus Gloria Patri non dicitur*:
JjlJj DiaconusDalmaticainduicur,SubdiaconusTunica,cappis
qui Gradalem cancauerinr. Omnes accipiunc pacem om-
ncfque communicanc j & pcr illos quacuor dies commu^-
nicare non quifquam fratrum omiferic,etiamfi aliud tale
quid cicontigerit dormiendo. FinitaMifla cabula percu-
cicur pro fieno ad oracionem Vclperorum , quam formis
'icerumexpiicatis£iciunt procumbendo. Interejtver6 re-
condicurDbmitticu(n CoipttftilSflC8Rloceicno^Jtaie.Pc»4
oiturio paceooMfta, & paceoaioter icoceUas aoreas, 6c
adbacreutelteinciy*tabHlu.afgpncear; tipat fiite (incad
«1. • lo 19. ^cextoln Buangelij. Ed<aiMnB^pB^baiabi ^ portaiarcoin
j^nwci^ ad IVf i&m ierdieriiot ^D^fnnuin Abbatem pnecedenteoi
•i.*fi4riaM. omoe8(^iiualur('ibdec^ cfii^
Digitized by Google
Cluniacenfis Monajienj. 55
in refedorium vt inixtum accipianc tancum vnufquifque
de libra fua , & pocio eis pigmeutata propinatur. Quando
confederiac , vei quando furrexerinc, nihil dicuncde verfu,
foluiBmod^ ance faciuDt 6c recr6. Incerim pauperes ia
Cbiiftnim iacrodudt conle^ere jubentiir. Ad quos Fra-
tcesvenieQtesioaliaparteCiauilri perordin^coniiibinr,
&iovt pfiores pauperibus finc propiores. Ipfe Domnus-
Abbasimponic Anciphonamsvei Pr«ceQCor, D^miiuale-'
Jms • & venia pedcur ab vntowGs. Incboacur mandatum , 5c
duo (imul ex vnaparte lauant &tergunc , & ex alcera duo.
pueh feorfum cum Magiftas(uis&cuminfirmis.'Pialmua
^6. fubjungicur Ancipbonacpnedidac, MdatUmm mMtnm,
qua: & per iingulos verfiis eiufdem P faimi repecicur:poftei
Pfalmus in quo irerum repetitur poft odo ver/us : cum
ad hoc quoque ventum fueric vt ad manus pauperum aqua
miniftretur , tunc Scalia: Antiphonx ad mandatum perti-
nencesdecantantur ^tabula fcmel pcrcufsa ceflaturacan-
cu. Datur bencdiclio fuper vinum propinandum fub fi-
lentiojcum quo fimul duo denarij iingulis pauperibus .i
flnguhs Fracribus tribuuncur. Inclinatis omniousdiccndus
eft verfus CoUeda i Domno Abbace,ncuc & in cx-
tehs diet)us ad mandacum pauperum dici folenc,ica ne po^
£f audiri. Ecio hunc eaammodiim impoiko Pfaimo Mi-
finnmei DMf» &£idoamb ficietr^ sedeunt in Eccleiiaml
loterim autem dum mandatum fiebat percufla eft tabula
ttntisvicibuSyqttaotis iigna folentad Vefp. puliari: Sed
Connencuintiaateproui&lunttabuUe quim plures qux
in vice ngnorum omnium 4 Cuftodibus £ccle(iaB ad o^
flium ipdus EcdeiiaB ibntibus pefcutiuntur. Cantantur
Vciperi more Canonicorum , pueroinchoance cum quin^ '
que P£dmis »ISceode|i||nii4^ quo & Macuc laudes finiuor
tur } propterquodcamen ne xflimaueris vcadalias Horas
alij Pialmi , qaam qui foienc, dicerencur. Omnia ex coco
altaria nudantur j pro cymbalo percutitur tabula , & in re-
fectorio pro fcilla. Vbi rurfus ficuc in Capitulo qu^e dicen-
da func, omnia prxcer le6tioaf;« fub iUe^uo dicuntur « & ad
Ecclcfiam ica regrediuncur,
Ad maadatum ^uod iocer Fiaaes eft gCKeodumyHcbdo-
5^ ^ntiquiores confuetuHnis
madarij primiiim lauant pedes Fratram & non tergnnt:
quos Domnus Abbas fequens tam itenim lauat quim ter.
Eit. Cui etiam tres Fratres obfequuntur pedes Fratru inter
luandu ru(lentando,aquaapportando,& manutergia miu
tando, & cilim ad alias vicesde vna aqua duobus Fratribus
aqua pedes lauentur, hk quidem non nid vni. Fratrum au-
tem tanta multitudine colleda , nimirum plus aliquando
quam ducentorum , dies non fufficerct , C\ Domnus Abbas
folus ita mandacum faceret: propter quod alter quoque
Frater ex Prioribus afTumicur , i quo fimiliter ex alcera par-
te geratur : & fi vifum fuerit adnuc alij duo afTumuntur.
Quibus omnibus fimul cum ipfo Domno Abbate priuf*
quam aquam minidrentad manus Fracrum , lauantur pe-
des foris Capiculum a Fratribusqui ad hoc fucrint nomi-
nad. Illi aucemfoli qui prima vel (ecunda vice lauerunt
pedes Fratrum inmedio Capiculi ance faciunt & retr6
priufquim fedeant ^ quorum ci^m Hc vnus Domnus Abbas,
tunc ipfi primiim fedem fuam pecenri aflurgunt Fratres , &
datur eilocusiPrioreparum lecedence qui in fedefuafe.
debat- Hoc aucem cocum poAieaquam calciamenca diflri.
buca funt, (btim in Capitulo fuit ordinatum. Przter fa.
litas Anriphonas quz lunt de Mandato , habetur hymnus
Muu. Flauij primi CabilonenHs Epifcopi , Tellua acathers jubi-
Untin maffii ccma Princifis : Qui in hoc die & ad hoc Man-
datum pod primam Antiphonam cantatur , & ita vt per
/ingulos verfus pnmus eius verfus repetacur. Peradis om-
nibus cefTacur a cancu , Cullos Ecclefia^ percuric cabulam
pro Hgno \ incrac Diaconus alba & (lola inducus , & texrum
Euangelij portans , quem praccedunt vnus Oftiarius Ec-
clefise cum analogio in quo Ieg|tur , & tres Conuerfi fimi.
liceralbacicum candelabris , & incenfo. Quibus incranci.
bus afTurgic Conucncus vniuerfus , nec prius refidetquim
vnus verlus de Euangelio fic ledus : ledio inchoacur ab eo
loco : j4nte diem fefium Pafchtt : Ec perducitur vfque ad
eumlocum '.Swrgite eamua hinc. Tunc & Fratrcspercufia
tabula fe Icuant , vt in refedorium prarcedente Diacono,
cum proceflione eant. Vbi rurfus qui lauerunc & cerfe-
runt pedes Fratrum, vinum quoque omnibus propinant ^ 8c
nunus
Digitized by Google
CUimaeenfis ^yUsnaJlerij. $y
t niiaas ofi»kQttir , illis obiequentibits, & ▼ininn apportaa.
•tibiis qoi in G^pitub foeront obftcati. Diacono ad gra.
.dumlttntiaclhuci8clegenti,&qui cum eo(bint,propina.
.*pir } quod ab ipds iDpaieras fuas apportatas infunditur , &
lca ponicur per alios ad menfam principalcm ,ytfimtale-
-^iinie, & ibi fado ance Sc retr6 coniidences biixint. CoM-
^pktorium fub filentioeft dicendum 5 &c de cxcero,excepcis
aodumis&matutinis , nulla regularis hora aiio modo vf.
quead Vefperos Sabbaci fandi. Si quisautem Fratrum fo-
rispontus Pafchali folemnicaci vulcincerede, in quarca fcria
debetvenifle. Acfiforcepcrncgligenciam concigenc , fiue
fic nofter profcfius fiuc Monachus extraneus , vt non veniac
nifi in ipfis cribus dicbus , poftquamlibct horam finiram
poflquam fc Fracrcsad fonicum Icuauerinc de formis , foli-
.tamDcncdidionemhabcbic:ncmocamen illum ofculacur
abeomomenco Cccnx Domini,quo paxin Ecclefia gcnC-
raliter eft data,vique dum pax itcnim decur in przfaco
SabbatoianAoadcomfmmionci».
CAPVT XIII.
INParafcede adPrimam nudis pedibosdebentvniuer^
▼enire $ qusi fub filencio finic&iequuntnr manifcft^ iep.
tefn Plaiminmul cum Lecania, quac nihi) foi juris^ ton.
Aietudinis carebic in Verfibus & Colledis. ExeuntFratres
in Ciauftrum confidere , & communicer incipicnces cocum
Pfalcerium dccancanc. Tercia, & duxfcquenccs Hora» can-
rancur ad Ecclcfiam (anfta: M ARiif: , quia Major Ecclcfia
mterim fcopacur , & puluis indelcuacus non fe cam ciro de-
ponic. Ad Proccfiioncm , qua: ad nouum ignem itcrum c/l
agenda , dcbenc aibis cflTe induti omncs qui ad officium
hAiffxfont feruicuri Tra(^us Dbmine audiui , a Cancoribus
inchoatus, ica cancacur, vc pofl fingulos verfos i prim<y
ytffvk repeutur nunc incegro , nunc dimidto. Tradus Btifi
me l}9miiu ^ vt alij trata^ (blis Cantoribns. Paifio legirar
Mqoe iabitatione ) quat cameninalijsdiebw «od eft omif.
H
$8 y^nriquiores ConfUetudines
fa. Co]Ie(Etis confummacis qux in iTiiflali habcntur , duo
Sacerdoces albis^ccafuiis induci , & cruccm allacuri,illuc
vbi crux eft extra Chorum in dexteram partem abfcedunr,
&inter porcandumcantanc hos tres verfus PopuU
duobusalijs,i^/^f</«x/rr j QuidvUra. Qups verfus lingu-
los fequitur a duobus alijs cantatum Apos b Theos : &
Chorus , SanUu4 Dtm, Bajuli crucis eam prKfentantes 6c
nudantes(eft enim hucvlque cooperta)imponunt Anti-
phonam : Ecce Uyium crucis : & omnes petunt veniam.
Verfus , Bcati immaculati in via : Antiphona , Crucem tuam:
Verfus i Deu£ mifereatur noftri : Antiphona : Dum fabrica-
tor: Vcrfus ^ 0 admirabiU : Hymnus j Crux fideUs rcci-
procando cantatur. Pauimentum tapetibus cfl conftra.
tum i maximc propter iilos qui in albis funt Crucem adora-
raturi. Ec primum quidem Saccrdos cafula bi ftola exutus.
Poftpucrosadorantinfirmi.Quando Cruxaufertur, impo-
nicur Antiphonai Superomnia U'^na-^ & venia petitur fecun-
do. Si quispopulariumcrucem adorarevoluerit,huic lo-
cus retro altare datur. Die priore , Prxcentore prouidcnte,
tantum eft refcruatum Euchariftix de quoitcrum poflint
omnes communicare. E6 quo repofita eft proccditurrur-
fus cum incenfo 6c candclabris duobus , vt firangatur & di-
uidatur ficut fumendum eft ,a duobus Prioribus albis &
cafula indutis , & ab vnoillorum Calix tcnetur cum vino
non confecraio : hoc modo dcfertur ad Altarc vbi a Saccr-
dote foIaDominica oratio dicenda cftjillaquc CoIlc(5ta,
Ltbera nos j & cum manifeftc dicacur , Per omnia f^cula fa~
cuUrum : illud, Pax DomJni^non fequicur, quia ncc fignum
paciscodie dacur, Aliquando erat illa diligcntia, vc poft-
quam omnes communicauerant ^quidquid refiduum erac
»1. • piioii. abcifdem Prcfl^ytcris * qui apportaucranc cum magna re-
ucrcntia & cautcla lumcrctur, ^ nihil omnino in craftinum
rcmanfic. Quod ctiam cgo non aiitcr noui , nifi gcncraliccr
«I. • •ntniii. confuccudoficaliarum*£cclcfiaru,dc quocamcn non hic
modo magnopcrc curatur:&: tam hoc die qua in alio fi quid
communicantibus fupcrerit refcruatur. Poftquam autem
omnes communicauerint , pcrcutitur tabula , vt fiat oratio
vc/pcrtina. Excunt Fratres pcdes lauarc , & fe calciare.
Google
Clumacenjis Mond/ferif. 59
Qmbusredeunnbusomnes fimul tabula;percutiuntur, 6c
Telperi decancantur fub Alencio , & cum eilHem pfalmis
prionsdiei , Difiprimos ««fecur , & pco eo pooicur m no-
uiffiroo Pfaliniis cencefimiis qutdfag^iimiis imias. In Re-
fisdorso non habecur nifi ponis & herbae crudx , vionm ju- ,
fticijs infufum magis dacnr ad eIc<Hno(ynam qdbn quif*
quam bibat:qaodeciamfic fccundo chm icetum pergunc
,in Refe6loriumqua(imorefi>lico bibicurijVerjimaecolUu
cionefureuncad Chariiatem,£cdevinoqaod cunc propi»
natur duIIus omnino prxfumit abdinere, vtnonaliquan-
tulu guftec.Cuftodes£cclen2(lacim poft VeTperos {ingu-
iadeiuperincoeperuDC Altaria lauare diligencer,primttm
cumaqua,po{leavino jad quod etiam opus nec /pongia
carent , quemlibet inbibente liquorem» vc cum ca nicidi^itf
ipfa lauentur Altaria.
inter, AI tare principale erat ne nudum quando Corpus
Domini dabatur?
Jiefp. Minime j vno interim linteo erat opcrtum.
iTiter. In loco illo pafTionis ; Diuiferum Jtk veJHmmta
mea : fimulatur ne aliqiio modo a vobis ?
Reff. Certcfimulatur,ciuobuspannicuIis in Altari po-
ficis^&eadem vicebinc dcindeper duos Fratresabfhradis^
Sed , vt mod6 fiitear quod verum eft , de induflria cehmt»
quia quamuis nullum fic malum , camien id non fx. cum
Apoflolo periiibente ie.per fidem , & non per ^ecicm
ambulares Verito hoc omiflb fine me vt <ttdo ceneacur
incoepcus«
CAPVT XIV.
SsUnu» SamSh.
1N Sabbato San^o pofl Matuc. continuo non mod^
Altaria cooperiutur Jed cttam totaEccle(ia pallijs orna.
tur,null4mque linteum fuperAltarealiquod mittitur,quod
noniitoptime iauatum. Poft Capitulum , & poft Sextam,
Fratres loquuntur in Clauftro. Pon: Nonam procefllonc
fiida, primb i Diacono laus cerei eil iegcnda. In cuius
6o ^ntiqutores Confiietudines
quodam loco cum aliquando non bene haberetur , 0 ft'^
lix culpa ; & quod peccatum Ada: neceffarium elTet , ante
hos annos Domnus Abbas opcime fecit,qu6d fccit ab,
radi, & nc amplius legcrecur inccrdixit. Ipfi vero ccreo
Prxcencor infcribit quotusannus ficDominica: Incarna-
tionis,quotaIndi<3:io, Concurrens ,&:Epa(5ta: Cum ven-
tum fuerit ad hunc loeum , Sufcipe fanHc Pater incenf hu-
ai. ♦Przcen- ttid facrijjcinm f^efpertinum ,T)\2LConus * in eo foraminibus
ante pnccauatis crucem facit cum quinque granis incenfi.
Quando legitur Rutilans ignif accendit , tunc & cereus
■ primum accenditur. Inde fequitur leclio In prtncipio-^ Ora-
tio, Deu^ qui, Lcclio i. FaHum efi i Traclus j Cantemus
Domino j qui a duobus cantatur ex toco j Oratio Betu cuitui
Lcdio 7,. ^pprehendent feptem multeres ; Oratio, 7)^r/a- qui
nos : Traclus, Vinca, Ledio 4. Hac efi hareditas : Tra-
<fbus , Attende. Oratio , Dett4 qui Ecdeftam : Tradus , Sicut
cerutu \^ Oratio, Concede. Lctania triplacantaturaduobus
a!. » qu«uor. * Cantotibus, ^ui & Chorum tenent cappis indutis,&: pra:-
cinentibus , 6c vtroque Choro fingulatim refpondcnte , ad
fingula nomina Sandorum , prxter Angelorum , incima-
turabhis a quibus nominantur,nifi Pra:centorcs non in-
clinant. De Baptifmo nihil nos intromittimus, nec ab vllo
in Ecclefia noftra celebratur. Letania inchoata ftatim cum
tapetibus coopcriuntur forma*, finita , pronuntiaiur a Can-
tore, Accendite. Acccnduntur qua: funtante Altare can-
del^ ,& pulfiintur omnia figna, cooperiuntur cum tape-
tibusforma: : Inchoatur MilFa cwm Kyrie elcifon: Sequitur
G/mri«f.vf^/>^/&:ca:terarolemniccr omnia. Cereusnullus
portaturante Saccrdotcm ad AItareprocedentem,nccan-
tcEuangeliumnifi incenfum foium. Tuncetiam primiim
. fi quis Sacerdocum priuacim Miflam canrare volueric,H-
ccnciamaccipcre poteft,&: fimilitcrincipiata K\rie elcifon.
In Cocna Domini potuitetiam fine licencia anccmajorem
Mifiam cancare, fed abfque candcla j quia nouus ignis non-
dum eracconlccracus. In ift;oauccmdicquanquam>^^/Af
Dei nondicacur, pax tamcn ab omnibus datur dcaccipi-
tur, & , vt fupra memini, ab omnibus communicatur. Mifia
pexadd Itatiin fcilla; du« fimul pulfantur. Ad Vc/peros,
j ^ . l y Google
^hbatU S. Petri Carbeienfis. 6i
iicut&fig|M ieqiientia,bina puliantur, adquos confueti
Pialmi caocannir ) primus Confiteanmr cum Alleluia fe*
cundum melodiain \ Antiphona Cruafixus , Kefp. Angt*
lu4 Dominl Hymnus , AdCcmam. Ad Canticum Euange-
lij poft Antiphonam, quamuis ter recantetur, tamen adhuc
ficipfius Antiphona? melodia cantatur cum Allcluia: Col-
leda DfOf ^«//?<*nf.Procefljoquacad Ecclefiam S.M Aaiit
fieri folet, mutaturadfandam Crucem , ficut etiam in om-
ni Sabbato,{ed modo cum Rerponforio, Bum tranfiffefy
fequente Verfu &ColIe«^ cum tonali pronuntiatione ,
Dicue in Nationibu4 : Detta qui pro falute Generale man .
datum eflec ^dendum, niii qu6d&£bim eft tn Coeoa Do-
mtni I &hoc eciam confticucum eft^ Beato Pacre Odilone,
vt n fefta prxcipua in Vefpem Sabbaci , vc fcriptum
eft , lucejcit in primd SMati , id eft , in Domioica , euene-
rint ymandatnm in quinca Feria praecedence anddpetur,
ne Fratribus prolixioribus vieilijs laboracuris , mandati
quoqiie labor accedat. Quod tenetur in quinque praeci.
pttis Feftis:& Domnus Abbas iioc fuper addidit , Com.
memorationem San<aac Trinitatis ; Vincula S. Petri j Fe-
ftum Omnium Sandorum ^ S. Marcioi | Hypapancem Do-
mini) ficDedicacionem £cde(iaB.
CAPVT XV.
7)e ip/i tto^e , vei die Rejkrre^ioms Domini,
IN ipfa aodeDomim^cacRefurredionis fatis nouiquia
vobifcum iuNodurnisnon concordamus agendis:Nam
&pla]mi,& LeAiones,& Refponfbriaparicerad duodena-
rium percingunt , quanquamin Anripnonarum numero * w.> iaAnti.
nifi tres Antipbonx habeantur, quarum prima cancatur ^^"^"^-
fuper primos quoque fex Pfalmos } fecunda fuper alios fex |
tcrtia fuper Cantica. Depulfandis primo omnibus figais
pro (ciila^ de tribus palUjsuiper Altare mittendisj dc incen-
fointer No(^umos ter circumferendo ) de Reiponibrtis
o6^uo& duodectmo, poftquam femel cancaca fuerint , ite^
nim repecendis^vacac ( vcmodo dicam quod meminiiTe
H iij
Digitized by Google
62 ^ntiquiores Confuetudines
porcs ) jam in fuperioribus dixifTc , vbi mentionem feci de
diuerficace rolemniutum. Ad Macutinas laudes (ingula.
rum Anciphonarum mdodia repccicur cum Alleluia. In
diecum horavna quzque phopriam habeatAntiphonam,
vc in promptu eft in Anciphonario videre , ad Vefp. fu-
nontan. pcr Pfalmos non Anciphonafcd cantum Allcluja*,icai /r-
ilf iS 1^^^ quem quaritis, Ad Proccflioncm poft aquam benedi-
dam, Anciphona, l^i<ii aquam^ ^c. cum Qloria Patri^ pro-
cediturad Ecclefiam S. MARiit cum Refponforio,^r»/^n*
k Libano j vcl cum aho, quod camen non Hniacur finc Aile*
luia. Sequicur Anciphona,/» die RefurreUionis me/c ^alU'
luia. Et , Sedit AnTeltu , cum verfu Crucijixum •, Ad incroi-
cum Ecclcfije Antiphona, Chrifiua refurgens-, in Chorum
redcundo Anciphona , Et valde mane.
Jnter. Si diccnda eft in cali die CoIIe(fla,cuius fupra in quo-
dam loco mcminifti , id eft , Via Sanliorum.
Refp. Vtique , nec in vlla foiec Dominica rcmanere , hu-
iulmodi aucem cancus ad ProcclTioncm in omni Dommica
non mucacur vfquc ad Pcncecoften , excepco qu6d pro
nouiflimo Kefponforio cancacur aliud vel Refponforium,
vcl Anriphona dc Sandis Pccro & Paulo, & Vcrfus ille
Crucifixui rcmancc. Miflafacro fan<fla:dici quomodo cc-
Icbrccurnonopushabcs icerum audire, fi bcncrccolis lu-
pra mcmorata dediucrficaccfolemnicacum. Quod camen
ibi non dixi .- Incroicus cer rccantacur , quia duos vcrfus ha-
bec. Duoquoque paria Cancorum hincSc inde,vcl fi vi-
dctur , plurcs ftacuuncur ad Profam concinendam : quibus
Chorus per ncumas refpondec. Ad j4qriu4 Dei cropi qui-
dam adijciuncurj ScCommuniopoft vcrfum fuum ircra-
rur. H ymnis omnium horarum addicur vnus vcrfus, ideft,
(luafumu4 auHor omnium j & nouiflimusica mucacur, Gloria
tibiT>ominequi furrcxifli y^c. Quod cciam ccnccur vfque
ad Alccnfionem Domini. Prirtacio , Te quidem omni tem^
pore^ per cocam iftam fcpcimanam dicenda eft ad vcram-
qucMiflam. Eft aucem alia confuccudo quociensfticrinc
duodccim Icclioncs , vc vna eadem Colleda dicarur , & ad
Vcfp. & ad Euangclium poftNodurnos ,& adTerciam,
& Miflam , &: icerum ad Vefpcros j quod camcn in hac die,
Digitized by Coogle
CUmMCififis MonAfteru. 6%
Um faae leponiftiia obfemciir pnmradfolos Ve^peros,
vtprcmiffiim eftmVigiltaPa(c&e.
CAPVT XVI.
TRansacta die Dominica , in fecunda Feria ^ & in
alijs diebus & nodibus eiufdem feptimanx , non niQ
duo (igna (icuc in priuacisad Nodurnos pulfancur,qui cum
. duodecim PfaImis,ficutfuntperFcrias ordinati ,aguntur j
fed lediones tres tantummodo ex Euangelijs fiunt. Puer
vnus Inuitatorium cantat. AdMaturinos pulfantur om-
nia figna, & de castero fiunt omnia fcftiuc. IHj! autem
qu£ in Dominica cantatx func ad Matutinos poilea dn.
gulxad Hngulas Macucinas cancancur viquead Sabbacum.
ftad aUas hom lubencur AndphoiUB de Euangelio* Ad
iblosNodttmos & Veiberos (iiper P£diiios ood niii AUe-
luia caniatar , ad mel odiam AoopnoDanim fbnnatuui 1 9c
prim6 inieria fecundaAUdniaynPiytU^* jingiksMh
umi IfiSYM ^uem qu^mt, In ceftiaFciia Wtttcetm^t'
smm, ^f^t timtM. Namu mfffmm, In quarta Feria vt;
BtMtMutem. Btnfpmentes, Sm fa^illESVM.Inquinta Feria
yt^Stetit lESvs.Oporte6at.Et icerura Iesvm f «^w qu^eritfs.ln
fcxta Feria vt, Ntmu fc.Et inzreffie^CfMc^xue, De his tribus
iinguiis prima femper eft ad primosfex Pfalmos Nodur.
norumjSecunda ad alios fexj tercia ad Verp.In Sabbato vr,
JVoli fiert. P^tnit Marii:. Vefpere autem. In quo eriamad
aliashoras nonnifi AHeluiacanratur. Ad Mar. vt, y^«gr/fi&r
autem. Ad Primam vt, Et ecce terramotiu. Ad Tcrriam.
Tratimore. AdScxtam, Eratautcm. Ad Nonam, Et re
fpicienui. Ad Miflam matutinalcm per totam (epti-
inanam canratur Officium ; Refurrexi. Qux ii per tres
dies non nili cum vna CoIIe^^a celebratur , per alios
cres dicuntur omnes Colledac , qux in qualibetDominica
ad nucucinalem Miilam func dicendar. Icem major Milla
per tres agitur geneialiter incappis, & poft AUeluia ne{^
cioqmeGailicancneaimeGaDatticiiir. Per alios tresad in*
64- j4ntiquiores eonfuetudines
Aar diei Dominica?. Ad Vefperos quoque nofi miilintar
hi Pfalmi DixitDomim Dmi» &cse>eri vfque id
Veiperos Sabbaci.
CAPVT XVII.
De Jie OSauo y ^ quomodo de c^tero ad onrnes
JHorod cMtatur Alleluia,
OCtavvs dies pa(chacquomod6riccoIenduspero<%.
cafionem aliarum feftiuitatum jam fuperius audifti,
quodnunctamenadnC(5titur. AdVefpcrosnonalij Plalmi
quAm feriales dicuntur. Ad Nod. non alia Rerponforia
quim quae io prima node DomiakK Refuivedioiusfuoc
cantaca, qme & per totam fequeotem (eptimaaam ica caii-
tanda Derduraoc. Mifla matutinalis : Qjutfimodogeniti. Ma.
jor eft eadem,pneter quod folus latroicus com lutroiQi
S,ifwmxi mucacur,&pnus Alieluiaeft, P^dies oHo, Ab '
illo autem die cikm ad omnes Horas viqoe ad Aiceniionem
Domini (emper Alleluia cantetur, tamen in nulio reperi
Antiphonario prxnotatum , H quo certo ordine canta Gsn«
cari debeanc Aileluia. Quueiiui curiofiitei quodam juoene
per/picacis ingenij ,8c qui jam pcr viginti quinqnc conti-
nuos annos in Clauftro morabatur , quid inde fentiret &
fcirct: quod ipfe mihi rctulii, illud hic a mc refertur. In
omni Dominicaadprimum Nodnrnum Alleluia rofiuLui,
Ad (ccundam , Angelua autem. Ad Cantica , Ltccce terra»
motui. ad Laudes , Pra: timore \ Ad Primam , Surgens au-
tem j Ad Tertiam , De Euangeiio , V^t multa qui em j Ad
Sexcam j Erat autem j Ad Nonam , Ei Rcfpidf^-tes j Ad
Vcipcros, lefum quem quxris. In lccunda Fcriacum itc-
rum opus iit non paucioribus , vc ita dicam , AlleJuiis nifi
cancito vna roinus propcer Candca cunc non dicenda,can^
tancurcodem quolupra ordine AUdnia n, PofittUni, Am»
%elmautem» Et ecee ttrmmtm* Pr^ timm, De Euange-
Ko, Bratimtm, Etreffieimes. InMatuciois^lBSVM ftcM
fitarie^ In tertia Feria Alleluia vt, Sutit lefkt. Opemkat.
^emiefic. Q^fimtMfenimKt, DtExM^^^Mtcmgermu,
Man$
Digitized by Google
ClunUcniJis Mofutfierij. 6$
Msni 9»bifemiL Ifmmi emrwjhmu. InquanaFeria^^tf/i
Jkri, Vinit Msrid. Bt ingrcffi, Mt vaUti num, De Euad.
geliOy Itt nuntiate, ftetmnvenit MarUt. Seii fM^ Iesvm,
Inquinca {imilicer ▼tiDrecoDda. In fexta vt in tertia,ex.
cepco qii6dad Vefperoscantacur Alleluia vc, J^iffeti mt^
iim. De Euangelio vt, Multa ^uiJem^vel^ Mitie manum
tnam, Ey> fum Pafter, Modicum ^ rwnvidehttis me In Sab-
bato fimiliter vc in Feria quarta , excepto qu6d ad Vefpe-
ros Alleluia. Quodcumque autem in feptimana legitur
Euangeiium^ dc eo ad Ternam ojnni die cantacur Alleluia*
CAPVT XVIII.
fecunda, Feria pofi OShuas Tafcba : ^ quoi
tuttc nonnulU con/uetudines incboantuK
OsT Odauasaute Pafchae Feria fecundacilni ficqnafi
I nottum itticium prioacoru dierum, incboantttr nonnuL
confiietmiines , quas non pri^s in prioatis diebns fiebonc
Priro6 nimque, quodtnaiio loco jamnontacni ,anteNo-
fturnos non nifi qaindedm cantica eraduttm dicucur, quof
dcMacurins iaudes fequuntur^nuflo prorfiis Pialmo in-
terponco : fed poflMatnanasiandes, & alias Horas, de
cottfaeris Pialmis remanent duo, primus & fecundus,6c
inter preces Pialmus Miferere ^ qui tamen poft Primani
non omictitur pro Abbaribus nouris defimais, necMa-
tutinum Defuniflorumj nec Dens auriSus -^ncc poft Primam
feptcm Pfalmi cum fuis appendicijs : poft Pfalmos pro tri-
cenario recens dcfuncli dormitum ad lecba reuertuntur ,
nifi tam clara fit dies , vt jam littcra dignofci pofTir in libro.
Qu6dfi aurora primijm incipit apparere calciantre& ni-
hirexuentes pedibus extra lcdum protenfis , ita jacent vf.
quedum fonitum audiant,quod fic!;num eft furgendi , qui
& tali femper hora fieri debet^vt poftquam manus fuas Fra-
ter&faciemlauerit,caput pexerit,&in Ecclefia ires ora-
riones feceric, in Clauftro fedens canci^m videre incipiat, vc
legerepoffic
Intir, fici(bBtresqaasdiclsoiafiioiies,fiafeveUmcninL
66 j4nticjuiores Confiietudines
niodi eflc debeanc, & cujds quandcacis.
Refp. Cercc quod ego fciam , nullus modus certus cft eis
prxfixus , quia non communiter fiunt, & vnufquifque cum
pnmum venericin Ecclefiamfaciteas fingulariter & fepa-
ratim : Vnus tamen fcniorum nouitium me docuit vc fe-
pcem pfalmosdicerem incer ipfas cres Orationes j verum
quifque quod voluerit orec , tamen poftquam pueri de Ec-
clcfia cxierinc , & legere incoeperinc , fi poftea moramfe-
ceric,vcnon&ipfe ad ledionem exeac fedcre , facilc in-
curric vc in Capiculo rcprehcndacur. Ciim aucem cernsc
/imiliter orationcs fiant , led communitcr ante-Nodurnos,
& poft Completorium , &in Hyeme in priuacis ante Ter-
ciam , de his force poflTum aliquid quod quxfieris dicere.
Nam quarpoft Complecorium fiunc,de hisnunquam me
audicnce quseftio erac vc amplius quicquam ad fingulas
quamfoIaDominicaoracio diceretur.Dealijs cum quxftio
eflet,ad vltimum Domno Abbaticomplacuit&hocdifini-
uit,vtadip(asquoqueOratio Dominicadicererur^ fcd tra-
dim,diligenter,& attentc : Sc tamcn rite illx orationes ante
• Terciam non lolent cam breucs quam ad Completorium
terminari, ncc illx antcNodurnos , maxime innoclibus
longioribus, tam breues quim ante Tcrtiam. Alix quo-
que orationes fingulis horis prxmittcndx nihil funt am-
plius quam eadem Oratio Dominica. Ad folos Vefperos
pro antiquo more plus aliquantulum producuntur, vc
Symbolum Apoftolicum, fi videtur, pofiit apponi. His
cxtraordinem prointerrogatione tua infertis, intcndamus
*?. • dicui- ad circulum * quem raihi propofuifti , & pro quo non pof-
fum non follicitus efte , vlque dum vtcumque pcrficiatur:
vt Primam Letania,fic Lecaniam fcquiturMifla matuti-
nalis j Capitulum fcquicur licencia ioquendi.
Jnter. Hxc quoquclicencia Schora loquendi , quam pro-
lixa folec eflTe ?
Refp. Eo cempore quo primum ad Monafterium veni,
Sacerdosqui priuacam Miflam cancare voluic, potuiceam
inccrim finire j quod camen modo raro concingit,quia mul-
titudo Fratrum accruauit : a quibus dum ad vtramque M if-
/am ofFcrcur , dum pax dacur & accipicur^ dum in Capiculo
Digitized by Google
Cluniacen/is Monafierii. 6t
dc vno aut altero hoc & illud rec!amatur,aum tantis in R e«
fecflorio feruitur, non minimapars expcnditurdiei ; c\ux ta-
menfingula ordine noftro faluo & integro remanere non
poflunt. Propterquod hora loqucndi neceflario magiscft
oreuis ^ & fi minilsahquantnlum ioquimur , in hoc ordinis
quidemncmo fcntit vllum eftedetrimcntum. Pullatoii.
gno ad Tertiam, & oratione fada , fedent in Choro legen-
ces vfque dum Sacerdos 6c ali j ad Miflam fcruituri funt ve-
ftiti. Poft Miflam fedcnt in Clauftro iterum legentcs cuni
magna difciplina & filcntio, vfque dum pueri accepto mix-
10 dc Refedorio excant , & aJta vocc iegere adonantur.
Quos cum primum Cuftos Ecclefia: audierit , ftatim ad
Sextam fignum pulfare non tardat. Etneputes nosvitra
modum vigilijsgrauari,proeoqu6d nox jam incipit tam
breuis efle , &: tamcn poft Matutinos folita non m^norctur
pfalmodia j majori Cuftodi Ecclefiac eft hoc injundlum
quafi pro legitimo fcmpitcrno , vt ip fia prouidcnte pcr to-
um arftatcm poftquam prandium rueric pcra(5lum ^ tunc
primum fit media dies : Eodem quoque momento folcnc
ie Fratrcs generalicer ad paulandum collocare, quanquam
calcs finc magis intenti ad leclionem , quam ad paufatio-
ncm. Nonaautcm,ad quam func feleuacuri ,adc6 tarda
eritjVt poftquam in Refedorio bibcrint, & iterum loqucn-
di hcentiam liabuerinc, eandcm loquendi horam,&hoc
intcruallum ante Vcfpcros non immerit6 potius dixerim
nullum quam paruum. Sarpius namque priufquam omnes
in Clauftroconfideant,6c aliquis Fratrum vel vnum vcr-
bum faciat , pulfatur fignum ad Vefperos , & ccce ibi finis
ioqucndi. Poftca quajcumque funt gerenda perrar6con-
cingic, vt non ita gcrantur , vt vnum poft alterum nihil om.
nin6 differatur. Pulfario namquc fignorum cicius eft fada,
nihilaliud interim habcntibus agere,nifi qu6d in Choro
fedent & legunc. Poft Vcfperos cccna ; Poft cccnam ccrna
fcruicorum ; Poft cccnam feruicorum Officium pro Dcfun-
<^is ; Poftofficium coiiacio , 6c icaad Completocium.
1 'j
6s jimuptiores Canfketudinis
CAPVT XIX.
D€ tertk H^hiomAdA poft PA/chd^ de mcrU fvf<im
4d jlfiinpQntm Dominu
IN tertia poft Pafcha feptimana Refponforia de Apoca-
lypfi incnoata perduas feptimanas cancancur. Poftca
ilia RefponforiajS/ oblitm fuero^^^o^o. ad Afcenfionem Do.
mini. Vtraqueautem refponforiapoftquamin vnaDomi.
nica fuerint cantata, in fecuda vltima Refponforia Nodur-
norum mutantur cum hisminoribus,vteft,5«rrtfx//D^-
minus de fepuUhro^AUtluia, Qupdipfuro quoque agiturio
oc^aui^ Afceniiotiis Doinini)£c tD Ooiniiucapfxcec^
CAPVT XX.
DiEe^mMihut StutBomm yiut euinhmtaPs/cU
^Jque dd ^iMtec0/kn.
APascha vrqueadPentecofteaqiUBaiiiiqiieSaDao.
rum F^aitaseueneriCjquancumlibet feuerendaiic
£c colendayCameaadNodumos non plures cantantur An-
tiphonx, qujUn vna tantum, Alleluia fdiicet fuper Pfalmos
fenos & fenos, excepta S. M ARiiE Annuntiatione &Trao.
fitu S. Benedidi. Ad Matucinasiaudes fi talis eftfeftiui.
tas qux proprias habeat Antiphonas , vt Sandorum Apo-
ftolorum Philippi &Iacobi, vel fandsc Crucis, hx non
omittuntur cantari ad Laudes Scalias Horas : At fi non ha-
bet nifi qux communesfunt , de quibuflibet fandis , vt , /a
ccpleMus rcgnis , ^c, ha? nec ad Laudes,necad Horam vK
lam regularem cantantur j fed tantiini Allciuia,&COiiiod* .
quo earundcm Antiplionamin eft mclodia, CaDtacnr an-
tem hoc ordine c Ad pfimosiiac Pjaimos Nodttmorum
Alleltfia , vc , Jny^miums Ad td&A&Oi^TnyLwcperpetuA'^
Adcantica Alleluta^vt, Ey» /«^«»11; ^AdLaudei ,n»7ii
C9U0km\ AdPiimam , vtj InveLmmif s AdTcrtiam , vt,
S^^fH &jnfiiAd Seicam ,yjt , Inxferfetmt i AdNooam,
•
Digitized by Google
Ckm4cenps Mmu^rij. ^ 9
Yt , /s ivltfiiku I Ad Vefperos , vt, Ego fim. Si antcm pio^
prixliabeDtiir Anti^boiUB , vc de imtis Philippo laco.
Do » tuDC iuper Caoticuro noot AUdala, fed Antiphotia Ego
fim vitk verd caotatur.
Jnter, IpfieaotcniAnciplioiic dcSanftisreniaDeDcneita
in cantata: ?
JLtfp» Minime. Nam etiam quoticlieiQ hoctemporecan-
tatufffcilicet ad fufFragia Sandorum ^ Ad Matut. laudes,
& Vefperos de omnibus Sandis. Quod moras facit ad alia
feftinanti , fi expedio fingulatim , nec opus eftmuicumcui*
quamdiiigenn^&ioMonailecioauiieoti. . .
C A P V T XXI.
De RfigAtionibus, - '
SN Rogationibus poft No£turnos Enitis Laudibns pro
Defundas euntdormitum , 6eampli(ks(blitodonniunt^
icecyTque a4 octum folis , propter quodomifTuri font
meridiaiMnih, nec (bnitu Tt moiis eft exdtantur.) tameq
poftqqmi pneri legereinceperint , amplii^jacerenon mo.
rancur. PoftPrimam & pofl tres P(alroo8 qui fequuntur,
prii|(quam(eptem Pfalmi dicantnr,interponitur lU^ p(alr
modia qux pod Matudnos remaniit |id eft , DemMt thus-^
.& ficujus Defundi cricenarius SgftCVj mca. Poi|
fepcem Pfalmos & Letaniam ftatim fequitur Mi(Ia,non
vt folet pro Defun(5^is , fed de die cum Colled^is conluecis,
& nouiffimc illa quoque addita , SanHorum tuorum : Ad
quam tamen omnes offerunt , fed vna hoftia confecraturj
& pax ab vno accipitur. In Capitulo poft illum Verfum
rretiofa in confpeHu Domini^ nequaquam dicitur Deusin
adiutorium^^c. nec loquuntur in Clauftro. PoftTcrciam
mixtum accipicur a pucris. Poft Sextam fcilla fonatur,
aicendunt omnes in dormitorium , quafi aliquantuium
paufaturi : Cbm Ilgnnm (uerit auditum , calceis ad leda di-
jniffis , :nudis peaibus deicendunc , lauant mnus U fiir
:^ro j capita ^ptm^ mMontjipHcckliani. Fa<94oi».
.aotteimponiifUiab fmpuetonioir APtipbona , Exurge
I iij
70 ^ntiquiores Confuetudines
Tnine : poft Deus amrihus^ fequitur Vcrfus, Ofttnde nobis^Kyrtf
eleifon , Pater no^er^ Pfalmus fcxagefimus (cxtus , 6c dic
alcero fexagefimus nonus^ Vcrfus, Itveniat, Coile^aj
Mentem familieetua. Sandorum rcliquia? cruciculis , cap-
fibiih' ^*^^*^ A nuxis * inclurr pcr Fratres i Secrctario diuiduntur,
vtabciscollo furpenfxportentur. Priurqiiam cxcant pul-
fantur omnia figna : Crux & aqua bcnedida , & textus
Euangelij prxfcrtur proceflloni. Sequuncur primum Con-
uerfi , Pueri, Cantorcs , & Priorcs extremi. Cum vencrinc
adoflium veflibuli Hcciefixdantduo famuli cum gemino
fafce baculorum , & a finguiis Fratribus finguli accipiuntufj
quos iterum reddunt ad oflium illius Ecclefiar qua per-
gunt: VbideSanclisquorum ibi patrocinia funt, Antipho-
na, vcl Rcfponforio cantato,CoIlcdaquc lubiunda, faciut
orationem cum inciinatione confueta, Cantatur Nona
( cancandaquoquein Monafterio figno puifato ad horam
compctentema Cuftode Ecclcfix, & ab infirmis qui ad
proccfiioncm exire non potuerunt ^ Agitur Mifia iterum
de die j & poft primam Coileckam non nifi vna fecundo
apponicur dc Commemoratione iliius San(fli,cuius ibi con-
fcflio eft. Cum lcdum fucrit Euangclium Obcdicntiarij,
quorumintcreftadmenfiim Fratrum ieruire ,iieentiam ac-
cipientes reucrtuntur , fimuique duo Fratrcs qui cappisin.
duti , nudisumen pcdibus proccfrionem ad oftium Eccle-
fia: funt rcccpturi, & Leuniam brcuitcr in Choro itcrato
cantaturi ea meiodia & his verficulis qui ^d hoc func inucn-
ti. Vefperi pro fidelibus defundisfant dicendi j Officium
remancbit.
C A P VT XXII.
Afcenfione Domini.
AScENSio Domini quo modo fic celebrancia , & hoc
interaliasfcftiuitaresinucnitur :quod tamen adhuc
iupereft vt dicatur. In Vigilia ad vefperos ColIcAa , y^iiefio
f%pplicationibits nofiris. In ipfo die Afcenfionis Antiphona:
^ux cantatx iunc ad Laudes , cantantur etiam ad aluu Ho.
u- 1 j I , I ^ c J i j y
Google
Clmiacenfis Monafierij, 71
ras, illa pra? tcrmifla , vc moris cft femperj& alia fcilicet quac
eft fuper hymnum trium pucrorum. Ad folos Vefperos Al-
leluia, vc Antiphona /^<?r/r fanSie : Ad qxxos etiam poftea
omni die, & ad Cantica vfquead pentecoflen, cancatur ad
Matutinas laudes , vt , Sic veniet. Ad Tcrtiam , //// autcm
profefh. Ad Nodurnos & ad alias Horas eodcm modo vt
priiis dc Pafcha. Inproccflione quoque pracfar^ diei non
venitur ad Ecclefiam fan(5ia? Mari^ , led tantiim pcr
Clauftrum proceditur vfquc in veftibulum Ecclcfia?,vbi
&ftatio agitur cum Anriphona,(9if^xi^/or/>. Cantusau-
tcmpriorvclpoftcriornoncftaliud quam Rcfponforia ad
ipfum dicm pertincnria jid eft primo Refponlorium , Edu~
xit Dominusi aliud, Poni^ nubem j nouifllme in Choro,^/r/
Galilai : Itcm cum Rcfponforio ad Vefpcros , & ad Matu-
tinas laudcs ficri folct proccflio ad fan^flam Cruccm. Ad
hymnos omnium Horarii ficut in PafchaapponiturVerfus
ille, Da nobts illttc feduLi diuotione tendere : ^ , Glorta tibi
Domine qui fcan is : Et huc vfquc ad Pentecoltcn , verum .
etiam adOclauas, ad Mat. laudcs &Vefp. prima eadcm
Coilcda fcmpcr cftdiccnda, Ci?nf^^/^ftf<r/iw/z<f. Quod ra-
men fola fcquf tc Dominica non tcnetur. E t quia de fccn-
fioncnon nnilt.Tfunt Collcdx, eligunturquoquccompe.
tenrcs de Pafchalibus ad alias Hora$,vccft, Omnipotens jeni-
piterne Deus deduc^ ^c. Deus qui ad aternam vitam^ ^c,
Vixht\o ^Qui fofi Refurrcihonem ^^c Hov\ amplius dici-
tur quam in primo dic ad vtramque MiflTam , & in Odaua
advtramque. Notandum autcmquod Pfalmus j^dDomi^
num , qui in duodecim ledionibus , fimul cum Pfalmo Voce
mea folct dici pro Officio Dcfundorum,noncftdicendus
in hac folemnitace , nec in cis fimilibus, quia &anriquitiis
in calibus dicbus Officium non fiebac.
CAPVT XXIII.
De VigtliA Pentecoftes,
IN Vigilia Pencecoftes poft Capiculum loquunrur j poft
Terciam illeDC ^ poft Scxcam euncad Ie(^ fua eodem
72 ^nticfuiores Confuttuiines
modo qiio in Rogationibus faduri , vtque ad inchoationem
Officij ante Nonam inchoandi ^ de auo Le^io primayT^^
tauit Dens } fequitur Colle<fta fine ralucatione , Deus qui tk
AhrMham : li^o fecunda , Scripfit Moyfes : Tradus,
Attende ccelum ^ CoWz^^ Beus quinos per Prophetas.latCdo
tertia , Apprehendent feptem mulicres ^ Trz&MS^Vinea faBa
eft j CollcAa , Deus qui nos ad caileftem. Lectio quarca : Audi
Jfrach Collcda, Deus incommutabiliSyTvzcixis^Sicut ceruus-y
Colleda, Concede qu^fumus. Cantatur Lctania eodem mo-
do quo in vigilijs Pa(clia: j ipfa quoqtic Mifla non diflimili-
terperomnia ^prxter quod habet cancum ofFerendas, &
quod /^gnus Dei fimul cum Communione cft dicendum,
^nte Vciperos cocnatur,ad quos etiam ficut inSabbato
Sando iteram ooii alij P&Imi qu^m feriales (nnt dicendi,
id eft j ConfitiMmr : CoUedla , Prafia quafumua , cre.mt^^
CAPVT XXIV..
De ip/o die P^utKofies , ^ ea, qu£ fequitur
SeptmMU,
VTdignumeft,San(fli Spiritus Axluentui nequaquam
miniis defertur quam & Dominica: Refurredioni.
In illa node, & in illo die quidquid pro reuerentia folemni-
tatisagebatur,&in iftoeft agcidum • rantiim ad Matuti-
nas poft fingulas Antiphonas carum mclodia non ira cum
alleluiaiteratur. Ad Vefpertinalem proccffionem Rcfp ad
Matutinalem Refp. in dic adiUam procefllonem non alius
oincus quam illjc Antiphona: dePafcha vlquc in veftibu-
lum Ecclefix: ibi omiilo Verfu , Cr»r//Ara;n,agii:Lir ftacio
cum kv\i\y^\ioK\z ^Hodie completi funt. Adintroitum Etcle-
iix , & ad fandam Crucem Refponforium , Apparuerunt
ApofitUsx in Choro.Refpon(brium, SpiritmsSsisBmX^m*
uis autem omnesGalli non magnopere cureac de Pro(»
Teutonicorum » tamen Beato Patre OdiloDe anmtence ,
de noihatibus aflerente» ha:c (bla, SemSiSpifitus ^idfit nUif
ffMia^chmmc vtin nofboloco iniftodie cancarecnr. Ad
ciiius Veipetos foper Pialoias cttWKor iUkkiia vc Anti-
phona,
Digitized by Google
Clumscenfj Monafterij. Yi
phona , t^qiteBantwr. Ad Mac. in fecunda Feria, vc , JDm
i^plerentttr-^Qid Terziim , Refieti, His cribu9Ancfph6na«'
rummelodijs locumfemel acceptum non mucantibus^ad
alias Horas cantanrur alia: & dc Pafcha , & de Euanselioi
&de Aicenrione Dominij inquibus & nonaliustunc ordo
tenetur,niii PrxcLMicor hoc prouidct ,& imponcnti prac-
monftrat, vtnulla relinquatur quae non in hac (eptimana
recancetur a nobis, videlicet fingulis quafi vlrimum vale
feduris,Horarum Hymni iterum non carcnt vno Vcrfu fu-
peraddico, fciliccc hic, Cifri^e mmc fiiffime > Sit Uui
CAPVT XXV. •
De O^Auo die Pentccoftes.
OCt A VTs dies PencecoAes novttm f ro OdaiMn
quampro commemoradone fandacTrinitatis cele-
bracur. A d cuius eciam p r i ores Vefperos y quod aliis rar6
fieriibleCjfuper fingulos Pialmos Hngulac canrancur And-
phonx de (andaTrinicate. Capitulum tam ad Vefpcros^
quam ad Matucinas laudes, & adhuc edam ad Terciam,
Beneditho , ^ cUritas , & fapientia Hymnus Ux bea*
ta Trinita^. Euangelio, Erat homtf ex Pharifris ,^voni\n.
ciato,nuIla tameneiusHomeIiaIegitur,red Sermo S. Gre-
gorij Naz anzcni, fcilicec, De folemmtate hodierna. Pro^
ceflio cum Refponlorio ad fancVam Crucem • ficuc eciam
poft Macut.laudes. Ad Nodurnos,/'» Trimtatis vmta^ }
Laudcs , Patern>c ^hrue -^ camen cum folemniore
melodia quamquotidiana. Quanquamilloru Hymnorum
mclod a q ui cantantur in Paiclu ita fit plana & in diredum,
& in ipfo (acro fandac Dominicacf Refiinedionisnon magis
fi>leimiis « ouilm fi ijdeiti Hytnni ad aliquem , vt ica dicam,
prinanimdiem pernneient \ ouodiiobisretiduAi i fimpl».
cinte Sentorum ooftrommadhuc ica cenecurific fi qua per-
ibna cflecldonea, qute id Domiso Abbati iuggererec 66
(uaderec , fortaffis ertiendari iuberec , ficut de mulcis ali is
fom &cic. In die aucem prae^tQ Miila itiatarioalis efl; de
Tom. 4. K
7 4 ^ntiquiores Confuetttdines
Spirim fando • adquam illa Prarfatio non omuticur,^^'
afcetidem [uper omnei coeloy^ ficut cciam per toram prxcedcn-
tem fepc manam ad vcramque Millam. A i proeenioncm
per Claufttum , & ad ftationem in veftibulo Eccleiias,id»
ipfum cantatur quod in priore Dominica : Ad fanftam
Crucem&in ChorucumRefponlorijs quar lint defanda
Trinitatercditur. MiflamaiordefanaaTrinicate fed abf-
^ Gradualecum duobusalleluia.Ad Scxtam Capic. Gnt-
ts^DmininofiH: Qo\\Qet2LyDomine Betu Pater omnsfotens.
Adl4oiDamyOm0f90diutimny veIaIiud,rwyi»/^«/r/ij
m§9mm: CoU. Mmtino/lra^^quaffumms^Dcmtne.kd fecun»
dos Vefperos in vltima fuper Plalmos Annpboiia, non func
alia mba quAm iUiusCapituIi » BentMHo & eUHem^ pro.
pterea mttcacurCapitulum vt ^kium^Bemi^mjyem&
Pdtir.De S^inmfyiiS^st^&m^eAm^
Junt : De fanda Ctece , yel potius de Refurredione Domi.
ni , Cbt^ tejm^ j ^Cm^m.^^, r^^w^^s
C AP VT XXVI.
De SepummM/€fu$i$i pofi OSkuM Penueufiet.
Interrog. \ G i T i s Oclauas dc S. Trinicate >
X^Refp. Minimc.Majortamen Mi{Iacantatur
per totam feptimaoam delandaTrinitate,&ad Vefperos
luper Canticum Euangelij cantatur Antiphona. Poftquam
fi>IaDoaiini6afiieritcraniada,ftatim redimus adquatuor
Pfilmo6]K>ftfingala5Horasdicendas,&advenias peten.
das ad initiaHoianim:adNoanmos quoque in priuads
nodibtts niliii amplijiis leg^cor, tpim qusc fdribit Sandus
Benedidtts» vnaparuiffin^ledio dim iimilillefponlono.
Eft aUttd qood conftitotttm eft vt in fecanda £tja huius
fcptimanaj femper agatur : quippe qoocqnot Defundorum
in loco noftro foot fepulti , pro his D omnns Abbas fbccia<-
hter coi^ftituic , vt torum recordatio bac vice ftudibnflim^
fiat. Quod etiam pro ipdus cdlCto pet omnia loci noftia
ficri lolet. Pro huiufinodi poft Veiperb^ reguJares , & fufl
£ragia Sandorum , pciur<|uim procedatur ad Ecdcixm'
Digitized by Google
0fmaeettjis Monafterij. 7i
CaiK^x MAMiE, pulfiidsprolixe omnibus fignis , in Choro
affficur Vefperi pro Fidelious De^ndis,fic poftea Officium
jpili modo. Inieqtienn dteMiflftimcuiiiMlis propenfio^
le ftndio eft celebranda, 8( ab omnibqsSacerdoabus pri«
iiacas Mt(& pro eifilem caniandx. Verto &ad MilTas , ad
ii^eros 8cadQCdiiai»&Maracioasprim6 dicendaeft ea
QdUn» Dtm tmas wdfn^im. Duodecim pauperes ad
panem & vinum , edulio carttisadinndQ , ▼bercioi itmc re^
^Eiendi , & cundtis aliis pauperlbus ruperuenicnribas de
pai»(icTino nuibicofaia m
C APVT XX VM.
Di leimmo ilgdtMor-TMfofmm in Mi»fe lumo,
PR I V s A M vlcr^ progrcdiamur debemus & leiunij
Quatuor-Temporum meminifle,quodcum in anno
quater eueniat,ad omnes vices in eius Sabbato major Mifla
non prxuenitur cum Lecania , ncc ad eam Collei^taruni
amplius quam de OfEcio eft dicendum j nec ofFertur , vel
pax recipicur, niH ab vno : nec in Refedorio dancur hoftiae
ioconfecntar , (icut in alijs priuatis diebt» fblenc. Hoc au.
cem leinnium , quodin meofelunioagitur , nunquam agi.
cur ante Pcncecoften ^ cam etfi prius eueniac terminus
eius rcgultrisucit venericin ipfa reptimanaPentecoftes»
minime diftercur.
/iiiirr. £c quomod^ tnnc ^icicis ▼Cfamqac,)cjiinii|ro
(blemnitatem >
Jtfiff,, In hoc nihil erramtis. Nam vr primo dicam de pri-
mo qiioque jejunij , id eft , quarta ferial , poft Capitukim icu
dcnt omnes in Claudro ad ledionera : cum vifum fuerifr
ptuliacur figniim a J Tertiara : Oratione fa6la, induuntural-
ois, poftTertiam cappis. Cantatur ofKcium Spiritus Do.
mini : ad quod tamcn legitur dc Adibus Apoftolorum
fcrialis Icdio, & Eu^ngelium fcriale. Poft Scxtam quafi
paufaturi dormicoruiin afcendunt : audito figno defcen-
duncjauant manus& faciem , &: Ecclcfiam intrant. Poft
Oracionem , &poftcaquam Sacerdos cum iuis iuffraganeis
K .j
76 Antbpums Cfmfiituiims.
eric vdlaciis , impooicaroffiddm vDMtf cim e^edtmk^K^
Saodcikm lcgannirdiuelediones,diia; quoqueCoUed^
icunciir»ttoonamplii!i$. PrimaldSboeftdelibro&ipienii
vmi Euangelioro de qwnque millibns hominum ex qoin-i
quepanibtts 6e duobuspiidbas iacuraris. Cancns Alleluia
minim^ cancatur, ied cancumn»od6 Refbonibriom , vel
quod alij Gradalein ▼Dcant. Vna vice renciunc podNo-
nam adipe abftinenc. In diebus jejonij iecucoris nihilf
eftalicer a^dum,excepto qu6d nec cappis, necalbtf
generaliter mduuncur , & Colleda:, quac dicuntur in priua.{
tisdiebus,ad Miflam majorem non omittuntur. Idemau*
temjejunium fi contigeric extra Pentecoften non aliata.
men officia , quam &: ad Pentecoftcn pertinentia ex morc
canrantur j & io Sabbato poft ofFerendam , qui Kefpon-
forium canr.uierit , & Ledionem legerit pra?ter F piftolam,
cumalbis cllcr indutusfolet le exuere. Cantor qui tcnec
Chorum in cappa,alijs adorarionem procumbentibus^non
procumbit, & ad liiam oranonem ^^ux fic aoce Nonam
cvic de Choro. '
CAPVT XXVIII.
Ds Ff^ SdnShrtm tvmemAus poft Penticoflew.
<
Imerrtg, \ D Nodburnos priuatarum nodium H talis
Ledio , vt fupcrius dixifti, jugicer cft depu-
tata , quomodo agitis commemorationem San^rum^pro
quibus tamen duodecim Lediones non fiunt ?
Refp. Bcnc moncs nam de San^ais hujufmodi vtique
fiunt tres Lediones cum Refponforijs quoque tribui j 8c
ipfsE Lecliones cxccrpcc^ funt de aliquo fermone velHomc-
iia quxadhoc maximc compercre vidcrur,quanqiiam non
ita fierctin Pafchalibus diebus,in quibus fi rria Rciponforia
canebanturde Sandis , tamen Lcdioneserant de co libro
qui & esl iegeduserat fcptimaoil.Ec vt quxftiooi rux adhuc
aliqoid fupererrogauerimdeeirdcm Sandis,ad Nodurnos
propter illos nec Hymnos nec Pfiilmi feriales mutancur.
InuittCorium»C^piailus VeilnS|6c CoUedardeeisruncdi-i
Digitized by
Cluni^eenfis Mma^mU * 77
eefida. Ad Laudes Antiphona» pio eis vdoue maiauitur}
lcfinguli Pialmi habencurdecis dequibusumc^ficftdreH-
quas Hoias Andphonae vfque ad Officium Mifne^ cum
ofiicio eorum recoKbdoezcocodaudiairjScfinicur.Nani
pofledad Horas qus ofiicium fequuncuriiec AiidphoiNe;
liec aliud quicquam eft de ipfis. Sed fi euenerit , vt eorum
memoria in aliqua Dominica fitagenda , poft Vefperos re^
gulares inSabbato cantancur Antiphona:deiIlis,&fequi-
tur Colleda. Ad No^^turnos fimul cum Inuitatorio , &
cum Euangelio, quatuor excremac Lediones iiunc de ipfis,
poftci pleniter ad Matuiinas laudes , & in die Miila matu-
dnalis. De cartero quod ad Dominicam percinet tenetur.
Sciendum quoque inpriuatis diebus quaccumquedeSan.
dis CoUecla dida fuerit ad Vefperos , quod vlla * ncc ad * *
A4acudiias laudes ^ nec ad Tecciam , nec ad roajorem
Miflam mucacur,
CAPVT XXIX.
'Deliimujs q$kt fierifQlmqwti fifixti Ffria.
SI imbecillitas noftra pateretur dignum efict fecundum
edidu pracceptoris noftri S. Bencdidi,vcpoft Odauas
Pcntecoftcs ftarim in omni quarta & fexta Fcria jejunium
faceremus ^ qu6d fi non ampliiis tamen vtcumquc non
omitrimusfacerein vno &pridie * prardidarum feriarum j *
in quo poft Tertiam lilemus, poft Sextam dormitorium
afcendentes fimulamusmeridianam pociusquimgeramus,
quia mox puKatur fignum vtin Ecclefiam rcdeamus/a<fiuri
nudis pedibus procefiionem : calceos noftros deponimus
in Clauftro prope canales , vc pedes lauacuri finc in prom^
pcu. lochoacoraucem ipla prooeflioeodem modo quoia
Rogadonibus cum Oradonibus Andph« Piabno 6c CoU
leAa \ omnia figna non pulikncur >iecl caocibn duo | & hoc
Incfaoatnr ance incroicum Pueromm. Efgo caocando ali*
qutd pro peccads^vceft Andphona , PfpiUm efio^ & aiia»
Jlf^2yvnrZ)MWi<iprocediti|rpercimicerium ad Ecclenam
S. : adcujus iocroitom & cancus & Colle^ eft
K jij
Digitized by Google
7i '^ttticiHwres Conjuefudims ,
de ip(a Domma noftia. .ProcumbiCBr fuper jbfmiiihi
oraciooem \ Domnus Abbas iropootePiaimum 14^. pra
bisqui iu dmiceiio itmc iepald, &; Sacerdos profequicur
cum Colieda , D^ii/ cnjm mifnatmi. locipicur Letanil^
duobus pronuntiandbu$,cum qua perClauftntm & pcf
▼eftibulum£cdefiaeveoiciiri|iChorum : fane, vcpfaemtf^
fum eft, primum diem jejunamus: poftei in loco jejuiii|
aliquod opus manuum ficpius agirur a nobis. Quoticnn»
cumqueaucem pcraliquam occafionem jcjimamus in as-
ftate, non mutatur illud de filentio poft Tertiam,& de
afccnfionc dormitorij poft Sextam. Et fi eft quarta auc
fexta Feria facimus ficuc modo dixi , dilcalciati proceffio-
nem, excepta fola vigilia fan^orum Apoftolorum Petri ^
Pauli,6c Afiumpcionis (andac MARiit ^ fi umen & ipiac
aliquando cuenerint in tali die. Solec etiam remancrc fi
quem Dcfundlorum (cpclimus , vel fi qua pcrfona talis 6c
hiiius dignicatis adueueric , cui procelGoaem faciamus , vet
ii majores Cap^ooibascum W^orttm reliquijs ad ali^
quam viliam nojkts^m deftinamos^ vc fiep^ concingic , pro
dmore praeJarom 6c faptnaram , cum quibus & onines
albad , flc puKads omnibus fignis vfqoe ad excerioi:cm
pdrisim eximusyfic eandem teuereocu|m defenmtusin.i^
CAPVT XXX.
T>€ O^ere mdnuum.
Interr»g. V o d paululum tetigifti dc operc inanuuni
y^^plus aliquantulum rcfcr ^ rcfcr, inquam^
quidfitilludopusmanuum ,&quomodo fiu?
JRe/jf. Certe , vtnon mentiar quodego iapius vidi , non
crac aliud qudm fabas nouas & nondum bcn^ macuras , de
felltcolts fois egerere , vel ioIiorCo ma]asiierbas& ioQcOeS;,
& qux bonas faerbas^fuffocabanc,eruere, & aliquSdo panes
fermare in piftrino. Qoaticeraucem'fiac,vchoc edam di«
teiam, in die quo agendum eft, illico vc ^cres furrexerinc
idlis ofariooibusii^ttm puliacur ad Primam : quam alijs
Digitized by Google
Clmiacenfis ^^onaflerij. 79
Pfalmis intermiilis , fola fequitur Letania, MiflTaque matu-
tinalis : Capituium quoque pius corripitur quam in alijs
dicbusjncc cum Pialmodia,vt moriseft , iturad fandam
NlARiAM , fed percuisa tabula , & pra:mi{Ib Bt^nedtcttf^
Domnus Abbas pronuntiat, Eamus ad opus manuum. Im-
ponitur Pfalmodia quac poft Primam eftintermilTa ^ince-
dunt cum proceflione , ita vt Pueri fint pnmi , Pnores no-
uiflimi. Cum ventumfuerit ad locum opcrandi verfiom-
nes ad Orientcm pcrordinemconfiftunt Ad fincmvnius
Pfalmi faciunt ante&retr6,& Domno Abbare pronun-
tiantc tunc dicunt hunc verfum , DeM in Adjutorium , ^c,
Sequitur, Kyrie eletfon^ Pater nofier^ Wctfus y Adjutorium
nofirum , facfla rurfus inclinatione , incipiunt operari. Ha:c
autem pfalmodiaquarcantatur intcr operandum j primum
qux rcmanfit poft Primam, & poft Capitulum : poftca
omncs regularcs Horac morc Canonicoruma Pnma inci-
pientes. Intcr cujus etiam prcces * fubjungitur etiam Pfal-
mus quintus , &: leptem Pfalmi per alias Horas diuifi : tres
qui remanenc toti mterprcces Completorij dicuntur j &
Complctorium ipfum prxccdunt Vefperi pro fidclibus
Defundis, adncduntur Pfalmi qui folent dici pro fami.
liaribus poftTertiam , &poft duas Horas qux fequuntur.
Si vilum fucrit Domno A bbari vt amplius operentur , am-
pliaiur quoque plalmodia de Pfalmo ,Aci Dominum cum
/r/^»/rfrfr, vfqucadfinem Pfalterij , & tuncetiam aprinci-
pio, G/orw Patri^f^c, poft tres Pfalmos interpofito. Ve-
rum iilis Pfalmis pro familiaribus finiris, poftci Domnus
Abbas cum primiim voluerit innuit Fratribus ab operc cef-
iarc,&ad le magis appropiare, jubet vt aliquid legatur,
citius tamen finicndum , quia ipfe fa(5lurus eft mde fermo ^
ncm : loqucns aliquid tale , maxime de vita Patrum , quod
xdificet audientes : quo finito , iterum impofira pfalmodiil
reuertunturj quam&Pueri cum primum Clauftri Imien
aitigerint , alriore voce leuant , nec priils in Capitulo con-"
iiftunt quam Conuentus ante Capitulum, Domno Ab.
bate pronuntiante Verfum 5 Ad-utorium^iaiQmni vniuerfi,
ant^ & redoj & iterum prxmiiTo , Bcnedictte , accipiunc
licenciam loqaendi. £rgo Noiu quoque magis quam in
Digitized by Google
&0 ^nticfuiores Confuetudines
alijsdiebus acceleracur. Poftquam ventum fuerit ad ho-
ram loqucndi , rurfus ad opus manuum ire compelKintur.
Ha:c cft pfalmodia quam cunc adoriuntur. Primum
pral>inprofamiliaribusquipon: Vclpcros ex more dicun-
tur:Ve(p; ri de omnibui San<5tis,Vclpcri pro Fideiibus De-
funclis cum Anciphonis : Olficium pro Dcfunclis abfquc
Matucinis laudibus , qua: ^cmper ad nodem feniancur,
Deui tturibui. Verbamea. Poftcainchoant pfalmodiam vbi
eam priore vice incermiferunt. Poftqua.n reucrfi fucrinc
ca vicc fcrmo fieri lolcc in Clauftro ^ a quo cxurgences 6c
facicnces ancc6c rccr6 , Domno Abbace ex tocopronun-
tiante , tum iterum dicunchunc ver(um : Benedrtui e$
mine Dcui: ^{cc\\i\i\ir Kyr e eleifoncu w familiari nppcndi-
cio j & nouidimc Vcr/us» ^dtut rium nojirum : 6c fado ance
& rccro datur licentia loqucndi. Si viderur Domno Abbati
vt opcrc facbo bibanr , poftquam pulfato figno ad Vcfperos
fcccrint orationem cy ubalo percufto vaduncin Rcrcclo-
rium , 6c potio propinacur melle , vino , & abfynthyo con-
fcda Etlciendumeftquia quotienshoccondgcric, poftci
*i. * vt fo. nequaquam , vt aliquando (olenc * , bibunt inter collatio-
nem. Quod fi non nififemel opcrancur,tuncfcrmonislo-
cus eft in Clauftro , & Verfus illc non difFertur , vc non fta-
timdicatur , Benediituiei Dcmine. £t fi quandoficnt in fe-
qucnte node duodccim Lccliones, minim^ bis operancur.
Si in pjftrinu n ierint vt panem faciant . propter opus huiuf.
modi non diffcrunc il'os poft Primam Pfalmos pro familia-
ribus , vcJ icpte>n Pfalmos. poft Capitulum lauant genera-
liter manus , & non tergunt : 5c fic impofica pfalmodia pro-
ceduncin piftrinum. Pueri , vcl fi quis non fmas manus ha-
bet,nonleincromiccunc vt tangant quid deconfpcrfione
farina:i& hi a quibus panes formancur, poftca quidquid
jTiiI^IIS * fudorisfucricin corum facie , inini i h rmguntillos, ncc
osapcriuntadpfalmodum,neforccdcl.iliuaquidlaIiat in
maliam. Dc fermone quoquc nulla cunc mentio fijri folec,
nec alio verfu claudicur illud opus inanuum, quam cum eo,
Adiu:orium nofhummnomine Domini.
■ " - - ■ , ,
CAPVT
Digitized by Google
Chmiaanfis Mrniapmj^ ii
GAPVT XXXI..
Di DammM tmia pofl Pentmfiin^ f^fiffimMA,
PO s T commemoiacionem lante Tiioicatis , in illa
Dominica quc pcim6 occurric cantantor Re(pon(b
lia de libro Regum vfque ad Calendas Augufti. £t cunc de
libro Salomonis vfque ad Calendas Septembris. Qi^ibusad
vnam viccm cantatis,in cxteris Dominicis adNo<5!urnos
tertium,fcptimum ,& vndecimum Relponforia canrantur
de fanda Trinitate , quartum , odauum , & duodecimum
illa minora , vteft , Dominiefi terra : Q^orum etiam fimilia
cantantur fi qua San^floram feftiuitas cum duodecim le-
^ionibus agitur 5 quas tamen non fit de majoribus, fed talis,
vteftqusclibet Dominica:&nonlblum in hoc tempore,
fed etiam poftea femper quam venerit Paicha. De hac au.
cem Dominica , & fepcimana non eftabs re fi plus aliqnan-
vaXhm diiCfD aaim de alijs, qaianoMiidla , qeorum vfiia
eft f n iftis ad bmeqtiium dfainum , cenentiir cmm per om J
nes Dominicas flc iepcimanas vfque ad Aduencum poml^
ni , ezcepto fi non pro aliqna feftiiiicate manntuff. Prtm6*
ad Vefperos^in Sabbato CapicuIum,ifMMd!r^ 2}f«f .Qoo<f
edam cam in priuans diebus , quslm \n Domlnicaad V«pe«>-
ros,iemperidem eft. Ad nodesfequentes triaruntlnuica-
Coria vicitnm , id eft , In marm Hm, j4derentus Domimmi
A d Cannca^ vt A.ntiphona , DeSion. A d Laudes
tmerP&lmoscres, AIleKiia,vt,2)ir^v<^^//. AdHyhinaRy
tmim puerorum Anriphona: propriaebabentur,ad iequeflh'
cem Pialmum , Alleluia , vt Anriphona, /n Domino lauda-
bttur. Capit. Benediiiio dr claritas. Ad Primam , Alleluia,
vt , HortttS conclufus eft j Capitukim , Rep autem feculorum^
Collcdadc fandaTriniratc,qux eriam ad hancHoram,
& in hoc die,per totum annum fempercft dicenda ^ ncc
pro aliqua vel praicipua feftiuitate mutanda. Poftconfc-
crarionem falis &:aqux, Antiphona , j4fpery:s me: In exirii
proce(Iionis ad Ecclcli;im fancf^a: Mamj» Antiphona vcl
Kefponrocium deipfa : per Clauftrum de iftis cribus-Anti.
Tom. 4. L
82 ^/^ntfCjuiores confuetudines
phonis vna , id eft , Cum venerimus j alia , Oremus dileflij^mi
no/fis^alii; Ommpotens Dem fuppltces teiii (i opusfueric am-
plius quid addi , Antiph. Dimittenobts Domtne. Ad ftatio.
ncm in vellibulo Ecclefia: Anciphona, Benedicat nos Dems^
vel ahquod Rcfponfbriuin de S Trinitate : in Chorum re-
deundo Antiphona vel Refponfbrium de (anLiis Apoftolis
Petro & Paulo. Ad Tertiam Alleluia , vt Antiphona»
Chrilii Vir^o: Capitulum, Deus charttas eft-y kd Sextam,
Alleluia , vc, Inter natos ; Cap. Alter alterius j Ad Nonam
Alleluia, vc , /nnuebant -y C^pit. Emptienim eflis, Coileda
ad Sextam & Nonam , Deua qui confpicis. Grati^e tu^e qux^
fumus.
In priuatis nodibusad No(5lurnos eft Capitulum , Vigi-
late. Ad Laudes , praceffit •yk<i Primam Capitulum,
Pacem verttatem : Colieda , Domine Deus Pater qut ad
principium : Quzambo priuatis diebus ita funt conglutina-
u , vt nunquam ab eis feparentur. Ad Tertiam Capitulum,
Sana me Domtne -y Ad Sextam &Nonam eadem qux in-
^/.-cotieaz DominicajCoilediajquxnotantur inColled^aueo * Ad
horlnVprx- Compietorium Cap. Tuauteminnobis j & Collcda f^ifita
"eia"deqjo- (jualumua j ifta funt immobilia, vt fiue fit dies priuatus, fiue
cumqoe'^"o" iolemnis , ipla nequaquam moueantur. Quod fi non eft
lueiu, cxce- Domlnica dies^ &. tamen duodecim ledionesj Ad Pri-
Sujbu.'. q.i mam eft Colled. In hac hora huiiu dtei tfuafumua. Qua:
Dominkjm notiora a:ftimaui,pra:teriui, vel vt quod in Sabbato ad
lefauaitfuf. yefpefQS fuper Candcum Euangelij Antiphona , iiiuafi
qermana eli\ Refponforium de eodem Iibro. Ad Laudes, 5c
«7. • fecjn- vcrofque Vefperos * de Euangclio vel quod in priuatis no^
cjpcioj. ^jijyj^j ^3jyfjjj35g(^ jgjp^Q (^jjntico ,ad Vciperoiiteru
dc Euangelio. Eo quoque Sabbato , in cuius fcqucntc no-
(fie aliqua funt Rcfponforia inchoanda, non cantatur ad
Vcfperosfcriale Refponfbrium,fed vnum deipfi'. Refpon-
forijsinchoandis. Siautem meminifti eorum qux fuperius
in alijs locis memoraui , me taccnte modb , tamen fcire po-
ccs, quod Colledaqux ad quamlibcc Dominicam perri-
net, diccndaeft in Sabbato ad Vefperos , & poftNodur-
nosad Euangelium ,adMatucinasIaudes , Miflam macun-
nalem, ad Terdam , ad niajorem Mifi^m, vcrofque Vefpe-
Digitized by Gooql
Clmiacinfis MmMfttrij. ti
milii prtmtisaQtm nodtibus habennrui Colledaaeo» 9t
faat Colledae qiue dtce;idse funt ad No6oni08 Landa^
&Velpef08.'£cSacerdos &. ▼oiuefic» tc non reprehenda.
cbr, caaeac ne aliquam dicac ignocam^fed quae beo^
maleciyomGr^onanum , U, £m mediocdttcei & iplbfr
mn vobofimi hwniiicace*
CAPVT XXXII.
De Ndtmtdie S.JoMuk BAptifid.
INter natos nntlierum , juxta ipfius Domini tcftimonium,
cum nemo furrexerit major Joame Baptifta yiion eftindi-
gnum fi cjus quoque fbleniniras fblemniusquamaliorum
Sandorum celebretur, Celebratur autem ejus Natiuitas
cum 0<^auis , nec funt plures Sandorum pro quibus hoc
fiat y tantum alix quatuor Fefliuitates fimiliter aguntur,
id eft , Natalis San^torum ApoAoIofom Pecri 6c Paali |
Tianflacio 'S* Eenedidi | Adiimptto iana« MimiiB, &
depofirio S. Marani ; de quibos, vc pnm^- dicam qnod
omnes communicer nabenr, prima nofte poftLaudes 8c
pnecedentes Vefperosagicur proceiGo ad-Alcaria fingu.
lorum, excepco NaCali Apoftofofiiro Pecri 8c Panli^n quo;.
fimi honore e(l ipfum Altare prindpale^ Agicur auteni
eumaliquo Reljf»onforio,GoIleda quoqueaKqua fequente
Wnmconsfipronunciadone Pertocam fingularum feitiuiia^
tom (eprimanam venia non petitur ad initia Horarum, nec
procumbiturfuperformas ad prcces. Itemad fingulas Ho-
ras de pfalmodia non minus omittitiir, t]uam in Pafchali
temporequotiens duodecim. Lecltones nnn fiebant. O^a-
uus diestotuseft lolemnis duodecim ledionibus agendus.
In ea quoqueDommica fi qua venerit,non aliud legitur
vcl cantaturquamdeipfis. In priuatisnoftibus ,enamfi fic
tempus apfl:iuum,tamcn tres Lediones cum tribus Refpon-
fbris fiunt 5 principalis quoque Colleda , qux in pnmo die
ad majorem Miflam diccbatur , poflea vlque ad odauum
diem femper eft dtcendtf ad Laudes,Tcrtiam j majorem
MiflaMe*V«iperosw ?f«fatio4aMni«mctoinpiimodtc
8 4- ^nticiuiores Conjuemdines
ad vtramquc Miflam , in oAauo die ad folam majorem.
Hociolumminus habenc , & ab alijs diflimile, Naduicas
fand:i Ioannis,&Tranflariofandi Bcnedidi , qu6din oda-
uanode nouilfima Nodurnorum Refponfona luncdehis
minoribus,vteft, lufha vt palma. Qupd camen omnibus
eildemfeftiuicatibus,qua: inxftace veniunc eftcommune
Dominicainceruenientc vcfimilia Refponforiacancencur,
Igiturfuccindepraehbaco quodjVt dixi, communicer ha-
benc,videndum eft mod6 quod proprie perrinecadmc-
monam S. loannis. In vigilia ad Vefperos Colled:a , Pra-
fta quccfumus omnipotem Veus vt famiUa tua. In node ad
Euangelium , Concede quiefumm omnipotens Beus. Qu5c 5c
perOctauas frequencatur. AdMatutinas, Beus qui pra-
fentem dicm ^ qux adTertiam , ad Miflam , & ad Vcfperos
iteratur,ibiqueex totofinitur. Verum nekio fi quid di-
cere poflim,quod nonjam noucrisperea qua: amefupc-
rius dc folemnitaribus funt relata.
Jnter. Non fum oblitus illorum , verumtamen eft quod
adhuc Iibenter audierim , quo ordine per Odauas ad Noc-
turnos , & alias Horas Antiphonx dicantur.
Kefp. Hoc etiam a Fratre,cujusfupra memini, quacrere
non omifi , & aliud nefcio vel de ipfis Odauis , vel cie alijs ;
nifi quod ille rurfus mihi dixerit : pro cujus teftimonio , (b-
lemnitas diei agitur,fi venerit v. g in feria fexra,in Sab-
bato quod fequitur in primo Nodurno fuper Pialmos An-
tiphona , Priufquam te formarem. \n t. Anriphona , j4d
cmnia. AdMaturinas '\tcxvim iu^^iVizXxnos klzjheth Za-
charia. Super Canc. Euangelij , Innucbant patri etuf : ad
Primam , Ne timeof. ad Terriam , Mift Dowmuf. ad
Sexcam, £cce dedi : ad Nonam , Domintis ab vtero : ad
Vefperos , loannes efl nomen : ad Magnificac , Pro eo quod
non credi itfti. ad Dominicam in i. Nodurno , Pofuit os
meum : In z. Formans me :ad Canr. & ad Maturinas de SS.
loanne 6c Paulo ; poft Canticum Euangelij, Apcrtumeftos:
ad Primam, £//i?^/^r//>:adTertiam , Innuebant : adSexc.
Inter natos : ad Nonam , Tu puer: ad Vefperos , tx vtero
feneclutu : ad Magnif. Et pofuerunt omncs. Feria fecunda
in 1. Noclurno , Pofuit os meum : in z. Formans mc : ad Ma-
Digitized by Google
Clunideinps M(maftmi* H
tnciiias de S. Ireoseo & focijs ejos: de S. ioanne Aodph.
jMnmn V9€mkkm'i ad Sext. A^ge/ vidthunt : ad Noo.
vocjBitmr: ad Vefperos, Jffipmikiti tteoi» y*»ir
f a^ r/. Feri^ 5. io i . Noduroo» £Mr iaim MOffms : m
1. /ff/^r Marutinae de S. LeoDe|de S. loanne, r«
fner: matutinalis Miila de S. Leone ^ ideo ad folam Pri-
mam Antiphona de eodem : ad Tcrtiam, loamrs e/t
mfn:ad Sext. /pfe fratbit: ad Non. Ex vrrw.-ad Vefpe-
ros flon de S. loanne , (ed de S. Petro j & i. Antiphona,
Beati eritis propter quos etiam mutantur Odauac, vt non
ampliusdicanturdeS. Ioanne,nifipoft Matutiiias & Vcf-
peros regulares , vna Antiphona & ColledJajde quo ta-
men Cdauus dies pleniter celebratur tam cum duodecim
ad No(5^urnos Antiphonis , quam etiam 11. Le^ionibus
& Re/ponforijs.
CAPVT XXXIII.
'De T^nAi/r tApofiolwmm Tnri Pa^li.
X T^GiLiA Natalis SS. ApoftoIonim.&Vigilia Af-
\ Tumptionis fanda? M amuE habent aliquid fingulare,
& quod in nullis ali js Sandorum Vigilijs folet agi : nam ad
majorem Miflam pulfancur omnia figna , & propter quod
non Angelicus Hymnus,nec Alleluia cancacurj alia fb-
Jemniter omnia fiunt. Chorus , vtaiunc,ab vnoteneturin
cappa i KefponfGrium a duobus cancaturin cappisj Subdia-
conus veftitur cunica j Diaconus dalmatica : Vnus ofFert,
omnesaccipiuntpaccm j A:)'r/f^'/ri/^;7, Sanfhts, AgnusDei,
fingula cuin quotidiana melodia cantantur. Eft autcm in
priore Vigiiia,vt & fupra memioi, DepoHtio S. Leoois
Papar ^ & io fequeBteDej^ofitio laodi Eofebtj Preiby teri^
dequibos&Mii&maDitmalis caotatur^ propterquod ta^
meo generalis oblado 000 omittitur , & paz ab vooacci*
pitnr. Poft pritoam CoUedam csterz qua: fequuntar om-
. oes fiiat pro Defiiodis : quod fimiliter fieri (biet quories
cademMii^ caotaturpro faluceviuorum :non aucem eft
coniuetudo vc vnquam ioduodedm leAionibus bocfiat.
Liij
S'6 u4miciUiores Cjonfuetudines
Sed reuertamurad ipfum Natalem Sandorum Apofto*
lorum. Domnus Abbas conftituic ante hos annos,vc ad
Pfalmos Nodurnorum hx cantentur Antiphonx, quarum
prima eft , In platets : Euangelium (equitur ca Colleifta
qua: dicebaturad Vefperos , id eft, Dtas qui EccUfiam tnam
^pofloli tui Petri : quanquam ad Laudes , &ad majorem
MilFam dicitur j Deu/ qui hodicrna. Et fi hoc aliquando
contigerit, tamen non pra:judicat generali confuei^dini
ColleAarum , qu6d hujufmodi fi dicunturad Vefperos, di-
cuncur etiam ad Matutinas laudes , & ad alias vices. In die
cumproccdio folcmniter fitagenda,fieft Dominica dies
agituranteTertiam j puto proptcrconfecrationcm (alisSc
aquxex morc gerendam. Si qualibetaliaferia, poftTer-
tiamrquoditem obferuaturin Affumptionc S. MARiiC, &
in Natiuitate Domini. Ad ipfam autcm procefiionem car>« .
t,ari (olet Rcfponforium, Qttem dicunt homines ^ & aliud,
Magnua fanHiis Paulud. Ad Stationcm , A ntiphona , Ho^
die tUuxit nobts : In Chorum rcdeundo Refponl'. Quodcum'
quc //J^^afrAf ^ aliud , Santie Paule. Horarum Hymni au-
gentur eo verfu , l^os facli jufii , Crc Vefperi fecundi dc
ambobus Apoftolis communiter agantur , tamcn (ipgufci-
ritcr dc vcroquc diccnda cft CoIIcclai & primo de S Petro,
poftcade S. Paulo Antiphona& CoUedka. Collccla quze
ad majorem Mi(Iam primo die diccbatur , ita mutatur:
Deud qui Ecclcjtam tuam Apo^olorum tuoium Petri ^ Pauli
pradicatione docuifti-.tc eft dicenda pcr toram Ocflauarum
feptimanam. Cujus criam commemoratio fingularis cum
agaturin fcquentedie, deS. Pctro tantiimad matiitinalcm
Mifl-im cft ColIe(fla;ad Matutinas & Vefperos Ancipho.
& CoIlc<^la, ficut ctiam ad has duas Horas, de S.Ioanne,fcd
de ilio fine (alutatione.
Tertius dies eft quoque O^flauus Natiuitatis cjufdcm
S. loan. Baptifta: , in quo communitcr amborum Apofto-
lorum mcnunimus ad vicespra:nominacas,non quarcodfc
pro computo, qua? fupra , v g. popofuimus, ciim fic Sabba-
Ciim:in primo Nodurno Antiphona, 7"f^//f jugum meum-
jn 1. /ugum enim meum. Refp. i. & 3. de fando Pctroj 1,
dc S. Paulo. Ad Mac. Laud. Petru4 ^pofiolus & Panlua :
Digitized by Google
Cluniacenfis Monafterij. gj,
ad Bcnedidus , Jnfeparabilh fides. ad Primam Antiph.
Jn omncm terram : ad Tertiam , Jam non dtcam vos feruos.
OfHcium Mida: non eft aiicer cum omnibusfuisappcndi.
Ct|S,quam quaHgeneralicer de ApoftoIis,ncuc& alijsdie.
businfra Odauas, prxcer Colledam , quc fola proprie efl
de S. Petro & de S; Paulo. ad Sanam Antiph. Tradent
iiiim V0S : ad NonAmyGMutete ^ exBhmte ; ad Veip. Gleriofi
Prmcipes terr^:9d Magnificat Aociph. Jfiifnnt virt fimlH.
Dominica in i. Nodurno Antiph. Petme Apefekstim.
Xn(tf4ifdkilis fides :j^Can6c. jnes ^ rdifnifiie eimiisiU
Utt»}ML3eati fiSt^ti: ad ^tOMijdda»ySm0m &vei
hdk inmen : ad piimam « Hoc efi praeeptnm menm : adTer-
aani « Mmmem charitatem: ad Scxcam, V^es mnid mei: ad
Nonam » In patientia vtfira : ad Veip. /n rtgeneratiene : ad
Magnificac , O cceli Janitor.
Feria i.Tranflatio S.Martini,de quo& fiadNodur-
DOsaiiaRerp fimui cum Antiphonis omnibusfuncdeejus
vita , tamen 3. & 7. & ii. func de iilis rebus qua* pertinent
ad quemlibcc ConfeiToreiiiy & ilmiiicer iUae AnuphoQX
ad Macuc. Laudes.
' Feria 3. in 1. Noflurno Antiph. Principes populorum: '\n
1, Tradent enim vos : ad Matut. Laud Hoc efi pr^ceptum
meum : ad Primam , Majorem charitatem : ad Terciam , ^os
amid mei efiis : ad Sextam , £eati pacifici : ad Nonam , Jn
fatientiavtfiraind\cfp, Meati erstisi adMagoif. Jfii funt
ieuflitke»
^MsL 4. dimiic dics odam» it. leAiooibus agendos:
^Nodumos 5c Antiphona;&: Refponforiadehisduobos
Apoftolis alternantur. Quomod6 autem , quta in nullo
Antiphonaiio ioueni , cert^ de ipia breni fa^um noure
curaui , & ita quoque Teftrs communioo diiedioni. Ad
Nodumos I. Anciphona , Jn Plateis . z. Qui operattts efii
%,Aitretrua : 4, Scio cui : 5. Petme Afofioiu4 : 6, Mihivinc*
IV t 7* Paihm efi i %.Tu es vae, eleftionie : g. Adueniente
Petro : 10. Magnus S. Paulm : ir. Ponens Petrue : ii. Be»
num certamen. Refponforium j, Tu es paflor ouium : 6 Re •
fofita efi mihi, 7. Ego pro te rogaui. 8. Sanf/e Paule : An-
|i^f>|U » Glfitiofi Prtnciptt ttrra : Heip. Meatns es Simom
88 ^ntiquiores ConJt4etudines
Jjarjona : lo. Magrus S. Paulus : 1 1. Quodcumqme ligaueris,
II. I/H funt duieoltu.-e. AdMat laud. Antiph. Petrus Apo^
Jtolus Paulus , ^c. 0 ( coli )aniior^ ^c. In re^enerattone,
JnfefaralfiUs Jides. SanUMm^vermmlmne».
CAPVT XXXIV.
l>iTHmUtimtiS. Pstris BnndiX.
DE p o s I T I o Pnecq>torisiioftri S.Beoedi^ dkmitc
in Qu^dragefimanoDeftopporcimum propteripfam
vc cam Octauis celebrecar,propcerea au6d ca vice nt>n
bene poflumus vt in ejusTranflatione raciamus illam
celebremus cum Odlauis , de qua qualiter fada fuerit , vel
cujufmofli perfona in GalJias (acro-fan<2a attulerit ofla,
manifefto Iitterarum tcftimonio non caremus. Et in prima
nodelegitur aclNodurnos,& in alijs perOdlauasnod^i-
bus , pulcherrimus fermoDomni Oddonis de eodemPa-
rre. Verum vt iterum manifcftiora tranfcamus, veniamus
adordincm Antiphonarum per Oclauasad fingulas Horas
cantandarum,in quoplane mei fimilis potuerit errare,ii
non habet inde aliquid aliquo modoprxnotatum. Igicur
vt compucum femel incocpcam teneamus , folemnicas de
qua agicur fi eaenenc in i. feria , vel in ^ia j. In i. Na.
durno Anciph. Fnitvirvitaiin %.Ai ipfopumAa : ad Mat»
jaudes Aoriph. Beam vkr Benedifins : alia , Enet vir Z)^
uUni : ad Primam , Dmn i» bae terra i ad Terciam , Likeri»^
ri genere: ad Scmm^ReHiik demet ad Nonam, Jteeejffi
igitwr : ad Vcfperos , Hic itaque : alia » SaniUJ/tme Cot^09r.
Feria4.in i. No^ur. Antiphona» Cempaffmtin 2. Bx^
fetitMS i Fratrihus : ad Mac. laudes , Erat vir Domirn : alia,
Giorio/ks Confejffor: ad Primam, Cumque /thiconfiicerent:
adTert. Jmtecenfilio ad Sexr. Timcad /«rmrtradNonam»
Tantdmgpatiam: ad Vefp. Qjiidum eremum per^eretaVia,
0 beativiri BenediFH. Feria 5. in i. Nodlurno, Fuitvirvita:
in 1. Ab i'fo: adMat. laud, Gloriofns ConfeJJor: alia,^/r
Domini : ad Pnmam , Vum in hac terra effet j & reliqux vt
in feria 3 . niii ad Magoif. Orabat S, Menediiim. Dom i n 1
in I.
Digitiztxi by Googlc
Cluniacenjis Monafierij, 89
i)i I. Mod. Fmitvir vita : In i. Compaffm : ad Cantica, Hie
hafMii adMat. laud. Puer quidam paruulus: adPrimam,
Seattts vir BeneHiFius : ad Tertiam , yirJDomini : ad Sex-.
t3im .Gloriofus :ad Nonam , ^/>Z)fw/>?/ :ad Vefp. Oriimus
/^:alia, Exultet omnium^ drc. De odauo die non habco
aliud rcfcrre ,pra?terquod ficfupra jam rctuleram. Vnum
tamen cft cujus nondum memini,qu6d ad iecundas Vcfpe-
ras fuper Pfalmos lia: quatuor Antiphona: cantantur , qua:
ad No(^urnos primx fuerunc ^ 6c hoc fieri folec non in nac
tantum feftioirate, fed etiam in alijs,(i Anciphonz Nodui^
nonim fiint Iftis fimiles , vt magis fint trate de vita San*
dorum , qu4m de textu U materia Pialroorum,
CAPVT XXXV.
7)$ beiiedi&ioni*vu4Lrum^ ^ alionmfruBimm,
TTN multislibris Miflalibus habetur benedidio vuarum,
-J[[fi^.maxime adNatalem S.Sixti Martyris &Papap. fed
findndumfuntmatura^ , CuftosEccIefixobferuac quando
primum maiurcfcant vt faciat eas ad Ecclcfiam deferri:
allatas Armario repracfcntat , 6c Armarius Sacerdoti intcr
Canoncm ad Horam competentem & praenocacam * , vc • sdiurt u
cas bencdicat. Poflea in Refedoho per sacerdotem difbi. Per qucin
4nRibtiiriQ ioco hoftiaram , quod non omittitur etiamfi Domu,'e b».
«ft diet Dominiccis. Sant piaeterei & alise tres ipedes oufle ' * ^
eiitoorein Refed»riobenedicantiir,ideft, oboeibefiibx,
ooaelias ae maftnm ^ & hoc mocip t ledio priiks io-.
choacur , poft^a^us verfiim prirodm ftat Sacerdos in medio
.Refedorij ance mcnfam pnncipalem,& pnemiflafitlatatici>
ne fiogala benedicic j fabas ica { Bmudk Dtmhu hts fpm-
ftms : pro pane ; Stntdie DmiM creaturanrifiam p^^nis s pro .
mufto ^ Domine ornnipotens IbSV Chrifiequi exquinque pdm
M
Digitized by Google
^ tAntiqukris Cmfuetudims
C APVT XXXVI.
Di ^JfumptioM S. M AR X iB,
IN Vigilia Afrumptioiiis S. MA&iiE ad Vefperos fu-
pcr Pfalmos Antiphona , Tota puUhra es 5 Colleda,
jDf»^ qui Vir^inaUm : ad pioccffionem verfpcrtinalem ,
Refponf. Super faiutem ^ Colleda eadem qua: fupri : ad
No3lurnos lcgitur iermo iandli HieroDyroi^ Coptis me,
h PamU, qui dkm tantae iit acelJeiuiaB ad noaam Le-
diobem oequaauam prorinntiatur EuaDgeltum, iedom.
nes Lediooes de eodem (ermone fiunc , Euangelium»
JLepktd efl Splfimi CoHeda , VtnmauUt n^bis, Eadem ad
amoas fbcuras procefliooes. Ad Manmoas kudes , ad Ter«
ciam^majorem MiflSim Co\\t€i2ijFamaUmmtuorum: qu^
pertotasOd^auasdicenda tadprocefTionem matutinalem,
Re(ponf. GaudeMKWAK, indie Anciphona^T^M puUhra.
Per Ciauflrum,Rerponr Q^a^Sifaz^Xvoid^Jftae^ Jpecio.
:ad Scationem, Gaude Mailia : ad introitum Ecclena;
Antiph. Hodie beata Vir%o ; Refponf. Beata es Virgo-.ad
majorem MiiTzm Credo, iicuc etiam ad omnesfeftiuiraces
Beaca» Mari^ jad VefperosPfalmi,D/x/rZ)i?;77/>7«j. Z^e»
tatus. Nift Dominus. Memento. Excepra Hypapanti Do-
mini. Deordine Antiphonarum qu^e dicenda: funt ad om-
nes Horas per Odauas,non a:ftimauerim opusefFe vtaliud
dicam, nifiquodad Nodurnos fingularum nodium funt
quoque deNo^umis prim^ nodis:Icem ad Matutinas Lau.
des de macotinia Laudibus: adaeteras Hofis hx cantati
iblenc Antiphone , quarum prima eft , Beet tu puUkrm «r.
£cOfficiumperOaattas,^Mf fitMtPafm : tn ofiauo
<die» Gattdeanms. AA orones Hymnos Hoiarum addicnr «
GUrut tiii Vmmne qui mttm : & fimilicer ad omnia ftfla
S. MAlLIiB.
Oigitized by Google
Clumaten/is J^ionaJUrij. pi
\. CAPVT XXXVII.
De eo fi$ad canutstr i» SeptemhrL
IN Septembri cantantur Kefponforia de libro lob pcr
duas Dominicas. Item pcr duas Dominicai tle libro
Tliobix, ludith , Efthcr , 6c Eldra?. Quod fi qua Feftiuicas
occurrerit in ipfis Dominicis quximpediret fi ad prarlens
ageretur , vt Kcfponforia de praffatis libns fuo tempore
cantari non polTenc, pro hujufmodi in fequencem diem
jpfa Feftiuitas difil*rtur, & non ehc neceiTe vel hoc vel lU
Jad femioeie Htc quoque omtcttmcur Refponforla de
SaDdaTriiutate,6c illa mioora devolomiiiePialmQriuii,
vt non ad NoAnmos incer alia Refpood cantemur. Hic
eciam inchoacur , vc quocquoUtefponibria cancantiir , ad
Nodnr. vel Macncinas laudes cum G!»rta Patri , his & ad-
huc adjui^acur,Stoitf : qnod hnc vfque HebaciP^fcha
ad Veiperos ^ amodo autem non adVefp.fed,vc pnemiflam
efl, ad Nodurnos^&Macurio. landes, vfque iterum ad
Pafciia. Scicndum camened , quia C\ talis Feftiuicas ceJe-
bracurvcduo fimul primum ReipoDC cament ,cunc haec
adjedio non obieniacur.
CAPVT XXXViil.
De ExdtAtione S. Crucis,
IN Exaltatione S. Crucis , /icuc etiam in Inuentione,
agicur aiiquid contra morem^aliarum Fcftiuicacurp,
Nam cilm i. Vefperi iioc de iandaCrt]ce,adNodumos
Ffiihni omoes , & 8. Lediones fttnt de San^ : Sed itc-
fomde.ianAa Croce (uper Cantica , Dmim smUm : Quo-
nun prima incifio eftin eoverfu, Pr» i»ff«Aui»2(econda
tp eo , Bgnffm efi: Et pofted non loliaa 4. extremac Le-
diones ^ & Macutiiue laudes , ied etiam de cxtero omne»
Horx funt de S. Cruce. In ejus autem Exalcattone, Gniti
Tertid , pnuTquim Offidnm Mii£B inchoecur , portetur
92 uinttquiores ConfuetHdines
todtttiti Crux pallio coopercaaduobus albacis* ante Altare prin.^
cipale j c]uam difcooperienccs imponunc Anciphonaj^ ,
Ecce lignutn Crucis , & omncs veniam pecunc . & capecibus
in terra conftracis , ica vc func albaci ad ccrram proftraci
adoranc lincerim Ancipiiona poft Antiphonam pramomi.
natam fequicur alia , id eft, Crucem tuam j qu*B recantatur
per fineulos vcrfus Plalmi, Dcmmifereatur^ & poftea quai-
libet aUa? Antiphona: de ianda Cruce ; qux poflqui.ni
adoracafuenci Conuencu fubleuacur cancando Ancipho*
nam , Supcrmmua $ & venia itenun ab omnibos cfl: pcccn-
da. P&lmi adVelperos, BixU Domimu^ Ctnfiteh^r^ ^r.
fuper quos eaedem cancancor Anciph. qux ad Macot. laud.
pnmi caot&m abladl. Beaciffirao Pacri, Domoo (dlicec
Odiloni videbatormultum congniere,Tceodiequo Cn»
adorareturJeiuQium fieri deberct , propter quod confb-
cutum eft ab iilo , 6c quad pto legtdmo £ccle(iar noftne io^
didOyVcH Exaltatio (aodiBCrucis eueneric in qoarta^
ria,(exta , vel Sabbato, ea vice minim^curcturde termino
jejunij Quatuor-Temporu, fed ftacim in ea fepciinana aga.
tur. Adhuc ancem de S. Crace fciendum cft,quia dc ea
major Mifla cancari folec omni 6. Feria , ab Odauis Pafchx
vfque ad Aduencum Domini ^ & ab Odauis Epiphauiai
vfque ad Sepcuagefimam j nifi force dimiccatur proptcr
OfHcium alicujus Sancli,vel propcer Officiumde aliquo
jejunio , vei propcer Odauas feriahs umeo Epiftolalegi.
cur, ▼elEuangelium feriale,
CAPVT XXXIX
D9 90 fiiiAbJdihMtSiptinAris/tmlcmiditMP,
AB Idibus Septembris femel tantum comeditor, &iil
prioacis diebo» de boc ordioe nibil mutamus , quem
per cotam haboimus acftatem quoties jejunium fiebac
Item in duodecim Ledionibus quia bis fumos comcihiri,-
per pmmaquoquetidmosiicuc&priiis.
Digitized by Google
Climacenfu Mfmaficriy 93
CAPVT XL.
Di conjuetudinibus incipientlhus k CAlemUs
QStofmsfvJqui€d Qaleiidds Nouimbrk.
ACalendis Odobris vfquead Calcndas Nouembris
cantancur Rerponforia de Jibro Macbabacorum :ad
Nodurnos Hvmnus , Primo dierum : ad Laudes , ^/^rw
rerum consitondc ca:tero quoque extoto dimittitur pau-
fatio mcridiana. Si funt duodecim Lediones,poft pran-
diumfcdcmus inClauIlro ad lecbionem , vfque dum fer-
uitores furrexerint a menfa. Puliatur fignum majus , 6c
oradonefadaquod minus fuerit, vtNonacantetur. Am-
bulamus Iblito morein Refedorium vt bibamus, fedaqua
nequaquamvlceri^spropinatur. In priuatis diebus auroia
apparente puUatur lcilla, U coadoQ^ nodortialibus in*
ouns fisftjnamusad EcdeGam : pr«mi& breuicer ocatiooe,
cantamosPiimam ieqoenribas (epcem Pfdmis&Leunia.
Si aliquando condgerit per incuriam Cuftodis Ecdefias,
▼c non fit clara dies, (edemus in Choro capite cooperto , &
pueri commagiftrisin Cipiculo vfque dum legere podti-
mus cum luce diel Vacamus le^oni vfqoe adTerciam t
f)ul(acur fcilla , & cunc primilm diumaiibus nos calciamus :
otis manibus & facic , & pexo capite , imus ad EccleHam,
& procumbendo ad orationem pueros expeclamus ^ qui-
bus ingrcdientibus pulfatur fignum,ficimus tres orationes:
pullatur fcilla, cantatur Tertia, Millaquoque matutinali
/imul adjund):a. Non folum poft Capitulum , fcd etiam
poft Sextam habemus licentiam loquendi,quanquam illud
iparium foleat effe breuiffimum j nam non amplius erir,
quim vc Saccrdos, & cxteri ad majorem MiHam feruicuri,
lauenc manus,&nncadindoendum fe parari. Pul&cur fi-
gnum vc omnes occuiamus ad offaoonem \ qu£ 6^im.
ponicor Lecania % & hi veftionc fe , quorum fnpia memini»
adminifteriom MifiiiB. Si eft quarcaFcriaaoc(exta,priil^
nosaodito figno di(calciamus , qudm occurramos ad oia«
rionem^n nudis pedibos fiiciamos pfocefiionem«.Finic&
04 jintiquiores ConfmtHdines
IdifTa ngiuiiB puUacur ad Nonatn 5 8c oracionem facimas
phuTquam exeamusad lauandum pedes : aut (1 non eft dies
in quoproceflio fiat, in Choro ramen legendo expe(fU>
mus vfque dum feruicorcs potuerinc prandiffe 5 pulfatur
rcillaitcrum adNonam. Quod eciam etfi nondum dixe-
rim , tamen per totamxltaccm quocies dies eiljejunij , (i-
milicer abfcruacur.
CAPVT XLI.
* •
ACalbndis Noaembris caocatitor Refponibriade U-
bris Ezechielis , Danielis , 8c aKomsn minorum Pro«
piiecarum. In priaatisdiebtts,&(inall«fiancOdauae,poft'
qttamiemdiiireimus^nonredimtts adleda. H!cdenu6 in.
choamus qooaomifiam e(l d Coena Domini , vc triginca-
Pfalmos cancemus ante Nodumos. Icem Offidum De-
fandorum , quod huc vfque pofl Verperosagimus,amod6
poll No(^urnosagere folemus, Macutinis laudibus quoque
Defun(f^orum fimul adjuncflis. Reliqua pfalmodia , vt moj;
ris efl:,cantatur ad Ecclcfiam S Mana: j regularibus Ma-
tut. laudibus Prima cum fuis appendicijs continuatimad-
jungitur. Hlcetiam fiordinem noftrum pcromnia tenere
volueris , habes meminifle, quod poilquam ofticium agitur
in no(fte, non cft opus vt in duodccim Lc(5bionibus poft
/ingulas H oras Pfalmus, /fd Dominum (um, pro ipfo Officio
cancecur ^ pro quo primitiis 4 S. Majolo eu decrecum , vt
Pialmus , De prufundis , iimuicum praefiito Piatmodicere«
tarsfed hanc pofted Domnas Abbas matattic ¥Mtao,V9Cti
meaiU hoc addidit, vt fi Officittm geritor in no^^ propt<r
hoc camen illePiafan. non diqttando omitcatar. Nam&
per vicesnoofolum pio Officio, ied etiam pro cricenarib
alicujus naper defiiaai Fiatris depucatnr } 6c fi neucrum
fueric» tamen poft omnesHoras ikpe pro Fidelibus dei
funiflis cantatur. Paceraucem fa?pe*di^us,(cilicetDom.
nus Odilo , vir plane mifericordia?, perpendens qUAm diffi.
ciie nonnuili f cacrani paripoilenc , n ii| iMiarH)(emis aii^
Digitized by Coogle
« CUmMcenfis Mandfier^. 95
quando afperitate nudls qooque peiiibiis procederenc,
hujufmocli proceflionem in quaita & fexta Feria A Calea-
disNouemoiis v(qae ad capnt jejiinij pro pietace fua in-
dulfic
Interrog, Scire velim cujufmodificinceruallum poft p(id-
modiam , in Ecclefia S. M a r i * confummaram : vel
quod interim maxim^ fic opus veibrum^velvbiConuea- «
cus moretur >.
Refp. Breuiterad finguJarcfpondcam. Interuallum folet
temperarivt Clauftralis Prior cuni ablconfa totum Clau-
Aram poiEt circuire : Videt namque fi omnia Clauftri oftia
fiint claufa : perluilrat dormitorium i fine vique ad finem,
necminusad ipias necefiarias. Pergic indomuminfirmo-
fiim« vt videac per omnia quomodo ietpltiiabfiancinfirmi,
Redft per Ecclefiam iante MAi.iiE io majorem £cde»
fiam.NuUum Alcare,quo quifquam Fiatrum accedere po-
ceftydimktit inuifitatfi, vt vidcat qnis ibi fit, vel quid agatiic
abeo. Fratres autem de EcclefiaS. MARiiC finuilezeuQ-
CeSypraeterfiqui opus habentadnece{rariasire,reuertun-
turin Chorum,& finguli fedent in iedili fuo caput coo-
-perti, Iuuene$,qui incuilodiafunt,jaxta Cuilodesfuos,de
quibus fummopere cauetur ne fimul ita fedeanr, vt non
habeant inter le probabilcm& honi tefHmonij mediato-
rem , & vnufquilque poftquam caput cooperucrit, facit
quod fibi videtur, vd quod potuerit : nam vt mei ipfius pro
exemplo memincrim ,crataIiquando quod intentius ora-
bam,aIiquando quod Pfalmos ruminabam,a!iquando qu6d
fomno adeo grauatus eram, vt ita fedens vcllem nollem
dormitarem ; fcd fi quis voluerit fecretius orare , furgit , 6c
jfecedit ad aliquod Altare ^ vbi camen non diutius moratur,
vc & locum habeac alius fimiUter orondi j quia (atis pauca
funt Altana cantoium Fiatrum multitudiai comparata. la
r\ faabitudmis diuerfitate fbrtaffis plures non funt mei
iles. Pueri icKleoc in CapituIo,& per aliquem prxci-
oentem cantnmAddiicnnt Qu6d fi tanta eft Hyemis afpe-
jritas»eftojiiiinainqnagrandisfiKus abipfisfratribusqui
iuerantcoqia prioris (eprimansp ptvparatsr^ 6c iUuc omnes
lam majoieaqwbB minocoa licaitcr«coeduiic^ cumiittmna
^ Coufuetudines
camen gnuitace, (icuc dignum eft in cali hora. Amod6
quoque vfque ad Coenam Domini m priuacis omnin6 die-
bus Hymnus Completocij efl » Cbrifie ^mlmKts^^ tamen
nulla: lunc Ocbaux.
Jnter, Sed poft Vcfperos ciim nec cocnetis ,nec Defun-
dorum geracis Oificium , quid aliud c(l quod gc^acur 4
vobis ?
Rcfp, Imus in dormicorium , culcellos noftros deponi-
mus jabflrahimuscaJceos diurnales,6c nodumales indui.
mus y redemus in Claisftro ad ledionem ^ tangicur cym-
balitm vt manus lauemits , 6c in Refedorhim biSete vcnia-
mus. Sedemus iterum ad iedioiiem , rpoacur (cilla ad coU
Jadonem. I t^mque & illud pro certo noueris , qu6d fi ali-
quando continoc nobis tnuirisA deinduflria nunquam, tc
luzdidadbuc dar^ non appareac quaodo dormitum collo^
camus 3 & propterea fuftinerepoflrumusioteralia tam pro-
Jixas lediones, quac niinirum quibufdam ooftris commib.
tonibustam patrios morcs, quam ipfam pacriam mucare
volencibusiionminusgraucseflcnt ad audiendum, qu^m
mafTi plumbea fore folet ad portandum. Nec mirum qui^
bus non ciUhidium nobifcum durniirej (i&ip(isnoQeft
/ludium nobifcum vigilarc.
Etquiafcmelinccpi indcloqui , vtfubinferam quac ad-
huc dc codcm gencre noui : in Natali SS. Apolfolorum Pe-
tri 6c Pauli , Nodurni dc Macut. laudes tanta: funt prolixi-
tacis, vcfemperdie adhuc clara incipiantur, &nunquam
ni(i dieadhuc claia finiaficnr : propter ouod cum fcire pof^
^is^quodiilodienon ent boia tanlior dorroitum coliocaii-
dt , ▼enit mihi aliquando in mentem « vt ipiam horam iblis
ladio notarem , quem /eouenri die quando cantauimus
Nonam in eodem vidi edc loco ^ ita vt momentum praece-
cedenris Complecorij i momento Nonae feqnenris nihH
eflet diuifum ^ idcirco pocuimus cum alaciitace , & cum
ahqua deuorione vigilijs incere(rc,nec entneceHe ibmno
iaciacis icerum in Ecclcda fomno grauari Fracres qui de
foris vencuri funcad Monafterium eo prxcepto, & ea con-
ditionenonfcmel funcconltricti, vc nunquam poftCom»
.plecorium audeant venire. Fiacer qui eracad Vci peros in
Clauftro,
Digitized by Google
Gmiacenfis ^Ximdfleru. 97
Ckoftio , fi ante ComplecoriitiQ comedere ne^lexeriri
poft Compiecoriinn nullius rei giaai habebic litienciani
comedendi , excepcofitaliinfirmicace grauatur ; verbi gra.
ri^ȣgO qittdam vice CellerariiimTidi cota die recipiendo
Tinum occupacura, & de prandio miuim^ curauic ) poft
Complecorium quxrens a Domno Abbatelicentiampian.
deodi «profius niiiil obtinuic } Sc ica impranfus , vcllet nol-
lec, cubitum receflic. Si vidcres quoque in Quadragefima
quali bora damusoperaia|vt dormiamus , vtique facereris
^tisnos matur^ furgere pofle adNodurnos. Ha?c quafi
exrraordinarie fmt dida , vtnouerisnosincomeiiatioxiibus
nudem expendere noiie.
C AP VT^XLII.
De feftmitAte Ommum SanSforum recarddtiofn
, ' . Onmium FidelumDefun^orum,
IN Fcftiuitace Omniimi San&orum ad vcrofqueVerp,
necPialmi nec Anriphons mucantur, & ficut per co-
cumannum de ipfis quoridiecancamus Pfalmos, Confitebor^
Cfididi^ in tmmeritmUf^ Eripeme : Hymnus fcdam eft, Cbri^
fie Redempter i fe4 cum cam (blemni meiodia , quim & ipfe
dies eft iblemnis: JO^rcf eieifm quoque ance Dominicam
oiarioiiem,c&m in alijs diebus ad omnes regulareshoras
tunc eK vtroque Choro dicamus,in ifto tamen ad Vefperos
& Matutiaiidet Uon mC\ canc^m ad duas vices: quod cciam
percotum annum finoilicercenemus. Item ad Vefperus &
Matut. laud. non aJi^e preces dicuncur qudm lii verficuli,
^ofi pMrtwn, In con/peftu j4n^elontm.
Quamuisautcmin fequenri diedeS. Cxfario, & dealijs
Sandis duodecim Ledioncs fiant, tamen poft Vcfpcros,
puKatis omnibus fignis diutius,canfantur quoque Verperi
Defundorum , & in nodc poft Mat. laudes de omnibus
Sandis Officiumfimul cumMac. Iaudibus,& matutinalis
Mifla folemni/fim^ pro omnibus Fidelibus Dcfundis j pro
quibus & finguli Saccrdotes priuatas Mifias funt cantaturi.
Sedoec ad VefpcroSyOec adalias viccs de Colledis cdam.
Tom. 4. N
9S uifakpikmsConJuetuiimi
pli5s dicenclam qadtn vna cantainniod6 Colledsiy ide^
FUulkm Dmv. Hocenim decrecum eft a Pacre Odilonc^
vc ficucin priore die Commemoracio fieri (biecOmninni
Sandorum , (Ic & in iequenci Commemoratio omnium
Fidelium DeFundorum. Ergo mde acdderic ouod hoe
piusPacer coDfticuic,qui ejus vicam legeric,ibit>enehoc
ipfum cognolcerepoceft. Hic aucem, vc quod adhucfu-
percft expleatur , duodecim pailpcres vbcrtim funt rcfi-
ciendi de pane , vino , & carnc^sK quotquoc pauperes alij
fupcrucncrint, omnibus de panc & vino mifericordia im-
pendenda. Etquia refedlio noftra non injuria laurior eft
propter Omnes Sanctos,quam pfopttfr omncs Fideles De-
fundos , in ipCi feftiuitace Cfrnnium Sandorum quidquid
panis&vini fupercft ad iftenfam^ad clecmofynam datur.
Dehocexemplaritraxit 8c'mod6 Domnus Abbas( quod
i*am io alio loco, (I memineris,memoraui ) vt poft 0(5lauas
^entecofties fpecialis recordario fiac illonim in quolibec
loco noftro , qui in ipfo loco fimc fcpuld,
CAPVT xmi.
^ timc imeboanmr.
QV60 feftiaitatcm S. Marrini cum Odauis celebia-
mus,hoc proccflic^primo lociMftri Abbatepra.
;iiicec Domno Odone, qui Turonis oriundus,S.Mar^
tini alumnus,& Canonicus erat ibidem ^ Vnde Anciphonas
non anriquas,fednouas,quas mod6 cantamus in Depo-
Ctionc S.Confcfloris & Epifcopi, fuper No(fturnos ipfe
fccic, ipfc Hymnum, ipfequoque, vt prxmiftbm eft, Oda.
uasfuas indixit. Cujus vica cum fit luculcnto ftilo compo-
fita,&dc ipfis adeo \^rtutibus admiranda ,SS. Patresno-
ftri,ficut in AiTumptione S. MARii£,itahicquoqucno-
luerunt vtinejusDcporicione aiiud Euangcliii pronuntia-
recur, vel alia Homclia, quam ipfa vica legerecur. Onmibas
Hotaram Hymnisliicverfusapponicur, MartmefarAfo*
fiolk. C^a iIitcnimfcirev<wb]eris.qaocameiitiiroci^^
Digitized by Google
idcenfis Mondfierij. 99
per Otens Aodphoii«ad Hoiasjniniihim non mtoofcm
ikndpIioiMnim eopiam liabemiu, qiitoin pcaefiua Aflum»
|>tioDe S. MARiiB : ide6qae quod tonc fedmos^niinc
ipfuni quoque (acere iblemiis,ycaDdqiiasNodurnori]m
Antiphonas adNodumos per ferias cantemus. Illasquac
fimtdeMacut.laudibus ad Matuc. laudes. Nouas autem,
quasfam dixi a S. P. Odonedidatas^pttdiurnasdiftribui.
mus horas. No£lurnos ad od^auum diem appendentes,
cum plenum habeant officium tamin Antipnonis, quim
in Rcrponlorijs, ea vice cantamus antiquas. Dies autem
ciimjam fitadeo breuis,ide6 aFeftoS. Marcini vlqucad
Purificationem S. MARii£,quotiens bis comedimus, poft
prandium non expcdamus cum Nona Seruitorcs j fed fta-
tim, cum a menfa furgimus, Chorum intrantes , & eo ftan-
tes ordine quo roiemus ad Horas , cantamus cam , & per
fepofteaSeruitorcs :necamplius ante Vefperosad bibcn-
dum in Refedorium redimus. Per OdVauas S. Martini , &:
per O^auas DomiDicac Natiuitacis , 6c Epiphaniz , duabus
vidbtts manducamus^oft Macut. laiides dormimus , inde
PrimamcantamttS')X>mctumtamen DeBiD£b)rum de loco
fuo non obmitdmus interNofturnos » 6c Macuc. kudes
agendnm.
CAPVT XHV.
• 7)4 jiddetum Domini
IN AduentttDomini,qttociesduodedmfiuntLe6liones^
abftinemos ab adipe : minim^ tamen cantatur , Gleriam
excelfts^ quauquam alias Natali S. Andreae Apoftoli tan-
tum dcferatur,vt ejusOdaua dies pleno peromnia cele..
breturofEcio. Ad Prmiam Capitulum mutatur,ficutetiam
in Septuagcfima, vc pro Rey. autem faculorum , dicatur
J)omine inifcrere nofm. Per omne^ Dominicas vfque ad
Natalem Dominipoft Allcluia,Scquentiacantacur: Com-
memoratio S. Crucis poftVcfpcros 6c Matuc laud.omit-
titurvfque poft OctauasEpiphania: j Vnde &:poftprimos
Veiperos Aducncus D.ommi , non ^d (andam Cruccm, icd
N ij
ad S. MARiAM agitur pioccffio cum
poft Macuc. laudcs cum Rrfponf. Mtee rpfps CoUcda,
Bencdiai, In dic cum Refp. ^»^^^ • P^' Clauftrum
CUm Anriphona Vaii» mmm i fc , O qnhncafia Mater:
noniffimir, vtmoriseft, canttturaliquid de Apoftolis : fed
orae6ct Anaphomcpcr aliasquoqueDominicas nonmu-
tantur necCapitulumadTcrciam, Ecce dUsveniunt, vi(\MC
ad nouiffiroamDominicam in qua dicendum eft Gaudete
imDmino : InpriuatisdiebusadMatut.Iaud. &: Vefperos,
quod & in alio loco jam non tacui,dicuntur hx preccs^
Ormus pro omni fradu Ecclefia. . n- ■
Inter Nunquid & in alijs Dominicis aaun eftis iterum
procefTcum Refp. adMatut.iaudes,&VeIperos?
&efp. Minimc. i
Inter Et quas Antiphonas cantatis ad Horas regulaies»
Refp In qualibet Dominica Anuplionac ,qua6 ^catx
funt ad Matut. laudes , cantantur & ad Primam,&fcqtten.
tes Horas. In priuatis diebus non al« cantantur qudm
quoiidian^ vfque ad feptimana jejunij Qu^tuor.Tcmporu.
CAPVT XLV.
De /eptimuu lejunij SludtuorJremparMm.
QVoD fiVidliaNatalisDomini euenwitinSabbato,
tunc agicur jcjunium Quatuor.Temporum m fepti-
manapraccedcnccsin cujusctiam pratcedente fccundafe-
riaeaviccnunquamdifertuf ,vt non adMatut. laudesha:
inchocncur Antiphonae , Ecce veniet BcrHmtu j Tunc etiam
per occafioncm iftartm Antiphonarum , & aharum qux
ab O litcra indpiunt , habentur in Antiphonano quafi
omnino vacantes Antiphonac ^ & ha? ad diurnas cantantur
Horas, V. g. in fecundafena ad Primam , Anrtph. Dicit
Domirm , ad Terciam, Confurz,e ',^<^ Sexcam, Eleuarci ad
Nonam , Ponarn in Sion. Vcrum de his fenahbus Antt-
phonis cftvna, ideft, Nohe timere , qux^Boa^
uatur,vt in NacaU S.Thom* Apoftoh poft Mat. Jfludos
Digitized by Google
Cluni^tcenps Monafierij. loi
fto recordatione Dominici cantecur Aduentus } niH fort^
contingat vtipiafefliuitas deloco fuo 6c die mutetur. Mu>
tatur autem ueueneritin fexta feria QuatuorTemporum,
&inquinta praecedenteceicbratur.-autfieueneritin Sab
bato , vel in feauenti Dominica , celebratur in fecunda
fcria. In quartareriajejunij inchoantur Refponforia, C/*-
tna infortitudtne. In illistribusnoclibus^quibuseademcan*
taocur Refponforia, pronuntiatur Buangelium, & nonam.
pliiisquamEuaiigelii ez morelegitur Homilia :prima ca.
flien^iimiiita cto ut longb minor duabus (equenribus \
ego qnideiD ^ fi bcne meiiiini , plus aliquando ledaai'.eflib
aodiiii^fcadditiini deibmonibiisSanAofiimPamiiniie^
hoc pofteal reprefaenfmneftiSenioiibusiioihis, Tn ergd
elige quod magisvoliieris^duobus.
Jmtr. In Sabbato, cuin non babearis proprias Antipho^
nasnifi de VigtliaNacalis Donoiiii , qnid cantaris ?
B.efp. V t fcire potes, duas fatis proprias,quia de ipiis pfaU
mis funt, in promptu canendas habemus ^uitik^Adu
tuau Umiid^U^ E»f^ittBrpcut pknia: his addimus quae
jncantatar remanferint pro feitiuitate S. Tbomz , vel , fi
qnasaliasde alioloco magis competentesvidemus. Prac-
centor & Armarius, fi quidcm fenfatus & ftudiofus eft,
non multum pro hujufmodi errabit,6c ad illumperrioec
omnia , qua: funt hujus generis, prouidere.
Jnter. ErgoipfaSjde quibusagitur,Anriphonasmatutina-
les poflquam femel omnes cantallis^ quid £icitisiinon'
dum eft Natalis Domini ?
Refp. Quid intereft fi fecundo eas repecimus , nimi.
xum aliud non facimus. »
CAPVT XLVI.
7)i yipUA^ ^dedii NsuUDomtm.
AL I A N D o quidaro fbrt^ libeUnsTentt in manus
m^rasyiimulansqubd olim icripcttseflecance plures
muios,inquo incercacterahabebaturnoftiam ede confiie
aidincm,TtiDNapdiDoinini miniftgrinm coguinagDonw
N iij
102 ^ntiquiores ConfUetudines
nns Abbas 8c Cellerarius cum D ecanis iimul facianc Quod;
idco tacere nolui , vc animaduertas i quanta fandlitate lo^
cus nofter incepit , quanquam mod6 non fit , nec abfque
maxima imporcunitate eue poflit idipfum humilitatis fic
Religionis cxemplum, Nam poftquam &h£cc vinea no-
ftra extendir palmitesfiios vfquc admare .& vfque,non
ad flumcn , fed ad fluminamulta propagines fuasjtanti Fra-
trum ^ tanti hofpitum accurruntadfacro-fandam fblemm.
tatem , quibus flngulis habct Dofnnus Abbas pro um di«
veHis negotijs rc^ondeie, vt oninin6 non expediret, Ci
nliDC' lir fiaarione fidMnim occnpM^s a quo ctBien obl&i
^io aHo lempore non inagis ipfe , autbn^c alij ,CTcn6tnrg
liac autem vice^ ficuc etiam in ParQhiy Mocnntores Vilbu
rum , quiOecani appelkntur , quotquoc ibperaenefkiri
omnes ad hoc in bctiii reccntentur , quanquam nonom«
nes feniiant,(ed tanii quansof ipfi inter ie TdhiefiaCyte
opus efle viderinc.
In VigiiiaNatalis Domini Nodumi flunt ficut isquo^
libecpriuatodie, triginta Pfalmisprxcedentibus ^ nec quid
remanet decaetera plaimodia,quae vel in Choro , vel in Ec«
clefla S. M A R I i£ cantarifoletante Matut. laudL Ad Noc*
turnos Icgitur illa Origenis Homilia: Qu^ fuit neceffitds,
Ad Matut. laudes formis complicatis , & tapctibus conftra-
tis , & prim6 ex morc figno vno [fulfato , &: oratione fadla,
pulfantur omnia figna,nec alij pfalmi, quam quifolemni-
tatibus compecunt,cantantur,piaImus nonagefimus {ecun-
dusj&fequaccs cjus Rcfponforium Judaa & lerufalem^
a duobus cantatur : Altare inceniatur. Prima tamen non
* feparatur ab ipfis Matutinis laud. nec a Prima folito more
feptem Pialmi cum Lctania. Pfalmus quoque Mtfererc vro
defiindis Abbatibiis , licec doo ^ ftfmaneant praeceoen»
& fequens , ficut etiam pofteiad omnes Horas. Tres oia-
tiones anteTertiamfiando agiintur , quia poftcaqua Ma-
tut. laudes fimc inceptaB^toto iUo die nequaquam genu»
deduntur^ezcepto adLeianiam,6c quando in dpicuio
Natiuitaf Donuni pronuntiatur. Propter quod etiam nuu
tutinah Mif^k pro Fidelibus Defimdis fittica,adipfiim Qz^
piCttlumpcoliui)isfailapuliaair«vfi onmes poffintCfHte^
Digitized by Google
Cluntacenjts Monafleri]. 105
nirc:& cum BominicaNatiuitas.vx. prjcmifTum eft.pronun-
tiatur, vniuerfi folemus infaciem cadere & aliquandiu in
oranone jacere. Tranfaao Capitulo non caremus licentia
loquendi , & iterum poft Sextam , quia per totam futuram
lcptimanam debemus generaliter cfle tacentes,nifiquan-
tum loquimurin CapituIo,&ad Confeffione. Major MifTa
folemniter celebratur , Subdiaconis induris Tunica, Dia-
cono Dalmatica j qui tenec Chorum cappi, vel qJi ffra.
dalem cantant. Ad Vefpcrtinalem proceflionem Refponf.
O ma^num myfierium j Colleaa Beu4 qui falutis, In ipfa
nodeNatiuitatisDomini^priufquam confurgaturadNoc-
turnos,quatuorcerei perquatuorangulos CTauftri accen-
duntur,jugitervfquead diem ar/uri ,quintusin olla mar.
morea perlucida ponitur in mcdium lauatorij. Quamuis
autem Miflarum folemnia tcr fint celebranda, tamen Can-
tica quindecim graduum non pra:termittimus antcNoc^
turnos i primx tres Ledioncs de Propheta * j quarta de li- * p'^««-
bro Sapientix , Ey> fapientia : nona & du^E fequentes dc
HomiIiaBcdyPrcft)ytcri fupcrEuang. /n prinapw : duo.
decima Leclio eft Homilia Beati Grcgorij Papx de eo,
Ruangeliumquod Icgendum eft,eftdeee-
neratione Chrifti fecundum Mathacum. Collcda , Deus
qui hanc facratijjimam noHem. Proccditur cum Refpon.
forio Confirmatum efi ad Ecclcfiam S. Mari^, vbi Mal
tut. laudcsquoqucde Omnibus Sanclis folito more can-
tantur,& j^crha wr^. Ad nonam Leaionem Nodurnorum
, introdudi funt famuli in coquinam regularem , vt nobis de
Ecclcfia S. MARiyE exeuntibusfitparatusignis,& ibi cft
in promptu aquacaIida,concha:, manutcrgia, vtmanus&
feciem laucmus. Cilm auditum fuerit fignum majus ali-
quantulumpulfdtum,ad Ecclcfiam conuenimus. Saccrdos
cxtcrique miniftri,poftquam fuerint vcftiti (quia tunc ora-
tio non fit in Choro ) pulfantur figna vt MifiTa cantctur,
Bominus dixit ad mc : ad quam tres Cantores cappis in!
duti , ficut etiamad alteram, cenent Chorum , vtrinquc
illorum candelabra funt pofita , & fuper ea ccrci fplenden.
res : hi autem qui cantaturi funt Rcfponforium , vel Alle-
luia , poftcjuam canuuerint quod fibi cft deftinatum ad.
Digitized by Google
I04 tAntiquiores Conjuctudines
jiiDgiincur tribus fapiadi^s Cantoribus vni redun Cho-
rum j quod & in (equenti MifTa fimiliter fieri folct. Poft
Alieluia Stqumia juoilatur, Credo cantatur , vna ofiertur
hoftia , & paxab vno recipitur. Cantantur Matut. laudes j
Coileda , Concede qu^fumus omnipotens Dcua : de fuffragijs
San<3:orum niiiil omittitur, nec illi duo familiares pfalmi,
qui in omnibus duodecim Lc<5lionibus Horas fequuntur.
Imusindormitorium aiiquantulum paufaturi. Ciim vifiim
fuerit Cuftodi Ecclefia? , iterum majus fignura pul(atur,vt
veniamusad Ecclefiam. Mifl^a, qua: eft celebrandaea vice,
pucris mtrantibus , pracuenitur oratione. Quaecunque pro
folemni Officio cantata funt ad priorcm , cantaotur &ad
iftam , tres hoftix oHeruntnr & confeoantur, vt Ci quis
f ncrum iroktak ,poffic commimicafe, Pax i cundireft
acctpienda. Eo dte non camamr afia Mi£& maturinalis,
Primo (ignoailTerriam fbnaco» ic orarione &da, albisge-
nefalf ter ireftimiir $ BCy ficoc Jong^ (uperiib memini dixifle^
fi eftdtes 0<»niinica , ftarim agUnus proceffionem, &iieft
aliapoftTefriamprimdad Ecclefiam S. Makia com Ao'
riphona , 0 hata infantia : Per Claunirum A nripb. 0 M a •
KtA Ieffe:iMa.\0 qukm cafla mater: Ad introitumficde-
fix Refponforium , Defcendit de cop/is. AdTerciam cantacur
Anriph. Modie intaila Virzo, Ci!kmventumfueritadeum
locum , Omnes Chriffum adoremus , fblet ab omnibus ge-
neraliter veniaperi: Hymnis Horarum adjungiCQk', Ji/^
mem faitu»: GUria tihi Dmune.
CAPVTXLVIL
De O^uis NdtAlii Dommi^ EpifhAnU.
OC T A V i£ Nacalxs Oomini non poiTunt ita conrinua.
tim celebrari iicocO^uaeOomimcac Refurre^^io-
nis , propter conieqneoces lolemnicaees , id eft , S. Stepha-
su » S. loannis , Sandoram Innocencium $ deqnibtls , (icuc
digbttmeft,ctoNodQniifianc£mul cnmabjs Horis,0e
Omcia Miftamm , deNataliOmnini (bla ericMifla macn*
onaliscawanda adEcdefiam S. HiMM^A^J^wtrnMtm
Digitized by Google
Clt^niacenfii Monaflerij.. 105
efi\ ad quam per trcs dies dua: tantiim Collete funtd;-
cenda; , de Natiuitate Domini , & de intlanti foJemnitate j
nontamcn ad vnum PerI)ominumno[irum(^c.^\z\Mzi\2.vs\
in fcftiuitate SS. Scbaftiani & Fabiani j quanquam ad alias
vices , prartcr ad vtramque Millam , nonnifi vna Collcda
dicatur,fed pluraliter deambobus,fcilicer, Infirmitatem no^
fram^O-c. Hpiftolae&Euangelia altcrnantur eodem ordi-
ne,quo legcbantur ad tres MilTas in prima nodc fcu die ce-
lcbratas. InNatali Innocentium quodalix Ecclefia: noa
cantant Gloria in excel/is^nec Alleluia , de hoc minime cu-
ratur a nobis. SuperPfalmos Vcfpertinales Antiphon;e,
Sinite paruulos. ^ngeli eorum. Sub throno Dei. Cantaban^t
fanUi. Duo fequentes dies,fi tamen neutereft Domini-
cus dies , aflimilantur illi quintac feria: vel fexta: , qua: eft in
majore Pafchae feptimana. In priore node pronuntiatur
Euangelium Exiit edicium : ied alia fequitur Homilia
quam illa , (cilicct fandi Gregorij : Miffx majoris eft Offi-
cium , Vominus dixit. In node fecunda Euangelium Pa-
fores loqucbantur -^ Offertorium , Z«-v /«/gf^//. Excepto
quod ipfe Introitws muutur cum Introitu , /'«r r natusefl.
In die tertia eft Depofitio S. Silueftri Papae duodecim Le-
dionibus agcnda. , ,
Jnter, Quid eft, chariflime , quod, quantum video, nihil
omnino-vis de Antiphonis rererrc V Quinimm6,fi tanti
nosacftimaueris, vt fatens,rogamus vt eas ordinaueris * »ofdiaiii.
non folum ad iftos duos dies , fed etiam ad quofcumque vi-
deris opus efte, vfque ad cxtremum diem Theophania;.
Kefp. Iftud ^ne diledio veftra non difficilc mcretur,quia
nec maximi eft laboris. Et primo quidem fi nunquani a
dicatur , tamen id fcire poteftis , * quia fi qua repcritur j^- '
de eo tcxtu Noc^lur.harc quoque magis competenter qu^m
aliacantatur fuperNo<aurnos : At fi talis defuerit,cantari
poteft Antiphona, Vcrbum caro faUum : alia , Beatus ven-
ter. AdMatut.laud. Gcnuitpuerpera :a\\a^y4nf^elua ad pa-
fores : ad l^rimam , jUuxit w^/j jalia , Jnprincipio. ad Tcr-
tiam, Verbum r^rtf jalia, Propter nimiam •, ad Sextam, Chri^
^ Deusnofier -y alia , Eccede quo j ad Nonam , Ecce aduenit-^
zlisL , Exu/temus : ad Vefperos ijdem cum fuis Anciphonis
Tom. 4. O
Digitized by Google
io6 jlntiqmores Confuetudines
Pralmi,qui in ipfo die,quorum eil nouiffimus, nunc
profundis , nunc Memenio Domine ; & , vc femel dicam ,ad
qiuncas cancantur adhuc viccs in Circuncifione Domini,
in Epiphania , & in ejus odauo die , Cc in Hypapanti Do-
mini; tantum ad fccundos Vefperos j & prarcerei in illis
Dominicis, qux eucniunt ab odauo dic Nacahs (anclu 1 oan-
nis Euangeliflx vlque ad 0(flauum dicm Epiphanix,ice-
rum ad lecundos Vcfp. ad quos 6c non aiius Pialmus efl
nouifllmus, quam De profundis,
In Circuncifione Domini exdem Antiphonx ad Macuc
Jaud. &ad Horasdiurnas,quarum primaeft,0*/<^wwr^^//f
cum ColleclajDf-jK/fa/Trf/wm.ad Vefperosjad Euangel.ad
Mac. laud. ad majorc Miflam , Concede qu.efumus ommpotens
Dcus. Mifla matuiinahs , VuUumtuum ; Major, Puernatus
r/' : ad vcramque Ep\(io\a,,y4pparuit gKitia j Euangel. Pa^o-
resjoquebantut: cui & illud anne<flicur,ficut eft in ipfo texcil
Euangelij , Ltpofquam confummati funt diesotlo,
Depofitio S. Odilonis ram chari Sandi & tam familiaris
facit quod de fimdo Scephano in octauo dieNatahsejus
alia commemoratio cfTe non potcft,quam cum vnaran-
tiim Anciphona & Collcda. In Oclauo die S. loannis &
Innoccncium eodcm modo agicur , quo in quolibec priuaco
die, qui camcn fic in aliquibus Odauis. Poft nodurnum
Officiumcum Macut. iaudibus dicimus in ftio XoQo^Vetu
auribus nofiris \ & poft Primam feptem Pfalmos cum Leca-
nia. Si cujus Sandi commemoratio,cribus tantum Ledio •
nibus eft agenda. Igitur ad Nodturnos Hymnus & fu-
per Pfalmos Antiphonx de Natali Domini ^ cxtera dc
prxfatis Sandis vfque dum major Mifia fic coniummaca.
Super vefpercinales Pfalmos vna canciim Anciphona, ^
harcdeNacali Domini.
In Vigilia Epiphania^; ad Vefperos Collecb, jyeus illumi-^
nator. ad Matur. laud. Antiph. fuper Pfalmos, 0 admira-
bile : Sequentes Antiphonx ad fequcnces eciam Horas. Ad
MifTam, Dominus dixit ad me j Colle<fta , Corda noflra j Epi*
ftola , Apparuitbeniyfiitas \ Refponf. BcncdiUus , Alieluia,
Vominus dixit : EuangeIium,Dr/««//i? Herodc j Offert. Z^»
^m«rr(r//jCommunio, Exulta filia. Eodicnonjejunamus,
Digitized by Googl
Quaviiilii (blenmitatein & Odaiias perdiiet , Epipha*,
Bia Ac ejni Odaiue fimiles (iiiic Dominicat Afceoiioiii
ezcepca illa , qoc io die AiceDfionis poft Terriam agi-
tur,proceflione s de caetero recole qua? ibi dizedm , vc
Mc eciam eadem obfenies. In ipfb autemdieprimo £pi-
phaniac exdem Anciphons caniaiicur, &ad Macuc. laudes^,
i&ad Horasdiumas. Per fenas ad No^roos j Ci defunc
Anriphonx de texcu Nodurnorum ^ cantari poceft Anri*
phona , yidmus Stellam ^ alia , Tria funtnumera i alia , jtd^
momti Map : adMacut. laudes fuper Pralmos,quasIibec
vnadeillis quinque Matuc. laud. Anciphonis.-adPrimam,
Zuxdelttcc: Si eft Sabbatum, In fole fofuit-^ ficut eciam
in Vigilia Epiphanias : ad Tertiam ,/n/rrri?g^^^/w//g<7;:ad
Sextam , Videntes fiellam : ad Nonam , Befcendit Spiritus :
ad Vcfpcros , Vox de ccelo. Sunt alia? Antiphonac non fb-
l^m de Epiphania , fed etiam de Nacah Domini , cum qui-
bu5 quoriens iftas mucare volueris, nihil vidco incerefle.
C AP VT XLVIII.
Di Turifiunoiu S. Mahis,
DE diebos Tel (epttmanis^qo^podOdauas Epipha*
oiac veniuoc « qoancoro poco, nibil relerre nooi qood
befciaris^excepto qu6d ad proceffionem diei Dominicas
illx de Nacali Domininonmocancor Anciphona? vfqoe ad
Purificariooem S. tAAKiA , nifi fon^priib veniacSepcua.
gefima. Ergovcd^praelibata folemnicate aliqoid dicator,
in Vigilia ad Vefperos Colleda , Perfice m nohis ^ quat &
ad majorem Miflam pracmifsa alia Colled:a ad complen-
dum iceracur. Ad Vclpcrrinalem proceffionem Rclponf.
CiMi inducerent puerum. ad Matut. laudes , Gaude IAakxa.
In die poft Tertiam , vel (i eft dies Dominicus,anteTer-
liam, cum Antiphona , c um inr.ucerent : alja,0 hcata tn^
yrfii//<<,proceditur ad EcclefiamS. Mar.i^, dequafcqui-
tUT ^ilCoWq^ f Hxaudt quiefumua Dominei^ddL fit ora.
tioad quamlibechoram regularcm . & omnes antefaciunc
lc recro. Candelx qua: coniecrandx func, ibi coniccrancur
I08 jtmupUms Ctmfieiudi^s
cmh luc bcfiedidione , Adefo frpfUcMm^ neJMs : ^I§^
i>maie i)imr cridt9ri cpnrecfa» ^qiiA benedia^ a(per«»
gaiitar, iDcenfiptiir, 8c diftribimatnr. Inceraccendendiim»
Anriphona , Lmkm itd rmeUtienem j Cant. Nmc dimittk,^
Poft dMfinnern cereonini , Oiario , Demine Deus Pater-
§m»ifimtykmm^&c. Pefclaiiftrum, Anriph. Aue Ma^\
fU s aib lAdm* tAsUmmn : in veftibulo Ecclena* ad fla-
rionem , Refponfum accepit Simeen : ad introiium Ecdefiac,
HedieBeata f^irgo : itdm Rerponforium , Ctim inducerent»
AdOffereridam oblaiis prim6 hoftia & vtno , ofFcruntur
quoque Diacono inchoante candela:. Ab illodieinduo-
decim leftionibus differturNonajVfque dum fcruitores iur.
lexehnt a menia.6c pofte^ icur in Refedorium ad bibendu. ^
»
CAPVT XLIX.
Di SeftuagefifHA ^ fi QufidrAgepiHit.
I'N Septuageninaadepsfimulcuni AllelnialepeK»^^
poftca vroiie adPafcha deilla non gnftecun Ad pro.
cemonemdioDonutticieper Claafhmm Anriph. ciimfi^
derit fUue» Ad cujus etlam Vefperos , & in cunais priuarif
diebusv(queadQ|iadrage(imam Relponfotium , spesm^
.^«jite^: inMat7laudibus,-*#4^«ji*f.^^ «^. De Officio
quoque prb Defunais id mucatur , Vt ampliiis non dkacut
pofl: Nodumos , (cd poft Vefperos ^ poft fingulas Horasin
duodecim Ledionibus , j4dBominmn ciim tribularer. Ma-
tuc. laud. pro DefondHs poft Matut. laudes de omnibuS
Sanais.In Quinquagcfima,quia de cxtero ncc cafeum nec
oua comcdimus , poft Ve(peros ad ccenam de ipfis ouis
Codis in pipere haberaus generale ,quod toto annoam-
plius non conringit vt aliud quidea vice habcamus prae-
terfolum panem, &, fifort^ funtin prompcu,cruda poma,
vcl ea quc\r in ferramcnto chara(5lcrato de confpcrfionefa*
rmx tcnuiflimx fiunt, & ab hominibus Romanap linguap.
w^«^,.a noftraribus appellancur •Wr*e,
Digitized by Google
>OAPVT .fcw
IN capite Icjunij inchoatur vt nec ad Nofturnos nec
adalias Horas CapituIum,quamqaodclejejunionr,di.
catur. Ad Tertiam & alias Horas fequcntes Colleifla pro
peccatis, quarum primaeft Exau^i quafumus Domine-.Sid
Matut. laud. 6c Vefperosde^ip^ die ; adiNocburnos ez.
demqux per totum annum in priuatis no(51ibu$diceban-
tor : ad proceflionem pfalmum , DeM nufercatur , lcquitiic
QoWQGtSi^Concede nobis qutefuTnua Daminc fncfidia\ * 5a
cerdos tantum ftola amidus, cineresita.beiiedicit: Dmi "^'f^^'
fmi non mortemi quos cum orfusfaerit fingulisimponecei
iyipoiikquoque Cantor Aodphoiiafii^ Immaenmrhaiitm
• •GA-FV'T!' L--I. ''^i- ^ ■•^•ix -f. j •
Er omnes Dominicas v(quead Pailtonem Don)ioicft
vnum&idemCapiMlumadVcfpcfos»ailMttntlau>.
Sk t ad Terciani , & iccniin ad Vefp. Hmamttm \ milk»
Hymnnsdejejunio aiiiTacur,fedijdem qui extra Qtadnih
genmam in Domioicis diebus. Item ad^eztam Sc Nonam
■Ca:dem Colle<5b«, fed Capitula dc.jejunio...Ad proceflio.
nem viciiTim vfque ad Pafchahac dua: cantantur Antipho>
nx, Chrifiepatermfe>tc9rdiarum j & , Ctim federit. In prima
Dominicaadodo Ledliones Nodumorum fermo Maximi,
id eft 5 Licet nohis dileBiJffimi. Sccunda Dominica ciim non
alianvhabeat Colle(flam quam illam, Dew qui cvnfpicis j
ide6qucdicaturadTeniam j fcqueaccs de quocidiani^ di«
cuocur ad Scxtam & Nonam» ' ■ m
.j . f :»i ijliUi^- ';-./•-'.•'•'".• .
» ! • ' . • !i tip i>u«':;.: »*.* i. \\ ..•«^ :•»'(! '
O iij
Digitized by Google
iio. jAui^i^s Confueiudiius
CAPVT Lll.
IN fecunda Feria QuadrageGma: inchoantur Hymni dc
jejunio adMacut. laudes,adTertiam &fequentesHo-
ras. Soli Nod^urni nefcio quidhiccommirerint,qui cun>
in Aduentu Domini , & totiens in rolemnitatibus , (pecia-
lem Hymnum habeant,in Quadragef. hoc amiferunti in
qua etiam tam paruaHora, ficut e(lTertia,oon caret H ym-
no alio quam confueto, id cft, Terms ter horis nmmerMi
U a hoc apud nos eft , tamen eft ita apud M onachos & I ta-
lix , & ipuus iedis Apoftolicae, & Ecclefix Kofnanx ^ apiid
qnos nhnirum quDa ea vke habeot alix Hone , habenc
etiam Nodurai. Sune autemadhucfcalia quae in pnefii^
feria (blent inchoari , duo Pfalmi qui per (ingulas H onu dl.
cuntur a prodratis, 8c majores pfeces ad Matut. laudes , U
adVefperos^ fcilicet, Oremui pro omnigradu Ecdtfue* In
Oipitula nequaqiiam alia Rcgula? iehtenoalegi(Vr,qdbBl
qusBeftdeQuadia^iima. R.ccitaturquoque Jrr<r// iibro-
fumquianno przterito funt ad iegendum Fratribus crO.
• gan \ c^m quilibet Frater nomitiatur , furgit , 8c Hbrum fibi
datum reddit : & fi eum forte non pcrlegerit , pro induU
gentia veniam petit. Eft autemvnus tapes ibi conftratus,
(uper quem illi libri ponuntur, de quibus iterum quanti
dantur , danrur cum breut j & ad hoc eft vna tabula aliquaiv
tulum major fada. Si quafeftiuitas in eodem dieduodc-
cim Ledionum agenda euenerit , tunc in Capitulo dux
Lediones leguntur,du6que fiunt fcrmones j ancerior dc
fefliuitate , fcquens dc Quadragcnma. Poft hbrorum era^
gadonem datur licentia jcjunandi » iu tamen vt jcjuocnt
cum difcretione & modeiat^ , ne corpoiia Taletudtneoi
maximeadexerdriumta]isyitae,(alicetaditi«»noiiamtc.
tanc Vlde quoquc quali humanitate Patrcs notbi ipCim
Quadragcnmam voluemnt initiari : eo njbnque dic , prouc
ipHs placuit , habemusadrejfedionem £cpanem fblito me-
iiorem & calidum , Qt genecale pilcium fi quo modo inoe>
Clmiacenfis Monafierij, m
«oiri potcrit , & pigmentum , ad cujus tamen prbpinatio-
jjcm fcilla non fonatur. In quarta Fcria & fcxta poft No-
nam exeunt Fratres de Ecclcfia, &: fe difcalccant, & ica
redeunt ad proceffionem. Tunc autem oratio non pra?-
n)ittitur , fed pueri intrantes Aacim impoounc Antiphoo
JlAm y £jcufge Domine»
CAPVTLIII.
De leftmio Qtuaii^-Tmfmmim men/i Adartio.
* • •
IN-in^fttilafO^yquicqiiidfitdeteniimojejuoij Qua-
oior-Teiiiponiiii ynanqjiam tttncn ante primam Qua*
igefiin£.feptimanam agi^ur | m qna ir noodbm liieric
eerminas,iedpo(tedEtturus, tamen in quarta Feriaejuil
•dem primaefepnmanae ad Officium majoris hAifbe legun.
cur dttaBLedumes , du6qae Refponforia cadtannir ^ & ilk
jquartaFeria^qaajejuniumagitur^non nifi vna. Qoimot
Ji^ndc primo inoleueric , de induftria & ftudio, an ex ne-
fUgcntia , nefcio , nifi hoc fcio contra vfum efTe multarum
ccle(iarum tam in Romana Iingua,quam inTeutonica.
Ea quoque Officia quarad idcm jejunium pertinent,cum
fcripta fintad primam QLmdrageCmx feptimanam , * in f. • ciC
eadcm feptimana jejunium non agitur , propter hoc ta-
men nullum difFertur officium.nifi quod pertinet ad Sabba-
tum i hoc folum quoque ad Sabbacum jejunij referuatur j
bac etiam fola vice pro Hymno crioknpueronun^ non
CAPVT LIV.
• • ' ■
IN Paffione Domioi GkrisPatfi^ fi * ad nullum can. * «'>•
catur ECefponforium , cancacur lanien ad Introitus ^^^"^'^^
quamuis iterum concra vfum faciamus aliarum Eccleita.
nlm. InRamis Palmarum ad matutinalem Midam non-
ftlfi CoUe^ eH diceada»ne6 PaiGo legjcur >.Ied iUa
Digitized by Google
112 . ^n/icfuiores ConfUetuSnes
tantum Ledio fan^f^i Euangelij, CilmappropinqiMret IesvS!
quodcciamcundis Sacerdocibus , quipriuatas Miilascan-
tauerunt, prxcipirur , vc fint paraciad duas proccfTiones,
quxillo die font agendz j^Prior poft imtutinalem Millam
lale & aqua conlccratis, ficut eft mos.cundisDominicis
dicbus pcrClauftrum j Citerior poft Terciam cum fron-
dibus fic Ramis palmarum ante majus altare confecratis,
vfque ad EcclefianiS» Majoli,omnibus Albisinducis; ipfx
aucem frondes fcu rami cum iftis Colledis benedicuntur :
quanxio djftribuuntur cantatur Antiphoaa , /'«fn /f ^^hr^.
rum ramos. alia , Pueri Hebraorum veflimenta, Excundo
pulfantur omnia figna, cancatiu- Antiphona,C/i»i appro"
pinquaret Dommua : & , Cum audiffet populus : Rcfponfo-
rium ; Contumclias ^ terroreSy&C alia Refponf. Ad introi-
tum Ecclefia: de Sandis, quorum ibidem cft memoria, An-
tiphona, vel Kefponf. ad ftationem Antiphona, j4ueReK
«fiy?^r:Coll. de ipfis Sandis, Oracio Dominica cumfolica
iaclinationc j fit femio ad populum. Redeundo autem ,
Coile^erunt : PrxcefTcrunt aliqui Cantores,qui cappis in-
duci recipiunc Conuentum in veftibulo Ecclefix cum his
vcrfibus : Glorta, laus : ad incroitum Ecclefiar, Refponf.
Jn^ediente Domino : Tradus cantatur a folis quatuor Cari-
tonbus,hinc & indeConuentu interim confidence& ex
toco lacente, ficut etiam cacec ad cxteros Tradtus. Ad Paf-
lionem & ofFerendam , qua frondes feu Rami Palmarum
ofFeruntur,debencomnes adcfle,necquirquam vlliusobe-
dientise occafione deefie. Antiquicus in illa Dominica non
dicebatur Officium Defun(aornm,nec modo quoque PfiJp.
yAd Domtnum cum m^«/rfr^r,Officij vicarius.
CAPVT LV.
De Fefliuita.tibus qu£ in §^drage/tma eueniunt,
DE Feftiuitatibus quse in Quadragefima euentunt,
quancum dicendum a:ftimaui,in alio loco non tacurj -
quod camen vt iterum breuiter tangam , in qualibet fefti-
uitate additor ad pialnuxiiam , quod noa adderecor nec
diccretur
Digitized by Google
Cluniacenfts Monafterij. \\%
dicerctur ipfa fcftiuitas extra Quadragefimam euenirct,
&: hoc eft,prim6 poft Vefperos de omnibus Sandlis Vefperi
quoque pro Defundis , Sc pro ipfis in nodle poft Mat. lau-
des pfalmodia Dem auribus-^ poft Primam pfalm. Miferercy
pro Defunctis noftris Abbaribus feptem Plalmi & Lctania:
poft Capitulum rriginta Pfalmi : poft tertiam MilTa de ipfa
feftiuitate feftiu^ quoque cantatur. A d Scxtam & reliquas
Horaspetimus veniam, totamque Pfalmodiam repetimus,
iicut in quolibet alio die priuato & Quadragefimali repe-
rimus i quanquam ad Horas nonalias Anriphonas, Capi-
tula , Verfus & Colledas, quam de ipfa feftiuitate dicamus.
Cxterum folum rurfus remanet Officium , in cujus vice
fjcpe didlus pfalmus poft fingulas Horas cantatur. Quod
fiindieDominicafueritaliquafeftiuitas,difFerturinfecun-
dam feriam celcbranda j & poft fecunda feriam, qux fequi-
tur Ramos palmaru , fi qua occurrerit, eft dilFcrenda eriam
vfique ad quintam feriam fequenris feptimana?. De alijs
diebus eft manifefta, vtipfenoueris,caufa in quibusfin-
gulis funt quxdam quafi pr*ecipua: folemnitates , & quibus
nulla debeat alia priponi,nifi in tertiaferia ,in quaquia
nos fumus radendi , necefle habcmus vt loquamur in Clau.
ftro , quod nunquam in duodecim Ledionibus licet. In
quartaferia eft Quadragefima quafi claudenda,in quafic
Officium Mifi[a: aliquantulum eft prohxius propter duas
Lediones, Tradum , & Pa^fionem Domini :ide6que ma-
jores noftri decreuerunt , vt in illo die non folum nuila Fe-
ftiuitas alia celebraretur , fednec proceffio , nec Officium
Dcfundorum ageretur.
BenediAus Deusin cujus mod6 gratia vtcumque per-
adlum eft quod volui , Dile<5iifiime Pater 5 nam a Ccena
Domini progrcfFus , rurfusad Coenam Domini fum reuer-
/us : ad quod hofpes humilitatis mea: um benignus & libe-
ralis : oportet , inquit , & te , Cariffime , ad ccenam noftrse
paupertaris inuitari , 6c fi qua func requirenda in diem cra-
ftinum referuari.
. ' .
* • . * •
Tom. 4. p
114
LIBER SECVNDVS
CONSVETVDINVM
CLVNIACENSIVM.
■ I ■■■ I 1 >■»■-.
DifiifUna Riffdm.
PR.i£FATIO.
IAm ^ciacibaitidiisexqiiOTemadiMMialkrii^
cujus in priiiiknieiinii,«<loifns qaae (mmmaSki
fa&axaxm liabiaidiii6 ioci cofDpovi fiodanis ioflui.
li^Anni peradis, noo nifiodomi canadasadcoiiMiiettiim
ftatnim ede colle^ ; propcer quod tarocnPaierMooa*
fterij folitam vini menfuram nnUo die fubtiaiic^ non niod6
Monachis «fed etiam illisquiexiiaCboihum poHti ex li-
Ijeris & ingeniiis vkr64edeooaeront» vcefleot ferui fenio-
tumDd. Interquoswo(que,quancainputo,fer^quoiidie
triginta ^ti nbn defiierunt. Vidcres piam fandamque con-
tcntionem Domni Abbatis &ilIorum • Domni Abbatis^de
charitate ^ illorum, de parcitate j ita vt cum inftaret eadem
vice HypapanteDomini ,adhuc iplc viderem in cellario
Fratrum (cx carradas fupereilcrmiratus untx {bbrietatis
exemplum , vt primum vidi Patrem Monafterij , priorica
compellabam : Si Deus dederic iftisfiiijs&alumnis landi-
catis tuae , Domine Pater , tam efle temperantes d cibo de.
licicfo quam d'viiia,'tuncquidem admodum eft verinmile,
vc Deo auxiliaote per illum cuiinanim prindpem NaUu-
«/. * p4df. %ardamdoiniit^liara|aeis ^nooamittant. A d quodille i la
•CfaniM|inquit^nomtneqoantiifnrepu2nare potaenoccoa;»
tra eondero acerriroom ooftero qaoci£e iaiuientero y qao^
ndieprouocantero,aonoiDitcuncezpenh. Sed cto fcri-
'pnin dicat»/»d^d^/ii e/oSSA ^Hofut^ diledioois tuas iiib*
lidium oon eritinttcile, ii a3huc ampUilts nos occupaueris
Digitized by Go
yfntitj. ConfUet. Cluniacen/is Monaft. 1 1 5
illis relig'onis inftitutionibus , quarum heftcrna die aliquam
partcm infiriuafti j quibus occupati fortallis minuscogita»-
mus , vtad olias -/£gypciorum redcamus , vel talc quid dc-
ilderemus , vt fi anciquos Patrum populus cabernaculum
fcedem fiibricauic, cu nofter Bczdehd cum varia fuppel-
kdsiedilctpliiue regnlaris componasfiiQAuariom mentiss
bacde ciii&lieMliflriti) HagicaiBMb ««llrQ;Msjmfc/k Notii .
tits, & pteepcis quibj»iinfl»|ibidif^
iocer vosjioffiiit rcgulaiicerodniierfiuik Niwciiic, inquam,
rogas cujus nitB^nannM^Aet eflemerai^ Nonqnam Jvi^
bicus fum hu jos mS^Kmsaoim > vc (ederem fiiper cai^rdmm
hojus fchoiaE^iKipfaHSfe^rrcfliem NouitiQrum. Proptcr
quod tamcD non oalUttt>,n non incipiain t^bstn
nibt concigic de hoc genere noile.
C APVT L
Di dimirJiMi Nomtiamm.
ER<j o aliqua diucrfitas efl; eorundem Nouiciprumi
namDon folum abfquehabitu veniunc vrlaici & Cle-»
nci , fed edam cum Jiabitu & Monachi jam fa^i j ^ tales
trifariam lunt diiSrercntcs quidam funt de longinquis ^
alicnis M onailerijs , & ad hoc vcniunt vt rurfus prontean-
tury5c de cxtero maneant nobifcum : quidam dc Cellis
nbftris> & velproinfiriniace,vel loci logmquitacc bcne.
ilitonem jam d Domno Abbace.acceperunt prpifefliQne
incerimdii9«a,tfc fldnoftsiimiocHm vfqur tei^^
* daminntdeeiJi MonafleriDnoftro , quod abfqiie Domno
Ahbnce piiQ|ptMBiiiiahenc Abbatem ) ybi 4 Wnedidio*
nem acapiant, 6c pnAflibtiem faciant^tamcn habcntur
inobispcr omnia in vita& poft vicam acHapudnos fuif-
ienf ) & ifti cum prioi^ ?eoerint,Sducialitcr 8c abfque
mmintrant, 5c fecundom tempos,quo in Monafterio prae*
fetofimtfeccpo ,Mc<tiam<wwiefto ncn carebunttteli*
quiomnes non pcrmittuntur intrare, niH pri^s juxta vcr.
bmn (andi Benedi&i . vQhmaoi Do6lem in hofpitio moren'.
cnr : priite qnoqnje y lam lacnwcdnti .ioftrueDdi iunsqiaem-
ii6 ^fgtuphriiCmJuituMnes
admodiim fadanc petick«emftain jprimiun n fdanCT^
niam petcrc roore noftro j vt proftrati & interrogati «
Domnb Abbate quid velint , finguli: dicant ; VH mlencor-.
dum & vatiam , veHrinuiMi fidetatem habem voU : bi
poftqoam ille refpondcrit:I>i«f det vohis focietatemfide^
linmfimmm • furgentes venianc ad pedes. S» quis eft, yc
prafotus rum, dcaiiqua CelU noftra, Fratribus in Capituio
fedentibus inmtttur , & petiiai vcnl jubetur n vlnmuWe^
dcatinterFratres, quianondum fecii prokffioncm Qui
dc alicnoMonafterio,fimiliter petiti venu fedct vbi ju-
bcturfccundum quodDomnusAbbas voluent , & vidcric
pcrfonam j fed ab eo die quo profeffionem fecent fedebic
&ipre vlrimus,nifi forte Domno Abban vifum ftient n
promoueaturj quifmon afFuerit , Prior poteft huiufmodl
recipere,folum Capitulum nonhabebit abfque pnecepto
JDomni Abbatis. - ^
Clerico & laico , qui nondum ita ^^}^*^™^^
ftram , dilieenriiis eft infinuandum ,« Babair in R^^u^
qu4m dura & afpcra neceflari^ patiantttr fiadfubjeaio.
nem noftram peruenerinc j quas nimiwm compeUit e^
nullam poteftatempropri«voluncacbhabA«,fcd ad n^-
curaalccriuspcr omnia pcndcfc. DucunturinEccIefiam
vcibifcdcancvfqucdumveftiantur. Admajorem Miflam
finic&Lecaniiduccndus eft laicus in Chorum , & felia con-
oa alcatc majus pofita federc jullus , & abfcifsa comi coro-
nacur barb^quedetonfatyrodnioChriflainfignitur. Indo
confurgens roagiftrum fuum, cui Nouiiij funt commen.
dati fcquiturad veftiarium prffcedentem : ibi namque funt
omnes vefticndi,&veftis eorum noftrxdcbetomnino fi-
milisefle , practerquam qnod , quandiucruntabfve bene,
^i^folacucuUacarebunc : " y^^-^^^
C APVT II. ' •
u.
p
»
O STBA capellum fTococorumafluicor, ncqitti»*
^biies diffimilitudincnobiftocQmiqrfimw
Digitized by Google
Ckmiacenfis Mondfter^. 117
tar: ntitt qiuuMlo fimt paacioce^» dod (epaiatim dormitior,
quia nooqiuiii veniunc indannitorium noftnim nid bene*
dkGditamen in Refedorio , & in alijs locis mioim^iepa*
rancur d nobis : qa6d (i tanci funt vtdignum videacur , cunc
ablaco capello pro * fe iiabebant ceUam fuain , vbi noa «l •
folum dormiant, (ed 6c etiam comedanc,5c jugicer ma-
neanc i Coniientu (eparaci j tantbm operi diuino nobifcum
incerfunc, & in Capitulum veniunc vfque dum fencencia
Reguljp fic leda & expofica,fbtim exicuri ad Collacionem.
Ad fingulas Horas, prxcer adNodurnos,pueros prxce-
dentes fcquuntur ad Ecclefiam , & ftanc in minore Choro,
nemine vt fe intermifceanc audence. Quando Conucncus
eftpoft Macuc.Iaudcs&: Vefp.in EcclcfiaS. M a r i ^,ipfi'
nonintranc, fed cxeuntes foris expe(Slanc,& tunc propi6s
accedcnces fianc per ordinem alcius inclinati v(aue dum
pmnes traniierinc: idipfum faciunc poft fiogulasrerediones.
Moneo locoad hoc prouifb , vbi hnrius ftent incliDati Con-
uenta de Refedorio eieante, & fimilt contia leinclinatiOr
ne tiftn(eunce. Quando fnnt pcaofiirt» ante Conaentuih
exeunt de Ecclefia, U lotis manibos incedont adcoqui'
namregularem,yt finenlt fitbas fuas apporteot{ad|ene-
lalequoque apportandum,vel ad pulmentum,tanci fur-«
runc de menfa quanci opus fueric,&ille volueric quiin
loco Cellerarij eis feruic : Nam & Lediones babent & foL
lam , & alijs modisiimulant eandemdifciplinam quam nos
in Refedorio habemus. Qu6d fi quiseorum de£cclefia ad
cellam fuam habet venire , non prxfiimit nifi vel vno focio
aflumpto. Ego aucem non hoc arrogauerim mihi vc vel
meminifie poflim quam multa func , & qu^m diuerfa , quse
tunc func docendij & tamen qux poflTum breuicerperftrin-
gere non omitto ; quia quod a meincipicur forcaueab alio
quand6que perficietur,vel vccumque augebicur,
Sane in primis & fi id paruum nec mencione dignum
cenferi pomc^ ab aliquo camen cum non paruo (ludio quili>
becKouidus eft iofcruendus , vtregulariterfciaccapucin.
dinare, fcilicetnondoribarcuaco,vt quibufdamnegligen*
fibns fiuiiiliace»ied iia vt doniim fitfubmiiliot qnam
lombiylic (oagm iahniiStts qioiniMani : quim incuiia-
P iij
Digitized by Google
118 ^ntkjuiares Confuetudines
ciooem nos per vfbiH anrb & recrb appellamiis , qafatindpil
CODtra Orientem,& finiccontra Occidencem ^ quamcaam
agimus prim6 ante No^iurnos, dcpod Compiecorium^
fcilicet poft tres orationes finitas,&dereliquo,quotieos
conuenimusin Ecclcfia , velin Capiculo, vel in Refe(florio,
agimus eam ad incroicum, vel ad exicnm ^ fed inEcclefia
Dominica pnus oracione pr.Traiira. Et fi quandoa prandio,
vel cccna , vel collacione imus in Ecdefiam , tunc nifi cum
Hora regularis , fi qua eodem momenco fequicur , fueric fi-
nica. Item ad OHicium ^ fi in die cancacur , non inclinamus
iiinad finem,& quotiens venimusad Ecclefiam S.MARXiE»
de Q ua poft Pialmoi anniueriales , cum rettertimiir in Ca^
pitulum , eavlcenoii idfiiemelincUiiaiiiiii tncepercuffioJ
nem obulas. In Choro quoque flacionem quodens ma^
tamus ad alcenioam Miuam tnctinamas :ad Mi^m enim
qoi faiy ieniores (bncpriini U proximi Alcaci principali,ad
reguliires Horas nodmmi in extremitace Choriypramrad
Terdam in daodedm Ledionibus ^ in quibus quia iblcc
eandem Hotam macutinaiis MiiEi pra?cedere, & major (fau
cim fuecedere^ piopccr hoc puto quod (lacio noo mucaciir.
De iioc autem pisencas ichoians CbaStx non aodicu qoaai
tarovi(tt.inftraitnr.
GAPVT III.
De fitentio^ ^ in qmbnt offidms.
OP V s quoque habec vt figna diligcncer addticacv
quibus tacens quomod6 loquatur, quia podquam
adunatusfueritad Conuentum,licet ei rariilime loqiii &
ules in Clauftro officinac funt, in quibus craditum eft a Pa-
tribus noftris prxfixum vc perpecunm (ilendum cenea-
tur,in £ccIe(ia,dormicoriO)reiedorio,& coouina regu-
hri:in \Sr (inguIisMMi Ift dk qodm in nodeii vel ▼num
fVrbum quoquc aiNfiiniie loqoicor « non 6cll^ veniafli
abfque judidio ifieiecnr,>atfi^lTia Aniipinna^vel
^nforium , abqoid dfod «de abfquelibvonominaneb
t^6ciiiUbMfiMnJ<CiM«iiiilkMwbitt0^^
Digitized byGoogle
(3miacen(is Mmuifiirij. 119
CAPVT IV.
^Di fignis loquemU*
T^E ipfisautcm fignis vcaliqua ponam,vcrbi gratia , &
: I ^primum qux ad vidum pertineDt. Pro fignopanis
iacvnum circulum cum vcroquepollice, & hi^ duobus di.
ficis y qui /equuntur , pro eo quod & paois folet eile rotun-
us, Pfofignopanis qui coqititur in tqfia,& roelior efle
iblec qiMfn quotidiiiins , geneiati figno panis pnBiniflb»
iiocadide ▼cinterioia manus {aper akenns maDus extenora
soiias^&itafuperioiemjniDumjqnafinig^ vdim.
dtuendo cireunfinaa. Pro (igno panis figali , qui turta vul*
gariterappellatttryitefom generaliteriigno pratmiflb hoc
«dde , Tt crucem per medium palms&das , pro eo quod id
genospanis dtuiclirolet perquadrum. Proflgno tortula:»
ouaepraeterfolitam libram daturin quinque principalibus
feftis, duosdigitosqai pollicem (equuntur paululiim iliui.
fos pone oblique fuper alteros duos digitos eorum fimiles
iicalteramanu fimiliterdiuifos. Pro figno fabarum primo
•pollicis articulo fcquentis digiti fummitatem fuppone &
jta fac ipfum pollicem imminere. Pro figno ouorum cum
digicomalterodigito fimula teftam diu vcUicantem. Pro
figno pulmenti oleribus confefti,trahe digitum fuper alium
quafi qui coquendas incidcrit herbas. Pro fig. generali
pifcium , cum manu fimula caudx pifcis in aqua commo»
tionem. Pro fig. fepiarum , digitos omnes diuide ab inui-
cem , & ita commoue j quia & fepiae ica multiplices efle
.vidcncur. Pro fig. angmUoe conciode vtramque manom,
qnafiquiitatenetficpten^ amiiilam: Pfo figno lampre*
in mazilh.com dieito fimwa pundos.quosilampreda
fiibttts (K»ilQiU>ettimflg^(almonisvdft^ figno
pifcium hoc addcyvc pugoum eiedopoiiioeiupponas meo»
^^quo ruperbia figni&atur ) quia iuperbi maxim^& di-
jiitcs tales pifinis iblcnt habcce : Pro figno ladj iterum ge«
nerali pifcium pnemifib hoc adde,vt cum manu fignum
&ciasceleacads,qiii^]ucios oeieriiia quto aliu^pircis oa«
I20 jinticfuiores Confuetuiines
tat:Profig. truitichoc adde , vt digitum de fupercilioad
fupcrciliuintrahaSfpropterligaturas qux hoc in loco ha-
benturafaminis, & quia truita femper focmineo genere
pronuntiatur. Pro figno mihj hc gyrum cum digito,pro
eoquod&ipfum miiuim ica vcrtitur in olla cumcochlca-
rio : Pro figno crifpcllarum, vel vtalij dicunt Frigdolarum,
cum pugno accipe crines . quafi cupiaseosfaccre crifpos:
Profig cafei vtramquc manum conjunge per obliquum,
quafi qui cafeum prcmit : Pro fig. fladonum , prxmiflb ge-
nerali panis & cafei,de vna manu omncs digitosinflede , 6c
ita manum caua & in fuperficicm alterius manus pone : Pro
fig. rufeolarum , vel vt Tcutonici loquuntur , cratonum
* prxmiflb figno gcnerali panis , fimula cum duobus digitis
illas minutasinuolutioncs , qua? in eis funt fa(5^ac, ex ea partc
qua funt complicaric & quafi rotundic : Pro fig. la<ftis mini-
mum digitum labijs impinge , pro eo quod ita fugit infans :
Profignomcllispaulifpcrlinguam fjc apparcre, &digitos
applicaquafi lambcre vclis : Pro figno pomorum maximb
piri vcl mali , poliiccm cum alijs digitis concludc : Pro fig.
ceraforum hoc adJc , vt digitum fubtus oculum ponas : Pro
fig porri crudi , polliccm & d'gitum ci proximum conjun-
dlosextendc : Profig. allij vcl rafa:,exrendcdigitum con-
tra buccam paululum apcrtam, propter id genus odoris
quod fcntitur cx illis : Pro fig. aqux omnes digitos conjun.
ge , & per obliquum moue : Pro fig. vini , digitum inflede,
&italabijsadiunge :Profig potionis pigmentatarconclu-
de manum , & ita fimula molentem : Pro fig. potionis quac
eftmelle&abfynthio temperata, duos digitos indicem&
mcdium a ca:tcris,difiunge, &ipfos quoque ab inuicem
difiundos ita moue , quia abfynthium in fuis foliis eft diui-
fum : Profig. finapis,articuloanteriori minimi digitispol-
licem fiippone : Pro fig.aceti frica cum digito guttur, quia
in gutturcacrimonia fentitur : Profigno lcutel'as,manum
latmsextendc: Pro fig. fcyphi qui capit quotidianam vini
menfuram jinclina manum deorfum j & ita cauam tene,
digitisaiiquantulum inflexis : Pro fig. phialar vitreac, pra:-
miflb figno hoc adde , vt duos digitos circa oculum ponas,
vt fpendore oculi fplendor vitri fignificetur : Pro figno
ftaminear.
Digitized by Coogle
Clmiacenfis ^Mmaflerij. \x\
Ibminea: , manicam ejus cene cunl tribus digtris minimo 8c
duobusfcqucncibus: Pro figno femoralium hoc adde, vc
manum infemorcde deorfum traiias quaii quifefemora.
libus veftit: Pro fig.frocci,manicam eius tene eodem modo
quo manica ftaminex eft tenenda : Pro fig. cucuUx hoc
adde.vtcum duobus digitis retro tangas capellum: Pro
iig. manicarum tenc mamcam frocci^^ iigaum quodell
pro iciuoralibus adde.
Plura func quac adhuc dicere poilem , fed c^m mod6
fAeminerim quibos fimilociitiis ymeomi6dfiec opus fue*
iit caiinnidixiflc dehuioiinodi le, 6c vlaitille > in fyluam
Jigna contubile : Vnde-vc de fais tandem taceam, qux,
ttuantum poto , meli&s noftis qu^ «go , videndom eft de
MCiAO^^^c^ ioqaarqu« cikm nec vifa piijlis nec audita
^jto>tfafeariit|i^iric pr o folanonitatc plusaliquantulumve.
piai|t<tt)giatt|iii;i£t qiia fermo eift de ioftituendis Noui-
i ^^^^"'^ ^ ^ difdpii.
^JqjaS jugitqrille ceaetor qd nobifcu voluerit conueruii
CAPVT V.
QmmQdo fe Frater leuet^ NoBurnos,
ER. I M 6 i^cur ad Nodarnos audito figno illic6 fe le-
uaw feftinat, 8c priufquam coopercorium deijciac, in-
(ecuculla,€ruraque cegic comtllB,antBquiCleuec, ance
leduin : ipf{imquc le^himnon ita negligencer dimictit, ied
faoneft^ coopetVDciam.deluper.cxteodendo componit.
Neceflarias non intcat , nid capice capello coopcrco. Ance
pueros(blec venire in Ecclenam , &{ollicitttseft iHistdbut
prationibusintereire,quae:(igno£nitofiunt. .
CAPVT VL . »
■
Di ixc^lHms pro quibus aiemdm feeit*
A w non interfuerit , in Capitulo vcniam pctct ^
(icuc etiam pro co^ quam reguiareni H ora dunv
Tom. 4.
N
122 jfnticiuiores Con/ketudines
/erit , nifi fortb fit Sacerdos , vt interim Miflam cantet iTd
fi dimiferit Collarionem , vel Capituium fine iicentia,vel
generaiem refc(f^ionera : procumbens ad orationem fupeff
cubitos & genua froccum retrorfum attrahit neica pen<r
deat fuper pedes ad terram. Quod fi aliquomodo conci«
gerit vt non occurratante Gloria pfalmi nonaeefimi quarti,
vel ad quamlibec Horam ance Gloria primi pialmi , incrans
Chorum & veoiensad gradum Alcaris,honeft^ cradimque
S!tit Ytxaam Inpef inaniis & genua , pauliiltoque proceii*
tlomimiateaifrydTcibf^ eam cenett manusi acii^^
gens coocra Akaflf alcijhs indmat inde ooo fe mouebii
vique dum Hora ut fintca ^ alijs inclinantilHis , ipfe noa nili
contra Altare indinat. Sed h vifiim fiiericDoinno Abbafl
Fracremaliquemad eumdirigicvc recedaC|Cut cum manft
innuenti paululum inclinat,8c iadoambiAtnttr6i«CfldiC
ad (latioDem fiiam ^ vbi ruriiispefMip ventam vcpriji^iQt
ctunat concra Conuencnm & Cowitenv^BOCii cuob^
CAPVT VIL
S^uomodo /e babesf ad Horat KeguUres.
AD Gloria fingulorum pialmorum qui fiint in regula«
ribus Horis, manus non tenet io Anu^ed in manicas
miccic , c^oeconftringjt oe io^ indinawtum ad ccrram
percingant, quia indinacio illa mukikm dcbecefleliibmiila^
oec a£6 ad aliam p^dmodiam. Quod fi federe volueric
jnier pialmodiam, obieruac ne fedeac iuzta aliumieden*
tem , ied ica vc voosftet , & fedeat alter , & inuicem exht-
faeredebentoccafionem fedendi. Vbicomque (edec^oun-
quamdimitritmanicas icaoegl^encer ad cerrampendere^
fed ii manus funt intra finum , manicz in tranruerium eztra
finum fiint colledac. Si propter aliquid de Choro exiir,
vel fi poftea venit quando Hora eft inchoata,in facicm
fiiamincliuatjomnibusfimiliter inclinaturis. Conrra ma*
jiwAltare nunquam inclinat,nifi manibus demanicaex-
tradis, &: capitc penc vfquead terram dimiilo j contraalla
Aiuria^ &coatraCrucifixumin .C»piculo modcrauiu. Si
Digitized by Google
ClmMcenJis Mmidfimfi m
"VUmM noaeRr, de ii in al^pio vniii emaeric , eodem
nodo ventam penc ante ie quo iiiperij^ dadacl gcacfani
AlnurbeilepeceQdamprooccarfiooeiardioie. Leaoriad
giadum vbi^mcant^ & rea5»ecenntiad Ixaionem.6e
ledcnnri^ieaeteniier tnduiaCi
' C APVT . VIII.
.Qmmdi Utermm ligneam f^ure debeM
QV o D fi inter Lc£iiones ille,qui laternam ligneam cir-
cunfcrt,adeumvenerit, & putanscum dormire , lu-
mencontra fociemems intenderit,fivigilat, iterum reue.
renter inclinat^at C\ obdormiuit & latema pofita fuerit ante
eum,exdtatusperluftratprimiim cum eadextrum Cho.
fom , & per inetmim rediens , Chomm .ezteriorem , nouif.
Iiinbiiniunitn* Sl ^neni oftnderic obdorantile , tunc con>'
tneiasocnbMUmenier incendit $ tercia irice non euigi.
kaerit , pooic anceeunilalemam ,nab ipfo quoque exci»
tato iinmiier ponecnr.
.. " • • • ■ .
CAPyT IX.
Xlgi Ji/Tcifliui ffcplocaitu j'M
D ledum rediens iterum fe collocat cum difcipli-
jfj^na , nec cucullam priiis exuit quim coopertorium
vlque fuper cubitos crahat : tunc quidem eam exutam di.
Jigenter complicat & ponit ad caput. Quantumiibcc ca-
lorem fentiac , tamen nunquam pius corpoiis fuidecegic,
qoim pedes, bfkhia & capuc. .
CAPVT X.
* SlHomodiJurgAt m4ne, vel quid jktim fAcij^.
AD fijnituiti ; qiildftieido iefi»ibler inidohnicorioai
ckdtimdo» Fiatits^&cit idipfom ^nodad rignam
1 2 4- ulntiquiores Confuetudines
Nodunioruro j quantociiis fiirgit , & ca vice non alios cal«
ceosqu^mqui ad diem fadi funt induic , niii ibrt^ (it faiu
fuine minutus cultelli (ui fccum portandi cauct obliuifci,
,otis manibus & facie , cum tria nianutergia pendeant fi-
mulin Ciauftro,non tergit ad aliud quam quod iiiis fimi-
libus cft deputatum , quia vnum eft pueris, alterum Canto-
ribus , tettium idiotis. Pedlitcapuc ,facit tres orationes ia
Choro^anterior & propiorAltari quam feniores,{icucedam
ad Nodurnos , in qilibus , pofteaquim paerilcg^ inci-
piunc 2 Doa mulci!uniiiMair«
CAPVT XL
Slmmodo fidiMt^ .wl tmud^t» - .
SEdens ad Leaioa6ita fedec vt vlna Cit mtet fe &aliani
iuxc^fedoitem^ anteriora frocei fui femper in greipium
icaaccrahit, vt pedes polEnt bene videri. Girones quoquey
vcl quos quidam fagittas vocant , colligit vtrinque , vt
non {parfim jaceant m terra. Qupcumque incedit, fenu
per demiflb capite incedit , & fi aliquando vifusiuericece»
i^ccruicc» non oegligitur innocatus. ^
CAPVT XII.
^
Quomodo ruenUf dd Confejpouem. ' "
I opus habecad Coofeifionempro aliqno exoeiQ^^
nire>acceditadSaoerdoiem aaqoempfidlEm^m vo.
^ (laasaace.eom dexteram de manica extra<fbani
poaicfapetpeatts»qaodeft ii^umCoofeaionis. Surgie
Sacerdos, qoeiK prapcedeocem fequitur inCapituIum,fic
piimum antecumpccitveniam coco corporeproftrarus : i
quo juJQTusfcleuarcpoftquam confederic, loquitur quod
habec. Si cale quid ei contigit in node quod nos verecund^
fragilitatem appeIlamus,anteConfeflionem feptem poe-
aitentiales Plalmos dixeric , vel, fi Palmos nefcit , Domini-
cam oraaonem fcpties ; U poftqpacn focrit cQn(eirus,quod
Digitized by Google
Cluniseenfis MmMfieri). 125
iibt julIbdcSacerdos. Eo clie non texcnroEaaflgelij ofcu.
lanir , nec ad pacem yadic • nec ad o£R?reDdani,
. CAPVT XIIL
ESt autcmapud nos lauatoriurri fecretum cumaqu*
dudu ,ibiquclauacfcmoraliarua quantum illaeuen.
tione func concada :auc Ci habec in promptu mucacoriuih
fuum , mutat quod eft indutus , nec prius ad ea qua: prx-
fatus fumaccedereprxrumic. Nunqiiam mutat in fola cu-
culla,nifi &c pelliceum vcl froccum iiabeat indutum, ne
quid nudicacis fux pofljc ab aliquo videri. Pannos ,quos
exuic, confeilim complicat/emoraliainuoluic ilaminco,2c
com eins manids coUiga t vuaqae t hoiam qnoque mntan-
didi(Gefnic , qux non eft nifiancePrimam , vci u ipfaiimnl
cnmMacucinislaud. cancacar,anteTerciam. Tunc edam
nAneritJbocam efle Confeffionis, & poft Capiculum quan»
diu pfalmi pFo Fiacrum anniueriario dicnncur. In diebiit
ibicmnibus vfque ad Mi(lam macudnalem : In Qu^dra»
geiima per tres dies, per quos filencium cenecur in Clauftro
Wquc aa Sezcam.
* •
CAPVT XIV.
r SiCoSmefifui bord CQ£iiotumJi4m<vid€4t.
QVoD Codus eft, vt vulgariter aiunt , coclionem
ex more non videc, neque ligat , niii ance Primam, vel
(I ipla , vc fupra memini , Macucini^ laud. eft adjunda, ance
Tertiam , i8c poft Vefperos, ita camen vt propter hoc fi.
Jencium non infnngac; Pannicubancem wUm lauaci £c
ciledebeojcin prompcu,yc non opushabeac^uid loqui. Ad
^calogum fidieiiandi Achanaiu^ nunquam iedecsadoffe-
rendam nec anceciof nec pofteiior aocedic qdbn fuus
cft oido.
J
136 Amupdens Cm/keiuMna
CAPVT XV.
QV A fada fi quid ei placuerit de pannis fuis lauore, in
coquina regulari ad hoc folum zncum ojfFendic,in
quo aqua calefiat , lexiuiaque temperctur. In Claudro au.
temtruncumampliilimum cumplerilque interualliscaua-
cum vt hic flamineum , illic femoralia lauari poGint fepa-
ratim. Quo; ante Capitulum miccic in aquam caiidam n
mollefcanc, poft cabuke percaflionem laiiac,& nondm-
nhs nifi qoandiuticentnloqiieiidicliiiac, eicepco fi
jejunij iaoarencmpcohibetarpoftTerdani ^ycX fieft Qu^«
dragefima Tel diet pcitiata,non foHkm poftTerciainfccl
enam poftSemm laaac,iametfi non loqoamuriia Cfaii«
ftro. Quidquid aucem lauac qnoqaomodo fic lauacum^
poft Ikovam lauandi auferc £c ficctt:ne jaceac ica fordidooi
& horridum , nuxini^ vbi cococ Conuencns ?idcbkde Itau
fedotio czicofna.
CAPVT XVI.
Sluomodo de rcguUri hora non exeat^ nifi fro
inei^iiAbUi neceputi.
AV D I T o fignoquodad Primam j>uIfatur,EccIefiam
cum alijs incrac \ & quia pulfacio (igni rjc^ protelatur
qoouique fepcem Pialmi poifiot eflecancaci jaliquandoii
Tolaeiic, poUquam pueii aRBnfe6c> exic pro corporis necefi-
£tate , fed rewns laoac manus ne cto fcncum fueric ad
ofierendam , luiiiis babeac eaire t quia fi nm fiequenter
exiefic,lioc quoque io Capicaioceteniacum cxpetiecur.Se(l
nec videc cxire quenquam quandiu de legularibus hoiit
vllain diecancacur,niii pioineaitabiti aecefficacc, nv.
fi dc oafii. CDMNT cnaiiaCr
. . • ..j
Digitized by Google
ClHmacenfis Monafier^^ izr
CAPVT XVII.
^uomodo /epraparat adCapitulum ^ fvelquidfacia$
p ifi fibi conjams <olUm.
QV A N D o Tcilla puliatur ad Capitulum , ftamineum
fuum vndique detrahic & honefte componit , vt pa-
ratus Ht H aliquo modoaccufatus judiciumquzrerejube-
cur. Cum Domous Abbas dixeric Benedicite , inclinac :
poftaaam ▼encom fiierit ad adlooem Capituh , (i quid ei
cxoefliii aliaiio modo contingic , qixod altiis vidic » & dign^
poniericreclamare , ipfc prasuenienspecicveniam , & ilkm
veniS cbcb corpore proftiaco^oalpimqiie foam facecur : fed
^uantaciimque£iteatur,camen nonamplijjis pecicyeniam
prascer itlam ouam peciit. Qu6d H aHus de illo reclamaue-
itC|Cimc quidem quories de fe reclamare audieric,toties
quoque veaiam petit. Ou6d (1 fedens & reclamadonem de
(t audiens prius quicquid refponderic, quiim veniam petie'
rit^juflusvt fcprofternat,inipfofrocco,fuovnam accipit
percuffionem. Poftea proeo pro quoeft reclamacusjluln-
nec quodPraclato videtur,vel vapulare , vel efTe in culpa
leuiori : nam quxad grauiorem culpam pertineotjdehis
non loquor hac vice.
CAPVT XVIII.
t>t aUpu hmon.
MI s STS ftucem In culpam leuiorem Itaiebabet^vc
ipia quoque fibi Regula pnefcribit. Inter preces
norum , & Horarom omnium regularium , pro-
flratus jacet adgradum ^ poo offerc» non ofculacur cexcum
Euangelij , non accedit ad pacem, nec ad menlam cum
aIijs:(ednquadiesFefta duodecim Ledlionum agenda fu-
pcruenerit,folutuseft ab eoquod feproftrauit, vel quod
#cumalijsnon refecit. InEcclefia nonabftinetfe aLe^lio-
iie> i cancus impoiicione, nec i caeceris quae pnelibaui. Pri»
128 jintimsores ConfUetudines
uatadie veniente rurius intracin quo^rius erat vfque dum
fiat abfolutus. Abfoluituraucemmaximequando proftra,
lus jacetad gradum , & vnus Frater ad cum dirigitur , a quo
fibi qu6d fit abfolutus innuatur. Hocquoquemodofieri
folct abfolutio, fi eidem noxx adjudicatus poftca conci-
gerit , vt proaliquo delicto denuo reclamatus vcrberetur :
& fi hoc non erit , non ab(bliticur , Difi prii!is eius facis^dio
jacenti^ad gradu, vd ad vnam hmam vidcamr AConuenc^^
CAPVT XIX.
Vibimntque ftetem fkomodo ft^n dekiti4
ST A N s autem ante Donmiim Abbatem vel vbicum«
quc ftctcrit , id eciam non negligic vt habeac pedes
acqtialiter componcoS)& ounquamabiauicem incef Ibm-
dum diuancacos.
CAPVT XX.
Dehk qu€ non licet ficere ntfi adhoram loquendi,
EXiBNS 40ipiro!o,fi eftea dies in qntlo^tu noa
prohibetur , priufquim vUum verbpm dicat , libnim
accipit 6c fedet. Scando nihtl omnino loquitur ^ quod loi-
quitur , loquitur fubmida voce : Loquela lua & audientia
non eft niii de fpiritalibus^vel de his quibus ha:c remporalis
Tica carere non poceft. Si quid opus habct a Cameiario
quacrere , tunc maxim^ quxrit j fi opus habct vngues fe*
care , tUnc fecac ; Ci opus habcc jufticiam fuam , & paceram
iauarC) tunc lauat j fi opus habcc cultcllum fuum acuere,
tuncacuitadcotcmquiobhocpendetin Clauftro- fi opus #
habct quid de veftimcnto fuo ad folcm extenderc , tunc
extendit , & bene meminerit vt aufcrat antc Collationcm j
vel fi duodecim Lcdiones in fequenti no<5^efucrint,antc
Vefperos ^ fi qucm Fratrum infirmantem vifitarc volue»
jic,tunc maxime vifitat. Si autcmcft abfquc obeiiicndat
quantumad hofpiccs^uncumloquicurad queoquam famiit
lofum
Digitized by Coogle
CUmacmJU Mtmfimy. 129
:Iomin niC cum liceotia. Nlhil appeUatfinguIaricerfiiuni»
6d ad omiiiadictciioftnim ^nifi cfe pocre ¯e ^ dehis
iblet Jiceiiter dict mens & mea. Si qoero Fiacrem appellac,
nunqoam poco nomine appeliac, nifi Domnos adjungac,
& poerot F Attcs «omioac : tcempropriom nomen di Ao*.
nu, lemperFtaier pnemicdc
CAPVT XXI.
l>i wanmoni JSmgmnk.
SI voluerit fanguincm minuere, ipsa hora, qua de Ca-
pitulo exierir, licenciam quxric. Ec vthoc modbquo
fiac ordine perfequar : Accepca licenti^ , vadit ad Ccllera-
rium voluntatem fuam indicare, vtprouideac famulum ad
hujufmodi dcputatum in promptu efle poft Euangclium
MilTa^majoris. Eonamque momentoabfcedensde Eccle-
iia induit no6bumales ,non alios quidem vfque in diem ccr.
tium induturus, nec Choru intiaturus.. ToUenfque fafciam
de \e&.o fuoad hoc neceffitfiam pergic in co<|oinam regu.
krem , vbi brachium fuum denodac & cale^acit yfocac fii-
molom praefatum figno cancj!kro ex. Celleiario, ducicoue
fecum ad illam minuendifanguinis offidoam* Priufqi^m
ouid ahud^iciac ,facicant^&retr6 , & ter dicithunc vct»
ium ( Dmu is adiutorium memn imenie ( ficut edam ad opus
manuum ) & vt ibi eft cxtera fubjungit. Sicque faoguinia
diminucio inchoatur) filendum tenet nifi modicum quid
dicat de hoc quod inter roanus habetur. Abhinc furgeos (b-
tim venit in Refe^orium, aliquantii de Iibra fua comefuruS'
& de vino bibiturus ficut etiam per dics geminos fcquen-
tcs. Ad prandium fialij habent pitantiam ,iliegenerale , &
adcoenam oua tria. Si eft tempushyemale, lciliceta Ca-
lcndis Oclobris vfquead Quadragcfimam ,etfi Fratresge-
neraliter non nifi iemcl renciunt, tuncille poft Vefpcros
coenat. Sccundo 6c ccrcio die poft Capitulum vcnicns in
R cfedorium, dicit verfum rcfcdionalcm fimul cum pueris,
&habet triacoda pulmcnta j dic quarca, cafci quadran-
tcmy vcl quod untiun valec Qup die mduus quoque diur«
Tom. 4. R
130 jintupiiores Confuetuiines
nahbus ad Primam redic in Ciioniiii* Ad Nodumos
tribus nodibus (i obdormiuit , ncmo eum cum abiconft
inquietabic , fed etiam ad inceruallum in le£fco fuo paufaaic,
nec permiflus eft veniam petere in Capitulo fi quid eire-
clamatum eft de illo , & ftare juflus pro venia inclinauic.
Cauetaucemeodie minuere in cujus fequenci node duo-
decim fiunc lediones , nifi in Quadragefima j cunc femper
& in fabbato poft Vefperos minuit , pro eo quod in die
Dominica non jejunabit j In qua quia fadurus eft foris
Clauftrum proceffionem , induit quoque diurnales j poft
Completorium de chbus oracionibus non nift vnam
cit,6;cxiit.
CAPVT XXIL
Qui difnflini im Ecde/k mmeit ad /Uemms
Miffiram.
SE D vt redeain «d locnm Vnde panlnlbm dhierri inter
Ioquendum,fiadHoram iignQm audierit regularem,
&neftjfrClauftro, ipfum verbum quod habec in orenon
perHcit , (ed continuo cacec & oocurric ad oracionem in-
terefle t fedec in Choro , & quoufque Sacerdos Miilani
cancacurus fit vcftitus intendit Ledioni. A quo tamen pri-
mum icflum fccundi figni audierit, illico ceflat & furgic,
cciam ad duo figna quas puHantur ad Vefperos,velquo-
tiefcumque omniafigna puliantur. Veniam , quampcrit,
diligenterobferuat ne vnquam tardiiis vel celcrius quam
alij perat: Ciim aiijs fe fubmittentibus fe fubmiccit, cum
alijs fc lcuancibus fe leuacad venias, ad preces , & ad oracio-
nes. Alijsnon legcntibus, nec aliud quamfolum officiura
diuinum accendencibus, ipfe quoque nunquam librum ape-
«icad legendum , maximc in Choro , nifi aliquando Antl-
phonarium ad majoremMiilam propter aliqucm grauio»
rem cantumqui ad praeienscantacur.yel adVefperoslw
brumHymnorum propcer aliqnem hymoum ea vice ca^
oendumi &fi SacerdoseftHebdomadarius^inCoIleda*
Aeoiic^ei quod opus ha|)jieitt vidae 5 ant IbSua eft in
Digitized by Google
' Clmiacenfis Monafiertj. 131
Rcfeiflorlo, & juuenisadhuc poficus in cuftodia,ad vtram-
cueMifIirn,fi volueritjin Choro pracuidet Ledionem. Si-
gaa,quas cum manu fiunt pro Iocutione,non amat frequen*
terfaccre , Conuentu maxim^ cernente , & quoties facit,
facitreuerenter&proneceflitate, &nunquamabrque ali«
, cuius vtihtatisratione. Vt caetera membra , ita ipium quo-
que vifum cohibet a vagacitace. FinitS Milsacum fummo
iiieQcio iedec adledionc quouique pueri redeaut de mixco.
CAPVT XXIII.
SjA di/dplhd mMUOi mRifiSorio.
AD bonun |naodij vel cctnx^& in dormicoriiiiii non
afcendittlauatis manibus ibinm intrat io ICcfedontini»
Ad fedem fatmfadoancddcretro (lando reuerencer ex-
pedat Domnum Abbacem j niii ade6 Gt infirmusvcftace
non poffiCyXiinc fedec : nihil omnino comedit ancequam
le^oiitincoepca,Scanteqoam de manu Sacerdocis obla-
tam accipiac ; (i camen eft priuata dies , & (1 ipfa die noa
communicauit. De nullo guftat generali priufqu^m bene-
dicatur ^ fibimetipfi nihil vnquam apporcat practer fal 6c
aquam , nifi fortc generaliter feruiendo veniat ad fedem
iyam i Siquid ei per alium apporratur,reuerenter contra
porrigitmanum,&aiiquantulum inclinat : fi quidei vel ab
ipfoDomno Abbare, veli Priore ad Icillam fcdentediri-
gicur,extoco furgens aiciusinclinat, & quantumlibet for-
t^ cupiac abdinere , de hoc camen przhbare non dimittic.
Scucellam quoque applicac ad iilnmpottffimum Fracreni
quijuxuie fuperi&siedec vtcomedatffiis rennerit,appU.
cat ad inferiorem j qu6d fi & ille , quaacumiiis remaneac
qaodnoluic,yelnon potuitcomedereynon tlttttic quoque
iongi{i$' ad quenquam alium Fratrem pro vlla gratia pri«
vuiftk^MMc eantikm amouec fcuteUam , vt collatur a feriii.
cote. De niicis ,diligentiffim^ cauet ne quid vel minutif-
iimum cadat ad terram Sc pereat j cum cultdio "corrodie
aas de m^afali , vc ad vlcimum cum flabcllo gramineo in
faldfam «lihginCBr , ad eie&nofynam dcferancor.
K ij
Digitized by Google
m
1)2 jintiquiores Conjuetudines
Quaodia ancwn noD eft i Goouenm (epantusvtficoAtt
inSifmis,aecvnutngraniini gqflat pipens,ncc vllo modi^
quicquam potionis pro aHquainiinnicate,DifiinRefe(florio,
Euchariftia ezcepti Minim^ quoque bibit aliquaDdo,nifi
pateram cum ambabus manibus tenendo , & nunquam nifi
fedeDdo. Quod fi per vices contigerit vt alijs confiden-
tibus ipfc imprimis non adfit,poftea venicns ad gradum
cumfigno petit iDomno Abbace licentiam comedendi 5
quo annuente, qux cum alijs fecififet & dixifiet, eadem per
fe facit & dicic , id eft, ante & retr6 , & verfum, fi cft pran-
dmm ^Oculiomnium, drc. Si coena, Edent pauperes ^f.in-
clinis, Gloria Patri , & orationem Dominicam : eredus
manu & ore ita bcnedicit , Oremus jBenedic Domine f^c^
Inclinat Domno Abbati,& receditvtfcdeat» Qu6dfi opus
habueric aliquando vt,priufquimc«ieri,fnrgacinienfa,
rurfum veniens ad gradnm, & nianum ezpanfoi tradim
^ peaore tnbcns «cnm hidttfinodi iigno lioenciam qweriC
abeundi ^ qui acc^d indinac quad gyrando;, 6c yerfunl
didCffieftprandiumyCaaffr^^^n/iKryCj^r. \xi^6x£»yQUirid Ps^
tri j eredns , ApmmtibiJ&c, fi coena, Memoriamfedt^
& « BentMhtt Deu^y &c, bidto ante & recr^ incedic pede^
centim cancando Pfalmum, Mifenre^ vfquead oftium Re-
feaorij ,ibiquc fe inclinans contra men(am principalcm
didc omnia quje in Ecclcfia dicuntur a Sacerdotc , vel ai
Conuentu,ideft, Dijperfitdeditpaupenbus, &c. Nouifiim^
^idoance&retroexic. Qu6d fi non amplius quam kmei
eo die Fratres comedunt , tunc non alios verfus dicic cjuim
ilJosadcocnam pertinentes , & ^gim/u tibigratia^ : verum
nunquam ad vnam viccm facit vtrumque , vt ^ cardiiis
qudmaljj veniac,& ciaiis furgac.
• CAPVT XXIV.
De habitAtionefiui^ ^poJifrMdkmyt^poficmkm:'^
T^OsT refedionem, ad hanc horam majori ftudio
qu^™ aliamrfilenrium eft fibi indiaum,acfecunu
oum quod cempori tcI ocdiat eft confeipMicwo/aoc iii
Digitized by Google
Clumsanfis Mtmdfimi, 133
Ckiuftroiedetlegieiido Tel amtando^auc fi pergicdormu
|um & legcre voIueriCf jaceodo legic , & tta compoficus
ac ii ftatim cnpiac obdormire : non modd ca figna quae cum
manu fiunc deuitac , fed etiam nutum oculorum nequa*
quam dirigit ad ledum vllius Fratris , vt illuc vel admo.
mentumintueatur. Poft nonam (iue fitim habeat^fiue non,
tamen non dimittic cum alijs ire bibituris. Quocies poft
Vefperoscoenatur , coena fada dormitorium aicendit ^ cuU
tellum deponit , diurnalibus calceis detradlis , no(fturnaIes
induit , venic in Clauftrum federe : Vbi ad illam horam
quamdiufedec tancopere filentium ftudet, vc fi fcribendi
fciolus forte quid fcnpferic , nec pergameneo , nec ipfa
penna quicquam fonicus vllo modo commitcat. Auc fi tar-
dius quam cacceri de dormicorio defcendcric , tam lencb
pedem ponit, vteius inccllus^ Ii videcur ab alijs,miQun^ ca-
men ab vllo poiEc audiri.
CAPVTXXV.
POsT Completorinmc&miterumfianttresomtiones,
ad has locum tenecextremum , & Priores anteriorem.
Afperfus iSacerdoteaqua benedida , & veniens ad oftium
ficclefiaBcapuecoopecitcum capella, necampli^denudae
^ue dum collocaueric fe in ledo. Hacc pauca, vc memo*
ria; occurrerunc, de multis did^a finc , quibus omnes Noui.
tij, fi fien pocefl, priiksfunc inftruendi , quam Coliegio
ooftro fodencor.
■
CAPVT XXVI.
De Qonfefioney ig^ petitione N^iMorum.
1'N vica quoque (eculari quaccumque concra falucem
aiuroaB lu« commirenmc , omnia Domno Abbaci ad
pcmfei&onem manifeftanc. Poftea quum d vifiim ftieriCj^Ju-
jiecjBo^immmefcinCapicnliimvcniie.C^basveni^
1 3 4 Conputuiinit
tiba» teVeiiiam petendbuSypoftqiHiin fiufaGeriiir, icemm
quoaoe vt prii!^ aliauanta infinuat de aufteritace difcipliiue
reguiaris , & inter alia non tacet melius ede, vtfinebene-
didione ad feculum redeant , quam accepta benedi(Jiione
de cartero non perdurent. At fi ipfi c contra omnem obe-
dientiam & ftabilitatem pollicemur, annuit tandem eos
benedidionc confirmare. Commendat Fratnbus vt ia
orationibus fuis recordentur eorum , & aliquando, fi vide-
cur, vnum plaimumpoflfingula^ Horas io iiiodie pro eis
cancari.
CAPVT XXVIL
VE N I V N T fld pedes btni vel cemi,poft Eittngeliinii
majoris Miflac ricc benedidio eil agenda , iL hoc
inodo inchoaDda. Singulis e(l rcripcam qiiomod6 profi.
teannir,qaodeftbaittSnodi: Bgf frnttrpmin» fiabiUtdm
tem Monacki , & conuerjionem mcrMm nuomm , ^ oUdiert'
tiam ftcttn ium requLm S^Benedicti , coram Deo ^ fanfhs eiut
in hoc Monafierio quod eji confhutium in honore B B . Apofi. Pe*
iri^ Pauli j inprafentia Domni N. Abbatis. Hoc modo
Jegit vnufquifque in breui fija , & ipfam breuem mittic fii-
per Altarejugircr ibi fcruandam. Si Jitteras ncfcit , legit
proeoalius, lignum tamen aliquod manu facit in breui,
Petunc ter vcniam fuper manus fi^ genua j ter etiam hunc
verfum diccndo : Sufcipe me Domtne fecundam eloquium^
tirc. & cories a Coouencu fimiliter eis refpondetur : Tec*
tia vice* GUria Patri adjundo , gyrum faciunc , ica popli.
tibus flexb , & poftea proftemant fead orationem. Doni*
nos Abbas ftans imponit Kffie eUifony Pattr nofier^ P£iU
mum Mi/ime ^ praBmiffis bis verficiilis » Sah»s faiy^t.
Mitteeit/i^. NmU ffefdai^^. Efieeit^&e: Sequuntur
lue benedidionis Coileifbe: Detu indnlgentiartntt^^.'De9m
fniperceMemimy&cDemineliSV Chkiste quiesvia^^e,
Sanfie Spiritria qni teDetmt^^e* CucuUas iu benedicics
i}«MMirIfisvCiULi$T£ fai^caqnabeaediAacmii^ig^
Digitized by Google
Clunideinps Monafiertj. ijj
Sed Noaidj (iia benedi^ionefiinn confurgunt ab oratio-
ne , exuunt froccos , & induunt cucullas. Inter exuendum
ruifus didurus eft ad iingulos Domnus Abbas : Exuatt§
Dmmiuu^ ^c. Inter induendum. Jnduat tty&c, Circum-
eunt per totum Cliorum , vt omnes Fnuresyabipfo Dom-
no Abbace indpieQces,o(culencur. -
^ CAPVT XXVIII.
De h^hitatione illorum in illo: triduo pofi
benedi^iouem,
IN his tribus diebus non dcnudantcaput capellocoo-
pertum , in cucullis dormiunt , nihil omnino loquuncur,
ofierunc adpacem ^adcommunionem veniunt , quod non
aliquando dimitninc , etiam fi eis aliquid condgit dor«
miendo. Tertio tandem die,ciim Sacerdos fuerit eos oicu.
lacus , de capitibus eorumabftialiit capellum , &de cxtero
jicet eis , ficut alijs Franibus , loqui ficexttere cucullas. Si Moiuchi u
quis infirmns > & > vt atunt ; ad iticcunendum benedidio.
Aem acceperit , & pro inHrmitate filentium tenere non po.
turt^cumalijsquibenedicuncur capita contegentibusipfc
quoque concegit , & omnia qux illi £icinnteo triduofimi-
liter facic , vc quod prius omiflum erac fup pleacur. Eigo ab
illo die nequaquam vlterius a Capitulo feparantur 8c
Domnus Abbasfecundum gratiam , quac fingnlis eft data,
jubct cos de ca:rcro in Ecclefia (eruire , fcilicet , vt leganr,
& canccnt , qui hoc fciunt j & qui aliud non valenr, cande-
Jabra &: churibula porcent. De his camen,qui Saccrdotes.
funtvei LeuicXjdihgenter examinat quomodo finc ordi-
nati, qualis liteorumfcientia,qualis confcicncia, & per
aliquodtempusprobateorumconuerfacioncm ,antcquam
eis nuius minifterij licenciam permittat. Prxcipuc qui Sa«
cerdos erat antequam yeniret^omnino ab omcio prohi.
betnr, vfquedumijtpi^ prorpidensaddiTcatquim muld-
Elici ftudio tale Saciamencnm tradecur i nobis. Sed vc
\c meminerim , tam qui escaminatur , qu^m qui jam exa-
niinatialiqiio modo femire jubentnr , vnufquiique iilonim
* •
Digitized by Google
136 ft/intiofuwres Confuetudines
in Capitulo breuem diligenter attendit,vt animadacrtat
fi c(l ad vUum fcr-pcus obrequittm , quod vei io.£ccic»
/ia vel exira ilc ageodum.
CAPVT XXIX.
De Hehd^mddmo CMiore : ^ ii eo ^ noums efi
dd JnmuforitmimponendMm , wel dddiiqnMm
LeSiionem^ ^eUliji$odReJpon/onum,
SI eft ooatasad Inuicacoriimi ^quando ipfum inchoat
(lansad eiadnm cnm fuo Colleea^vel quando finic»
vtraque vice racic ant^ & iecr6. Si ex duobus cantaturis In-
uitacorium^eft Prior nocacus , cunc etiam Hebdomadarius
erit, per cocam Hebdomndam Offidum MiiTje majoris im-
ponic, ad quim c^m in die Dominica^vel in qtialibet et
iimiii^omniangnannt pulfanda^ad eum perrincc vc ipfe
primas fcillas incipiat pulfare,& poftea cappa fcvelhre,
vt Chorustcneatur abillo j qui & incenfum fibi allatum,
quo Corpus Domini ante confecrationcm eft incen(an-
dum ,in thuribulum ponic. Quandofunc Fracrcsad pacera
& commLinioncm,licct ci (cdere. Quoties in fcpcmiana
fuennt duodecim Lediones ,ad omnes Horas imponit An-
phonam , prastcr ad Vcfperos , ad quos non imponit nili m
ulifcftiuitate de S.Tnnitate, veleciamfolemniorequim
eft. Quando omnes ad majoremMiilamrumus indutial.
bis , non ad eum ,fedad Aimarium peninet Officium nHU
ioris Qu6d fi non Hebdomadarius , tamen ad a!i«
quam Anriphonam Noduniorum notatus eft » ciim inu
pofiierit eam,finicoprimo verfu Pialmi, facitant^ & retr6 1
ad legendum multum inclinis& accedit&recedit,nifiea
vice,qu^ Conuencus nondum conredit,noneftade5incli«
nis ) & poftquam legenc^ rurfus ad gradum nonfblikmanti
&recr6facic,(edeciamiilamTeniamrupermanus\ gcnua
praemitrit. A quo eriam notandum hoc moris eiTe noftri,
vt fi quam propheciam,maxim^ vbi nihil habecur hifto-
ricum , legericin Dominicis nodibus ,ad finem Led onif
nondicat» HaeekenDimimtf^icdfTmaMtemjDmme ^ ficut
etiam
Digitized by Google
ClunUcenfis Monafierij. 137
ectam ad finem cuiufqae codids Prophetanin pra;le(5^i.
Qu6d n ad R.erponrorium notatur , hic quidem moderat^
incliDat , & antequam imponat , & podea finito verfu, vei
GloTia Patriyfi hoc eft aajungcndum , facit ante & retr6,
& poft verfum ad aliqiiod momentum incUnem fc fubmif»
cit^ & ii cum alcero eu canucuros , cancabicad giraduiu,
CAPVT XXX.
De Sacerdoee Hetdomadario.
QVoD fi rcripciB eft n Sacerdodafiiogatiiry & m
praeieoti fepcimana majorein Miflun GaDCaaertc, ia
ieqoemi Gancabit matatinalem. Delusatttem, quaedfido*
rus eft^noo panca fdredebet corde tenus: primitaa tres
CoUedasad Ctorica quindedm graduum anceNodur-
nos,vel(!pfa!modia protendiconi^ue adfinemP/alterijy.
Colledas ad fufiragia Sandorum , Colledaa ad Officia.
Defandorom , ad Piaimos pro £uniiianbas , ad pfidno*
diam Deu^ attrihuf. Vfusquoquenoftros multifitfiam (ci-
re debet , maxim^ in Colledis dicendis & ordinandis, vt ia
Conuentu nihilvnquam dicatquod abillis vUo modo dif.
fideat j Sed quantumlibet fciolus fibi de omnibus vidcatur,,
camen non debet dedignari frcquenter & de fingulis Can-
torem & Armarium interrogare. QiJotiens autem fiunt
duodccim Lctf^iones , poft Nodurnos lcdurus Euange-
hum non prius exitdeChoro quam ex alternatione mo-
dulantium ventum flierit ad illum verilculum , PUni fitnt
tttU ^ terra ^ U cuQcfeftinantec lauaas manibos iaciariam
intrat, veftitas alba, ih>Ia, dc caibla rrHrfas verficalo iUof
impofitO) Ptr finfftUs dies , proeedic ccnen* ambal>asmft.
aibas Enangelij texcom reuerentcr concra pedas redina-
«im, quemeciamacoedeosponit in medio Altaiis&ciim
sncenfofacitfupereufnrCrucisfignumiemel tantum | ii^
clinat fe ad orationem maxime Dominican^yad vJtimum'
verfum H ynml pnefigpati erigens fe tojiie acicnm de ai*
tari deoiculaco , ta peig^ ad analogium , cootc» quem
csiam Conuencus cotas cnniicrfiisinBllnaf,. Matunnislaad.
Tom. 4«. &
I3S t/intujniares Con/ucUidines
incoeptisoonfemouet^locoTfque dum dizeiit com a&js
Gloria Patri , 6c aliquantuliim inclmans , quibus fe erigen-
tibusipfe quoque recedit-.Vcriim femper accelerat vtpritis
fitreuerfusinChorum quam primusPfalmus finiatur. De
incen fo ita gerit, vt prim um mcenfet faciem Altaris , tunc
fuperficiem manu ter cum incenfo porrefta per diuerfk
loca latitudinis Altaris, & fcmel in tranfucrfum , tum retro
dextrum cornu Altaris,tum cornu Altaris finiftrum. Incen-
fat etiam Altaria quazque minora Cboro proxima,8c fancbe
Cnicis A Itare, faciens pec fiogula cum incenfo Crucis tan«
cummodo iignum.
In priuacts diebns quorieos bis comeditur, priufqwbi (i^
^om puUecor ad Terriam, manus boat ex more, ▼( oiario*
flie fada moxSacerdotalibos ioduatfe,&Terriam impo-
nat. Qui fioiti^litania, qu^ M i(]a pcvuenitor^cikm deom.
•caca fiieric Tfquead ilium verficulum , Onmts pnSi , exit de
Clioro, vt cafula quoque vciliatur , 6c cum proceffiooe
^eniatante Altare. Sidieseft talis vt non nid femeicome-
datur,ve(lit fe inter cantandum litaniam: &n proceffio
cft agenda, vt in quarta & fexta feria in Quadragefima,
nonle veftitdonec 8cip(a jam fada fuerit. Accedensautem
portatSc ipfe Codicem miflalem in brachio finiftro j quo
depofito in dextrum cornu Alcaris , inclinat ad orado-
nem,maxime Dominicam , velfi magis voluerit, Domine
fanite^^c, Ofculatur Alrare & tcxtum Euangelij,datIo-
cum Diacono vt ftare poffit prope dextrum cornu Altarisj
ipfi: quoque ftat prope finiArum , & inclinis contra Dia-
conum fimiliter inclinem, dicit confeflionem : cujus etiam
fbrma iu eft prsfcripta , vt ncc ad Miffiun , nec ad Hoiat
qoibus eft dieenda ^verbis amplioribns dicatur quimiiii*
iufinodi : Cnfii§9r 2>i9& mmiiim SawBk am, & vokm
Paur^ qula pe«mA €»giMhlie>i iHmlmu^ &0ptre^mek
aifyk\fnierxm 9nm fnme* Ktfp, MifireMmrv^iem»
fupenmDem^&diminatvobifomnia fetedU ve0ra \tihrei
V9$4tbeemUwidle^ eeitfemet&teiifimetveiin omniopere bono^
& perdtUMt vos advttam atermm^ Amen. Ad Epiftolam
(edet yfque dum ad Euangclium venitnr. Diacono Ie6):uro
dac bencdidionem iiuiumiodi , Deus nUfttedtur vtpi &
Digitized by Google
Cluntacenjts Monafterij. 139
btneditdtit^ vice fbc prope dexcrum comu Alcam,&DiA«
conus prope finiftrum.
Hicaucenmoneftindignum meminiflequa diligentia, ^
quoqueftudio adDominici Corporis&Sanguinis confe- JJJ^*^^
crationem csi communionem fcruiacur : prinium propcer n
hoc ipfum fadum eft vnum armariolum antefaciemma-
jpris Altaris optimc compaginacum , & mchnfecus pannis
¥e(bcum , in quoDiiiil aliud recoi^jditurprstcer iik vceofi-
lia , quac neceuaria famad MiilanppEi fplemnia duncaxac in
Conuencu generalicer aeeiidAnia||;p^!a^ duo caljia^
aurei cum pacenisdiuer& qiianritaci8:|.Mjfc jiia ^orppialia,,
vnum duplum , Hcuc omnia corporalia (oljBllc effe ad pri-
liltis^Miflas , ^cerum Hmplum. Minor calk cum duplo
ad ma(ui30j|lem Ntiilarn ^ majpr j^oi j^plo acl
||||^m'^;^naiB & vnum Hmplunn ^i^^pi^ j(if(K;4«^^
j^pi;pil4|j^|ris , vc a prioribus noftris accepiypropcerhoc vt
MiDMpflppoiliceireconrrapenculum ignis:concra quod
iffbrtb contigerit, crcditiir a multis quia multum valcac
expanfum. Itcnubi cll: patcna mcdiocris argentea, 8c
aurea fcutclU habcns opcrculum eiufdem mcraili , fabrili
opere colligatum ,ibi ampullxad lubminiftrationcm vini
&:aqu.T;nam & ui ampulla vmum ante confecracioncni
folecoftcrri. Ibivrceus argenteus,cum appendicio fuoad
inanuum abluuonem : ibi bnceola plura, une quibns ila.
gula iacraca yaia nec leuancur, nec quoquam porcancur»
^fum aucem armariolom habec in medio cabulacum , yt
quxqpe facracioia finc (urfum , cascera deqrfuQi.. A4m>H
ciumMifiarum reieiacBr ^ii^n^oce (jaStfiifiJ^f^Ui^xk'^
abeiusfuffrag^neofflisiijiMii
tunidefuper op<^|iir^aiii^p^l»namibi poi^^Anti|aiil|
Cfltrporali ^ calicem ver6 ,9lllMt9WPt9 l<>ngMin «cfieB^q
cenens^6: dtfiM0qr.operiens,porcac ad ampho|jini| tiiiy 5PMg
l^l^^la^aqi^mper eft in Ecclefia, & in loco competenti,
vc omnes ibi caliccs lauentur quorum vfus eftadpriuatas
Miflas. Ibi quoquetuncHebdomadarius apporiatum ca-
licem diligenter lauat aqua bis infus.i : & fi non eft Sacer-
dos vel LeuitJ, qua:ricad hoc fibi Vicarium alterutrius or-
140 jdntiquiores Corjfuetudines
quoque in fundoipfe calix confricetur,nefort^aIiquan.
tuiiimfoetifcatpropter vinicrebram infufionem. Ergo la«
uatus reportatur & poniturfuper amiariolum.
Subdiaconus anticipatlauaremanus vt ipfe adminide-
rium calicis fit paratus : quem interim , dum Euangelium
legitur,accipiensfimul cum corporali&patena cxperitur
fi quid aqui in illo remanfit inter lauandum , & efFundit in
caueam de laccritijs tegulis fadam in proximo A Itaris, ficuc
altera fadla eft paululum remotiiis , vbi idem Subdiaconus,
& alij fubminiftri, manus fuper ea lauent. Stat juxcaSa-
cerdotem vfque dum Euangelium finiatur. Ponit corpo-
rale fuper Altare , calicem rerinens 8c patenam : comitatur
Sacerdotcm prxcedentem aliquantulum contra Fratres
vt a fingulis oflferatur : a Diacono aqua & manutergium
apportatur ,& reuerenter exhibccur j qui lauatis manibus
acceditadaltare,8cvthic propriedicam de majori Mifia,
Ttrumque corporalc, velquodin Altarifemper jacet, vel
quod Subdiaconus apportauic,accipiens expandic j polli-
cemtamen & indicem vtriufque manus combinatos dili-
genter confl:ringic,ne velipfa corporalia cum eis tangat,
cum quibus hoftias habcbit in proximo tangere & tratflare.
Confummata aucem oblacione Sacerdos quoque lauat
manus , cauens & ipfe poftea ne aliud quid tangat cum di-
gitis quibus corpus Domini eft tangendum. Subdiaco-
nus portat hoftias ad Diaconum fecus Altare ftantem & fe
operientem , vt de omnibustrcs,quas voluerit, eligat ad
confecrandum : propcer quod dimilfa patena cum hoftiis
fiiperaItare,vinum,quodobIatumeft,funditurab ipfoquo-
qoeSubdiaconoin alterum calicem tantumque relinquic
quod fufficitad confecrationem. Ad quod tamen ipfe non
mifcet aquam , quia ei nec vinum nec aquam licet infun-
dere , fed allatam ampullam aquas fimul cum calice dat
Diacono , vt ille mifceat : dat & linteolum vt calix deforis
tcrgatur diligentcr , ne forcc quid vini vel aqax extenus re-
maneat,& conlccratum pcreat. Hac vicc non cauet di-
gitos Diaconus, quorum fupra memini, difiungere, qui has
noftias jam pofuitquascrac poficurus : fic tandcm calicc
fuper akare pofico, Subdiaconus cum patcna &ulla
Cluniacenfis Monsfierij^ 141
reuertens , patenam hodijs refertam ponit fiiper armario.
ium , 6c ampullam in loco quo folec referuari : accipit aliam
patenam argenceam intra (cutellam auream reconditam,
&c tergic (ludiose cum panno candidifOmo prope armario-
lum propterhoc ipfumjugiter pendente, & poftea cura
linteolo honeilc&reuerenter inuoluit. Sacerdos incerim
calicem&hoftiam iocenfans Facit cum incenfb fuper am.
i>ocrescraces,& voQiKi quad circulum | inceniat quoque
conm ▼tfaqae Alnris comaa dexnroiii&liaiftniin , quan-
€&m nuuiiiiii exeeiidere podit , pedibos camen immods;
deinde reddiciiuiribalum Dlaeonoy^^ui priitt incenfitSa.
cerdotem , €c cafiibm inter bmohia venos pedes crdat $
IpofAeA faciem dextri cornu Altaris & ruper(idem,adex(re.
mum iiniftri faciem & iuperiicicm.Si vct6 dies feftus adeft,
4|uittque illa Altaiia principaliaproxima incenrat,6ciU«id
ad quod Conuenttts ad VeCperos & Matut. Jaadetiui^ vbi
& cereus tam in no^e qu^m in die arder.
Notandum autem qu6d in omnibus diebns feftis & Do-
minicis ad majorem Miftam ptxdi^ts. Altaria bis incenfan.
tur 5 primo videlicet poftquam confeffion^ fiiam Sacerdos
& DiacoDus fecerint, & poll; offerenda Similirer ad mino-
rem , ad quam omnia figna pulfantur : priuatis ver6 diebus
ad majorem MiOaiii icmcl mcenfum offertur, (cilicct, poft
i)ffereiidam, & lolummodo facra obIatio,qua: eft in Aicari
principali , inceo(atur. Ad inajorcm MilEim nifi (igna puU
lentur , nunquam inoenfimi ofiertur,' Sdendum quoque
tfuomam iiue tresliuequinquebolHaB coniecrentar^iem.
||er Saceidosmediam accipn 6c comiplacmcea in caUce
Aoit , ipiSmqaediaidic, &?nam pertiailaniin SoBguinem
«itetic,& fe fk medil, Diacomim fdiqd& «onunonicare
«on neglieic.
P oftquam autem Diacooui Almre , ▼el talis eft dies^
Altariainceniauerit, &aIiquemEpi(bo^m»vel Abbatem
£ fbrs^ a£Rierit , jflx»«okimoim cibonj ftans , thuriboium
Connerfb reddit, ^ quo & incenfatur, & ibidem manec
ju:clims,{icatad primas 6c vlrimas CoIIeftas , donec Per
>0mnia facnia fitculomm a Sacerdote dicatur. Conuerfas
i|aoquc£$»ppae(b iaOioro, pri4s ilkm incenfat qai ea
142 jdnticjuiores Confuetudtnes
indutus eft ^ deinde incipiens a dextra eodenn modo & ofi
dine thunbulum portat , quo iuperius diximus , his qui funt
inChoro majori vcl minori^hoc plus faciendo ,qu6d ia
niinorem Chorum exic phusad dexceram ,po(lea ad fini.
ftram. Poft hoc yer6 exiens inceoiat cos qui excra Cho-
nun fiiDC,iDcipieiis ab iocroitu Chori io iiipefiori parte,
detDde alios, iicuc fttnc in ibriooibus (ins per drcuitum, po»
ftfein6ip^niinoca Altaria quae(unc prop^ Chorum^quaB
k Diacono non incenlantor , in anteriori parte , & in latere
deztrOf&in finiftro , non camen prxfumic fuper Altare ma-
nom excendere. Quod Ci ahquem Sacerdoeem Miiiam ibi
cantantem offendcnc, vei ipfe vel Lhaconus, fi compe-
tencerfieri poceft,eichuribuium ofFert,& ipfe Alcarevd
iacram oblacioneni incenfans^eithuribulum reddic^ipfe-
que Conuerfus vel Diaconus eum reuerenter incenfare , 6c
cafulam incer brachia apcare non negligit. Cum autem
Per omnia (^rcula , frr. ance Pra^fdtionem audierit, fi jara
de incenfandis Altanbus rediit , vel fi ibi pra^fens eft , vt ia .
priuatis diebuSjvadit poft Sacerdotem retro : qu6d ii non-
dum redieric, mox vbi rcdieric, illud idem fecitj & poft
Diaconum vadic Subdiaconus, manu furfum excencace-
nens pacenam ica , vc pra?di^iim eft , coopercam : £c ia
doodecim Le&ionibus noc folec faceie vnus miniiltainmi^
manens poft Subdiaconom. Qui quando illoc adna^iuni^
alrii^ indinanc, ecedi pofte» i&nces donec SiisSiw ind-
piacur.
£x hinc Sacerdos omnia eodemmodoaeic,ficut&in
qualibecMiflapriuatadeberentagijdcutalias didum ed.
Vnus aoiem miQiftrorum , qui kmper duo debenc eflb,
ftanscum BabeUo pope Sacecdocem» exqoamurearum
infefbrio exurgere incfpic , donec finiacur ,eas arcere fa»
crificio ,6c ab Alcari, leu ab ipfo Sacerdotc non neghgic.
Diaconusver6 , Subdiaconus, & vnus miniftrorum,fidies
fcftus eft,acclinespoftcamanenc orarioni incenti. Notac
tamcn DiaconusquandoSacerdos ad Supplices te reptmtit
inclinatus fc ercxerit, & tunc quoque ipfe fe eleuans,vc
quatuor digitos , quibus Dominicum corpus tangendum
& diiuikiiiium eft , abiuac , ia parcga>.ance fupxadtdum
Digitized by Google
Cluniacenfts Monajterif^ 14S
tfmariolum (ecedic. Ecfciendumquonttm nonmod^pro
aoima ipiius , qui ipfum vrceolum ,quo aqua fiindicur, 8c
concham , qua fufcipicur,dedic,fed poft offerendam cam
ipfe quam Sacerdosmanus ibi ablnences hanc Colle^m
dicunc ; Oremm , Abfoluc Domine animam famuli , ^c. cam
alcc,vc Conuerfiaudientes,qui fibi fcruiunc,poflintrcfpon-
dcrc , Amen. Digicisabiutis& terfisad locum, vbi primi-
tusacclinis mancbat, redit^aitiufquc inclinanscontinuo fe
crigic, poftmodum ftans &diligcncer obferuans quando
ad Per ipfum ^ cum ipfo ^ in ipfo ^ crucesfuper facrifi-
ciumfacereincipiacSacerdos : Quodmoxvcvideric,mo-
derac^ ac pedccencimad Alcare accedcns,priLis dexcrum
comu Altaris , deindedextmmiiumerum Sacerdocisofcu-
latur,&poftdk corpoiaie cnm duobus medijs digitisma-
aus dezcrsB ex vna parte renaouet , 6c Sacerdos ex altera,
cnm quibus £c caficempermedium cenensyparumfuble-
.yare > dum.Sacerdos dicic/'^r mmdM facuUy ^e. &poft«
nod^ipfumcorporaleexeadem partefuperponerepro-
jcurac , & tandem lediens poft Sacodotem in locum , vbi
mtpriiUyiterum acdinis manee^donec ei dSubdiacono
patena argenteaofteratur} qui Subdiaconus non priiksfe
erigit,neque de loco ,in quopoft Diaconum acclinis ex
quo Sanfhts incocpcum fuerac, inanfcrac,recedic, donec
dSacerdote Panem no/hum in orationcDominicadicatur^
Scdtuncinde fcccdens atque reuerenter incedens,&lin.
teamen dc patena deuoluens , manuque lintcaminis parte
inuoluta ipfam tcnens, partem eiufdcm lintcaminis pcn-
derc ex induftria facit, vt Diaconus quoque cum digiris
mediislinteamine inuolutis eandcm patenam ab ipfo oTcu-
laote eimanumacctpiens,finica oracione Dominica ofFe'-
lat Sacefdoei : propter quod tamen pollicem & indicem
minimbdifiungic, ficut tuncnondifiunxitquandocalicem
cum Sacerdote leuauit. Et (ciendum quoniam quidauid
ide pnedi^ pacena prinatis diebus Subdiaconus £icit , ooc
idem in duodecim Le^onibusille miniftrorum,quipoft
illum manere folet» agere confueuit. Poftqu^m ver6 Dia-
conus Sacerdotipatenam obtulit,ibiprope dexcrum comu
Alcatis oxatiom^ iapit»inteDtus manet acdinis, donec Per
r
144 ^ntiquiores Confhetudines
omnia fecula faculoium dicatur. Sacerdos ver6 accipient
camcum mcdijs digicis ponit fuper corporale ad pcdera
calicis,& poftquam fregerit hoftiam, vnam particulam,
vtmoscft ,mittitin calicem,duas fuper patcnam , & cura
corporali tcgit vtramque. Priiistamen fuper ipfum cali-
cem ,digitis quibus tetigit, diligcntcr fricat & excutic , tic
quidforte inter frangendumde corporeDomini adhxfe-
hc : manus iDcerim cum fuimno ftucUoclattdens & in ma-
dum cnidsadpedtts applicans, fcrdt iedriiiiiUn Diacoo»
reuerenter indioaiict » & cafulain ciim doobtts ms&xi^ dL
gidspon: pacisoiculttroincer biSachia apcanct»dansiUif0b>
ceinydcindeSttbdiacono»& in procedendo cpotnCon^
nencnffi^dttobiis miniftiis,advltiinuin veniens fiipergr»-
dnmanceanalc^amdatpacem cxceris, ficuc annotari dcb
crenimtts »ia ^oinqae pra^cipttis feitiuicacibus coco Coi»i
«entni|CaBcetisaucem dicbus , exeepcis Sabbads in quibua
caenittnc jejunia Quatuor.Temponim , 6c excepcis MiiZis
jejunij in reftiuitatibus Quadragefimx , &reliquis jejunijs^
inquibusfeftiuitasduodccim leckionum euenerit,quando
vna hoftiaoffertur , &pax vni a Diacono dacur >iic irurad
pacem : in tertia & quinta feria , & Sabbato femper dexter
Chorus vadit ad pacem , prseter illum cui tale quid in nodc
contigit : in fccunda , quarta , & fexca finifter : in Domini*.
cis autem altcrnacim , vt alcer Chorus in vna , alcer in al«
tera, ilcuc aicemadm incipiuncurHymni^Andphonx &:
Pialmi ^ab vno Choro in vna liebdomada,Ab altero io alia^
Si ver^- reoefiiri fbnc in cappis (eu in albii » (ecandam <&
gnicatemordinis ibant adpacemyYt primo loco Sacerdo*
tesiictttrant pnoces) SecniidoDiaconi stertio Swdiaoofc
ni y deinde alij (icut ordoeomm exigic : ad extremttm CoOb
nerd Siaucemaliqui func incappis, & aliqui in albis, tx,
aliqui in froccis vel cucullis , fecundum dignicacem ordib
■is priiis ibunc bi qui in cappis , ddnde qui in albis.» poibeM
moquiinfroecisleu cutulliserunc^ncuc femperproucad
conuerHonem venerunt feu a Doinno Abbate leuari fiio^
fiue fint Cantores , fiue Conuerfi.
Notandum tamcn quoniamfiDomnus Abbas proptcr
aiyyiampidonabilcm f aufam queiQlibcc.Coauerrum leua.
ueuc
Digitized by Google
Cltmiacenfis Mm^er^. 145
ueric in Capitolo& iii Refcdorio, cameii oidioem illam
feraabit \ ad paoem ver^ & ad communionem , ficuc & ad
aquam bKnieoidam» iecuodumordioem cbnueriionis ibic.
l>riuatisautem diebus Coouerfiis, qui feniit de candelabro^
quia alba indutus eft , primus podquim Sacerdos fuper
gradum venerit, vadit ad pecem. Ac Sacerdote ad pa^ «/.•fRNriai.
cem procedence , Diaconus ad Alcare accedic, duifque
Hoitias , vel (i plures fuerint vt in Dominicis , frangic & di*
uidit , quas Sacerdos non diuidr, feparatim dimicric , vt de
altera ipfe , de alcera Sacerdos communicetiir , & fi, priuf-
quam Sacerdos redeat, perfeceric,nufquam tamen recedit.
1II0X vero vc Subdiaconus &Miniftri pacem acceperinc,
manus abluere in pifcina, qux eft prop^ Alcare, non negli-
gunc , & Subdiaconus pacenam auream ad Calicem per-
cinencem , quam pofuerac fuper armariolum , rcporcac po-
• nensfuper Alcare,& fimul linceolum extenfum in cranf.
uerfo Aicaris, & poftea flac inclinis incer reclinacorium 6c
de^ctrum como AlortSTfqpedomredeac. Qui.rediens , 6c
ttfiii porrioncolam DomioiciCorpofis^quam fiiniptaras
, de pacedaacctpiens cum duobus medijs digitis uniftraB
manus , patenam modic^ Diaconoporrigit } & fuper Cali^.
cem ip^in porrionculam fomens » poftei eondem Calicem
tom Sanguine Diacono datVnosaoiem de miniftris collic
dearmario fcotellam , 6callatamteoec cum linieolo fuper
reclinacorium , quod eft , quantum puco « proptw hoc ma.
xime fadum inter duas ciborij columnas : ^uper quod Dia.
conusmitcicpatenamin qua Dominicum Corpuscft diui-
fum 3 Calicem quoque cum Sanguinc dat Siibdiacono m-
trinfecus ftanti intcr rcclinatorium& Altare: qui renebit
eum reclinem,quam conjundius poterit erga * fcutellam : ♦ cwirK
communicat pnmus Diaconus , 6i poft cum alij forinfecus
accedentes, eo ordmc quo & ad pacem , pra-ter illos qui
in albis funt,ancequam communicenc cundi vcniampe.
centes , &manum Sacerdotisofculantes, cam ilii quam alij.
Siquisaucem,qui non fit deilloChoro qui vadit ad pa-
cem } volueritcommunicare, (SiAofaide%io illi qui feruac
c>rdinem,(i Domnos Abbas vel Prior abeft,accedit tam
jad pacem qosbn ad commonionem in foo ordine. Debcnt
Tom. 4. T
Digitized by Google
14-6 j^iauicres Con/uefudines
aucem(iogu]iica(e(ciitelkeadjungere,vt Ci fort^incerAi*
mcndum CorpusDomini aHquandovel de ore fumenos,
vel de manu porrigencis lapfum fueric « niii in fcutellam
cadere non poffic. Quocquot autem ipHim Corpus (acrum
*^idit*ii»i dederit,(ingulis Sanguine prii^s intinguit. * Communica-
tis autem omnibus qui voluerint^ & nouiflime SubdiaconO|
S^V"" qui femper oer confuetudinemadmajoremMiflam com.
t&u rnunicare deDet ( exceptis his diebus in quibus tantum vna
^toi »22 HofHa confecracur) Sccommunicato ilioquitenetfcuteU
]am,(i Corpus Domini fupere(l,vel (i videtur fibi, cooperU
tur iofa fcntella^&qui «!iice eamnon fe rabmouec imk
'onTe^^aDe. quoofque Sacesdos Calioe^ Sobdiacono lecepto San^i
^m^aii. nemiiimac,Tin6mque,quo po(lea Calicemhuac^infitlm
<]uando ae- iibiab eodem Snbdiacono io altera mann tenenteampulISj
tamm. &cnmalteiainuolutalinteolo,quodcumpatenafuperAi#
taie po(iiettt,fablenante Calids pedem. Diaconns pei^
cepta communiooe prope armariolum venit , vt cum viop
in altero Calicedigttos abluat quibus Dominicum Corpus
SkmumC: tra^auicMiniftro, quidipererac *, cum ampullafundence
MNc vinum & pedem Calicis fubleuance ^ quos aolutos ad Cali.
hT^!eS' cem priuscergic, deinde ad faciem, & eam partem qua
oim auero ferfit ea applicat , & vinum fumit vertens fe ad Orientcm,
xeciina.offu, tunc corporalia plicare & Iibrum millalem de liniftro
fJpeVwm"' comu Altaris in dextrum ponere,& ad locum illum,vbi
Sr4*wi'?' P"or Collccla eftin proximo dicenda , vcrtere accelerac.
fu^D^. Subdiaconus vero, mox vt Sanguinem fumpnt*Sacerdos,6c
i£li!fiaiiae quo poftea Calicem lauic ,accipitab eodem Calicem^
iMioMM*, ofcttlanseimannm,&iDiacooopatenamCalicis,abAtSr
SS^klaiTk cari fiiper impoltto vno coi^omli acceptam 3 nam aiteiam
^X"cZ: inlocminttmftperAltaiefepoiritteeCnipcille^qu^
Eoc^Lm^t fcmllantiy alttfts eam denans vadit attw finiftrum corna
kSJi^ZZ Altaris,l^ubdiacqiinsffemanet cumOkKce ante dcxtroro>;
quod fecun<i6 poft SaceidcKem lenens cum alcera aaanuCalicem ^ curii
f^^^rrtuie aliera patenilparuniper fablettat& cum corporali. Verum
^JiV.^/ concca ipfos cotus Conaeiiois pro fttterentia Dominid
CQrpons& Sanguinisveniampenc.
Sciendum aucem quoniam fiquilibetponicommunem
veniaoi fuperucaehc,nunc inCboro aunc extraCbonim
Digitized by Google
Climdeinfis Mandfielril. 147
Temampcceiedebet: Similker poftqiiam aUii]iii8oomma*
nicaueric piaecer hanc coiiimiiiiiooem,ouncaote Alcaie
S. loaDnis.nunc alibi veniam cooiiiecudiDalicer pecic. M ox
autem vc iileMtDifter,quiii]pefmc»digjuw
iiiperfudiCyaccedicezcra indinacorium defeiens Calicem
alium minorem , cum ampulla , quam (iibminiflrauic Oia-
cono , & p6(l ab eodem recipit , vt Sacerdos quoque di-
gicos illos lauec,quibus Dominicum Corpus cra^^auic, quos
nunquam in majoris MifTa: Caliceabluere licec. Qup mm-
pco ) icerum vinum in Calicem fundicur , vc ip(e aliquantu-
liim Calixabluacur, & a Sacerdoce fumicur. £c quociens
um Sanguinem qu^ reliquum vinum fumic, faciem ver-
(iis Altare, vel verfus Oriencem vercic Illeaucem qui por-
cac candelabrumpoilquim Sacerdosdpace ledieriCyCon^
ttna6 acdpiCfCenens lioc.ance gradum iobJeiiacaiB, oec
priiksdeponitquim p€f Vmbmm w^nm de primaCob
ledapoft Communioocmdicatnr. £idcmhoni tam Sobl
diaGoauscumCalice,qaimMioift8r com (bndk^cfilce'
dnoc. In duodecim Lediooibas duo Conuerfi cuoi doo*
bus candelabris , & cenias ceoeos churibulum, eodem om*
nin6 modo ance gradum hL acoeduoc & dircedooc, qao
didum eftin priuacisdiebua.
Sciendum vero quoniam , quoriens non nifi vna H odia
confecrntur ad majorcm Miflam , eadem MiiTa cum Calice
minoris Miila;& dupio corporali cancacur 3 & cunc nequc
patena argentea cxhibecur ^ neque prxdidba fcucella appor-
catur, ncque Subdiaconus,poftquim Calic6poft Commu-
nionem (ulcepcric , poft Sacerdocem moracur,neque Con-
ucrius de candclabro leruicjis , poftquam Sacerdos poft
ablurionem digicorum vinum Calici infufum ebiberit,am*
pliiiuoperitur. Sciendu quoque quoniam omni die Domi«.
oica CorpusDomiqimaucnryat!diiiiSacefdos.procedi
pacem^recenscoi^e^nlcfiiD^coooia^^ repo-
^^iad^imiHmii^^ , 8e Fcacresiode
jcommunicantur^daanttliloi^rriail^ illius Hoftia;,quam'
Sacerdos diuifit^non mucancur. Przdi^m autem ^ixidem^
4m J^i^lmi ftmiiiaies poft Tecdam dicuncur, Diaconos
' " T ij
1 4 i ^ntiquiores Confuetudines
de columba jugitcr pendente fuper Altare , bene cum lio-
teoio de puluere exteriiis terfa, abftrahit, & fuper dextrum
cornu fuD coopertorio ponit , Millaque finita io eodem
loco reponit. Poftqudm autem Subdiaconus & minifter
de ante altare difceilerint , quifque fua ad armariolum re-
portat. Vbi quantumlibet clara dies fit , tamen cum cereo
vtrumque, patena fcilicet, fuper quam Domini Corpus
fradium fuerit,8c Calixdiligentidime confiderantur^Sub-
diacono & i miniftro , fi quid forte vel minuti/Iimum de
Corpore Dominiremanferit j & fi quid viderit remanfifJe,
hoc non manu tangereprxfumit,iedlinguatant^imleuac
8c fumit, fi taliseft parricula quam conuenienter fumere
pofiit,fiver6 minutifiima , & vt ita dicam , indiuifibilis &
atomo fimilis , hanc fi poteft cum vino in Calice , quo Sa-
cerdos& Diaconus digitos abluunt, recipit, leuat, & fe-
parat. Qu6d fi ita adh^eferitjVt cum vino fieri non poflit,in
eo tamen loco , vbi eam viderit , linguam fummatim appli-
cat, & fic eam fumit j & poftea iterum patenam vino fuper-
fundit : quod fi non & qiiantumiibet il^i remanfiffe cogno-
uerit , non tamen propter hoc eam vel femel diligenriffim^
vino fuperfundere dimittat , & iiiam fuperfufionem pri-
mitusfumit,& poftea eundem Caiicem,quo vinum illud
patena: fupcrfufum fumpferit, alio vino abiuit,vel illud,
quoCalicem majorisMifi^e vel ipfe vel minifter interius
lauitjin illum Calicem immergit & fumit: mittirque vi-
num alterum in Calicem majorisMifla?, & circumquaque
intus diiuit, & ,fiminifter communicauit,iIIudebibit, fin
aiitem, Subdiaconus : poftquam vinum patena: fuperfufum
fiimpferitjineum Caiiccm,fuperquem eadem patcnafufa
eftjimmergitjficut didum eft, & fumitj & tunc non alio
vinoeumaDluir,nifi forte talcquid poftca ibi rcmanfifle
cognoucrir. Altcr miniftrorum ccrcum ad hoc diligenter
infpicicndum tcnere , veriim linteola, qux tria funtj debet
ftudio cxpiicare. Quod fi Subdiaconus eft in cuftodia ,
Cuftodiseft ccrcum tcncrc. Duoautcm linteolafuperCa-
Jicem maiorisMifla:,tertium vcro fupcr Calicem minoris
dcbct poni , & fic quoque facra vafa in fuoloco componi.
Quod fi amc finem Miflfa: aliquando pofliint perfeciflfe,
Digitized by Google
Cluniacenfis Monafierij. 149
BOD tamen propter hoc aliquis eorum debet difueftirum
ire. Recedens autem Sacerdos ab Alcari dat miflaiem Dia-
conOjVtab eo reportetur: Stolamipre&: manipulum com-
plicat , nifi (onh fint, vt in feftis praM;ipuis,deauraw , tunc
cnim a Sacrifta func complicanda.
In priuatis diebusHoftias non confccratarportanturin
Refedoho ^ vt bis, qui eo die non communicauerunt, per
ixianus SacadottsdiltrilMiannir : qttod hoc ordine fieri fo-
lec, vt primto tribuac de ipib HoftijsOomno Abbads
pofted, cbm fint toeo&t tres,Ttrinque ad deztenun Domni
Abbirisad vnam menlam , poftei adomoes in aliaparte,
&ficiteram redttaddexteram , & tribuentis manos a iin.
gtdis ofculator. Qoptiens benedictt » iacic cres cnices con-
t» meniam principalem , contra dextram U finiftram : Ad
potum ver6 nottoifi vnaro PoftCompietorium pri^fquam
certia finiatur orario,exic de Choroad aquam benedidam,
vtcum eaHngulos afpergat.
Et quia Sacerdoris femcl memini , vc Mc adiungam
quodadiiucad eum fpccialicer pertinec; Si Miflam priua-
tam cantare voIueritJnnuitConuerfo cum figno crucis,
quod eft fignumMifli cancandxj qui conrinuo /equens
illum ad locum vbi func vrenfilia recondica ad folemnia
Minarum,accenditcandelam, ponitin bracliium flniftrum
veftimencum Sacerdotale ^ £c defuoer librum Miflalem.
Sacetdos antem pcim6 manns (nas lauat & tergit , mitrit
Hoftiam cum codeari (bper patenam : Olicemquoque
lauat & terg^t: Item in ampculas duas infiindit vinum Zc
aquam , auas & com finiftra lauat, 6c cnm dexteia Caliceni
fuperpoutis pacenadc corporali. Ita pra^cedens Conoer*
fumfequentem pergit ad Altare vbi eft cantaturus , cuius
linteum complicatum explicat j ponitCaiicem&librum
miilalem. A d veftimencum non eft improuifum nec omif^
fum , vt ad fingula Altaria vna Ht tabula in qua ponatur ^
vn^mque lignum patulum & muro infixum,fuper quod
ponunturampullas: pendctquoque in prompcu manuter-
giolum , ad quod Saccrdos , poftquam fe inducrit , buatas
cergit fummicatcsdigitorum, quibusnecefi^ario tangit res
iacracas. Inde Miflom iocipicns^cocum cantum ,qui ad eam
1 5 o ^nticjuiores ConfUetudines
perdnctjpro cdido Patrum noftrorum magis legit indi-
re(?l:um, quam vnquamaudeaccantare. Cum ventumfue-
rit ad Offercndam, eodcm ftudio5& diligentia, qua fieri fb-
let ad majorem Miilam, peromniafetiiabec. FioitiMiila
ci^m redierit , dcc tunc omitdc iterum lauare fummiuces
digiconnn , mazimc propcer Calicem & propcer corpoiale
reportaQdtim.
vcadhuc ampli&s qaid dicam de Im Saoerdoris :
do fe ▼eftitad MiflSun piiaanm, fi pu&iar (ignum ad Ho-
lam fegularem , & noodam ftolaro nufitt tuper coUnm/.
exuensleceflac i Mifla, & pergic adHoram. Iiem iote-
xtm,dum HoxadUatur, (i MiHam finierit,&ipfe veoirepo.
tuericiaChorumanteG/Riif Pfimi Pialmi^Conaerlain di-
micdc cum vcftimeoio compucato^ vel non complicaco^ec
ipfe pergicad Horam. A c fi venire non potcft , non fe mo-
uet k loco , nec Conucrfus , quoufquc Hora finiatur. Hx
funt autcm viccs, in quibusSaccrdotcspofluntbuiufmodi
Miflasabfque iicenda cancare, quoddicante Primam, fi ta-
menPrima non conjungitur Matutinis laud. vt faspiiis in
hyeme i & poft Capitulum vfque adTertiam ^ aut fi Ca-
pitulum cft,poft Tertiam vfquead Sextam,nec minus poft
Nonam,fi camen Fracres non ichnt dormitum. Aliquando
poft Euangelium ipajoris Miflie aliquis Sacerdotum licen-
. tiam accipere poceft , quod tameo reprefaeodttar , fi fie-
quentare Yoluerit & io vlaliabcre.
CAPVT XXXI.
Di Suidid€OMO : de Cdneoribue QrAdudUi ^ifil
) t/dOiUus , ^ TfikQiu^
SVBDiAcoNvs,qui ledurus eft EpiftoIam,cum Sa-
cerdotc procefiiirus ad Altarc , portat textum Euan-
gelij 5 & ponit in mcdio Altaris : puluilium non portat , nifi
quando dics cft folemnis. Inchoans Ledioncj vel ea finita,
advtramque viccmfecitante & rctro ibidemvbi le^lurus
eft. Similiiter funt faduri qui cantant Rcfponforium , vel
qui Alleluia , vel Tra^um feu Candcum : qux ciun in pri-
Digitized by Google
Clmiacenjts Monafierij. 151
uids diebus non nifi communiter cantantur a Conuentu,
n quod feflum ampli^s in feptimana eueneric , cantanda
funt iterum ab ipfis a quibus & prius in Dominica funt can -
tanda. Qu6^ " omnes in cappis vel in albis , Armarius in-
nuic quiDulcunqae ▼oluerit pro eis cancandis : quod £c
ftdcadPfofiun , /iquaiulo CKCttitaoday& adhanc ant^ U
necmfioenecinpfmdpieeftg^fendam.
CAPVT XXXIL
Di Dumno.
TTN T A c o N V s Sacerdotem prarcedere folet ad Alcare ^
I VSacerdote inclinantefe ad Orationem, ipfe quoque
ftatfimiliter inclinis : Sacerdote fe erigence gerit ante &
retro. Accedit vt finiftrum comu Akaris ofculetur :per-
git ftare contra Sacerdotem,vt confeHo confiteatur. Porri-
git incenfum , quo impofico porrigit quoque ipfum tiiu-
ribulum j quod poftea recipiens , fi eft dies folemnis, incen-
(at Altaria qua:que proximaChoro,&maximeipfius AI-
caris principalis coroua pofterioina. Chxti Sacerdos fe-
derit , ipfc quoqneiedet , priiks camen Sacerdote innuen-
te,nec iiedec abique licenciaeiiii. Knito Euangelio fiicit
anc^ & iecr6 } icem WSLi finicl : Ad cujus finem nunquam
pronundat I$g M^a efiymfi edamGUria m exee^ can*
ceouv
CAPVT XXXIIL
De SermiQribus Scclejus y (<t de hisqetosappeU^mus
mimfiros z4lur§g.
SErvitores practer hoc munus quod thuribulum
& candelabra deportant , diligenter obferuant vt nun-
quam defint ad obfequium Sacerdotis. Leuirx quotief-
cunque ad vUum diuinum opus fe induunt, poft confum-
mationem operis ipfa indumenta deponunt , vel fi opus
habuehnc aqua 5c manucergio , fcilicec manus lauaturi.
152 ^ntiquiores ConfUetudines
Icem quotiens alteruter illorum incenfat Alcaria, vnus de
eifdem feruitoribus jugiter illos comiratur. Dehis, quos
appellamus Minidros Altaris , quaacum dicendum vide-
bacur , fupehus eit prcenuiTuna.
CAPVT XXXIV.
De LeSiou ad Menjim.
ME N s jt htStat fiaicis majoris Mii& fblemnijs ve-
niens ad gradum facic anc^ 8c recr6 $ & cerliuoc
verlum coco Conoenca reTpondencepronmiciac: Dmme
Mia mta ^ ^c. Prorequicur Saoerdos ea benedi^one:
Sdtmm fitc finmm, Mitte ei amd&m^ &c, Dmiiim
m^ditte, (^c, VomiHtu cmfiodiat imHt, &c. j4ifi„
tat i t§ Sfkritmn elationis , &c, Icerum qui ledunis eftin«
clinacvc prius. Ance refedionem generalem de pane vi-
n6que prxlibat, juxta prxfcriptum ian<fli Benedidi. Ad
Matutinalem feu majorem Miflam poft Euangelium acci-
piens librum in quo legendum eft , & fcccdens in mino-
rem Chorum intendit his qux Tunt legenda. Quod fi ju-
uenis eft in cuftodia pofirus , tunc non ica fecedit , & quan -
tum legit , legit in ipfo Choro. Librum autem, iu quo le-
eendum eft^ in Refedorium portat & reportat qui legicad
leruitores. £c quia nullus Fracrum quicquam guftaueht
priufquilm Le^ eft impofica , ciim priniim Domoos
Abbas , vel Prior confederic , pecic Ledor benedi^ooem»
fieaccelerac Ledionem adoriri» Qi^ finici veniens ad gra-
dum ant^facic&recr6. In ieprimana fi vno die Le^io*
nem incenniferic, &alium Fracrem, vt pro fe legat , roga*
uerit, non reprdiendicar. Quod C\ ampliiisynifi pro in-
firmicace} 6cboc peceas veniam in C&picuio monftraueriC|
nocacur.
CAPVT
Digitized by Google
CUmiacenfis Mmmfinij. 151
CAPVT XXXV.
DeCofmit.
HEbdomadablii Coqitiox iblent quacuor efie.
Quod primo faciunt , pulfato (igno ad Vefperos , &
oratione facfla , pcrgunt in coquinam vt accipiaDt fabas ;
poft Vcfperos lauant eas diligencer aqua ter infu^a , in qua
Ctiamfaciunt eas perno£bre caldario bcne cooperto. Ad
iDandatum illis, qtii in pra^teritafeptimana feruieruoc, pe.
Fratrum lauantibus^ ifti prascindi linteo tergunc, & ad
manus manutergia prxbent. Cum quibus mandaco etiam
expleto, venientesanteDomnum Abbacem anc^ faciunc
& retro. Icem Matudnis laud. Domioicz diei cxplecis » illi
ad gndnm veniemeiOeo giacias agnDC pro ooiifuinina.
tione pettdi ofa&quii ,iii]iic yeiiiioi -fer cani mius Con«
uentds le&oiifione dimces : .teidSAte
Ifii idemcofetyninrofigtoriDdaiiiiini^^
^mbtiiDmsiuMliMtmmu, ^c. PioiUiidicendifiinciSa*
oenioteHTerficali , eique CoIIedt : Sskts fac fmtos , ^c.
Conmtrtere Dcmine^ (^c, Otaao^Deiu cui hmmUtim^ (^c
^toiibs.Saluos fac^&c.Mifteeif,C^c. Otwo ^Mifemm^
4U fHOtme 3 ^c. JPiiib eciam quim Connenntt cxeiint de
£ccidia S.MARiiE,vcfe poilinc calceare,&incecim defcen-
deredum ad nccefiTarias efl Conuenms^roanus & i&ciem
laoanc, ficiiint,vi: moiiseft, tres orationestn Ecclefiafiin-
txace pocuecmc : 61 non, prope foresEcclefix. Intrantes
coqoinam icerum lauantfabas cernis aquis,&/ic mittunc
fbper ignem. Aqua caldaria feraefcence , &: fpumas buU
Jience , eijciunt eas jugitcr tranfucrfo cocle.iri , ne forti'
£mul cuiii fpumis faba? fupcrnatances pn^Jiici inrur : quas^
eciamfundo iiepius com ^o cocleare cbuerianc, necum
inandi debuerint,lapiant ignis odorem. f oUicuIa iabarum^
dtoietncipinnc j^eoiie,oon pennitnincenfampliAsfiip^
^ipeni t'W|BAil^g^ll^ffrin$iiuB lefiigMmnri» 4t<iuiunQt
i^/sf^ifBBAkm^exJfS^^^ «ttfb cam
yBlliUMiwiiidoiiyiiftului 1 1. opciii^gBnnipggniiiiirtiflfin|^
Tora, 4. V
1 5 4- ^ntiqmores Confuetudines
darium quoquc,in quocoquebanturjintrinrecusvfquead
nitidum lauatur jquo ablato ab igne ftatim aliud depea-
ditur, vt aqua calenat, qua fcutella? funt lauandac.
Reclinatur etiam tabula ad parietem inclinata , qua cum
lauaca: fuerint paufencur j & ipla cabula tota defiiper infun-
ditur aqua , & tergitur lcopis. Priiis tamen confueta incli-
nacionepracmifla, terrurfuseundem verfum dicunt quem
in Choro dixerunt^ Sed hic adjundo tertia vice, Gloria
Patri^drc. &Dominicafimul oratione,& verficulo yid-
jutortum noftrum , f^c. iterum hGio ancc & retr6, ita demum
tabulam reclinant. CantantomnesHorasregulares, more
Canonicorum : Vefperosprofidelibus Defiiniais loco fuo
imponunt,&ad vltimum ^erbamea, Effufa autem aqua,
qua lauantur lcucellac , inftinditur ea calefacienda , qua ole-
ra funt coquenda. Quod fi Macucina: laud. tardiiis ex-
pleantur, vtaliquandocondngit, maxime in feftis pra:ci-
puis, & acftiuahbus j & fignum ad Primam matunus eft
pulfandum , tum priufquam quidquid aliud feciant, tabu-
lareclinataHorasadoriuntur j quia fi quid remanet quod
ante Primam non cantauerint , non eft confuetudo vt poft
Primam cantetur in manifefto. Qua finita , vel fi eft in pri-
uatis diebus poft Euangelium macutinalis , olera cal-
dario immittunt , & poft Capitulum in alcero fabas icerac6.
Accipiunclardum, quod cum aliquanculum codumfue-
rit cum oleribus , exprimunt inde faginam fabis fuperfun-
dendam. Propter quod tamen ad majorem Mifi&m non
omnesfefubtrahunt,(ed duotantum, &pr«cipue fi qui
eorum funt idiotJe. Quibus ante debet i commihtonibus
indultum eflTc , vt aliquam priuatam Miftam poflint audi-
uifle. Hi, vt prxmifliim eft, fundunt faginam j Per hos
fobsB iterum calefiunt. Hi fi opus viderint , pro morofii
codionevtamplius aqux fuper olera mittatur, quantum
mittereyolunt,primiim in fartagine calefaciunt, quia ea
natura cft olerum , vt de aqua frigida faporem habeant
deteriorem Vnde caueatur etiam cum mittenda funt in
caldariam , vt non de alia aqua quam de/eruida lauen-
tur : fabx non condiuntur, nec adipe * fparguntur , nifi
quandofuerintpercoto,neforte mora longijore fal eua-
. ^ ^ y Google
CUmiacenfs Monafierij. 155
fiefcat,8cii?inis coquorum voluerit , non eft illicinim de
ip6 fidbinim aqitt pttulaiuiii ptsciibare » vt probet ii beo^
lllit conditac.
Ad mixtum non accipiunt nifi quod S. Benedidus prx*
Cipit, quartam partem panis abfoue libra fua . & de vino
fimiliter. Finita Hora poftquam firatrcs funt rcfcauri , ce-
• leriter exeunt vtfabas adminiftrenti quas, quj prior eft co-
quorum,fi tamen bene nouerit,& hujus.eft valctudinis,
cumcoclcarioadhoc fado mittit iQicutel]as»alij pof|ailC
ad menfas a principali meDia inctpiCQtes. De olcribus h
contwrio fieri folct , qu« itt ftdibwiftiaiit , i nouiffima
incipiaiit. ScucdkpoiitacamoieribusipnsaiMeDoQiquK
Abbatem , vel Moieiii r qoi appofuit cum figoQ me*>
dlocR licentiam quaBrit i praifidenK vt fciilam fonaie jo^
beatnr-:quoaimucoiepaitlQltkmiticlin^t, &ad fcillamvft-.
liiciistaQclittibiiat , niuQguIi degluare poiEnt qiaod habuc-
•fioclDoie, TtfiBtevpcdidadrdpoQdeDdum benedidioni
Sacerdotis : qu^ etiamdum iitcompleta , iDierim praffatus
dapiferftat inclinis ame archiiriclinum,&tuncantc iagit
&retr6. Qupdmedium daturinterfabas & olera per tres
diC»io#ptimana ,ideft feriai.^.&^. folet efTepicanciai
alios trcs,generale. Generale appeIlamus,quod ringulis
iD finguIis datur fcutellis. Pitancia quod in vna fcutella
duobus i verbigratia,aIiquando propitancia ablqae rco-.
tella vnum crudi cafei fruftum , vel quatuor oua : pro.ger
nerali oua quinque, & cafeus nunquani nifi coaus. Sed
fi quid eft generale , a nouiflimo indpit adiliiiiiftiari , & ad
hoc rcilla ficut ad olera pulfatur. Pitaiicia vcr6 ^ Priore j
& de hac Hebdomadarij coquinae whil .0510106 fc cx dc-
bito intromittunt , fed Ccllefarius quibusad hoc inQttcric,
cum faiseamadmiaiftiant ^ quidquid cft ^crale hoc
«dmQt,& Qtfi piiGC5fiot,.quos.Ccllciarius ipfe fiQgois
«binEgeveQCibasappoQic : iicftalius generalis,adhuc vnus
^i^lam foon/cutellas coUigic cas.iblas m quibus
4eiiiqueiQQcadiianiftcaca. Pjt^fivr quas eriam vnus
jugitcMnMmccin coquina,qui eas ita rcccns ollitas* abluat « • cir»
ieademaqaa,quadihicul6funt lauatx,ne fi comeftorura '
^ - tjiiiajj9r.£atab^ueiuii diiHcultas. hs^
Y ij'
Digitized by Google
1 5 6 ii^ritiquiores Confiietuiines
dem diligentia efl &: de caldahjs , yt & ipia iauaca (inc , fi
non anc^ , pri^s ramen quam ieruicorum refedio finia.
cur. Focus aucem cauce coopericur , vc in craftinum vi,
uus & non excindus poffic reperiri. Poft Vcfperos icc-
rum fabis jam locis , pro graciarum adione dicunc prx.
facum verium : Bmeduiud es Domine , &c, codem mo-
do quo alcerum ia inatudtio dixerunt. Sed fi voluerint
^aof die» a^edire DofHmt de lanatioiie fcateUannn ^ id
«ft, in fecuiida de Km6m > in ^nbiis pio confiici»P
dine Celleiarins oanciadicefe non poceft,vteasittCeU
^arinn dilacal^ porans noo commendeKr ftnnUs ftns
propeDfioreflndiolanuidair VenicnteSaiibafia poftNo»
nam vel poft VeQicios fcoponc Coqainain , totas fiir-
des , qu« fielNHDt per^occafionera dnenim vei iignorum,
-foris oftium accumulam-^ inde per ftmnlos Ceiierarij
«finantur. Calefaciunc aquam ad maodatum , & eo die
diffisrtur verfus, Benediiim es Domsne , vfque dum man-
dacum fic peradum ,& in Refedorio etiam Le<5lio colla-
tionis jam tiniacur. In fequcnci aucem Sabbato,cum nofter
aqua:auc>us limolam haDeac aquam , fcopanc vtrumque
lauatorium , vei quod eft ad vfum Ecclefix,vel quod ad
manus. Icem fcopanc neceftarias , focnique reliquias per
tocam feprimanani cxpanfi congerunc ad murum : Ec fi eft
tempusacftaris , per cocam illam fepcimanam poft Nonaiu
in Kcfc<^orio aquampropinanc.
CAPVT XXXVL
De wief^ikmCfma*.
fcTy£c funt aucemvtenfiliaqaae nanqiMun debentin
jCoqaina deefle. Primiim cria caidaria , vnum ad£u
^alccnnn ad olera , oertiom fimul cum tripode ferrea %
▼c fi qufs pannosraoslaaafevolueric , lexiutam faceie po£>
iic. Cupp2 quacuor , vna ad fabas referuandas quando
fiierinc ica femicodx ^alcera in quacadit aquxdtt^as,6c
inquaoleraprius lauancurquam in caldarium miccancur^
wcia in qua fcucdib ^ qjuanaadiioc foium vc aqua caiida
Digitized by Google
Clmtacenfis tMondfl^r^. 157
In eam miccacur ad mandacum , & ad rafuram , qul Fracres
incer radendum vcuncur quam & calefacere debenc qui in
priore fepcimana feruierunc. Item quacuor coclearia,
vnum ad fabas ^ alcerum ad olera ; cercium tK>n ade6 gran.
de ad (aginam cxprimcndam ^ quartum cft ferrcuni ad fo-
cum cineribui) cooperiendum , ad quem componcndum
veldiftrahendum efteciamciufdcmgencris forccps. Icem
quacuor paria manicarum,ne ftamineorum manicx Fra-
trum de nigredine Coquiox familiari fordidencur. Duo
paria palmanarum * ,^qu2 ita Komiiueb appeUMOBvma*
ndfque ddflwidwiAiikwftcddarij , quandQ «miit flfafau
Ciim ab igne quoqiierik«oqettdttm.TOWir1iiiiiMlM^
iiumDcergipla^quz&iiiMcii quinmlimmiiiaiiliii^iiMiii^
HHtoBemi—iad feltca cergont manutergtay qnsBpcndeiMi
m Ciauftro. Vmim culcnmi ad lardum iQGHifi|d|UB^It4«
mulcocisadacuendum. Vnapacella adaqaamfijopafibe*
lillllll^iciendam , & adipem fundendum : Alceia , qux eft
peimodica,infuDdo minucacim perforaca, vc ipfe adeps
colecur. Vnapixisinqua (al recondacur: Vnum fcrinium
in quo minora quasqux recondancur. Vna vrna , qua aqua
hauriatur :& fcopa: dux quibuscaldarix poft codiopem
icopentur. Duxrctis abcifiones , qua: taciant ad ablutio-
nem &: fcutcllarum & caldariarum. Dua: tabulxadfcu-
cellas j vna in qua ponantur poft refecVionem vtcunquc
lauacx^ altera m qua diluculo quando ad perfeclumde^
bentcfte lauata:. Duo fedilia,qua: bancos vulgo appcL
lanc; vna cella quadripoda Sc fubmiila, fuper quam pona«
curcuppacum oleribus, quando func in caidaria micceoda*
Vna pecra major eciunque molaris , fuper quankiwnim
ponicurcaldac^umiiue mii £ib«,iiiio olera, qux iMiBiiiiH
firancur ; akMittper qi|inf;0lillMcuppa pooiciir;Ji
aua fcucilh^toiiMwr^ipini, wfrimdiii 't^kmVmM
fofflifidam^lgwwi4fyiiiim ^hAmyMlidam^^ttim
Undom. Vnos concus ad fapfMKiooem caldariorum ,
a]ceradig^ii%i|i|MiMn^VjM»'iafla& in quolexiuiajia^
gisecbaNMlsfiQlri^ lauandai : Duo
quoque trigoni,YC»<qiiede cribus Itgnis» itcec impaiibuy
iJiuc ScT
V Jij
Digitized by Google
1 5 8 jtntiquiores Confketudines
iah poITant. In his pendenc cathenx quibuscaldaria fuf.
penduntur , fufpenfa implentur aqua prope aqua^du-
dum , & ita deducuntur abfque labore vfque luper i^nem.
Scicndum quoque qu6d pro nulla neccditate aliud quid
coquitur in coquina regulari pra:cer fabas & olera , nec
ctiam aliud genus leguminis. Nam ipfjc quoque faba:
quando funt ita noueilo: , pro quibuidam deliciis cum
pipere condiuntur , non coquODtur i Fratribus , fed k
umnlirui alia cocjaikia : Scriptpr caDC&m (i incauftum .
cdmpeaie ▼olaeric , noo ^rohiDeciir.' Ec fi qi^ viilc cal.
ceor fD^re , middelMC hoim compecenMi | iil^/
in «ftaie ance Primam , arin hyeme aocc| Terciam , .
fimeridlaoa non agicur , poft Nonam : Si n||iien lcnii^
cores non- hibenc amplios adnuDifbare. Puerl quoque '
candelaf , quibus opus liabaerinC| ladnoc in ^fii coquii
na cam mtgiftris fuis.'-!L -. '■. >- " - '-jMdui'^ ^^ki '
CAPVT XXXVH.
Di bii qm faehmi MdmLutim.
• Mindatum. T^R.Evis clauditut cum his tribus qui notantur ad
/f 1V4 , pro lo.
tione pedum
Bl
lo. JjM^o*^*^""^ * quotidianum , quod inchoatur in ca-
(Zi^^^u pite jejunij , & perdurar vfque ad Calendas Nouembris
A3f£!!»T omni die iiue vna vice , iiue duabus comedatur : agitur poft
CGcnam. Sane Conuentu exeuntedcEcclefia, poft ver-
csEiiaa. fum cxeuntes colligunt fe qui id faduri funt ad oftium ,
^ & impofico Pfalmo Miferere , pergunc in eleemofyna.
riamdomom} TbioAendanc trespauperes.ledences.pedi.
bos niidatiss contm qnoii eciam veniam pecooc. Finico
Pialnm & Anripliona impofitaf MimiUhmiMum, ^e,
pedes paupeitmi ianant, tereunt, ofcnlancar. Lauatis
primitoi proprijs maoibusacrmanns panperom aquamfic
maoucei^um pAcbeoc' Seilliil& percuGa,cei&carikcao»
tu , poUatar tandttirlcbenediaio dator fuper panem ^St
vinum pauperibus erogaflda« Pioismitcitur eis in dexcram,
Tiauminiiiiiftmm|6cnianusvtfaqqe ofculatur. Incltnant
ft adonaoaemy^ovcftbojttihMidi:
Digitized by Google
Cluniacenjis Monafiery. 159
tiAfon* Pater nofer. Sufcepinm Deus mifiricordiam. Tu
tnandafii. Orario : j^deHo Domine officio noflra feruiiMtk^
^c. Fad^o antc & retro , & prxfato Plalmo rurfus im-
pofito recedunt. Ciim autem venerinc ad Fratrcs in Clau-
ftro fedentes,inclinesincedunt,& Fratres eis tranfeunti-
busnmilicer inclines aiiquantulum aflurguot. Peruenien-
tescumipfbPfaimo in Chorum ad gradumjtcrum dicunc
orationem Dominicam , & verfum } Et veniat fuper. Ora-
'tib. j^FUones nofhas quafumus Domine. Totum clauditur
coDfueta inclinatione. Loquela quoque noflra hic efl clau.
denda. Eriain dabis licenciam abeundi , qui ciim pcregero
quod iDjiiatem eftmihi,poterofiplaciiWit roieni j &.fi
!qtia mod6 icmanlefaat, cuac ipero petofare. Hot
rioquic , quod'defidefama9 9 qoMlionmiis i.nqaktoec
iiidemut coatra voluatttem cuam mod^ ted<|iaei« .'ciini
'feiierfiis fiiens^neqiiaquamper alhito viam quim perpos
feuercaris , vc quod pro viilicate animarum nofbrarum, m-
lique afiAu iochoafti , pecdocett po(fis ad coofiiniiUia.
tionem»
LIBER TERTIVS
CONSVETVD.I^IVM
CLVNIACENSIVM.
Pro Sinffdii Obedicntijs.
PRiEFATIO.
• • • . , . « .
BEatts Hii&ONTifTS to qnadam fiiadet Epi-
ilola» vc qaiMoQa^omm oomioe cenferour^r^tci
iar6accipiamaS|iogaoiesoaoqiiami QnodctolegMIein)
vt teear miod verum eft , ade6 mihi complacuit , vc de
.aetcroe]iMcn?eibi noii poficm iimiaiioff cfie. Vt ^o-
i6o (tAntiif^iarcs Confuetuiines
tem jaminalio loco meiiiBn)(eoior nofter Doranos Ab^
bascum me in AUemanniam direxi(Iet,videlicec tdilvL
gcm , & ad «qnendam Rega lium diaiciarum Pontificem, ica
mihi contigit,vt-aliquam paterer necc/firatem vrenfilium
ad ram longinquam viam rcdcundi. Tamen non vakns
aufferre a memoria quod fuarum erar a pracftito Chrifti
Piiiioropho, & a meipfo adco probatum , pofbi ori meo
cuftodiam contra ftimulum neccilitatis ingrucntis , vt pcr-
fona^ prarnommacx nihil omnino k me rogarentur^cum
ipfac quoquenibil omnin6 fua fpootelargirencur. Ita egens
heratb vcni ad Domnum AbDatem\l^illehnum , qui mc
nridem diiGedeaNin d j(e a<i^ttiauit , proptcr quod i me non
\iock pocuit mlco ,irc«d eiini penidi teeacione^qua» miiit
mcinjiwida^iMii MiliitmiacAmc ifmdivkirtlle^cenb
noQ cKpedMk n d me quidquam rogafetarf-ttani qiiiU
Inifeiniqiitoptti lnlMeiKim , priufquam tel nMm ,oiiiDli
prooidk , A irdfcni Mdlefn , acdpere coegit a<&tic
eciam.2ttfoperimpendebat onin]a0ffida& ofc^ouia,qdB
ille pomic viio modo aeftimarevc perdnerenc aa dttiifll-
tem^ica vcgniuacus cxrarie»ciUn tonrorem quxrerem^non
me pateretur alium iiabere quam reipfum. Icem,iacniii
Hodiam oblacurus, ci^m ad hoc miniftrum quxrerem, non
mepatereturbaberealiumquamreipfum. Sine flico imi-
catus eft illum , qui venit non miniftrari , fed miniftrare.
Amator autem prascipuus todus rcligionis, 6c fpeciah-
ter noflro deferens ^onaderio , quaH alteri paradifo,
enixius me rogaait ^vt qnod a^ac de viibus nodris (u-
pere^Iet , perorarem, Cui vc morem gererem ^ ica tec.
ti6 fum exorfus.
CA PVT 1. •
DE Offidji,td,ifti<Ma>trfmr feqnarQtiadiemiatfis
nondumdukqnUto&i. 0«ut«li omniq«i«ta4t
^rincipalis obementia Domm '.^^acis, iic etiam |>find*
^inln^cekiciioiiii nciAne. I^cuc ciiis ipilitis priiniclMleAto
Jioc
Diyiiized by Google
Cluntacenfis Monafierij. i6i
hoc habec quaH legicimum fempicernum , qu6d ad eam
nullus morcalium iolec incerelTe^prxcereosfolos quifuQC
Ecdefix noflrx profefli. £c Domnus Abbas , quem inekdione
Deo donance habemus imprzfenciarum , ciim Prior ef- liil^ViJ
fec loci noftri, inipfo loco 6c generali Capiculo proftra- S^""*"'
uic , & de Cancicis quindecim graduum fepcem prima
decancauic j & ipfe Domnus Prior alijs adhuc proftra-
tis fe leuans hanc dixic oracionem , & (ine oracione Domi-
nica , Adfumiis Domine fanUe Spiritua : Adfumui peccati
^uidem immanitate detentiyfed m nomine tuo fpecialiter ag-
gregati j veni ad nos , ^ efio nobifcum , ^ dignare iUabi in
cordibua no^ris : doce nos quid agamus , quo gradiamur j
^ ofie Je quid efficere debeamus : vt te auxiliante tibi in
omnibua pUcere valeamus, Efio falus /»gge^or effe-
tior judiciorum n^^firorum ^ qui folua cumDeo Patre y eius
FilionomenpoJ^desglariofum, Non nos patiaris pertubatorts
efje '\ul}itta yqui furnmamdiligis^aquitatem y vtinfiniflrum nos
non tgnorantia trahat^non f^uor infleHat^ non acceptio mu-
nerii vel perfona corrumpat j fed junge nos tibi efficaciter fo^
l us tuagratia dono , vtjimus in te vnum , ^ in nuUo deuiemus
kvero: qualiter in nomine tuo coUeHi ^fic in cunUis teneamus
cum moderamine pietatis jufittiam , vt ^ hh k te in nuUo dif
fentiat fententia nofira^^ in futuro pro bene gefiis confequa^
mur p^ctmia atema. Refponfum camen eft ab omniDus,
Amen. Qups icerum confidenccs Prior compeilauic fua-
dens vc de pra?fencia"diuina: graci» nequaquam dubicarent.
Pollicitus eft quoque pro parte vinli,qu6d nullum om-
nino eligere poilenc , etiam mmimgs eflet puerorum , cui
volens & abfque omni cypo non obediensciret.
Beacus autem Pater Odilo rogatus in extremis fuis , quid
fibi defuccefTorc videretur, non acquieuit ad hoc quen-
quam nominare. Tantum cum aliquot perfonarum ma-
jorum & probabiliorum, excepto Pnore, meminifTet. pro-
bauit, V t quifquis per illas eli^eretur, cxteri omnes conlcn-
lirent. Qiiod cum relatum eflec eadem vice in Capitulo ^
quodam i ratre , qui ad finem S. Patris interfuit , perhanc
occafionem Priore diffimulato compulfus eft clauftralis
Priordcaeterismajoribus, vtprimus ediceret quid ipiede
Tom, 4, X
Digitized by Google
i62 u^nficjuiores Confiictudines
gercnda ele^ione fentiret : ille autem Iiicfitans&tandcra
rationc conuidus , ciiin mutare non pollct vt non refpon-j
deret , Pnorem nominauit &: elcgit. De cxtero nullus erar
qui contra hanc fententiam vcialicjuantulum mutiret^fed^
omnespanterlaudauerunt. Soluselcdus reclamauit , affc-
rens qu6d non fibi bene con(ulu:flent,& fi lcire poircnc
qualis futurus ciret, qucm jam probauinTenc huius auftc-
ritatis cfle, huius prajfumptionisinofficio minore, vt jara
pleraqueprscfumplifll-c ab alijs Prioribus minime praeium-
pca. Inter verba lacrymac quoquc fatis fundebantur , vt
plancdareturintclligi juxtaelogiumcuiufdam,non aliud*
eflepromptuminlingua,&aliudin pcdore clauium. Sed
quicquid ipfe prartenderec nihilobtinuir j &impofit& An-«
tiphona, Confirma hoc Deus , cantatus eft Plalmus lvii.
Si vere vtique^^^ii voce j&ficdedudus eft in Ecclcfiam.
Sccutaeft oratio, Aitiona nojrras quafumus Domine. Sta-
cuitureleclusin loco Abbatis, & imponitur Hymnus^r^ #
Deum laudamus. Ad cuius fecundum verfum finguliFra-
tresveniam pecentes inceperunt eum ofculari. Talis crac
ambitio primum eligentis ad prxrogatiuam eledionis , talis
cledi ad obtentum prarlationis. Qjjpd ciim non fit indi-
enummemoriapofteritatis, ipfis quoque pofteris viinam
ubeat imitari.
Infequcnti autem die Bifontienfis Archiepifcopusinui-
taturadCapitulum,nuntiatur ei de eleclioncjrogatur vc
cledum oro folemni ritu ipfe benedicat: Annuit voro fe
impenfimmo fadurum , non quod rogaretur, fed quidquid
^ quolibet ipforum p^iruiilimo pra?ciperetur. Ter aurem
omnesadjurauitEpifcopaliauthoritate, vtficui aliudquid
de perfona , qux erac eleda , videretur , pro quo eius ordi-
natio non poflet efle legitima & fecundum Deum, non
taceret,ncc diflimularet, fed ad prarfensadmcdium pro*
ferret. Scd cum nemincm inueniflec , quicquid huius
gcneris dixiflet,elec1ioncin p.rsefcntia Archiepifcopi rur-
fum confirmata , rurfus quoque impofita eft Anriphona,
Confirma hoc Deua ^ cum Pfalmo fupradido in Ecclefiam
procedendo. Tertiavcri diefcilicetin CathcdraS. Petri,
cum^iedus benedicendus eflec , inducus eft alba^ftola £c
Digitized by Google
Clmiacenfts MmafteriU i6j
cappa , & Archicpifcopus fimiliter , 6c adhuc duo Abbates
qui eledum ad benedicendum io roaoibus deduxcrunc.
Scraris ante Alcare capecibos Hiiiuloinnes quacuor proderi»
DUDcfe adoracioneaii (SiimcwJBfeMicerletaniiii.PaftoO'»
HnHlttt Kyrit deifon , & pofr^^ooaiifiAlarofationem^
forgic AviMduSftm^r^^ fer*
hm, Mim$ii^ HhieHfinhwmFtiim^ Dmim ixJ^dk
limiiimfWififtim lottefeqmtur I)eoediad04 Qna GAetsi.
tkSfs emeiikVi(jm^ p^Uicor Hyninas , Tt D$mn Uuda-'
fairyi&, hcuc piij^{iecens behedi AioDe coo£rm^tnni<ifcn.
Imtur. Hisiwiil)|dl Domno Abbace exempli gradl
prxlibatis, repetatnr quod fine perfonali acccptioDe ^e^
neraliter pCrtinet ad ordinem nofb-um, j&a^iUnniiDiii*
CAPVT IL
Dt Doimo f^bUu * , '',><;;
DOmno ABBATi^in omni loco , vt dignum eft ,
nngularis reuerentia defercur. Primiim in EccleHa
duociens Antiphonam impofueriC j&poft impoficam iu*
cmuiuericomnes quoque concra fllnmipcliDanc. (^uan*
diu eftin Coooeotu, nuquam omitcicarvcnoo ado^aouiA
Refpoofbnnm ootecur , & ad doodecimam Le^ooem,
ad qnam iocedeod U, xecedeoci voiuerli aifurgimc , auan»
quam aote ^ciat &^retr6 , ooo ad gradnm vt alij , (ed pro-
oeiedemfuam jnedio camcoChbrb;ae diutiiks ftare de-
btanc propter ulum. Propter quod edam finita Lediooe
furfum ip(e moratur , ne defceodbit, vfqoedum rurrexerioc
ad <^fia Patri Refponfonj caocaci. Si quando Refpon*
fbrium cancatur ad gradum, quod ip(e Cancat , Cancac in
fedefua cum Concentoribus fuis accedentibus ad eUm ,8c
ftantibus retr6 Sed & Cantor femperadeum venitpri{i4
pracnuntians qua:cunque Antiphona eflab ipfoimponen-
da^vel quodcunque Refponforium cantandum. Ad eum
<quoque perrinet vt legat Euangelium quoti(?ns poft No>».
^urnos cftlegendum: Ad Cancicaquoque Fuangelij quac
X ij
ij i^co i_y Google
i64 ^ntiquiores Confuetuiines
dicenda funtvelad Matuc. laudes , vel ad Vefperos^non
alius Antiphonas imponit. Sacerdos oblaturus incenfum
prius ad cum portat , vt pcr eios manum in thuribulum
mittatur. Item Diaconus ante Euangelium , & qui tenec
Chorum ante Offerendam. Quj.ei tale quid in manum dc-
derit , vel ab eo recipit , fiue in Ecclefia, fiue extra , ma-
num ofculatur. Qui ipfum fuerit ofculatus , exccpto ad
MifTarum folemnia , &ant^ & poft veniam petit. In me-
dio Dormitorij eft ledus eius prope murum : Sonitum ipfe
facit quo Fratres dilucul6 ad lurgendum excitantur : qu6d
fiforte aliquando ita obdormierit, vtprius puerifurganc
quim ille, tunc non tam vehemcnter adoriuntur legere vc
K)lent , fed fubmifla voce , ne grauiter ab eis excitetur.
Quod fi in coquinam ad fe calefaciendum venerit , & Fra-
tres occupatos Pfalmodia offenderit, pro eius reuerentia
vfque dum exierit omnino conticefcunt. Signum quod
pullatur, & quo dimilTo hora inchoatur, non dimitritur
vfquedumipfcveniatjVeleius VicariusjVt non expede-
tur. Ad Capitulum velad collationem fratribusjamcon-
fideinjbus, fi ipfeinterueneritpoftea^nonmodoafTurgant,
fed eriam de fcabello pedes ad terram fubmittunt. Nomen
eius in breui quories recitare audierint , fi prxfens eft , om-
nes, ficut & ipfe , inclinanc. Si de qua confuetudine dubir
tatur, quidquid inde definicrit, de carteroquafi prolege
tenetur : & nbi foli cft repofitum , vt quemlibet Fratrem
mittat, vc aiunt , in culpam grauiorem.
CAPVT iir.
Degrauiori culpA^ alijs generibfn culparum,
T7 R A T E R qui talem incurrerit lapfum , venturus in
Capitulum primum pedes nudat , capicium quoque
mminei fui dextra leuaque incifione laxatur , vt brachia
pofiitperipfum extrahere , & ftamineum cum maniciscir-
ca femoralia ligare : accipit virgarum manipulum manu
dextra,& in larua cu^ulla decenri complicarione pendente^
vnus eumFxacerad hoc dcniiucusant£cedic.Ica veQicns ad
Clunidcenfis Monafleru. 165
conTpedum Domni Abbatis , virgis cucullique antefe po-
fitis , veniam petit. lufTus vt Turgat, fedet ad terram &
cucullam fupergcnua ponit.Verberatur cjuantum fudrit vi-
fum DomnoAbbati. Poft ha:cjubeteumexireadinduen>
dum : rediens iterum fe profternit. Ciim audierit a Domno
A bbate , abite . procinus caput fle<^it, capcllum induit , ad
defignatum talibus locum tendit,ibimanet,dormit,co.
medit , quando & quod pra:cipit Domnus A bbas. Ad om-
oes Horas prope oftium Ecclenx ftat capcllatus, donec
f^yfie eleifon incipit Conuentus , tunc capjllo abftrado,
folo tenusfeprofternit,necfeIeuatvfquedum Horafitfi.
nita , & fi Fratres debent exire , vfque dum omnes potue.
rintexin'e^& ct!im intrauerint Capitulum ,tunc eciamH-
militer fe profternit , &poftea ad familiarem manfiuncu-
lam recedtt. Ad ambas Miftas manet in angulo Capituli
qui Ecdefia? proximus adhxret. Nullus ei loquitur , nec
etiam ille qui miniftrat ei. Cibus non benedicitur qui ei
defertur. De induftria tamen Domnus Abbas iacit ali^
quosfeniores adeum accedere,qui eum exhortentur,vc
quicquid ei corredionis temporaliter fuerit irrogatum , to-
tum nabeat gratum,vt diuinx gratiz poflit reconciliari.
Ciim vifum Fuerit , concordat etiam cum eifdem /eniori-
bus, vc pro reo, & pro eius abfolutione in Capitulo ve-
piam petant,maxim^ fi ver^ funt experri,& tcftari pof-
fuDC quod pro reatu fuo fpiritum haoeat contribulatum,
cor contritum & humiliatum : Annuic communi Fratrum
aflenfu, vtfaciatcumilIomifericordiam,& micrit proeo.
Nudat fe codem modo quo priiis , & cum veniens vapu-
lauerit, Domno AbbatejubenteinduitfecucuIIa. Adcu-
jus pedes&pedes vniuerforum i maximo vfquead mini-
mum prouoluitur fingularim. Iterat6 perit veniam , ju-
betur exire ad fc induendum pndutus & reuerfus adhuc
ciiam veniam petit. lubctur vt vltimus fedeat , vlrimus fic
cundorum in omni loco. Interim non communicat ,non
venitad pacem , non oficulatur cexcum Euangelij in Eccle-
fia j ncc ad Le<Jlioncm , nec ad cantum , vt alij , notatur j
a fola coquina , vt in ea feruiat , & ad mandatum , non pro -
hibctur. Poft fingulashorasfinitasveniamirafupergcnua
i66 jdntiojuiores Confuetudines
petir^nec wmen proptcrhoc conuerfus a<i Alrare . Si qiian-
do Frarres vniuerfialbis veftiuntur proptcr aht]u.im Lfti-
uitatem veletiamproce(rtonem,tunc&:iprevcllinir. Ad
extremum fi Domnas Abbas viderit id cxpcdrre, talcm-
queeiusefTc humilitatem quap id mereatur ,intcrpc- iatus
i Fratnbus in Capitulo vocat eum vt furgat , & in mcdium
veniatsquo petente veniam confuetam loquiturconfen^
tanea & caufa: & perfonx , & reddit ei priftinum ftatum ne
amplius vllam patiatur ab alijs fcparationem : cadit ad pe«
des eius, ficut etiamquiliber alius,tam m Eccicfia quam
in Capitulo, fi quandopromoueritaltiorcm.
Suntautem apudnosadhuc & alia genera correAionis
qua: non folum Domnus Abbas facit, fed etiam,fiopus
fuertt, Prior. Nam & indeaudiui quam vcriflime Domnus
A bbas dixit , nullam Monachorum Ecclefiam dehoneftari
propter quod tale quid committitur ab aliquo Fratre ^ fed
hocefiequodplancfaciatadignominiam noftram ,fiquid
nequiter committitur , & abfquc digna emendatione di-
mittitur, Idcirco fiquisdeahquoflagitiodiuulgaturin po-
pulo, inprjefentia quoque populi lolet emendari , vt qui
eius excefium cognoucrint, coanofcat etiam eius emenda-
tionem. Cunclis enim, qui videre vokierint, videntibus, 8c
maximc in media platea,nudaturjigatur,& verberatur. At
ficulpanoncft degrauionbus malis , fed fortc vr cum ali-
quo inhoneftc&irreligiosc inaudientiapopulariura con-
tenderit, pro huiufmodi ,cum veneritdies Domfnicus , ad
initium MifiTac matutinalis ,concurrcnte populo ad Eccle-
fiam, ftat ipfe nudis pedibus prope fores Ecclefia:, & vnum
codicem grandiufculum tenet in manu : capellum non in-
duit vtabomnibuspoflitagnofci : nemini loquitur intranti»
velcxeunti i vnusramuluslempereft juxtaillumquidicat
interrogantibuspropterquid talis ei ^oenitentia fitinjun-
^.Nec receditinde vfquequo Mifl^hniatur.Quod fiquis
jnobediens, & rebellis aliquo modo fuerit, Fratres cx more
nonexpedant vt prxcipiatur comprehendi ^ fed ipficon-
tinu6 irruentes comprehendunt, & ciim fuent compre-
hcnfus,faciunt quodvifum fuerit ,mictentes cumin car-
*f. • bo5j«. cerem vcl in bogas *. Carcer eft talis in querp cum fcala
Digitized by Google
Clmiacenps Mom^eriU 167
defcendjtt^ 9 pec ^jil^^cur ofUutn , nec fcnedram iiaber«
De bogttqMgncyfpt quxdam lcuiores , quacdam graiiio^:
|es,ica vtindSwsnecindormirc rM'ni afcenderc poflit,&
tuncaliasincuftodia dormir. Quod ii ipfc qui e(l inobe-
diens, inobedientiam fuamfoni; Capitulum aliquo modo
monftraueric , ftatim tabula pcrcucitur vc in Capiculum
conueniatur. Pocuic & cale quid cam prarrumpcuofum in
prajfencia loquiDomni Abbacis, vel l^rioris, vc propcer
noc cciam non minus tabuk percucucur , quod cil iigaum
^ conucniendi.
Vbicunque autem concigeritvt colloquantur Domnus
Abbas & aliquis Fracrum , 6c ii Frater fenieric contra fe
liaiii &indigiiattoaemOoinmAbbatis,conitQa6 veoiam
pecere toto corpoie proftrato non moracvr. Nollus eiijm
cmnfic ance ipmm vbiconque iitioconim , qui non attiiks ^
tDcIinet.In EcclefiapoftiJlam flattp(eSaceraosalb&,ftol^
vel etiam cappi indutus. A d proceflionem, ad quam vefti-
ti iimt albis qui ad majorem Miflam fant fernicuri ,ante
omnesincedit : Ad hanc autem , ad quam vniuerfi albis iiv-
duuntur, ficut in raajoribus feftis ipieindutus eft cappa.
In CoDuentu ii kneam cappam pornoerit 9 vel cappeU^lji
induerit, quotiesnbilibuerit,in illo folo nemo reprebeiu
dit. Ad eius obfcquium intraturi Rcfcdorium tenet vnus
Frater concas , & manutcrgium alcer : Clericis & pcregri-
nisMonachis,qui ita vaduncpcdittsabfquejumenco , no-
bifcu in Refedorio comcfTunsaquamadmanus miniftracj
calcfquefedencad menfam principalem. Siquid cuiquam
mictere volueric de Rcft^dorio, hoc nccPriori licec, nec
alijquam fibi fbli. Solec quoque H cO: indomo infirmo-
rurn , inde dtrigere in Rcfedorium cbaricatein fuam ad*^
«)uiMiliietBcatram | £e Fitoei^ lecipiens oKm ncgligentiiis '
qu)kai,£in; priBiimttacdtt PoftqiianBSioxfiicric,
pormir ante iUom per omaiA JaienMU, cam in Cosmenta ^
qotefltiMtvfcMeaa Jeftomi vbi qui poicyt ab&quitur tlii
ficadlfidUoctDdoiiiSradleaandlMm. Siquocpein Refe^.
numicurus^mixtum>acoqptt|LeftionemadmeA£unrA. u <
bethabere: Si jeiuhuS mcKihid hknc Horam,oufi Fracies ^k!u.
Digitized by Google
x(S8 aAntioiuiores ConfuetuAines
coenauerinc , nequaquam cum eis ea vice comedic ^jW
fuftinec vfque dum furrexerinc , quia nunquam qui fedec
ad rciliam debec remailere , quin Conuencu exeunce ipfe
quoque excac. Romam quoque profeclus , vel in alijs cer-
ris aliquandiu moracus, cum redieric ^ recipicur cum pro-
cc(Iio;ie omnibus albis generalicer inducis ^ 6c (i ipfo die
compecencer fieri poflic , aliqua regulari hora finica prasue-
nic omnes de EcclcHa cxicuros , prop^ cujus oftium (lacauc
fedec , & Fracres fecum , qui fecum eranc in via , & fingulos
exeuntes ofcuIacur:ac Hin iilodie non cric opporcunum,
in fequence poft Capiculum fimili modo facic j & pro eius
aducncu habenc in Kefeftorio generale pifcium ^ vcl quod
tantundem valeac , & pigmencum. Fracres qui in eius va-
duncobfequioin viajugiter obferuanc vtfemper finc cum
illo in proximo , ne aliquando eis eueniac deefle qiundo
jHoram quamlibec cancauerit ri gularcm :&fiquiseorum
forte non interfuerit, poftea non eam cancac abfque licen-
tiaeius. Quoties per vllam villam majorcm cranhcrinc, cx
more nunquam obmictunc induere capellum,
Sed vtadhuc redeam in Clauftrum j omni die Dominica
Domnus Abbas notatur cum pucris ad mandatum : qui
ctiam , quod alij non faciunc, pauperi^ cui lauat pcdes , iri-
buit duos denarios & pueris cnbuic vt per ipfos paupcnbus
tribuantur. Eorundem puerorum confeflionem quocies
fueric reccpcurus , Magifterillorum adducic illos vfque ad
introitum Capituli, & ibidem expedac redicuros Adco-
quinam cum notatus fueric,cum alias non finc nifi qua-
tuor,ipfcquincus folec cfie. Ad duas fepamanas in anno,
fi cft prjcfens & incolumis , non ahus vnquam ad majorcm
lVl]ilamquamilleuocatur,id cft,Dominicx Reiurrcdio-
nis Pencecoftcs : in quibus tamen alius Saccrdos Can-
toreinjungentc didurus eftHoras regulares, prseccr Vef-
peros & Matutin. laudes , & m Refedorio daturus eft be-
nedi(ftionem ^ qui & in illis praccipuis diebus ad Canticum
Euangclij non vihore quam Domnus Abbas veftitur, vt
(ftm eo fimul Altaria incenfet, & collcdaneum teneat ad
eius obfequium Natalis Domini , £c Natalis Sandorum
^^poftolorum petn&Pauli, Aftumprio B.MAKiiE,quia
Digitized by Google
Cluniacenfls Mahafierij, 1 69
non magts in die Dominica quim in alijs occurriC) cunc
Domnus Abbasnon noutur ad fepcimanam , fed ad folos
illos dies vtriufque feftiimatis. Quocquocttian) per cotttin
amnim majoia (um fefta, ii pocuerit tc ▼olueric, caniac
Miffim majofcm, V€fperos& Matuc. landes.
CAPVT IV.
Di Prian M^an.
QVanoo Prior eft ordmaodus^pnmo Domnns Abbat
habet inde confilium cum Senioribus Congregacio.
nis;poftei refert fententiam fuam in Capitulo, & quod
(ibi videtur laudant omnes. Qu^m elegerit , fi fapit ve.
niam petit , excuiac (c ad munushujufmodi nonidoneura
eflc. Ad vltimum fi jufla & injunda fuerit obediencia, non
aliudfacic quam inclinac : fedcc ad finiftram Domni Ab-
batis. Ciim furrexerinc de Capiculo , eunc cum pfalmodia
folita in Ecclefiam majorem j vbi nouus Priorantefacit &
retr6,hunc verfum dicendo ter : Deua in admorium , & ro-
tus Conuentus fimiliter refpondet. Dat ci ipfe D. Abbas
m
ap
iuper ]mkic£unulimi tuum , quem tuo ieraortoque tuo> '
fum iernitio mandpamus, fpititum fiipientiae 6cintelleduS)
diicmonifque dona ei inhacdomocua itaageie» & in.
jundum fibi oflSctum ica adminiftrafe» vc & cibi placere ^
iralcac, & vtilitatem (eruorum tuorum te auiiliance per.
lediflimeexp]eac,propterquod&hk & infuturo feci4> ^
merccdem laborum fuorum in conforcio Sandlorum tuo- "
rum a te piiflimo largitorc pcrcipiat. Per Dominum , &c
Quandoautem eft abfblucndus , mitcit cum illo verfum:
Benediibu es D^miiu qm odfHmi^i mr , & tali abibluicur
benedidione.
Domine l£sv Christe, qui pic feruientibus tibimu-
nificus recribucor, 6c clemenslargitor exiftis ,hunc famu.
lumtuum quiinhacdomo tua nunc vfque fideliter labo-
cauic » & tibi feruifque tuis obedieodo u)jun<^um fibi ce
Tom. 4. Y
170 Antupuores Cm/ienidines
«uzil jante admiiitftfaiiic offiduin » kboribos fois fblita be^
• Nrpkr nignicace refpoude pius cemuoeiator appore y & prarfta
'vtinhacdomo jugicer pernuuieat,&meroedem laborum
liiiornm & bic 8c in recribotiQne juftorum i te percipiac,
largitor^mque nmnium booonmi te efle pleniflima fide
non dubicec.
Ab hora autem orcfinaooDls fux podO. Abbatem de
omnibus rebus 6ccau(iS|qux adMonafterium percinent,
&ipiricualibus 6c temporalrbus ie intromictic. Quocqooc
funt qui vllam habenc obedientiam , ad eum refpiciuntom-
nes } & (1 tale quid prxcipuum aduri funt , nequaquam
agunt omnes abique confilio eius & nutu. In Choro fini-
Vtxo ftat fupremus, & in Refeclono ad fupremam mcnfara
quai efl ad dexreram D. Abbatis' & fi illenon adcrir,fedet in
eius fede. Sed cxtra Refedorium nulli morcalium licec ei
quidquam mittere. In Refe<5loriocui voluerit,&quidvo-
Juenc,mitcit. Si perrcxerit ad Obedientias qux funtpro-
pt&incircuitu,ducic lccum duosFratres & vnuni lagi-
narium : Si longiiis > verbi gratia,in Prouinciam , duos ia«
ginarios , & tres Fratres , ex quibos vnus eft fuper eius ia^
mulos & fuper fincinnlas eius , & veftimentom Saceidotale
cnm qno ut argentens caUx. Quandin ancem fbem ia
Clauftro , nec CapeHanum habet » nec veftimentom aHnd
ad Miftam ^ quim & quilibet alins Frater , nec aliqiiid pri»
uata? pecuniac. Q^ndo deforisfuerit reneriiis^quidquid
huiu(modi:«pfporcat, cocum Cametarioreddic, nec min^
ab illo reci|jtqaidqnid babuerit opus. Quod ide6 A no^^
ftrisPacribus pra^caucum cH; neillamala peftis proprieca:^
' li^, 6c pra^fertim M onachis adeo pericuioia , aliquo modo
fubrepat. Verum c5m pcr omnia , vt praimiffum eft , vi.
pem habeat D. Abbatis , maximc abfentis , nefcio vnde
contigeric, quod in fola Ecclefia amifit eam, ica vt cgo
vidcrim qu6d Pra:centor &. Armanus necdum quidcm
admodum fenex , duodecimam habuerit Lc(f^ioncm , 6c
Prior Oif^auam. Quodqui volueritlaudct,aparuitatca4-
huc mea igQOj:atur (^uomodo iic diguum vc laudccur. ri^ --^
Digitized by Google
ChmMctnfis Mtmsfterii.
CAPVT V.
De DiunU qui /un$ VilUrum prMi/brcs.
El V s autem rufiFiagaoei ad cemponilia (iim iUi Fracres
qui (iuit Villaram prouifores , U qnos pioinore nou
ftro Decanos appellamus. De quorum , vt ita dixerim, JSi/j,*^^
lege fingulari vc aliqua referam , quocquot func quorum jJJJjJJ^***'
Obediencia fica eft infra icer dimidiac diei^omni Sabbaco ad «iIiim,
Monafterium ance V efperos occurrere debent ; nam oec
lauacos pannos ioduunc^nec fe aliquando radunt prxter ibi.
£odie,quo veniunt,pofl fingulas Horas ant^faciunc&re'
tr6 , & dicenda eft pro eis vna fimul cum verficulo Col-
leda, Ommpoteni fempiteme Deu6 noflrorum tempoiumvita^
que dijpofitor , drc Quafumus omnipotens Deu^ , vt hk famu'
iis , d^c. Omnipotens fempiteme Beus , miferert his famulia^
^c, & verficuli qui pra:mitcuntur funt duo j Primus ^^V^/.
mos fac. Secundus , Qonuerttre Domint , yel , tcct quam ho»
num , vel , JBeatt pti ktUgm* Jft» qnibpa CeJIe^ tribus
indbusiii^fiieric^qiiariavicenoneftdiceiK^
§oUispi9eimflisabfi|ue(iklDfarioDe, MifenMnfv^ mmd-
foum Dem, Quod dtroeD nec Domno Abbari vnquam neo
PrioiL Migwcnri|M9ftfioiciqttamlibecHofameleMca0)a->
ou. , figno Crucis cdm ea coocca Domoum Abbacem vel
Priorem£i^,icapetunc}icenriam abeundi j quo ann^enrt
te, & ilJis rurfus. vc moris eft, ad gradum inclinantibus pro-
iequicuc Sacerdos his verficulis, eique Colie^ : Saluos fae
ftruot^ &c, Miitt eit^^c. AdeffpDmhiti fmppUcatiombus no»
fimy& viamfam.d*c.Qm non nifi vnam nodem foris Clau*
ftrum morantur, propter hanc folam nec cum abierint, ncc
cum redierinc ,habent Colledlam. Qu6d fi venienciconci-
genc vcipfodierurfusabeat, &in cralfino redeac,tunc ci
non fubcrahicur qu6d habuifiet in prioredie fi rcmanfiiret.
Quod fi duo vel plures finc perrc(5iun , &. ance generalcm
Fratrum refedionem , vel pofteA cum feruicoribus co-
mc(ruri,nequaquam fedcnc ad vnam menfam , fed vnuf-
quifque in fede fua fcdec propter caucionem difciplinap:
Nec comedit vnquam abfque Conuc^ncu , niO prius acce<» •
X ij
Digitized by Google
1 7 2 ^ntiqutores Confuetudines
peric benedidioncm. Si quis jam deClauftro exicrit,&
ad hoc fc prarparaueric , vc illico afcendac fuper equum , Ci
cueneric vc fignum audiac ad vllam Horamregularem ,6c
adhuc poficus fic intra fcpta Monafterij, armamenris vijc
depofiris rcuercicur adHoram , nec prxfiimic icerumD.
Aobaci vel Priorinonloqui, vclabfqueeius licentia exire.
Super caballum afceniurus, prius cappam induic , qudm
'^*^ * frocum corrigia prarcingac * . Caballo fuo nunquam frap-
relaxac ad currendum , nec ipfe pcdes vnquam currit,
nifi propcer duas res ^ prppcer morcuum & incendium. In
via poficus, fi efl priuata dies , & huiufmodi in qua ad fingu.
las Horas venia eft pecenda,ipfe quoque quando quanlibec
Horam cancaucric , defcendic ad cerram , abftrahic capel-
lum decapice, demanibus chirocecas , veniam pecic,ora-
tionem Dominicam dicic •, Vnde fe leuans figno Crucis
fado iterum veniam perit,& hora impofica tencc viam. Pro
nullo xftiuo calore equitac abfque froco in fola cuculla.
Talisfamulus, qui ficimberbis, vel rafus barbam, non folec
in eiuse(R»commeacu. InipfolocoDecanisCjfamulusqui
cicibum& pocum adminiftrac, nunquam in (blacamifia
adminiftrac, vcl infemoralibusfolis, nifi eriam froco , vel
pellicioj&caligis ficami<flus. Adquemeciam incercomc-
dendum fi quid breuicer dixeric pro his qux ad pra?fcn$
opus habueric, de alia loquela camen longiore cauec. A ntc-
quaip comcdac, di<5lo verfu legitur quoquc aliquid de fim-
^a Scripcura, velperalium, velperipfum,& in fincfimi-
literantcquamfurgac poft comeftionem. Pronullo com-
mifiTo quenquam verberac fuorum domefticorum. Noti
caretvnquam ccftimonio alceriusFratris, qui fccumjugi-
cermorecur. Siquafoeminadealioloco calis fupcruencrit,
cuihofpitium negare non poflit, nequaquam cum ea fedec
ad vnam tabulam : de manu quoque focminx nihil v nquam
accipic. Omni ccmpore poftquam noxfueric, nifi aliqua
tali necefiitace imminence & impcdience^alioquin Com-
plecorium vlceriiis non difFerc. Si eft cuculla exucus,nullum
verbum facic cam in node quam in die : Obferuac ctiam ne
quoquam ponaceam vbi i fe longius fic feparaia ,quam
cubicus vnus. Si propcer caloremfrocum cxucric,in cuculla
Cluniacenfis Monafterij. \7i
iedefe poeerit, (ed ita vc nec gunelJain * , oec pelliciiiin * vcflh
fiibtus habeac nec aliud quidquam quto ftsunineum famn. ^*^''
Nihilcum ingeniolucratur , nifi agros & vincasdiligcnrcr
cxcrccc, &:alitpecora &.junienta. Nihil habct ablcondi-
cum, ncc in domum extrancum commendatum, quod i
noftns majoribus omnino efl: anathcmacizatum. Scges&:
yinum quando ex toto Fueric collcclum , venit ex morc
Prior , vidct quidquid habucnt m cellario , quidquid in
borreo.Quantum vidccur dimittitad couiincatum Dccani,
&borpicum fupcrucnientium^&ad opusagricoiandirquod
fupered , Jubec ad Monallerium dererri. jEc ipfe Oecanus
fi ali(^iiaiM0 coBperic iofinnarj , 6c in Claiiilro ftierit cum
^jijnfiimij, de eaecero non intromitcit fe de Obfedienda
^qiieidiai'£aiiisfiC) ac iteriimeiias difpeniatio tota eft in>
Si quis eitis familiaris pro anttqua^uniJia-
liliiequidqdun ei direxerit , hoc non ei , (ed tantikm CeL
lefarioprasfencacur^vcnonmagisei quiUn ommbus cxpe.
4jftX. innrmis. Quibus etiam podauam, quicquid (it, fueric
e||>enrum, lofirmahus innotefcica<)uo&perquem hujuf*
iii^iiliftbiieritchariwem.
CAPYT VL
J>i Priore Claufirali.
AvSTiLALis Prior Vicarius efl: majoris Prioris
;romnia. HiceftquocunqueDomnus Abbas pro-
ficITcacur , quocunque Prior, qui in Clauftro jugiter mora-
cur , U qui przcipue pondus totius ordinis portac : propcer
quod camen in Choro non eft aliquancuium promocus,
excepto qu6d ablente Priore primus oflm^primus pro>
ceditad nacem, U primnsadaquam benedidam. Sed quo-
ncilcacui
eomhoftixofteiantur | hoc eft antem -qnod nuUo die di-
miferit. PoftCompIecoriumacceptabenedidione * fece- * fqui
dic ftare prope oihum EccleHa?, vt fiogulos poflic incueri '^^-
quomodo inclinancad Altatii,& ad Sacerdocem per quem
s3pefgQnctti.Poi^iiam«mpescxiciipt,»cdpicab 'Jji;'^^^'
Y Jij
Digitized by Google
174- ^ntiquiores Confuetudines
ab HebdoiYUicIario,quxcaclelam incerius habecacceniam^» '
& capcllo induto tocum Clauftrum perluftrac. Prim6vi-
detficlaula fic 6c obferaca domus eleiimofyuaria,coquina
regularis , Refedorium , cella Nouiciorum ^ (i quis adhuc
fic , & propcer quid ante Cdlanum ^quid agatur io domo
inHrmorum , fi infirmi jam coUocaueciat , & quomod^t .
ie habeant , fi quis eofam adlmc mMDfism nt £cdefi&*
S. MAaii£ j afcenditdormicornim , porcans iecnm ii (|aid'
foni in Clauftro negledom ofienderic , & perfpicicomncs
neceflSuiaram (edes k fine viqae ad finem. In bis omnibut
HqQidnegligenciac o£renderic,ia icqocntidiein Capitulo
reclanuc. In oyeme ^cit aliam circam ad ioceruallum quod
foicceiTe incerNodhimoiyficMacucinos^&in illa circuit^
cciamomnialedaFcacrum,& omoia Eccieiic AJtaria. Ecr
vcbreuicerdeeius offido concludam, Si DomnusAbbast
non adeft necPrior,confolum omnes Obedienciarij,qui
in Clauftro func ,obediunc eius imperio , fed cciam ipfi ad
quodcunque opus fueric ^ DecanL Si quem tamen Mona.
chumjrecipicde alio Monafterio , huic fracemam focieca-
temper omnia cribuere poteric ,exccpco CapicuIo,quod
folum Domno Abbaci refcruac. Habec aucem &ipfe fuf-
raganeos fuos ^ vnum qui Gippleac vicem eius abfenris in
fingulis quz , vc aiunt , ad manum func agenda , Circato-
res , Magiftros pueiorora , juuenum CuCkodes.
CAPVT VII.
^^IiiCATOi.v M munas eft , n omnes nctlsgentias
V^tamminsmasquam majOfes,qaaE tIIo modo concim
or3mem poilaac concing^e, nocent, & in Capiculo re.
damenc : & propterea tocam ClauArum non iemel , fed
snulcoties in die circameaot,vt nec locus (ic necbora io
quaFrater vUusfecurus efle poffic,fi tale quid commiie-
rit ,non dcprehendi 6c non publicari. Igicur Obediencia.
rij, qui non poiTunt omiccere vc aliquandoalijs filentibus
dc ObcdiCQCijs iius loquancuc , (i.quem Circacorum vidc-.
Digitizixi by G
Chmacenps ^SW^iaJlerij. 175
rincfapenienirejCoiiciDuo afTurgunt, & fumjnarim demon-
ilranc qus (ic eis neceiCtas loqocDdi. DomnoAbbari &
Piiori ica defemnt Circacores, vc nequaquam veniant vbi
cos nouerinc eile j quia « vc rcriptnm eft, non eft diicipulits
iiiper Magiftnim.
CAPVT VIIL
De Puifis eonrn t^^gifirk.
T[^Vbr qui cum laici vel clcricali habicu venit^hunc
I Camerarius in veftiarium ducit eodem modo vcfticn-
dum, quo quilibet nouitius veftitur, prxter quodeinon
:ftamineana , (ed pro ftamineo camida linea datur. Cum
vilbm fuerit Domno A bbari, capeliom de firoco eius j ubec
jiuferri y & cncullam ei dandam benedicit. lubet eriam vni
pratmmTtpuerom ofiecatvice pareotum cius. Qui peri-
tiooero, quam fiidorus eft, fcHptam habeoscoofinnat eam
^no proprios manus, & poftea legit eam in aperco , & mic.
jDtinmanumD.Abbaris. Eftaucemhojofinodi : Bg^from
m M 9jfim & fimBk iim Aftfhlii Pm9 ^ PmU
hmc fmmm ntmmiN, vki fdmtmn fim amt iklatUni io
Mum dtqtu petitkHig jiltaris faUa manu fku inuoluta , ad
Sanfhrum quorum hk ReiifnUe centmintny^
Abkatit N. frafentis » trada coram te/lihus regulariter fer»
manfrrwn , ita vtab hacMe non liceat iUi coUum de fub juge
excutere reptla j fedmagts eiufdem reguLe fideliterfe coqtiofcat
tnfituta debere feruare , & Domino cum c^cterisgratanti ani-
mo militare. Et vt hicc petitio firma permaneat , manu mea
fubterfirmaui ytefiibufque tradidi roborandam. Accipit ipfe
puercum ofFertorioPatena &Calicem,hoftiaimporita 5c
vinoinfuro,& itaVicarius illeinuoluitmanum pueri cum
pailaAltaris,vt cam ipfumpuerum quAm eius lacriiicium
ofFerataSacerdoterecipiendum. Poftei induitur cucullaj
&de cactero benedidlio eius diifertur vfqueadlegicimam
accacem , id eft , (1 oonamplius vel v(que ad quindecim an-
nos acca^is. Ruifiis D; Abbas chm voloeriteum benedt-
cere , lefeit hoc Fnuribi» I& Opicalo , & ipfe juuenis {bu
176 ^ntiqutores Confuetudines
tim veniam petic , & de fchola abfolucus Tenic ad pedes.
Tamen ab alijs pueris non recedic vfque ad horam oene-
didionis : flcuc alij nouidj proHcetur. Sola tuculla? bene-
diclio non iteratur , nec exuitur , nec induitur , nifi ficut &
pri^is crar. Pueri autem, qui funt in Conuentu noftro, non
vlcra fenarium protendunc , & eorum Magiftri funt duo , fi
non plures,tamen nunquam lunt pauciores C^uorum dilci-
plina eft huiufmodi. Prim6 fimul in loco dormitorij ja-
cent, 8c fingula eorum leda a Magiftroru eorum ledis funt
difcreca Nulluscoaliusaccedere pracfumit. Siquiseorum
opushabuericin no^ead necefiarias ire,priusMagiftrum
fi^nitu excitac prope fe jacentcm , qui lurgtns accendic
lucernam , mittit in laternam , furgere facit alium puerum.
Eorum alterutro furlum tenente laternam, medius inter
illosMagifter incedit: Sic nimirum eos ducit & reducir,
nec candclamextinguitvfquedumambo fint recollocati.
Ciim aucem cundi le leuaucrint ad No(flurnos,euntfimuI
ad necefiTarias & pueri & Magiftri , vt iam de duobus prat-
mifi. Sedes eis in medio duobus circulis ligncisfuntpra:-
notarx, in quibus eis venientibus nullus audct vt fedeac,
capcllum non induuntficutalij ,nifi quandiufedenc: Sur-
gcnces ftant nudis capitibus inuicem expedlantes. Proui-
detcorum Magifterprincipalis vt non prius ad Ecclefiam
acccdant, quam omnes potuerint conuenifie, & feptem
Pfalmos fenfim &diligenter cantafte. Tunc primum fo-
lemniter vcnit cum fcbolaribus fuis, & luu inaribus , & ipfe
tres illas fratrum oraiiones terminat j quas ea vice, vel poft
Completorium gerunt. Ad Nodurnos,imm6 ad omnes
Horas, fi quid ipfi pueri offenderinc in pfalmodia, vel in
alio cantu, vel dormitando, vel aliquid cale vllomodo conv
miccendo, minimc difFercur , abfque mora froco & cuculla
exutiiudicancur , & in fola camifia cacduncur vel d Priore,
velapra?Fato eorum Magiftro, virgis vimineis leuibus,6£
terecibusadhocprouifis. QuotidiediIucul6 ciimprimum
in Clauftro confederinr, antequam aliud quid faciant,aloo-
ri voce legunt tres Pfalmos , quorum inirium eft , Mtferere^
dtc. Nec quifquamprius venitad confeffionem quam au-
dierichos Pfalmosinchoacos efie.
Ad
Digitizei. i , ^iO
Clmiacenfis Monajterij, 177
Ad omnes Horas facies eorum verfa eft contra Occiden-
tcm , Quantum puto , vt videri poflint a Prioribus qui in ilia
parte Itarc folent. Cum ventum fueritad prcces, vtrinque
ilii duo minores vcrtunt fe in Chorum j tertius , qui major
eft & ftat AlrariproximuSjContra AItare,nifiad Comple-
torium&ad Primam.,Tunc propter confcflionem duo fe
comparant contra Altare fuper vnum fcabclium , &vnus
Magifter eft medius intcr eos , ficut etiam ad Litaniam , &
adfinguias orationes in Prcfbyterio gerendas , & cum di-
ccnda cft confefllo,tertius accurrit. Ad vtramque Miilam,
ad quam & Priorcs mutant locum , vertunt fe omncs pari-
ter in Chorum j &: fimiliter in Sabbato ad proccflioncm
quarad Vcfpcros & Matut. laudcs agitur ad lancflam Cru-
cem, & in duodccim Lcdionibus ad Tcrtiam,& ad procef-
fioncm fi quam aliquando facimus pro aliqua pcrfona tali
vcnienterad quam fi aliquandocappibinduimur,ipfi non
nifi tantumalbiSjCum tamcnad MiflTarum folcmnia fi Con-
uentus indutus eft cappis , ipfi quoque tunicis ftjricis in-
duantur Ad Sccrcta {<i Canoncm fi Conucntus eftincli-
nis , vcl cciam procumbit , ipfi ftant ercdi , prxcerad folam
Dominicam orationem j & vnus eorum Magifter fimiliter
cre(ftus jugitereos intuctur. In Clauftro &in Capitulo vbi
fcdent finguh , fingulos truncos pro fedibus habent, & ita
fcparati ab inuiccm , vt ille ncc ami(flum altcrius aiiquo
modotangat. In Ecclefia eft corum diucrfa , propterfca-
bclla qua: nunc habent,nunc auferuntur: Auferuntur enim
in priuatisdicbusadformastranfiicr(as,fiiper quas adpre-
cesquidam Fratrum procumbunt, & ad horarum exordia
veniampctunt, vnumquctantum remanctfcabcllum, fu.
pcr quod tranfucrfum fcdct maximus puerorum 3& fiin-
rcrim dum cantatur rcgularis hora,vel quarlibet aliapfaL
modia , Tedct verfa facie ad Occidcntcm. Ad interualla,
vt eft poft Matutinalcm Miflam vfque ad Capitulum,
poft orationem Tcrri^e, majorc M)fl!a ftarim conlcqucnte,
poftorarioncmNona:,Fratribus huc vfquc jcjunantibus,
poftorarionem Vcfpcrrinam ,ad Canoncmetiam Miflai, fi
fcdct, vcrtit facicm contra Oricntem. Alij pucn , fi habent
fcabella, fedent fuper illa verfifaciem in Cnorum : Si non
Tom. 4. Z
178 ^^ntiqutores Confuetudines
habent,(edentfuperterram,& fempereodem modo quo
maximus eorum mper fcabellum. Ad Lediones vero No-
(flumorum in dicbus Feftis &: Odauis^fcdcnt juxta formana
mdire^Hium. Quando autem formx funt tranfuerfa: , tunc
ita fedent vt & lit tranfuerfum vnum dc fcabellis , in quibus
fedcnc, & Magiftri contra eos in forma quac femper eft
pofita m medio Chori. Si quando cum pfalmodia defundo
afltdecur , pueri de Choro aexcro (edenc ad capuc , qui de
iiniftro ad pedes. ' ' -"u
Qaando agend^eftproceffipTtal^tiudelundcisi lorii
allattts recipiacur , poA Crucem ipfi primi egrediuncor.
Cjkm ad porcam vdUbuIi venertnt , (aciem concra ftciem
tenenc vlque dumCoIle(5U, Ab(blueDomine,dicacur 4
Priore : Secedunt pauluiiiin in parcem vc nanfice p(^in(
dquibus Crux&auaproceflionis inngnia porcancnr: quos:
enam fequentes vfque in EccleHa dimitcuctt eos prop^
oftium,vc Defundus ab eis circundetur, & ipH protenduni
vfque ad Altare iandiae Crucis , & ibi ftaoc Magiftris inceFf^
poficis in finiftra parte , ne impedianc Sacerdotem accefliv
rum tcrad Altare vtincenfet. Qupd cumfucritperadurai
&Defun6lusad tumulumelatus,promouent fc cx finiftra
in mediam Ecclefiam ,& verfis jugiter ad Altarefacicbus
Antiphonas & Pfalmos imponunt. In omni proceiHone
qua: agitur per Clauftrum, poft Crucem femper incedunt,
In Ramis palmarum, & Rogationibus inter idiotas & Can.
cores. Capitulum cum eis non tenetur in quinque Fefti§
principalibu«> ) in Punhcatione S. MA{iii£) inR.amis paU
marum ; 6c Afcendone Domini, quocies fe radunc,qua«'
cies balneanc, quocies pannos fuos lauanCj & opus manuum
facimus,vel quotjies M?cmusDefitndum adHoiamCa*
piculi eorum acjtujip |n|Eumutum : Ipiiim ao^cmheorum Cs^
t»ii|^|up^ abfq^gioctnariooc fufcipituri can^^m benedidi<H
ne jn)a;mi(&| lle^Mim .
dej|lio^aiit4 cleprehendicur de induftria celare^vapuJai
cara qui cekueric , quaraillequi deliquic. Scd ea vice vtt^
icil^pi|l(ari ft>lctJr^i domeftici^quibus paais eft cribuen-^
dusioccurrancadacctpiendum: qua audicanullus pofte^
puerorumexuitur I &ip(iim QapicMliim cicivu fii^cur. Ipcex
Clumacenfis A^fonajlerij, 179
loquendum nunc CcIIerarius, nunc Camerarius veniunc
aclcos^vc audiant fi quid opus habuerint quod per ipfos
poflit emendari. Pofl; majorem Millam accipiunt mixtum,
aut fi cft dies jejunij, vel in hyemc, talifque dies in quo non
nifi femel comedatur , tunc poft Tcrtiam. A Kalendis
Odob. vfque ad Quadragefimam, fi , vt dixi , (cmel come-
ditur,non eft illorum prandium de folo pane,fed ctiam
aliquid qualecunquefit apponicur eis. Per totamxftatem
in diebusDominicis adcccnamimpenditurillis mifcricor-
diadclad^e. Siquis eorum adeo efl: paruus*,vc opus ha- «' 'pamjiiui.
beat in ipfo Clauftro vbi fedet * apportatur ei panis & */. • Mtx
vinum. Ad lauatorium ficut ad nccellarias fpecialiter ha- ^^^^"
benc locum fiium.
Cum fuerint in Refecborio nonacceduntad vllam men-
fam ante verfum,fedinmedio Refedorioftanr,aut fedent
cum Magiftris , vfque dum veniat qui fcffurus eft ad fcillam.
Per menTas funt diuifi, & finguli ante tales Fratres pofiti qui
non difiimulentfiquam viderint negligendam eorumin-
ter comedendum, non quoque difcurrunc jVtvelfal, vcl
fcutellam , vel aliud quid vlli Fratri apportenc ^ nec ab vllo
quidaccipiunt,nifiquod omnibus generaliter datur j &fi
quideis Dom. Abbas miferit,vel Cellerarius dederit,fo-
lusillepucrqui ftat admen(am principalem , fi ei aDom.
Abbate velPriore innuitur fcutellis opus habere, pergit
ad Magiftrum , & ille furgens requirit de coquina , & ponit
ante puerum vt eas apportet , per quem edam cuique quod
volueritdirigit,qui(caetadfciIlam. Is denique puer pro-
pter hofpites , qui ad illam menfam frequentius fedent,
duos portat iueiter cultellos. Si quis eorum ita infirmatur,
vtnon bene lcare poflit,huic Priore confenrientca Ma-
giftro menfula & mappula prouidetur vt ibidem fedeat vbi
ftare folebat. Poft prandium vel cocnam pariter exeuntes
inter vtrumque Chorum medij procedunc : poftNonam
cum Fracres tibunc , & ad CoIIationcm , nouiflimi & ante
Domnum Abbatem vel Priorem.
Quories generaliter Ecclcfiam intrant,intrantad Oricn-
talem plagam , & Conuentus ad Occidentalem. Nulla
hora , nulla refcdio generalis inchoatur abfque illis , nifi
Z ij
i^uj Ly Google
1 8 o ^nticimores Confuetudines
adfint vel duo. Vbicunque tranfierint per Clauftrum,Fra-
trescontra eos aliquantulum fe Ieuant,&inclinant,tan\
propter duos,quim propter omnes. Sed necad necefla-
riasnecad locum vllumdiuertunt^nifi femperduo fint fi-
mul , & vnus magifter corum in mcdio , qui nec fcdet , fcd
ftat antc illos ad neceflarias , fi defuerit Conuentus. Serui-
tores quoque de Rcfeclorio cxeuntes, fi fedent vbi federc
folcnt,incIinant contra eos, & illi afiTurgunt contra eos.
Quod fi quidam ex eis ad regularem Horam aliquando
tardius occurrunt qudm ad Gloria primi Pfal. non propter
hoc vt alij ftare veniunt ad gradum. Item fi morantur a Re-
fc(5lorio , vfque dum verfus didus fuerit minimc petuntli-
centiam comedcndi j fcd tantiim in locofuoantefaciunt
& retro j Magifter tameu eorum , qui comitatur eos , con-
fuetudinem tenet vtrinque. Qupd fi aliquis puer de foris
venicns intraturus eft Clauftrum , contra hunc alij duo
pueriducuntur ad oftium CIauftri,& ita fimul cum ipfis
Conuentui pra:fentatur. Poft Horas cum alijs quivcne-
runt accipiunt benedidionem in Prefbyterio ante eos
ftans. Item fi quis corum ducendus eft in domum infir-
morum,ilIucquoque alijduo veniunt cum eo , Vbiquan-
diu moratur commendatus eft cautiflimo cuftodi , a quo
die,noduquecuftodiarur,& in node quocumque ince-
dit, portat ante fc laternam , portat quoque baculum fi
carnem comederit , capellum induit, ad majorem Ecclc-
fiamcumalijsinfirmis venit,nontamen intrat illud mem-
brum Altaris S. loannis Baptifta:, fedillis intrantibus ille
remanet foris prope vrnam aqua? benedi^^ae vt poflit ab
omnibu^ videri. Morantem autem in domo infirmorum
frequenter vifitat principalis Magifter puerorum , & cuqi
primoeum videritbujus efle vaIetudinis,eodem quo ad-
duxeratmodo reducit,& ca^teris pueris adjungitjEccIe-
fiamjam intraturusadPrimamvelTertiam,fi cft in hye-
ipe & dies priuatus. Priiis tamen ipfo die curatus eft lautc
de carne. In Capitulo pro exceiTiDUs /u^s , nequaquam vt
ahj infirmi veniam petit.
Hoc eft autcm obfcquium quod eft ab eisrit^ geren-
dum. Ad Horas omnes regulares fiogulos verficulos Pfal-
Digitized by Google
Ctuniacen/ts Monafierpj, igi
morum pronuntiant: in priuatis diebus Antiphonas impo.
nunt,& quicquid cantatur ad Miflam matutinalcm. Ad
Matut. laudes & Vefp. Refponforia cantant, verfus di-
cunt , & in a^ftate ad NoAurnos illam minimam & vnicam
Leclionem. In Capitulo non alij quamipfi legunt( quan-
quam in Refcdorio nunquam ) &ad collationem pervi-
ces. Tabula , quam Prior major,vel Clauftralis, quinquies
percutit ad licentiam loqucndi, per priorcm ilJorum eft
porrigenda. Item in hyemc quoties Fratrcs poft: Sextam
iecundoIoquunturpoftcaquAm deEccIefia exierint,om-
nes conticefcunt vlquc dum alta voce pcr illorum mini-
mum benedicite pronuncietur,quod & fimiliter ab ipfb
eft dicendum quandoexcunt deCapituIo fuo, vel jenta-
culo accepto de Refedorio , fi Fratres loquuntur. Ad
coquinam notanturcum Magiftris,&ita duobus j ad quam
tamen non fi? leuant de dormitorio antc fonitum , nec pro-
pter hoc exeunt de Choro priufquam Pfalmi familiares fint
finiti , nifi ad Matutinalem Miilam poft Offertorium :
nec feruiunt in Rcfedorio, nec pedes lauant in Capitu-
lo,fedde Magiftrisfuis adomniaquxipfi competenterfa-
cerenon poihint Vicarios habent. Hisdiebusquibuspro-
ceflio nudis pedibus eft agenda canales in quibus fratres
pedes funt lauaturi ipfi prius expurgant fcopis &aqua. Si
Dom. Abbas vel Prior impcrauerit * aliquem Pfalmum * *t*iii<mt,
per ahquot dies dccantari, ipli audientes mchnant, quia
in eorum pra^cipub debet eflTe follicitudine , ne remaneant.
Ec quia ip^ quotidie legunt Martyrologium , & Fratrum
Memoriale, ab ipfis eft fciendum & notandum quando
Trigefimus cuiufque defundi fit confummatus , ab ipfis
Elecmofynario pronuntiandum quantorum fit anniucrfa-
rius Fratrum , vt tantas quoqueaccipiat pra:bcndas, & Cu-
ftodi Ecclefiar quandofunt omnia fignapulfanda proan-
niuerfario cuiufque , quod bene notatum eft , & fingillitim
in Memoriali : In omni quarta feria fi eft priuata dies , 8c in
omni Sabbato , lauant poft Vefperos calceos fuos: Lauanc
cjuoque pannos fuos confuetudinaliter antc Natale fan-
dlorum Apoftolorum Petri & Pauli , ante Tranflationem
S.Bcnediclij&ance AirumptionemS.MARii£,quos tamcn
Z iij
Google
1 g 2 ^nticjuiores Corjfuetu^ines
non fiirpendunt ad ficcandum in horda , vt alij fratres , fed
tantum dcponunt in herbario Clauftn. AdHoram rcgu-
larenijad quam non nifivnum fignum pulfatur vt ad l'ri-
*• ' u. niam , faciunt orationem in Choro ad eam ad quam * duo
in Prcfbyterio propc Altare. Mane cum fe lcuant ad fo-
nitum , vcl cum Prima cantatur cum aurora apparente , vc
in priuatis diebus. A Kal. Odobrisad Kal. Nouemb. non
prius vaduncad necellarias quam ad Fcclefiam , fed poftca
finita hofa fi voluerint , vel orationibus fadlis. PoftCom-
pletorium faciunt orationes abfque Conueniu , & ante-
quam Conuentus •, & de nece(Tarijs dcbent exifle prius
quam eo veniat Conuentus. Stat ante eos cum virga prin-
cipalis Magifter eorum vfque dum omncs fint collocati , 6c
ipfas facies bene cooperci. Item quando feleuant,fi tar-
diiis fe leuanc, continuo eft virga fuper eos. Poft Matut.
laudes eo cempore quo rurfus omncs funt dormituri,fi non-
dum auroraapparuerit^tunc tenente Magiftro virgamin
dextra manu, & cadelam in Ia;ua, exfpoliantur , & cito col-
locantur. Si veroaiiquanculum auroraclaruerit, candelas
fuperlaternas figentesfe calceant,& fuper leclulos recii-
nant, vt ad fonitum abfque vila dilacione confurgant,quod
tocus Conuencus eodem modo facerc debec. Panis eorum
&generale non func minora quam aliorum Fratrum. Si
quis fratrum de foris veniens ofculatus fuericomncsFra-
tres , minimc camen ofculacur eos , ficuc eciam nec in Ec-
clefia ad pacem. Ad mandacum non lauancur cis pedes,
ficuc nec ipfi iauanc : quando in coquina obfequuncur, Ma-
, giftri eorum folenc prouidere , vc opporcunc accendanc lu-
minaria dormicorij , & neceflariarum , & ad Noclurnos ^ in
ipfis neceflarijs duas candelas, qux fufficiunc cancum vfque
dum Conuencus recedac. Si aliquando noxfuerit,quando
poft coena de R efe<florio cxierinc,venicnces in Chorum dc
lacAnis excraliunc candelas , &furfum alriijs cencncquan.
diu func in Choro: opushabences codicem vel ipfam cabu-
lambreuialemacciperealioloco,quam vbi federefolent
in clauftro, nunquam accipiunc abfque licentiaMagiftri.
Vicibus duabus in fcprimana veniunc ad confcflionem,
quam non recipit , nifi Domnus Abbas , vei Prior Major,
Digitized by Google
Ckm0c$nfis Manafterij. . 1S3
vd Ule qiii tfoct ordinem i AaodQ coo&entiir, & fiPrior
eft ceceptiinu, ipfe adeos venic , ducicqiie&redudc,&
vnoconficence) alter incerim fedec» Soper cruncos fuper
quos federe (blenc , nuUus aiius fedec vnquam , vel deipfis
pzdagods. Scfinium cumrarorijs,quibiiscadantur,prore
habenc ieparacim , & feorfum te ladunc puericnmMj^*
ilris, &ipnMagi{lriquocquocfuerinc pronulla occafione
recedunt ab eis abfque licentia Magiftri principalis j nulla-
que vice dimittendi funt cum vno rolo Ma^ftro. Eorum
feffio in Clauftro ita ef} ordinata , vt pueri ledeant prope
hiurum , Magiftri in cancellis Clauftri , & ita vt poflint eos
jugiter intueri. Per medium eorum nullus cfl: qui audeat
omnino cranfire. Vbicumque fucrinc quantumlibet locus
fueritanguftus, &quantalibetfit Fratrum muJtitudo, ta.
men omnes cauentitaeisappropiarc , vt vel tangatur ab
aliquo vefUs eorum. £c vc candemde ipils pueris conclu>
dam , ixpenumer^ videns quo ftndio cnenoduquecufto*
diancur»dunincorde meodiffidle fioipofle, vcvllus Re*
gis filiusmajore diligcncianiitrigpK iftpabcio, qudm puer
fjuiUMKmintmttsioClnQiaoo.- > i iouTr..ij. :>:;;..^.; . -
C APVT IJL
« • • • • •
FR. A T £ & qui eft liuius aearis , vt adhuc Cit imberbis»
£ciivlcr6(c6ulo cenuncian(eric,&opama: ncopinioo
ms, minimb tamen ciiftodia carec Sed & aliquando ilii
maxime qui nucrki (unc in Monaderio , G. in moribus vtri
efle noluerinc ,virilis artas nihil eis profucrit vt^cuftodia
foluantur. Inqua qui pofitasfuerit , primiim in dormito-
lio leclus eius eft propc lcclum Cuftodis fiii , ad qucm abf-
que illo nec accedit vnquam ncc recedic. In nocle vero
quocumquc incedit, portat antc fe laternam,Cuftode pro-
uidence vt candelam nabeat accenlam , qui fi eum duxeric
ad neceflarias, poftquam ipfe fiirrcxerit, jugiter eumin-
tuetur , quanquam &l laccrna fit ance cum. Si vcro in nodc
opus habueric furgere, excicaco Cuftode,6c accensalaccrna
184 j4rJttquiores Confuetuiines
perf];itadneceflarias,nec ante ^ Cuftodc extinguitur la-
terna , quam ille collocetur : Cuftodes namque eas remper
incenduut & extinguunt. Si in Ecclcfiam eum duxerit,non
eumdeferit vfquedum perucniat in Chorum j & in Refe-
clorio , vfque dum fit intraoftium & in pr^fentia Conuen-
cus. Sinotatusfueric ad coquinam , antefonitum non ve-
nic adcum, Ad tres orationes quas rite faciunc anteNo-
Aumos , vel poft Completorium^feu in die ad illas fimi-
licer crcsqux fiunc in hyeme anteTertiam, vel inarftatc
poft (bnitum , nunquam abinuiccm feparantur. Qwando
proceditur ad aquam benediclam,& proce(IioncsaTias,fi
diuerfi funt in ordine cuftodiendi^afcendunt vcldefcen-
dunt ad cuftodientem j Cuftos vero non mutac ordinem
fuum 5 nifi forte propter illum qui in culpa erat grauiore, 6c
fratcrna focietacc rcccpta ,adhuc tamen omnium eft extre-
mus, vel fugere volens ita muitus eft retradus atque rcten-
tus. Qupd fi in cuftodia eft Diaconus vel Subdiaconus,
ledurus Euangelium vel Epiftolam , fi tale quid ci conti-
geric vc legcre non po/Iic , propter hoc ncc verbo nec figno
quenquamfui fimilem in fimihcuftodiapofitumappellat,
vt pro fe legat , fed eius Cuftodi , cum teftimonio Cuftodis
fui rem innotefcit vtFratri eiufdem ordinis Cuftos quo-
que Fratris loquatur pro viciffitudinelegendi : aut fi maluc-
ritquilegeredcbet,impofllbihtatem fuam referc Armario
maturiiis, vtipfctcmpeftiueprouideatcui legendi munus
injungat. Singuli autem tales , fi , vt aiunt , cergoribus fuis
.vj)»*.fiva. voluericefleconfulcum *-cuncfummoperecauencin om-
»'"'• ni loco ne abfque mediacore ftenc fimul , auc fimul fedeant
in Ecclefia , in Capiculo , in Refedorio , vel fe ad inuicem
impinganc quando Conuencus ica cumularim qu6que
fnccdic , vc aliquando Ecclefiam incrando vel exeundo, vel
quandohbrosinarmariolum,quod eft in Clauftro , repo.
nunc. Hoccciam non negligic,fieft eorum ftacus adhuc
inmedioChoro,&: vnus exvna parte,alius ex altera, vt
ita fint ftantes , ne dorfa eorum c rcgione ad inuicem
iinc conuerfa.
CAPVT
u iji Ly Google
CUtm^eenfis Monajter^. 1S5
CAPVT X.
PRiECBNTOR & Armarius: A rmarij nomen obri-
nuit eo qiiod in eius manu folec eile Bibliothcca , qujr
&inalionomme Armariumappellatur. Ha:c cftobedicn-
tia, quam ex more nullus meretur, nifi Nutritus. Igitur
ifte,de quo agitur,Officialis nte vnum habet fuffraganeum^
qui& pueris cantec , & breuem faciat de Ledionibus 6c
Relponforijs , & alijs obfequijs. Carteriim ipfa Fratrum
Domina qui leduri func & cantaturi , vel aliud quid fafkuri,
non alius quAm ille ponit, nifi forte & ipfe ita voluerii, eiuf-
quefecundushuiusntinduftrix , huiulquefenfus. De eius
autem continua occupaiioQe vc aliqua perftringam , tota
icndtiias diuioae ordinado id Ecdefia faper nuUam pendct
quinn (aper illum , nec de hociiabec auqiicai Mag|ftram
iiiii (blum Dom. Abbatem. Qu^d voloeric n cancetur,
cantacur^qaod voluerit vtlegaturilegitttr & inficclefia,
&in ReKdorio,8cadCollationem,&adliuiaimodi om-
Desdd>eaciempcreie(leobedientes. Si qutdtamen con-
tra vfum przfumpferic vel neglexerit, hoc omnind incerim
diilimulatttrvfquedum inCapitulo reclametur. AdCan*
tica Ettn^^j , veladMatuc laudes , vel ad Vefperos Aiw
tiplionam imponic, excepto quod Oom. Abbas ad doo-
dedmam Ledionem eft impouturus. Qu^ eriam Armarius
quandiu eft in Conuenf u non fe notat ad vllam Ledionem,
vel Refp. vtfiDom. Abbas forte non Iegcrit,ipfe proeo
fic legere paratus. Quod fi quo in tono erratur , nullius
fcientia pra^iudicat illi , vtnon eum potifllmum omnes at-
tendant & fequantur. Solus ille non reprchenditur , (i
quam Antiphonam vel Refp. nominaucrit abfque libro,
indicens alicui fratri vt cantet. Omnes quoque verfusOf-
ferendac imponit : quemlibet cantum quantumlibet fub-
miflavocecantetur,oemo tamen aliiis audet ad altiorem
vocem leuace. Omni die diluculo poftquam cres pueri
P(almGs , vc moris eft ^ perlegerinc^ concina6 ▼etoit aa eos,
Tom. 4* ' Aa
^nttcjuiores Confiietudines
vtpucro,qui leduruseftin Capitulo,audiat Lediooem^vel
etiam rite fi ipfi aIiquomod6 pueri ofFenderint maxime
cantando,vel legendo negligentcr, vel fi cantum minus
diligenter addifcunt , dignam ab eo difciplinam expcriun-
turr Summopere tamen obleruat tam ipfe quamalij quan-
do eos verberat , non folum ne tangant carnem eorum cum
manu , fed etiam ne veftis eius eorum adhaereatveftibus:
nunquamnamquecum palma corum pcrcutiunturmaxiU
lac : fed, fi opus fuerir, Magiftcr folus, qui cos ducit, potcft
eorum capiIlosexcutcre,aIius nunquam. Et propter hoc
quandiu ipfe vcl fufFragancus eius moratur inter cos , Ma-
giftcr puerorum principalis , cuius fupcrius memini jHori
legit, ncc aliud quicquam facit, nifi quod Armanum&
pucros jugitcrintufitur. Inter quos&liber in quolegitur,
ita femper ponitur, vtvna de columnis Clauftri media fic
intcr audientem , & audiendos. Ledlioncs , qux lcgendor
funt ad No<5burnos & Rcfponforia,ritc audiuntur poft No-
nam,& in Quadragefima poft Sexum j poft Ve/pcros vcr6
nunquam. Quxquc MilTa major fcu maturinalis fucric
cancanda , vbi Saccrdos fc cum cxtcris miniftraturis vcftie-
rit , nulla vice Armarius per confuctudincm dcfucrit 5 pri*
miim vt videat fi prxfto finc omncs pcr(ona: qua? func ob-
fecuturx , & infinuet fi quid noucrit opus cfle vc infinuecur.
Similitcr facit quotiefcunque poft Nodumos Euange-
lium eft legcndum,vel fi qui Inuitatorium cantaturi func
albis vcftiuntur vcl cappis, totius rci cftprxcipuus ordi-
nator. Si quis Fratcr infinrjus , infirmorum olco eft vngcn-
cius , vcl fi objcrit ,ad (epulcuram cfFercndus , vel fi quis de
foris allacus eft recipiendus ^ipfi cft cura qui Saccrdosin-
duacur,quomod6 Corpus Domini apporcecur ,quomod6
communicecur,& qu^ Collcdq,dum obicric,aPriorcfiiper
eum dicancur,&dum lauacur, & dum vcftitur,& antcquam
in £cclcfiaapporcccur,& quid cancccur,&quomod6 cu-
mulus benedicaturi&qua?Collc<f(a:dum bcncdiacur,&
qua: dum fepelicur , & quac poft fcpulcuram dicend^e func :
omnibus his incereric praccipuus monftracor. Iple fupcr-
ucniences breues Fracrum defundorum accipit,& inana-
logio nocac , defcripcofque alios pergenubus f racribus pcr
Digitized by Google
Clumscenfis Monajlerij. isr
dinerfts tenanunproiiiactts diftribmt»nec obliuifcicur Q
quisFraterfinieritMiffinimqtuerite vi. I*ncribas trigin-
ta commendantor \ Quinim6 nefcio ii quis plufquam «f.* triMM.
illefaciac adomnesProceiitones^ad quasiubii, nifi quod ^SiS^
ip(e impofueric , omnino cantatur.
Poftcem6 quicquid talequafi nouum fuperueDeritge^
xendum.de iiocille prxcipu^ memor & diugens efle de«
bet. Loquor vc eft, quando hhx nouellx, vel nouellus
panis , fiue muftum in Refedorio efl benediceadum $ vel fi
talis hofpes huius reuerenria: adueneric , ance quem poft
peradam Proceflionem in primis, juxra quod in Regula ce«
nerurjLedio eft recicanda ^ vel opere manuum fa<5bo, quic-
quid tunc eft legcndu, vcl fi cujufquam Nouicij de profeC»
fione populari coma &L barba eft condenda, ad ha:c fingula,
& horum fimilia Jibrum competencem accipit & apportar,
&prouidecnefiacnegIigencia, velde perfona, vel de hoc
quodperfonaeftdidura. Ecfi forte Epifcopus aderic,vel
noftri Ordinis , vcl talis opinionis , de quo vel Domno Ab-
bau vel Prion videatur vc dec benedidioncm in Ecclcfia, *
spieftolam,hbrum,& bacuIumminiftrac,&imponu hunc
veriumt HmmlUue V9S od h^gdiBimem, In Nauli Do.
sniniyinPafcliaflcPenceooaead.Oificiiim majoris Mifise»
U tenendum Chorum fimc noatl de mdioribus Cantori.-'
bus,quantum Armario videtur < qui tamen non prasfiimunt
per(eaccedere,nifiip(emana fiift cappasdet^quae in ca-
pitefi>rnue(emper de meUoribus a principali Sacriftaprie-
parantur. Addit eridbn adhnc illis ftacucis per ordmem
quantofiwnque capere poteft cota Chori laticudo : nec
quifquam eorum reoederepnefiimic^vei ad pacem acce«
dere,iett Mifiam cantare , vel de loco itatufio iecedere,
qoamnisiiDtdemajoribaspcrfonis,pra:cerciusniiimn. £t
n ita contigeric vc neurer Prior , nec eorum Vicarius fitin
Choro, tunc fi videric opus efle, poccft ipfc mucare Fcacres
de Choro tn Chorum, & ei Qui qua:fierit exuendi licentiam
dare : thunbulum a Conuerlo fibi primitus apporratur , nifi
fueric ibi Abbas nofter, vel aliquis Epifcopus feu Ablxis,
quibus pro rcucrcntia exhibeatur ordinjs. De cxtero cuiuf-
cunque ordmis iupradidus iic Acaurius , i uum non aaiiccic
' Aa ij
Diyitizeu by LjOOgle
igg jtnii^cres Cmjmtuiinis
phncipatum. Nonaccedit ad pacem>neque (iiliiiftaga-
nei , fed tateriiii dum pax dacnr , cancat jipitu Dii cnm
verfibtts ad hoc coDeruentibns. Nec de ilus qui fberunc
ad Qiadualem vd Alleluia aotati,aliqnisieiDcroiiiittit,nHt
ipiiqnibus libellos innneodp tribnerit. Sacerdodquoque
inttmacquo conoindpiat oUria m excelfit Z)i»,6cfiopiis
fuerit,Di«Cono IteMiffaefi. Profas cancant quatuor^duo
in vna parte^fic duo in alcera, id eft iiniiba tc laeua : Addituc
&ip(e quintus,maxim^bisduobus,qniinnc ad dexceram,
qui femperprimimi verfum adoriuninr, vc (iForcc dircoida*
i]erint,ipre in promptu iitad fufFragandum. Prxuenit quo-
que caeceros aiiquancum in exuendo cappam , & in agendo
ance&recro , vc fcftinec deponere fignorum veftes , & vc
ipfe primus imponac manum ad ionandas rcillas,(icucfic
rccic in initio MifHc. Si quando calis inbreuiatio eftagen-
da , non agicur in illa cabula quocidiana , fed in alia , quao
aliquantulum eftmajor,& proprie dcpucacaad fcftiuita-
ces. Solcc cciam apud nos 6c alia inbreuiacio non inutilis
fieri. Sedquia Armariusalidsadeoeft occupatus,commit-
ticur aliquando alij fracri memori 5c diligenri, fcilicet vt qui
feruierincin coquina omnes per ordinem confcribanrur, ne
forc^ per obliuionem concingac vc quifquam frequencius
«f.*imMur. quim aiius eo munere fiingatur ...
CAPVT XI.
Di Cmmrio,
CAmerahivs nofter , quancum habere poflimas
deoariomm ex villis noftiis ,ip(e pergit &recipit eos
temporefupydeQuibus camen terdam parcem reddicDe.
canis, pro eo qu6a cam multa func quibus opus babenc^non
fblum propter agricolarionem , Ced etiam propter (emcc-
ipfbs , quia facpiiis ibi morancur , & maxime proptcr hofpi.
ces,qui nimirum fi non reciperentur , omnjno eflet inhu-
manum. De his autem villis quo: tam longe ibnt pofita: vc
nec vinum , nec annona qux ibi nafcicur, pollic ad nos
peruenire , ibidem venditur » U preuum Camerario deter-
Digitized by Google
Clunidcen/is Monafterij. 1S9
tur. Poftrcmo quicquid auri vel argenti , vel beftiannii vn-
dccunque donatur nobis , totum ipfe habebic , excepto '
quantum fum hic didurus. Si quis dederit nobis deccm
iolidos aut pauciores , hi femper Cellerario funt deputari :
ad hoc wntijm vc fracribus infirmioribus , & aliquantulum
clclicatis,abfquehocquodgeneraliter omnibus datur ah-
quam impendere poflit charitatem. Et fi eueneric vt aliqua
vacca doneturnobisjhanc quoque babebit ad fubfidium
vaccarizquaceftinnuuiueius. Oues & boues Decanisip.
fimivflla? I oues propcer £01010.0110 aroa fiiac condieooa,
hMiiirmlttanduni. PalUa,&vaU auiea&argeiitea,qu«
eflb pbflnitad vfam & ornanieDtum Ecdefix acdpi^ Ss^^
^CHflM^«|$rcsBteto vtprjEfnifltim eft, omniaveniunt ad nia>>
:iHil,CtaieisaiM^neoi^ -
<feoniiiibu8reDasannuatim^na£:entiba9nihil omnto6 iuu
Ixamus ad fubfidium vitae temporalis , praeter quod de
denariis eft comparatum : quod citon per vms eueniat
4trn^n\ quicquidad veititum percinec,lioc 000 pet vii
ccs , fed femper & ex toto eftcompaiandum.
Cuihbet aotem Fratri vnoquoque datiir aitoo fiocus
souus , & noua cuculla , ita vt ambo habeac parata & con»
furaanteNariuitatem Domini ^ nouum pellicium fecundo
datur anno, & in feftiuitate S. Michachs j interim duni
Conuentus fuerit in Refedorio ad prandium , ponicur in
ciusledum. Iterum in feftiuitate S. Martinipedulesdecal-
ciamenris, aHo loco dixi quomodo dantur in Coena Domi-
ni. Deftamineis & femorahbus, velfiquaifuntaliahuiuf.
modi , nihil ahud eft conftitutum , quam quod cum fucrinc
inueterata , nec magis proficua , eis abluris, & pcr ipfos s.«# , « fh-
Fratres adCameram rcdditis, aUa func tribuenda : & vc Suml^w
hoc iemeldicam, quicquidadamidum vniufcujufque Fra- ^^^^^
tram faaberipotdft rnidaticer , & pro oonfiietudinegenew fiod «nnii».
nli : Prim6 uintduo £Dci , & duac cucuUat, duo (bminea, tJS^
duoquoqueiemondia, duo paria calceoniro cum conL ^fTutt^,
gijs vTOQniparvifaYonum * ad hvemem in no6e $ £calte- ,
som .fioemtroiio juiaeftittasiniDaes Ldno paria caUgarum, pei)icet
tria pdlicia ^ » vel vnam pro tertb «nieilam capeUum cbldZ
depeUibiHyqninque pariapedolumA Ad ledum capita-
A a iij
Digitiztxi by Google
I90 ^ntiquiores Confuetudsnes
cheu«! * le % coopertorium, cottum , ftragulatum '^, brachiolincum
{n'£ltlr!^a * quofemoraliaTuccinguntur jCorrigiaceruicina, quo fta-
Jl'*gl^ mineum , & in quo pendet cultellus cum vagina , pe<flen
/.r/i» loa. ligncus cum vagina , acus cum filo & vagina. Saccrdos &
.f BracMie & Diaconus habere folent tria femoralia , vt fi tale quid eis in
nuni dneuV TioStt contigcrit, in promptu fic ea mutare. Et Camera-
u^a".'""' rius fi cui habenii tria pellicia ' , adhuc pro mifericordia
aea^'nd]G*A!- ^^^ldit & guncllam , & fi cui dedit vnum par caligarum
Lc£»/-mMr. depellibus ouinis,auc fafciolas ^ propter tibias infirman-
faaa. tes , & propterhoc non meretur & largiens vel accipicns
CueVKs. multum reprchendi. Sed fuper ha:c quicunque amphiis
^iie''^" ^ S"'*^ genere habere voluerit , hoc profedo nec
li^i^fi^u"! P^^ juftitia , nec pro mifericordia , fed pro magna cen-
ti. i,u^ GM- fetur fuperfluitate. Omnia pellicia funt vclleris ouini , co-
fiut botiiKs opertoria vero aut ouuii aut catini , aut lcporini , cc nun-
v/*//*»»"r. ^^j^^^ y\\Q gencre majoris arftiniationis : frocus&cu-
culla de tali funt pauno,vc ambo non magisquam odo
•^-/. <jjm. foii(jQs valeant , talis moneca; qux plus habct arris quam
argenri.
Si quando tale quid comparauerit vel vendiderit Came-
rarius, negotiatione fua ex toto perada mercatori cum quo
negotiatus cft, fecundum quod negorium eftScperfona,
aliquancosadhucaddit vel reddit fua fponte dcnarios , pro-
pterillud S. Benedidi prxcipienris , vt res noftra fempcr
vili^is vendatur quam aliorum hominum. Quoties loquuo-
tur in Clauftro , Camcrarius vcl eius junior qui claucm Ca-
mera: portat , nunquam dcbet deefle j tunc enim auditurus
eft a nngulis quid illeauc ille opus habeat , 6c nec ad ipfos
pueros venire negligit,vt ab eis fiquid fit quo indigeant
fcifcitctur. Ergo ea vice dat quicquid eft dandum, ne d
Fratres , qui ab eo ad horam aliam, qua filentium eft, quz-
fierint , filencium cenere non poilint. Frater cuius peili-
cium , vcl cuius ftamineum , vel cuius femoralia ica func
rupta,vt adhuc valeant emendari,dilicul6 ponic ea in vnum
arcum Capituliadhocdepucatum. £c veniens juQiorCa-
merarij portat foras ad fartores. poft Vefperos reportans
ponit in cundem locum vt ab eo , ad qucm pertincnt , reci-
piancur.Item qulopus habet vc calcei fui yngancur,primu[n
Digitized by Google
rCUmacenfis ^MoMfi^ij. 191
jpfe Janateosaqoa per caaalem deaquxdudu djmiilajquos
nirfus j unior Camerarij accipiens, quod de alijs hoc ipfum
& de calceis facic. At fi Fiacer vult v t i feipfo vngaatur,ac«
cept^iagina * vngiteos inregulari coquina antePrimam,
velfi Primafimul cum Matuc. laudibus efl: cantaca, ance ^*^*
Terciam, vel poft refe(5^ionem Fracrum, quando fcmel co-
medunt. A Majonbus noftris ell rradirum,vc intrance Qua-
dragelima quanticunque pauperes fuperuenerinc^omnes
eleemofynam & benedicbionem de carne confequantur:
& Camerarius prascer illam foiicitudinem quam habec
pro veftimencis Fracrum , non cftqu6dmagis eum folici-
tct, quam hxc ipfa elecmofyna : Ad quam nimirum non
-multum facit porcaria noftra , vei lardarium noflrum , quia
nunquam ita eft refertum , Difi tantiim fbli denarij & de
miBU iblias CainefarqjMN^
jfood contigit hoc ipto anno :iUi, ouipauperes receafue»
runc , ceftad func feptemdedm mlilia fiiifle, quibus& in
CMfti nomine ducenti-^ttinqiis^ca- baccones * diiiifi *i«^f^,
finc. JS^u*^'
CAPVT XIL
AP o c R I s A R. I V s eft qui cuftodic EccIenarThefaii-
rum,6cincujusmanueft quicquid apopularibus ad
alcaria ofFercur. Qui officium fuum dignc vt pofficadim-
plere, adhibencur ei aliquancorum folacia Fracrum , incer
quostamen folet vnuspraeftancior efle,&ad quem potif-
fimum pertinec , vt vicem eius abfencis agac vel excra Con-
uencum aliud quid agencis. Porca quoque Ecclefiar vni
fpecialiter commiccicur, qui eam femper claudac & apc-
riac cempore fuo j & hic ftudiose talis teligitur qai grauis
£t in moribuSfDecad rifum GidUs^ nequamineo ieuita-
ma iaccaiicet vel caceiHices depceheodanc : ic hoc eft ei
oomici^jncerdidum , quaodo aaudic& aperic^ vc pro nulk
occafiooe vel pedem caura poccim procendac. Hic d>m
/emperinEcdefiie niQiacur exoabijs.ibi docmic & legit»
Digitized by Google
192 itinticfuiores Con/kctudines
acprxter cxteros boc eil fibi foli iQjundVum officiuin
omni Sabbato conchas , & candelabrorum patcras in qui.
bus candela:ardcnt,cliligenterabraciat,ne aliquid de dc
ciirrente cera remaneac. Simili quoque ftudio totum paui-
mencum quodcircamajus Altareeft, purgat ,nec prxter-
mittic , vt eiufdem & ca:terorum altarium pauimentum
icopa emundec. Claudit quoque&aperic Ecclefia: fores
varijsmodis per diuerfa tempora. Nam ciim adNoctur-
nostam in hyemequam in acftate femper aperiac,in hye-
me camen poft officium.quod in node cancacur/emper eas
claudic ,acque ica permanencTrqucdum (cilla fbnecur ad
Tcrciam : iinicaque Mifla taaacutinali clMidic^ claufkque
Ht* permaaeDc ▼TqQe dum icilta pul&cur ad * Seicnm » cmie
aperiuotur,6cMifll 6)itft viqne ad Veiperosdauduotnr.
Poft V efperof ver6 regiilarescIaadttotur,ita Wquead No*
dumospermanrunr. InaeftateautemcilmftacfmpoftM*i
tudnas regnlares daudantur , ad Primam aperiuntnr,
irrque dnm MiHa matncinalts finiacur pacenc , qua^ tunc
claufx ad Miflam aperiuncur , pofl quam vfqne ad Vefpe*
ros obferancur , quious^nitis v/que ad HoGt, omnino dail-
duncur. In Quadragenma priuacis diebus pod Miilam mat.
clauduntur,& poitSexcam mox vc fcilla fonaaeric refc-
lantnr, nec clauduncur vfque dum Vefperi finiantur. In
xn. ver6 Ledionibus cam in hycme quam in jcftace ad fciU
Jam, qua: poft Capitulum fonatur, aperiunturj ftudl6sfe
tamenagic^vtfiquiseascamindiequamin node percuf-
feric,paraci(Iimus fitadaperiendum. Ac perhoccum CotN
uencus ad S. Mariam procedic, ille femper in Ecclefia
manec , ne eo abfcntc aliqua intercidac negligencia. Caeccrt
fuasfeptimanas in qualibet ad Nodurnos Dominica inci-
piences, vici(Iimfaciunceomodo,quo eis eft pra:iinicum,
& vnufquifque opu^ habec , vc quict fadurus fic diiigenccr
accendac.
- Prim6*iiamque , vc dixi , ad Nodumos poflqnim himl
logium cedderic , pulfac fcitlam , %t tandin Irfque dtiAi ptt^
h>$ viderit venire : £i^s tribus orarionibus puUk^ttilNNie
majoribus fignis vfquead IHalmum LteMm fmm, Secundd
itgpum, quod minus eft^ aliquaaciih& ad Kpk tU^m^^ vlqne
dum
Digitized by Google
Cluniacen/is Monaficrij. \g%
dum fic finica Oratio Dominica cum Colleda. Tertio fi-
militer. Quarto pulfancur omnia figna^vel fi cft priuata
dies,duo aJ vlcimam incifionem Canticorum Graduum,
ad penultimum Pfalmum Hebdomadarius accendit duos
cereoscandelabris affixos ance Alcare,tercium poft illum
quipriusardebat inconcha, cxtinguic. Icemad Lcckiones
obferuec vc candelam , cum qua legcndum efi: , fempcr ad
vIcimumNocturnorumaccendar. Ergoad nonam Le*5^io-
nem, qua: eft de Euangelio , eft adhuc & cercius ance Alca-
rc cereus , & poft Alcare alcerum accendic j Alcarifque ca-
bulam decegic auream huc vfque panno coopercam,accipic
texcumde Alcaria^porcac ad veftiarium, ledoque Euan-
geIio,dum Sacerdos reuerritur,accipitde manu eius,&
vndeprius accepit , reponit. Cum ad hoc ventum fueric
vt Saccrdos M atutinalis didurus fit Colledam , huic eciam
candelam prouidens apporcac,moxeciamexcincl:is omni-
busilliscercisin circuicu AIcaris,eumqui priusardebac in
concha * reaccendic, tam in diequam in noi5le arfurum, ♦ m nnir
nifipropteraliosaccenfos extinguatur. Accendit &alium M^uTq^od
cercum & affigit candelabro , vt porcecur ad procefiionem Jj,",' 7]^^
quxfierifolecadS.Crucem&adS. MARiAM: AdS.Cru- ^^^^
cem pracuenicConucncum, vc ad fingulas columnas can-
delulasaffigacardences vfquedumablcefieric Conuencus ; '
Ad S. Mamam acccndic ccreum in concha,& alcerum
ance fores Ecclefix. Aurora apparcnce Sacerdoces priua-
tas Mifllas incipiunt cantare , ad quas fingula , qua: necefla -
ria funt, Hebdomadariusprouidebit, vt cumprimum Sa-
cerdotes accefierint, omnia inueniant parata. Armarium
referat , quod non minori diligentia eft conftruckum, quam
& illud quod eft ante majoris facicm Altaris , cuius in
alio loco nonnihil memini , & in ifto ad priuatas Mifi^s re-
cmiduntur calices cum corporalibus, plus minus feptem
hoftix, & candelx fincquibus nulla Mifia eft canranda j
Ampullai majores & minorcs , majores ad vinum , minores
adaquam, & amphora ftannea cum qua vinum apportatur
forinfecus ^ dux alias cum aqua,vt de vna manus abluantur,
& de altera cahces , nec de alia flinditur. Quantum ad fa.
cnficiumde aqua cft mifcendumjdc qua &: illa: minores
Tom. 4. B b
Digitized by Google
1 9 4 jlntiquiores Confuetudines
ampulla: funt implendx. Vinum autem de quo fumendum
eftad facrificium , non ali6 quam in Ccllario feruatur , fed
in tali cuppa qux efl ferata^ & de qua nihil trahi poteH:
nifi claue rcfcrccur. Ad hanc quoties Hebdomadarius
acccflerit , dilijenter lauat non modo manus , fed etiam
fpinam & fundum cuppx in circuitu fpinac , priufquam
quid accipiat dc vino : & ficut dixi , in fua eft prouidentia,
nealiquandovel aquavelvinum in Ecclcfia defit j & pro-
pterhocin node vt fi cui opusfueritinfirmo,in promptu
fit, vt poflit communicare. Si eft eotempore, caquedie
qua Prima cum ipfa die incipiente , vel ante diem cantatur,
tunc fe rite ad vii. Pfalmos diurnalibus calceat, vt coci
manus facicmque lauat , & reuerfus ad letaniam cum am-
phora majore plena aqua? antequam ip(a tota finiatur , leuat
le & accelerat vinum & aquam apportare. Altaris tabulam
tali dic non difcooperit , vfque dum pulfauerit fcillam , qua
fignum datur fratribus ad calciandum : in arftace , vol cciani
in hyeme, fi bis comeditur, djfFert vfque ad Primam.
Signa qua: pulfanda funt adfingulas horas, folicitus efl:
vt pulfet cempeftiue , ita tamen vt nihil prxfumat nifi juf-
fusamajore & fccundumquod per vfumeftconftitutum,
Quando fuerit hora vt Fratres antcTertiam velNonam
lauerint manus , ftat ipfe juxta introitum Ecclefia: , & ciim
pueros jamfeviderit lauafle^pulfare fij^nura ampliiis non
tardat. Eodem modo quoties poft MilJam & ante Sextam
accepto jam mixto audierit eos Icgentes. Decxterisho-
risfignificandis non fc intromittit, nifi in quantum ei,vc
prarmiirum eft ,imperatur. Ad vtramqueMifiam fingula,
quibus opus fucrit, prouidebit & apportabit j & primo qui-
dcm Caliccm aureum , cum quo Sacerdos eft oblaturus,
lauat, cuius in alio locojam memini. In die Dominica , vel
in alia qualibet feftiuitatc , quia ad ambas Miflas non ofF<^-
lur nifiab vno ,ad hocctiam nonamplius quamvnampa^
tcnam, & vnamcum vinoapportatampullam,quam ledo
Euangclto Icuac , & Priori dat in manus,vt ofFcrat acceden-
ti. Verum admajorem Millam Prior innuit his,qui fune
albati , vt pro fe oftl'rac,& propter cos quibus Iibucric com-
nmnicarc, mictuntur in die dominica hoftix quinque j m
Digitizeu . , ^ .
Cluniacenjis Monaflerij. 195
alijs fiiie fint priuati , fiue folemnes , non nifi tres excepco
quod in ill s majoribus feftis , vt eft feftiuitas S. loan. Ba^
ptifbE^prouideturaPriore vt tant» mittantur,ex quibus
omnespofiintcommunicare. In priuatis diebus adMifiam
matutinalem , quiacunai offerunt, curat Hebdomadarius
vt inter calices mediocres ad hoc folum fa^os, & inrer am-
pullascum vinohabeat quinque,& totidem patenas cum
hoftijs , quas ordinatim ponit forinfecus prope Chorum
fuper tabulam defupcr coopertam, & panno intrinfecus
amictam , vt inde Fratres cas accipiant, cum ofFertoriis
oblaturi, Ad majorcm Mifiam quia non oflertur nifi ab
vno Choro , tantum tresCalices feu ampulla: prarparan-
tur, & Hebdomadarius ftat in Choro finiftro renens in ma-
nu auream patenam , & ampliorem hoftijs rcfcrtam , quas
cum aureo cochlcari ofFerentibus diftribuit figillatim.C^m
Sacerdos & Diaconus c^eterique miniftri in veftiario con-
ueniuntvtcanteturMifTa.velmajor vel minor,ipfe fem.
per prarparat textum Euangelij , quem Subdiaconus portat
inter procedcndum Cum venerit hora rcfedionis , vt non
ampliusvlla Mifiacantctur in illo die, reccnfct Caliccs fi
habeatomnes j recenfct etiam mifl^ales libros , & facCrdo-
taTia veftimenta qua: e contra in armario jacent Porrat pi-
xidem cum hoftijs non confccratis in Refedorium, de qui-
bus fingulis, vt fuperius dixi , prslibant qui nolucrunt , auc
non potuerunt communicare. Rcfeiftionc tranfacfia cum
ipfa pixide in primis de Rcfedorio exit, vt fcillam pulfct in
Choro. Ad Vefpcros accendit candclas ficutadNoaur-
nos jquibus finitis ctim primum Fratres cxierint,vno de
fodalibusfuisafl^umpto^auream Altaristabulam cumpan-
no contegir. Si quando collatio tam fera fuerir , vt opus fit
ignis, portat ad eam tres cercos accenfos, & mittit in con-
chaspropterhocibi fufpcnfas , ficad mandatum nunquam
omittic , vt non vnum cercum apportet ardentcm. Poft
Completorium , cum circuit , omnium fignorum , qu.t ad
Nodurnos tantum pulfanda funt, circulos ordinate in
imum dcntcm colligit, vt ad Nodurnos non poflit crrnrc
aliudproalio arripiendo. In i v. fcria & Sabbaro omncs
ampullas majorcs & minores portat ad aqu;udu<flum &
Bb ij
196 jlntufuioref Confintudines
diligeaciflim^ lauac, vnoedam tafi fernmeiicoail hodproi»
uifbyCamquo poiEceas in ipfo fundo fricare».
Tunc,vcdeip(b A|K>criliurjoaIiquiddicam,dehocqood
i populo oflercur ad Alcaria »deciinum denarium ^ ficpa^
nem cocum Eleamolyiiario dac , cafeos & oua Celleiaiio;
£ft etiam ci commiflum vc aliquos anniuerlarios factar,
vc V. g. Henrici ImperacoriCi Talique die prouidec vc
Fxatres in Refed. bonum generalem liabeanc , maximb it
pocuericinuenire^pircibus bene piperatis,&p^niencum.
Decaecero quxcunque admanus eius venerinc,expendic
prxcipu^ ad farca cecla Ecclenz inflauranda , ne aliquo*
modo dilabantur, & ad luminaria, & ad reliqua, fi qua: fiint
Ecclefi.^ necciraria & vcilia. Ad Rcfedoriumdaccandelas,
& ad Infirmariamquancum fueric opns,& Camcrario &
Cuftodi hofpicum ; Domno quoque Abbaci , &: Priori
quantum opus fuerit , qui nunquam fine lumine dormiunc.
Ad liacc omnia ne aliquando faculcas deficiac , habec eciam
idem Apocrifanus voam Yillam facis booani , cum decimis^
vineis &agris.
CAPVT XIIL
DiHoflijs qumodifimL
QV o D pertinet ad Euchariftiam & ad Corpus Domi.
ni , quiadignum efl vc cum fumma xeuerencia & dili^
genciageracur,expeditvctpfe modusgerendt non cacea;>
^'^3^; cur. * Prim6 quociefcunque fieri hoftias necefle fuerifi
P'^^?"^ camen ance Domini NacaJero , vel fanda: R.efur.
&i\.»x 'miu tcGdoms diem fieri fbient. Ciim enim brumali in tempore
prolixiores finc nocbes , licec ance prandium Fratribusope*
rari amplius :nam pofl prandium hujufiriodi opus gerere
non liccc. Frumentum,de quo facienda: funchoftix,quan-
tumlibccbonum fic naturalitcr & purum , ramen granacim
eligjcur,& lauatur ftudiose,nec peraliasperfonas quamper
iplos Fracres. Colligitur deinde in faccum non qualem-
cunque, fed qui ad hoc folumde bono panno confurum
cft reieruacum ^ io quo coliigacum commcndacur voi
Digitized by Google
Cluniacenfis Mona(ierij. 197
famulo non lafciuo ^ qui porcans iliud ad moiendinum , mo-
Jam iauac vcramque,opentque lurfiim & deorfum corti
nis,reipfummduicalba,&rupcrcaput mittit,&alligac * 'j^^j"''"™^
fuperhumerale.id efl: amidum.vc nihil de facie prarter ocu «c humfro»
los poiricapparerc. Iraergomolit,icararinamcnbrat, pri- ASj.abami-
mo cribroquoquediligencerabluto. Major Ecclcfia: Cu- 2^;,.^*^*
ftos, fi non eft Sacerdos vel Diaconus, Vicarium fibiqux-
ricad hoc opus perficiendum. Duos eciamaliosdcliisor-
dinibus hujus rei gnaros pcrquiric , accepta iicentid i Prio-
re,& vnum Conucrfum *. Hi quatuorfinitis Nodurnis J^jJ^* ^*-
fe calcianc,facies manufque lauant, & capita pexunc. Sece-
dunc deinde ad Alcare S. Bcnedidi,& ibi cantantmacu-
tinas Landes ^ Primam quoque fimul , &: feptcm pfalmos
cum Ictania,reliqua Pfalmodiainterimdilata. Dcinde illi
tres, qui funtalicuius ordinis, induunt fe albis & humcrali-
bus, vt fupra dictum eft dc famulo, ( funt enim albx & ami-
(Stusquidamhuic foloncgotio deputati) quorum vnusfa-
rinam confpergit& vchemcntilTimc compinguic fupcrca-
bulam nitidiflimam habenccm limbum in circuitu,aliquan-
tulum in circuiru fuperficiem altiorem,ne aqua effluere
po/fit. Confpcrgunc cum aqua frigida , quia inde fiunc ho-
llia: candidiorcs : a duobus vcro reliquis hoftia: formancur ;
Aqua vero noninalio vafcdefcrcur ,quam in quofoiecad
Mi(Iasdeferri.Ferramencri,inquofunccoqucnd^,carad:e-
ratum tenec Conuerfu5,man6fqueinduicchirorccis.Infer-
ramencopofluncfimulhoftia: vi. poni: vndcinccrbajulum
ferramcnci & formacores hoftiarum ponicur cabula , & fu-
pcr hanc duo func pali infixi,fuper quos lignumhabecur
tranfucrfum fuper quod ponicur ferramencum ad hoftias
imponendas. Qua: non fiicrunc codx cultello abradun-
tur, & cadunc in difco deorfum in cabuia impofico, &lin-
teo jugicer cooperco,nifiquandohoftia:abraduncur.
Canunc Pfalmodiam quse remanfic,& fi volucrinc Horas
deS. Maria. Adaliasomnino Horascenentfilentium,8c
fummopcre caucnt vt non mod6 faliua , fcd nec flatus eo-
rum aliquomodoad hoftias pcrtingere poflit. SolusCon-
uerfus,fi quid opus fueric,breuicer famulis innocefcic,qui fa-
ciunt focum non nifi de aridis I jgnis , & ad hoc dc induftria
Bb iij
Digitized by Google
1 9 8 ^^ntidjuiores Confiietudines
pra^parads. Ipdautem hodiarum operarij eodie non cum
Fracribus , fed potius cum feruitoribus reficiunt j & pro
tanti laboris leuamine habencde Apocniarioadprandium
piuDciam U pigmentum.
CAPVT XIV.
De corporAlibm abluendis^
- corp«r.ie A^OaPORALiA * (a€ro.&odi Mintftcrij quodef.
'^JTiMott v^cunque abluenda funt , eo ftudio , eademque ditt*
fti^"fcra^ gentiiqui foperib defioitttmeft oblariones fieridcbere^
^■j^^* pcr Sacerdotom vel Leuitarum minideria maximo cam
Aimceiebta. hooorelaiiaQtar. Adiiujusetiamfciofficiutpiit^cipieB*
■""'^' dum vemale tempus fiue autumnale cligitur, eo qo6d vcr*
nali tempore remota hyemali afperiiate, agr jam purior ha-
beatur. Aucumnali vero , id eft , poft Idus Scptembris,
quia jam mufcarum tanta non eft inlblentia , vt in tempore
acftatis , quorum n^aculx difficilius abluuntur. Ad hoc
fane minifterium habenturvafa a?nea altiflima ,nuliis alijs
vfibus dedita , in quibus poft Vcfpcros in Ecelcfia bis cor»
poraIiaintingunturaquxtrigid£E,&: teruntur inmanibus j
iterum aciua terrio infunditur , ita per nodem manfura :
mane vero infunditur (icuc & prius in pifcinam fuper quam
Calices lauancur. Portantur deiodc fbris adofficinam fe.
cfctarij ,in quaiiintabloenda: Ibi munquefiunuU lexiuam
tempeiant Iimpidiffimam,5^ diligeotiwm^ colaot^.& «&«
roen nequaquam effunditar , nifi pri^ in (upcrficie panno
iint inuoluta, ne fi quid ulc in lesdua remaniit, ad £icia pes.
tingat velamina. Qu^ poftquam bene loca fuerint « & aft*
quantol^im Hccaca , rurfus indnguntur afpcrfiOni quae fic
aata & iiquida dc opcima farina^fic ita Hccantur ad pec*
fcdlum. Interim vcro mininic carenc cuftode , maxim^qut
mufcas & vermiculos infidentes ab eisabigat. Corda^ qua
cxteodunturad ficcandum , non negligicur vc dt lota^quft
eciam in marfupio ad hoc folummodo opus jugiterferua*
tur. Quando vero leuigantur cadem corporalia cum vitreo *
hemiiplixrio vnus eis fubfternitur pannu&^oec poauniur
vnquam iuper iigoum nudum.
Digitized by Google
Clmmehfis Monafierij^ 199
CAPVT XV*
Di Keliqittk SimShnm jmnMdi profeqtuminr '
fiue recifumtur.
QVoTiEsaliqiia vrgente neceflicate ReliquixSaa.
£lorum extra Monafferium aiicubi fint fercnda: ,hu-
jufcemodi offidjs fuDC profequeDda?. Prim^m denique
Sacrida in ornato easfeiec^o componir. DeindeFracri ad
cujus obediennam func portanda; , alij edam feniort , cui d
Priore earundem cuftodia Reliquiarum fpecialiter com-
mitritur , omnia ncceflaria, id efl, candclabra duo, crucem,
thuribulum, vrceolum aqui; bcnedids:,vexilla cria ,cor-
tinam quoque , & tintinnabulum quod A duobus fcrturho-
minibus^veftimentum ,6c rcliqua Ecclefiafticis vfibus ac-
commodaprxbet. Ciim ab Ecclcfia fuerintproducenda:,
omnes albis induuntur j deindc fan£bum Corpusa Priore
incenfacumduobusalbatisCantoribus commitritur vfque
adportascaftelliferendum. Omnia figna pulfantur ^ Ref-
ponforium competens i Cancore incipicur. Pra:cedente
proceffiooe fequuncurbajuli pigneris iacri^deiiide infiii.
tes^poAxein6Caiico)res»advlomuiiiConneriL CiUnven*
tum fueric ad porcas, laTd fii(cipiunc conunendacum | Fini-
c6que Re(pon(brio , & indpience Priore Pfalmum , Ad
D^mimm dtm trikwUnr , proceffio eodem reuenicur or-
din& Icemquandoredudcur^primiim cun^ti Fracres ai«
bis induuttcur, & duo figna majora pul{antur,ac deinde
praBcedenceprocefiione , id eft,aquabenedic^a, thuribulo,
Cruce &caDdelabris,fimiliperomDiamodovfque adpor.
cas cafteili cum omni filenno progrediuntur : Ibi denique
Prior accepto thuribulo (anclas incenfac Eleliquias ^ impo-
fit6que a Cantore Refponforio , cundifque refonantibus
(ignis , eodem quo exierac fulcipitur modo. Tmago autem
Beati Petriquando fufcipicur, Anciphona primum,ideft,
Tu es Paflor ouium^ a Cantore mcipitur,adcujus inirium
omnis Conuencus fubmifiis vlque ad terram manibusal*
cius inciinac , dcmdc ab Abbace vd Priore veiiiculus« Exak
200 j^hriquiores Confueiuiifies
tent eum in Ecclefia pUbis proQUDciacur & fubfequentcr
Colleda Beus qm AfofloU tto Pnro didcur $ quE com.
pleta, incipieote Caatore Rdponfbrium co quo fiipia*
dlStaileftofdiiiedefeiturad EGclefiain.
CAPVT XVI.
«
Di Ktfrr^ Frstrum.
Iri T £ caetefa<|iiae Cameraritts habec cuiafe» eft ope«
rxpretium , vc non obliuifcacor quoque prouidendo*
rum raforiorum , quibus fe fratres radant. Ergo ad hxc fer«
naoda (pecialiter vnus frater ordinatur, qui feruat ca in fcri.
nio modico & ferato , pofit6que fecus introitum Dormi-
torij rurfum t quod cum voluerit , & opus efle videric , por-
tatin Clauftrum , fictamen in vna parce fedec excra Con-
uentuip(a raforiaacuendo 6c propriando. Ecad hoc prxcer
aliashoras, quibus Conuencus fedec in Clauftro ad Miflas
&adOfficium,licecei vacarc. Cumad hoc vencum fuerir,
vt rafura generahsfic gerenda,faciuncFracres quafi duas
Jineas fedendi , fahcet in cancclhs Clauflri,&propemu.
rum. In vna linea raforia , in altera per Ele(3mofynarium
fcutellzfingulisdanturjilocofemouere nequaquam au-
denribos , fcd cum difciplina prxftolantibus vfque dum ad
levematqut£»tdlai,&iaferiapoRat. Quifquis ladii d-
terum, frocum exuit, & in cuculla ladit : qui ladttur in
fit)coruocucul]amezuic,&prope feponit. Qupdfifbrt^
' .proaquacalidaapponandaperrexeric,ip(am cBCulkmde-
centercompHcatamiecuminbrachioporcat. Interiadea-
dum caotatur Pialmodia , yeri^ mea , przmifTa codem
modo quo in coquina , Sc infuper in fine, Pialmi fiuniliares
viquead Vefperos : qui funt de Vefp hi noo cantantur.Ca^
terum vfque dum Pialmodia (itconfiimmatajalias fummu
iilentium eft , niii qui ladit in primis dicir, Senedicite, Priib
quoquecapillos nemo cum forcipe toodere prxfumit , nec
fine cuculla reinduta. Priufquim ex toto fic rafus, fi ad aH-
quam Horam fignum fuerit pulfatum , cucullam induitfii-
per ^ocum^ioducbque capello pergic ad£cdcfiam , non
tamea
Digitized by Google
Cluntacenfis Monafierij. 201
tamen ingreditur Chorum ,red ftac feorrum. Si quis poft
horamradcndi llipcruenerit, non raditnr nifi cumiicencii
Prioris, vcl poft Nonam qiKindo loqiiiinturin Claiiftro, &
non nifi in CalcFadorio * , vbi tnmen, licutin Clauftro ,in- • «.
firmiprius vno dic rauuntur tjuam Conucntus. Viccs ra- caie&nro!.
dendi ha: funt pcr annum. j. Ance vigiliam NatalisDo- ^
mini, incer quem & Sepcuagefimam, quia diucrio modo fe-
ptunanxfuncnunc plures,nunc pauciores,ibi nullus ccr«
minus eft pracfixus , nidPnor ▼Iddic quomodo conuenien-
nh& fieri polOc. Veiueiice Septuagefima de yice ad vicem
tttsrem)iiitlHeiemper intefouccuiltiiilc^toefiilfti^i^^
serdaiefttdtladeiidttiii , mjbdm^^iiia toM^ iaCbKiflfQ.
licenDam habm loquepdi; Poft Pafcla ad ilbim D^ink
«icami J^^Scfiwi^Aliiif DommL AnceR.ogationeB;^iirilfaii&
iaajq[ttinca.,it)Cunen nuUafeftiuitaceincerueniente impedt^
tor. Ante Pentecoflen : de qao diequia rurfus diuerfacitiBft
fepcigaamB vfque ad foiemiiitatem SS. Petri & Pauli , rur-
fus quoq^istw^ra permiccitur in deliberacione Prioris.
Po((eanonerraturdevllavice, quia itaed confuetudiatitr
literordinacum, vt rcmperfe radantadTranflationemlao-
di Benedidi : Ad vincula fandi Petri : Ad AfTumptionem
S. Mari/E: Ad cius Natiuitatem : Ad Fcftiuicates S. Mi-
^i^t^xy^'^ Raang.S.Marnni.- Ad AduemaiD0AUai«.
CAPVT XVII.
Di Bdneis.
HO c omnibus eft familiare, poftqittm ft raferint^cdn-
cinu6etiamba1iioire. Scd dt noftrisbalneis 000 eft
mulctoquod loquamur:duabu8 enim cancito vidbusin
aiino balneamus : uaoceNatalem Domini, & ance Paicluu
Ad quod Decanus villc per cocam illam przcedenteiii
iepcimanam ftmulos & ligna (tibminiftmc , vc vnuiquifqiie
lauecincuppa,veinne cuppacumaquacalida. Adalceru.
tnimquoamaluericfaculcasdacur. Adfonum figoi (1 baL
neum jam incrauic» & propKr hoc voamhonun iegularen|
onaiferit, non imputacur, ...
Tom. 4. C c
y Google
2QZ ^^iqukres Con/ueiudines
CAPVT XVIIL
J>i CilUrmo.
CEllerarivs eadem benedidione, qua Prior, or-
dinacur &abroIuitur. Ordinatus fcirc debet quanta
diuerfitate in Refcdorio fic Fratribusferuiendum. De quo
vc non taceam quancum a me fciri pocuic , omicco quid re-
icrre de fabis quocidie dandis ^ & non (ioe adipe , H non eft
diesiejunij, feude olerihis comiBuiaas&co^s^quaefe-
emdttm qttod luberi pocaerinc, dontor. Pfxccr hxQ ia
fi^omona cresdies, ii. iv.dcvx.ferii,noanj(ipican.
tiam babemnsyalios quacttor mierale, ic hoc quod die
Damimca,6cv. ferii eft depiicibos,fi tamen ^quo pre«
cio ioaeniripoffint Ecfiaonfancoleia^cononaabfcarge.
nerale. Icem qaodercunque fiunc sii. Ledioncs,
nerale. In calious fefliuicacibas » vc eft , ¥erbi giacia ^
Tianilacio £uidi Benedi^., vcrumque & generale , 6c
picanciam , 5c adhuc eciam in illis principalibus v. feftis
iepijs * auc fladonibus * mucancur. In quibus
{ai.pucentz prxccr pancm folicum , dari folec vna corcula de ouis fa*
Si?ilaafc'' rinaqueconfperfa. Sunt&plerique anniucrfarij ,qui fi in
tali die cuenerint quo ex more datur pitantia , proptcr eos
quoque mutatur cum gencrali. Talcs dies habct Cellera-
« dcf. rius apud feimbreuiatos * , omnique Sabbaco collationem
Sob^ facit cum Priore & Camerario, vcl cum eorum Vicarijs, de
fingulis diebus venientis reptimanc,vt quicquid in iIlo,& in
illodiedari dchucrit^tempcftiuc prouideatur. Itemin brc-
ui notat fummam * porcorum & arietum qui debentur de
obedientijs noftris , vt confeftim dchisquxllionc moueat^'
«t.*num. fiquid defumroa * per incuriam cujulquc Obedicntiarij
decedat : ad ipiam quoquc Cencrarij ooedieociam pen.
iieattSA^miii^ pardcCeile^
^^STrt^ raritts caoatto* Ans | ibi MMCttrfi(bes compaiacurus,
' vd ingenia ftiudttrus , quibus pifccs capiuncnr. Si quis
Fiacnim ade6 cftinfimittH ^qic^ furgcre non pofHr»
adhuQc qttoridic fiimmo dilucidi)^ fimid cum iQfanaria^
Digitized by Google
CUnmdanps Monsfierij. 20$
•wiit,&de omnibas qmB babeir poteftfdfcttatiirab eo
iqiiul£cqiio4^i videacur , vc prxparec ad eius recreatio»
leeaii <l^iiodcs gffWHnie datur, ftatim poft Sex.
tam, vel C\ candiu jejunacur , poft Nonam , totum cffe de«»
bec dirpoficum ficordinacum in rcucellisftipertabuiaqnae
eftin vcftibulo Cellarij , vc Priorveniens antequam coa..
fideacad fcillam, viderc poHicquod eftin /ingulisfcutellis,
fiefta:quale& ica diuilum, vc Prioribus non vcniancmajo.
res & meliores parces, multumque in hccgcncrc pcrfo-
naruni acccptio cauctur. Eo die quo fcntcntia Ccllcrarij
legitur in Capitulo , habent de illo fratres bonum gcncrale
aut pitantiam & pigmcntum, vbi dum lcgitur,fcmpcr prx-
fto cire dcbet. Inlcqucncc rurius Capiculo vcniampccir,
ftque reum de mulcis negligentijs per occalioncm obc-
ilientiie coniitetur. Abfbiuit eum Phor , & imperac vc
P(almum l; cum CoUeda pro eo ad S. Mariam com-
AanicerAbomiiibiis cantetur , fi fbfdbconrigeht quod ad
Jvmua reledioitts ytpaois ▼elaliadquid non iitco^um,
.fiiiiwt quoque ad Celleiaiiiii)» n Auferat nnlJenm ne
^q^oballtpercuti po(Bt^6ciiitenmBi^fint(edentiirChofo^^
W^lJieiAioeimu Hiiail^ai^^tidiCdlmiiarJifi^
iicojliabet. Pnmus quiperomniavicesa|iteius abiencis,
& de omnibusre^ddetdeqnibus {ble€.&ipfe refpondefv.
Secundus eft qoi aononahi recimt ^quem & Granatarinm
▼ocamus.Huic,quando mcfTis eft tota coIIe(5la,Priariiinp.
tefcit quaci modij de illa ^ & de i lla obediencia funt venturi,
&quoa femel audic, vfque dum (ic reddicum , in compuco
ftjo cenebir.Piftores func fub eius manu,qui ciim frumentu
acceperinc , duas (pccics panis func rcddicuri , vc quicquid
ficdcaliocondudu, panis camcn qui dandus eft Fracribus
poffic opcimusefle. Ergodemodio panis huiufmodi fiunc
cxx. libra:,requencis L.'Si quam negligentinm ipfi Pifto-
res commiferinc, vel confuctum numeruni Iibrarum non
reddcndo , vcl ipfum pancm non tam bonum quam opor-
tcc fjcicndo , pra:facus magiftcr corum adducic eos in prac-
(enciam Prioris, & Cellerarij: cuius imperio nudaci vcr-
beribus emendancur, eodtoque momencopane & vino
iicficiuncur. Qu^dque aiio dixi loco deDecano,femper
Ccij
L.iyui^ed by Google
204 uintiqmoresConfiietudmes
tenenir ab omnibus , vc nunqnam difciplina fiat fuper
quemquam famulorum nifi anre prandium. Sed eodem
modo Granatarius pr^eeft & fullonibus pannos Fratrum
laLiicuris : quos omni tertia feria ledoMilla: matut Euan-
gclioducitm Clauftrum adarcam,in quam foramine de-
luper aperto , panni dcfuper ingeruntur. Occurit ei 6c
alius Frater,cui commifTum eft,vt videat& in memoria
teneatquidillifullonesaccipiant, vel quid iterum venien-
tes Sabbato poft Nonam reddant , vcl in Quadragefima
poftcccnam. Ibidcmquc rurfusfcdetvtintueatur nequis ^
Ftacrum,&niaximealiquisidiota,ita (it negligens vtac-
cipiac alios pannos , quAm quibus nomen (iitim inicriptum *
cws nam & Iiog eft edidiim Patnim noftronmi , vc nullus
omittacftamineoftio fiium nomen cum incauflninfcribi»
&femondibus cnm filo. Adhuc autem iiib manu Giana-
carij func & Uenarij qui cum afinisaffimmt ligoa de fyluis,
non foltoad romum , (ed etiam ad coquinam. Quotidie
quoque poft Capiculum (bnacur fciUa, vei (t non nUTfemel
comedicur , poft Sextam » & tunc qutcunque de fiunilta p«h
nem func acccpcuri,omnes ad Granatarium occurrunt. Ille
quoquecurac ne deficiantfabx. NoninDormicorio,{ed
in Infinnariaiacet,quiafrequenterei contingit vc necef-
fari6 tardius fecoIIocetquAm alij. Item folec ibidormire
Frarer ille qui cum afinis vadic per obediendas, vtcolli-
^t, adducat annonam.
CAPVT XIX.
De Cnfhie fvmi.
TEktivs eft fufTrs^aneus eiuidem Cellerarij qui
vinum*recipit & cu(n>dit. Vindemi& oonfiimmatd
ficucGranatario de anoona , ei quoque indicatur^ Priore
/iw*en«as. quancasvinicarratas* deillo,6cdeiflodebeacexpedare.
Ji?j«r'* QiiandopigmencfiFiatreshaberedebentjipfequac adboc
m oeceilariamnci Cameiario quzrit & redpit,fpecie(que
ftaur' fingdasipfeconteri&commiiceri facit. In Cellario dor-
oijc cum Cfijiezario, U atmqiiam fine lucernaiad quam
Digitizod by Googl
ClunUcenfis ^^onaflerij. 205
Camerarius dat adipeiD»iicut edam ia Dotmitoho, &ia
domo iQfirmonun.
CAPVT XX.
Di Hortulotto,
' T Hortulanus debec Cellcrario cfle fubjedus , vt
.fi quid fuenc in horto quod ip(e voluehc , & ex.
^« Jire Doueric ad (eniicium Fratrum , obediencer ha*
beac ab iUo , fine mon« Cui etiam mtUo modo eft
conceflttm ▼ccumqoe mehdiaoam vnquam hoiam re«
gulaiem aodeac fuperfedere , nifi aliauando in vno die
fic ei calts oeceliicas remanendi « cnnc a Phore licentiam
quaeric
CAPVT XXI.
Di RifiShmrio 41. » Rcre
v fltirario . ai
flurario, qui
curjni hlbet
b« f?, loci
D Refe^orium func du^ claues,quarum vnam iera.
perhabetCellerarius, vc fi forte contigent,vt ali- Jl^j^^jj,"^'"'
A. , , , „ , ^
quis Frater ad Meridianam , vel polt Compietorium fu- «wchife
perueniat , poffit ei humanitatcm cxhibcre. Itcm poft.
quam Prior & omncs fc coUocauerint, fi quis pro aliqua
caufa Completorium nondum cantauit , talemque fiom
perpefTus fuerit, cum licentia Cellerarij biberc potcftrat
iieratinfrafepca Monafterij ad Vefp. bibat,vtdidumeft,
fi opus habuerit j fcd vc quid comcdat poft Completo.
rium nulla vnquam ratione cuiquam Fracri permiccicur
incolumi.
Refeidoiarius ver6 babecfub ie cres aliosFftties, qui
primdim omoi die poft Capiculumfladm menfiiliaponunc.
Ponunccochlearia&panes,qui fi fincaliquancul&m am.
bufti , ad hoc habeoc cu|$eUos auibus eos radanc , & ad
hoc mappulas quas pri6s ad collum fiiipeadunc ^ vc ra«
dendo ipibs panes pofiinc hooeft^ oonciapeAusreclina»
le. Leobo Mifiae majoris Eugogelio apporcanc vinom
Cc iij
2o6 ^ntiCfuiores Confuetudines
imS^rn vtper jufticias * partiantur: Verum quicquid apportaue.
JSSIr wS. quicquid tale fecerint, rcmper tamen id caucnt vt
tmeme men- nuUus famulus pFo illofum inuitatione in Refecflorio com-
cj'"p*!^'"-' pareat Quod Ci duabus vicibus comeditur, poft Vefperos
e.'ufn.oj,'po- qui libram^fuam totam manducauit, &vinum compo.
.»men ^^i^ > appooinir djmidia librat fed de juititia ni.
quamomiixuiK. Hoceft«itemquod rpedaiiterpiertinec
•ad R.efedofaiium majofcm^ Qupties pigroeotum ' d«u
2^' vit, ip(e modioUs * iofiindit , ipie fkBkm puliat , qux «d
yjSlfr hoc folumin cxtremitaieRcKdorij peoclet, qua? edam
•iipttliatttradbenedidioncm pigmeotilaqaaiibet fefliut.
tate , & iii quolibet aDoiucrlaiio, tnuc camen non pulfa.
tur pigmentum datur , vel pro Domno Abbate dc via
vcDientCjVel dc domo Infirmorum in Conuentum rcdeun.
te,vcl pro aduentuPrioris, vel pro fententia Cellerarij,
vcl fi quis alius familiaris impcndit eis charitatem. Itcm
ad eumpertinet vt omni die Dominica, & omni v. feria,
mutct illa tria manutergia, qux in Clauftro jugiter pen-
dentadtergendas manus. Item vt fciat inquibus diebus
menfa: omnes Refedorij ex toto funt cum menfalibus
•w#/f,map- e coopcricndxj & hoc eft quoties vniuerfi Fratres ad ma-
jorem MifFam albis induuntur, & in quinquc Dominids
(exccptis quas jam in alio loco nominaui ) & in vigilijs quin-
queprincipahumfeftiuiutum,in quibus &femper gene-
rale datur. In aiijs Ter6 diebus non niG. duaimx prxtcr
^menlam principalem coopcnuntur , & iu vt nec fcucellx,
nec jofticlxiiipcrnienfilia poDaDiw; i - f> ^i-r
CAPVT XXIL
'Di Offiodi Ho^ittf.
X T O s p I T E s qai func pereprini, vel qut non pro alia
J|^n|^^ui^ qoam ammarum iwurum aduenittnc , Cuftoa
hoipicijcumomniffedpicbenignitacc : Quicquidcis opus
fiienc i CcUeiafio quanic , & u Ceilenuitts torc^ wm W
Digitized by Google
Clmiacenfis Monajl^erij. 207
bueric, quacritd Camerario, vc abfque omni excuHirione
comparecur. Scdvcprimumdicamdeperfbnis hiijus vita?,
habitufque noftri. Si aliquis Abbas , vel etiam priuatus
Monachusdelonginquo locoaduenerit,& non bcneno-
uicordinemnoftrum,huncinducicin Clauftrum j fcdprius
ei humilicer oftendit de confuecudine noftra^fcilicet vc fi ei
placec intracurus Ecclefiam ad Hmen yeniam pecac, & pro-
fternac fe ad oracionem eciam fi dies eft feftus. Adha^rec
ci jugicer , & monftrac in quibus locis debeac orare : prim6
ad (andam Crucem , in Choro ad Airare principale, ad
S. Mariam j auc fiEccIefia non eft claura,& incus funt
aliqui populares , cancum ad Alcare S. loannis , quod eft in
membrodextro Ecclefiac, & ad S. Mariam. Ciim ven-
tum fueric ad Horam reficiendi Abbas fedec ad mcnfam
principalem , non tamen ad fcillam , pro eo quod , vt fupra
memmi , non eft eruditus noftri ordinis. In Ecciefia vcro
defertur ei , vt dec leduris bcnedidioncm, & ponat incen-
fum in churibulo. Ac fi ea fuperueneric hora qua feruito-
res jam ad reficiendum confederunt, cunc non fcdcc ad
menfarri principalem , ncc camen pccic licenciam come-
dendi ad gradum ab eo qui fcdcc ad fcillam ficut alij , fcd
tantum dicit verfum ante tabulam ad quam eft fefiurus.
Ec quia cardius venic , feruicoribus reccdenribus ipfe re-
manec, &fecundum vcrfum finic ibidcm. Si fociecarem
noftram qua:fieric, poftquam difpucacum fuerit in Capi-
tulo de ordine noftro, quantum Priori noftro videtur , mic-
tecur pro eo. Venienti aflurgitConuencus,petic veniam
proipfafi)ciecace,&recipic cum Iibro,rogatur vtfcdeat,
necpermicritur vcamphus veniam pecac. Socijvero eius
ternas pecunc venias , fupermanus & genua contra Prio-
rem,aadexceram,&adfiniftram Fracribus e concra incii-
nancibus. Ac fieft calishomoquicum proceflione recipia-
tur,fiueficprofeflionis noftrx,fiuedeaIia,poftquam re-
cepcusfueric,Iegicur anceillum aliquidde pagina diuina.
Qupd fi eft ordinis Clericalis , & fi videcur vc comedaciii
Re?e<5^orio, habicum quoque Clcricalcm induicur. Ad-
du<aus adoftiumClauftri,expeclac vfque dum inuitecur,
vc Dom, Abbasj vel fi ille non afFuerit,Prior ci aquan^
50 8 yinticiuiores Confketudines
prxbeat ad manus , qui & proccdic vtfcillam puiret,qusl
auditainducichofpitcmCuftoshofpitij ^&fcdet ad men-
fam principalem. Si eft EpifcOpus, dac Le(5lori benedidio-
nem. Qualilcunque ficFratrum vi(5lus, tamen hofpiti fi-
mu! cum Priore libcraliter eft feruiendum. Cum autem
de menfaFratres furrexerint, Cuftos hofpitij nouiflimus
dc R.efediorio exit cum ipfo j cum quo ctiam incedens pe-
decenrim 6c Pfalmum l. cantans cxtra oftium Ciauftri,
finic eode modo quoConuentus cum verfu & inchnarione.
Si Laicis vel Clericis focictas datur in Capitulo , hi vc-
niam non pctunt. Si vidcre geftiunt officinas Clauftri ,
quacfita a Priore licenria ad alcerutram Miflam , cum fue-
rit Conucntus in Ecclefia , inducit eos Cuftos hofpitij , pri-
miim in domum EIcemofynariam,in Cellarium, inCo-
quinam , in Refe(5^orium , in Ccllam Nouiriorum , in Dor-
micorium , in domum Infirmorum , vbi Fratrcs non lo-
quuntur, necipfevcrbumfacit Cauetautem omnimodo
>r?/*J°t*r*i nequisaliquandointret vclcalcaria portans,vel ofis * de
yf« ho"f«u corio facflis inducus. Vc auccm deefic non polfinc qui
ho(i)itibus honeftc obfequuntur , confticucum eft vc fa-
muli D. Abbacis , & famuli Prioris , & Camerarij, qui cum
cis folcnc equicarc , omncs accipianc libram fuam , & jufti-
ciam de manu Cuftodis hofpicij , Sc quocidie vcnianc ad
eius prxfcnciam , vc quod ipfc jufleric obferucnc. Ec fi quis
illoruni quoqucabieric ablque eius iicencia,iIIodiejufti-
tia carebic. Prxcerca ad ipfum hofpidum duo afini func dc-
pucari, qui lignaquoridie apporccnc,vc cum hofpicesfu-
pcruenerinc , in promptu fit copia lignorum , & cum tales
adfuerint,cercusinhofpitioarlurus pcr totam no<ftcmfo-
Jct non dcelle. C^JJpd fi tanti funt hofpitcs , de rehquiis ci-
borum Cuftoshoipitij famulis fuis qui fcruicrunt aliquam
exhibet charitatcm , & quod fuperrucrit , Elecmofynarius
totumacciperedcbct. OftiumClauftri vnaquaque no6be
poft Completorium per ipfum eft claudendum , & porta
veftibuli Ecclefix , ficut ctiam pcr famulum fuum cxte-
rior porra murorum. Et Clauftrum quidem ncquaquam
antc diem aperitur , & quapdo Fratrcs in racridie paufant,
fimiliter obfirmatur.
CAPVT
DigitizcL. , ^.oogle
Clumseinfis Mtmsfimj. 209
CAPVT XXIII.
, D$ SubmUm.
ES T Frater cui commifla eft obedientia , vt de fo-
lis curam habeat caballis & mulis , ouem 8c Sta.
bularium appellanc. Qui ciim viderit homites in hof-
pitio effe receptos , ftacim cogitat de caballis eorum
quid eis fit iribuendum , & fi forte defuerit , accedit ad
Camerarium, vt faciat comparari. Prius quoque quam
ipfi hoipites abeant , quotquoc beftias habent non fer-
latas , ad omoes dac nooa fenamenca , & vt malleus iic
femper «d manum , cam ftncA cateoa eft coiiiiexiis ad
ponam*
CAPVT XXIV.
QVBMADHOiyvM^ Cuftode hofpitij recipiuntur
omnes paegrini qui facrunc iter equitando, eodera
modo quotquot pedites vadunt ab EleSmofynario funt re-
cipiendi , cxcepto fi legatus eft 6c litteras apportat , hunc
colligitCuftos hofpitij. Receptis aucem fingulis , quxric
Elecmofynarius dGranatorio vnam libram panis, & fe-
quenti die abituns ad prandium dimidiam. Meniuraque
fimili venientibus Scabeuncibus dat vinum, fcilicet jufti-
tiam dimidiam. £rgo in Aduentu Domini , exceptis hts
diebus quibus bis comeditur , & in Quadragefima , exce-
pcis Dominids, & per conraraiuram quocies pro Canooi*
ds inflicods ab ad^abftiaciiir , n in Rogatiaiiibi»,in
vigilijs ApoftofofMmr^it alionim Stndomm, flc in Qua*.
iu9C-T^inpoiibii8»<pik(fiid devnoi^
in Rafedofio, cocai»atcipic Eldbnofyaarins v^bit etiam
de pane^ oer tonim-anatim de pigmeneo, bolB mum-
colligi 1 6cmeniac , v t pefcgrinifiweracoiedNn iemper de
boekiberepoffint. movqnoqpedkqao iitpanenvrcggit.
Tom.4^ - IXd.
2IO jlntiquiores Conjuetudines
de Refedorio , non tantum quasrit i Granaurio , fcd de
ipfo pane dat quantis potuerit percgrinis j &quod fibi vi-
deritdeefle,hoca Granatarioquxnc. Item accipic quot-
quot defundorum Fracrum eft anniuerfarius , prxbendas
eciam coridem incegras , in pane . in vino, in fabis& gcne-
ralibus. Pro quoHbecnuper defunclo Fracrc,qui profef-
fus eft noftrjE congregationis, vbicumque obieric, prxben-
dam per x x*x. dies. Ec fi fabas dc regularicoquina ha-
bere non poceft , rurfus a Granatario quxric. tc pro gene-
rah Ccllerarius ahquando dac carnem. Ec ipfe quoque
Eleemof\nariuscomparaccum denarijs qui fibipro deci-
madeEcclcfiadancur: ficque prouidec vc&carncmdare
poflicfrcquencius peregrinis,&recedencibus fingulis dac
vnum denarium 5 fi camcn aduertere poceft qu6d amphus
in loco noftro non fuerinc,auc infravnum non venerinc
annum. Sunc & xvi 11. paupcres prxbendarij pro qui.
busquocidie famulus Elecmoiynarij accipic deCellerario
toridem quoque jufticias vini , &:a Granacario cocidem li-
bras panis,&: fabas ad quacuor dics fepcimanjc , reliquos
tres non habenc nifiolera dc horto ad Elcemofynam de-
putato. Sed in majoribus fcftis habet etiam carnem pro
fabis , & per onnum erunt x x v. dies , in quibus habebunc
carnem. Igituradveftitumannuarimin Pafchanoucmcu-
bitos lanei panni ^ & in Natiuitatc Domini par calceo-
rum. Qui & in ea funt difciplina , vt fimul in vna dormiant
officina,nec audeant omitterc omnibus Notflurnis inte-
reflc , nifi quis eorum adeo fit infirmus, vc de ledo non pot
fit furgere ^ ahas qui non venerit , eo die juftiriam non ha-
bebit. Quodille Fraierexplorat qui fiacit circam ad No-
durnos per Altaria in fecundo No(£iurno , cum abfconfa
cxitadeos in nauim Ecclefix , & diHgenter notans fiquis
eorumdcfuerit, Elecmofynario innotefcic.
Scd & ipfequi nouic quod aliquando calis eft eorum
-icaiuco. pr3ebenda,foleceispervicespitanciam* exhibere. Habcc
. pro gj^jrn adhuc quoridie de Refe<fiorio quicquid Fracribus
u!m«i fcl" fiipereric , &: de generali , & de picancia mcdiecacem, alcera
?'i?;«cr. parce cocis * popularibus depucaca : & de hac qua: fibi
concingir , fclec & famuHs fuis finiiliter dare, quibus 6c
Digitized by Googl
Clmtacenfis Monajlerij. 211
dimidiam libram panis addit, excepto eorum
dat integram Sed & finguli habent integram de (^mato-
rio. Suntautem fex , vnus , vt dixi , major,quiferuit prac-
bendarijs , ficalijs pauperibus & peregrinis : alter cft oftia-
rius Elecmofynarije domus : duo vadunt quotidie cum
duobusafinis pro lignis ad fyluam : Duo funt prouifbres
duorum furnorum , de quibus per vices aliquid fubfidij ve-
nitad Elecmofynamjuxtamorem gentis, & patria?. Prx-
terea trium Fratrum prafbenda: dantur ad Elecmofynam,
fcificet pro Bcatiffimo Patre Dom. Odilone , pro Hcnrico
primo Imperatore, pro Fredelando * & eius vxorc, & Re- • Rege hiT-
gibus Hiipaniarum. Mandatum etfi non per totum an-
num geratura Fratribus, tamen Elecmofyna non remancc
Vnquam : tamulus enim Eleemofynarij in hycme cum aqua
calida pedes trium pauperum lauat , datque libram & jufti.
tiam fingulis de tali pane qualem habent in Refedorio
Fratres. Supcrhiccomniaquotidiedantur&xii. tortx *, ♦ pijcenrat,
quanim vnaqua?que tres libras appendit. Hac vero pupillis j.iuiin)uin g.
& viduis 5 claudis & cxc\s , feniculis & aniculis , cundifque & 'm*iirad!
fuperuenientibus egenis funt erogandap. c?k »#Irr'ft
Hoccriam periinctad officium Elccmofynarij, vt fcmel ^^'i""**"*
in feprimana totam villam pcrluftrct , qu.trens ficubi pau-
per aliquis jaceat a'grotus,& fi mafculus eft,ipfc vifita-
turus intrat , fi fcrmina ftat ad oftium,& famulum fuum
mittitad eam cum pane & vino,& cum alijs fpcciebus,quas
mcliorespotucrit habcre. luncusquifpargiturin Ecclefia
&in Clauftro per Elcemofynarium eft prouidendus. Sex
cnim vicibusper annum fcopari facit vtraque , totumque
cum junco reccns acquifico contcgi pauimento * j id eft {„11^*"*'"*°*
ad Natalem Domtni , ad Pafcha, ad Pentccoften , ad Nat.
, S. loannis,ad Afiumpt. S. Marije, ad Feftum omnium
Sanfiorum Proptcr quod ctiam fingularitcr priufquam •
ipfa vcniant fcfta , dantur ei fex torta: in hyemc pcr trcs
feptimanas , in a'ftatc per duas , eo quod juncus tunc fact-
Liis valct acquiri : Sed & in cundiis feftnuiratibus , in quibus
duo & duo cantamus Refponforia , ficut in fupradiclis fex,
totam Ecclefiam & Clauftrum recenti confpergit junco:
in cxtcris vcroIblcmnicaribuSj vt eftTranriatio S. Bene-
Dd ij
212 ^ntiquhres Confuetudines
didt-^as in cappis agimus , fed & in his , quas in albis, feu
per omnes Dominicas Quadragefimx per Ecclenam , &
vbi fchola fedec , & in Clauflro , & ia medio C&piculo
non oegligic juncum conipergere.
CAPVT XXV.
'De Infirmmo,
INFULiiAi.m adobi^atomiiiiifmor6(epanrimliabeK
coeumfccoqaiiMun|& ipfequoquenooabalioqiiim •
iC^UcMiioqMsritauc^ lMbiieritojpu.,e^qiieiiQ0«|d«ni
cavec opoa , vc giiodmnrmwad icKnioDemeu pramamu
dum y tcmpeftiue prvparetur. Nam (i Conaetttnamiablis
'vicibus comedic, tunc qui in ledo non jacuerinc,non omic»
tuncadinajoiem Miilam incereflc vfquedum EiiangciiBm
iic ledum } recedunc ad S. Mariam vc cantenc Sextaaf,
nec vlceriiis ex more prandere morancur. Ac ii Conuencus
vfqueadNonamjejunaueric, ipfi poft Capitulum, vel (\
Capiculum eft ante Tertiam , vt ab Idrbus Septembris v(l
que adKal. Odobris, poft Tertiam ftatim cantant Sex-
tam , & reficiunt. Ergo quicumque carnem comederinc
ad prandium tria habent fcrcula , ad coenam vnum. £t ad
coenam quidem acccdere omni tempore fic accclerant , vc
non fit neceile vlia vice fuperfedere colladonem : qui abL
que comeftione carnis camen morancur in domo iofirmd.
nim « necltiot h»iM valetndinb n oim aUjs in RefeAoino
comederepoffinc,eird€mquoqaefcficiniicmoaientis. Iii
Qu^drageiima vei^ omnes infirmi poft Nonam ibttm
camanc Vefiierof'6c oetera qoee iequuntnr) & fine moi»
accedwit aa meniam. Eactia QnadmsefiiBam fi eaenefic
' geoecalejejuoium, vc in Qu^uor.^AmpodbaSf icenni
poft Mifl^c majoris Euangehum , cancanc Noaam,8e ve^
fiannt. Talesfunc aliquandoinHrmiqni per annum iate^
gmni vel an^its non exeunt de Infirmaria : & his , ii can*
cilim valuerift , conceditur , vt mane fedeant in Conuentu,
ficad Matut. MillamofFerant, veniantinCapitulum,&ad
Coliacionem , fic tamen comedanc cum alijs infianl^ Ss
Digitized by G
Cluniacenfis Monaflertj. 2I3
ver6 manifeft^ caiis cfl alicuius Fracris infirmicas , qua? non
multiim impedic vircutem jejunandi,vc eft^v. g. Juminis
amiflio , 6c orbirasoculorum , Conuentu femel comeden-
te , ipfe quoque femel comedere non prohibecur.
Sed vc adhuc redienm ad ipfumlnfirmarium,ad No-
<Jlurnos faclis orationibus accipic abfconfam fic circuic
leda omnium infirmorum,vc cognofcat fi quis eorum non-
dum furrexic , proptcr quid remanferic. Ad cum quoque
pertinec , vc fi quis de ledo furgere non poteft, fummo di-
luculo cum Cellerario veniat (ficut fic in aho loco jam prx-
mifi) vc cum eo concordet quod prarparccur ad eiusre-
creacionem. Ad horam competentem accurric adcoqui*
namofficij fui, vtcocumfaciatqua: pra?paranda funtprx-
parare. Adhoram comperencem inuicac infirmos adrefi-
ciendum,ferculaqu3eapponendafunc ipfe apponic,quic.
quid non comederint , fi eft huiufmodi quanticacis ipfe non
reponicihabecenim armanolum inquo caliarecondir, 8c
acihuc candelas, ficpoma , raroque auc nunquam defue-
rinc in co piper, cynamomum, gingibrum * , alijeque radi- j^^^^l^f^*^;
ces qua: func falubres , vc fic fcmper in prompcu quod va- gcnut aro- '
lcac infirmo , forcaflis vcahquando conrigeric fubica paflio- g,nscnib»c* *
nepercuflbjvel fi expedic,vc pigmencum ei conficiacur.
Camerarius enim non inuirus prasbec Infirmario huiuf.
modi facultacem Famulis aucem qui infirmis obfcquun-
tur, dereliquiis ciborum picanciam impendic,de reHquo
reddic Granacario panem , 8c Cellerario carnem j auc fi
quid eft rale quod infirmis honeftc poflir redhibcri , cis fer-
uar. Nunquamhoram omirrir regularem abfquelicenria,
nifi forrc D. Abbas vel Prior fint in Infirmaria , fi proprer
cos omiferir, hoc non norarur. Poft Complerorium ap-
porrac aquam benedidam , & afpergic per omnia le<fbi
infirmorum. Fc cum hora fueric , vc omnes jam fe de-
beanc collocafle , cum abfconfa diligencer neccllarias per-
luftrac
Dd iij
uy Google
214 jimupmres QonfmuJ^ncs
CAPVT XXVL
J>e Fdmulii dd domum iHfirmorum fenmentibus.
Jr^ neiK «qoiarupcaotinanini, ndeb» quoque roagis
aliquanrolwi diciHn , ties fiioc cx more $ dabqui conm
€is dofmitm , «d mcnftni foiucnt^ qm U nnins iimc
diicipiime, n quindiacomedunt tnfimu, nnnqnam conm
cisicdeaocauc confiftant , ne foit^ cndiant quis eofum
talequiddixerit.vt func homines incer cpmedendum.quod
non expediac i fiunulas Qi^^vtX per eos propaleri. QuCt
quis illorum foris flat procul , aut ledet , & ciim opus tue*
ric d quolibet infirmo cum fonicu vocatur. C^m feceric
proptcr quod vocatus eft , rurfus celeriter exir. Tertius fa-
mulus ad hoc eft maxime dcputatus, vt lauet pannos ad co^
«^uras omnium,vt aiunt , Fratrum codorum neceflanas,
focum faciat, & aquam calefaciat , qua fcutellac funt Ja-
uanda;. Omnesautemaliquandopariter, aliquando vicif*
Cm pergunt ad fyluam, incidunt ligna , cum vno afino'
afferuntur, vc innrmi cum voluerint focum habere pof.
£nt, &adhoc folum afiou; opciniusferoper eftaGrana-
tariopA(cendus,necalius£uniihit mtnaccttm qudm vqu»
dc (bpradidis,
• ■
CAPVT XXVII.
De infirmis.
R A T B I. qui iiicoepetit icainfinnari vt Conuencmi»
X7 tenere non pofljt , petit veniam in Capitulo , dc moil»
urat qu6d fit infirmus. 1 ubctur forii Chorum ftare , vt pro»
voto ibo pofTit {edere , & Ccllerarius curat , vt in RefcAo-
no non ablque pitantia eum d mittat. Cum ita biduum
vel triduum tranficrit , fi non crit mclior cius valetudo,
inuitaccum Prioraddomum ii finnorum. Sccundodic vel
tercioyil ucc dum eciam aii^uanculiUn coaualuic^curAis.
jd by
Clunideenfis Monaftert]. 2 1 5
Prior adhoram prandij cum inuifk,carnem facit appor-
tari, prxcipit vc comcdac. Ab ca vicc nufquam abfquc ba-
culoincedit, &.ni(i caput capello coopcrtum. Advtram-
queMilHmi matutinalcm &:majorem vcnit ad Hcclefiam,
quanquam ad majorem non nifi vfque poft Euangelium
interhc. Si in Capuul^ni non intrat , tainen quod in Capi*
tulo legitur ai9(camt«fci|ioet iqaiteiiciam Regula: » vel
Euangelio, £(44.€»>IMoiiein. J^^^ n
agi|0i.^ pfigljgentijs Fratraoi, M boc ^fi)4jBMIJim
4SiH^ cth airiorus ) nkxx cnim de oftio lececiiE,
l||i||»|il(cipltatur$ iilet tam^n ex more vfque dum Capi*
l|||ii|l^^£t pera^fcum. Priu^uiai (e4e9C ad mennim lauat
iq^us ad lauatorium InfirmoruiQt loter comedendum , (a
■|lP||(|jj|yfri^"n fl*"' ex toto , vt in R cFec1:oria,
ijiyiieaciiCAliceiidam multiloquij habet. Pod prandium
quoque non licet ci vacare loquacitati ; fed condnuo fe
ponit in lcdum , aut fi cfl: eo tempore quo Fratres non
mcridiantur *,tunc fi malucrit, vaditad capellam S.Ma-
kij^ : Vbi rurfus polt cocnam fedct aut jacetquando Fra- ?«>'« «««»-
tres in Clauftro fcdcrintad Lecflionem Circatorcs autem
frequcnter vifitanr domum Infirmorum , &: diligcnter ex-
ploranc quomodo ipfi fc habcant Infirmi. Eciccrum Infir-
niarius fi quam vidcrit ncgligentiam , maximc in loquaci-
tate,reclamatin Capitulo. Priorautem de Capitulomit-
fSt ad eos , & ip 1 c p oftmod&myemt femel ad eos , & fecuii-
d6 cadigans : talifqueiofirmtisedepoteftyTtiiiion emen.
4auerit^aliquando etiam ^irgani experiatun^ yei^sa^^
jjaconoaluerit vt redire poffitad CooiieQtum^red^iadt
licentiam quaerit a Priore. Vogqntur calcei eius diuroales^
& fequenti die ioduit eos rcditurus. Ci^m primo fignum
pulfaturaciprimam^vel fi cfi: co tempore^eaque die, qua
Tertia^4^'"^ ^"^^ Capitulum , itat propc oftium ad
Mahi AM , &, pueros pra:(lolatur ; quos chm viderit
tranfeuntes , fequitur eos in Ecclefiam , 8c ita (e coaduoac
Conuentui. Cum vcneritTn Capitulum,& poftLe<5bio-
nem Phor jufferit vt dc ordinc loquantur, ftatim furgit , 8c
veniam petens ,ica pcrfcquicur : hi doyno eram Infirmorum^
4IB4^^Jli^rum,vf dsbui^non Uaei^odm,lLl Pxiui reipQndet;
Digitized by Google
216 jtntiquiores Confuetudines
Deua indulgeat vobis. IncXinSi t al ci (Ti cotra Priorem ,con-
tra dexcram 8c nnillram , 5c ei fimiliter Afingulis parcibus
inclinatur: tunc in locopGcnitentia: injungit illi vccantec
fepcem Pfalmos , vcl li nefcit , fepcies orationem Domini-
cam. Si quis e(l adco inHrmus in ipfo Aduencu Domini,
feu in SeptuageGma, non pcrmittitar i carne abftinere*
£t qaaadoctiiiiqiK coniialtierit > etiain ii fic in iiMNiia Qm«
ditgeiinia , vei in Ramis Pjdmarum, pecic veniam ia Capi*
tiib , ficocfieii iblec pro comeftione cam».
CAPVT XXVIIL
De VnBiwi ^u/que Frstrii,
R A T E R. qui fe infirmitate ingrauefcentefcn/critin
JL^ proximo ab hoc facculo migraturum,de omnicon-
fcientia fua Dom Abbati, vel Priori, conficetur,& rogat
vcoleo Iiiiirmorum vngacur. Adducunc cum prius in Ca-
piculum duo Fracres inccr manus,fieft adeo infirmus, &
petic veniam , reumaue fe de multis negligencijs concra
Deum , & concra illos confitecur. Imprecatur ei Prior
abfolucionem , cunclis refpondentibus , j4men , & ipfe eis
fimiIiter.Reducicur,& collocatur in ledo tali fubmiiro, vbi
Fratrespoffint vndiquecircumftare. Pod Capitulu Sacer-
dos Hebclomadariiis indiscns alba dc ftola» procedn culh
oleo Infirmoromycum aqoa benedi^ cum Cruce» & cum
duobus cereisin caodelabris,dc Conuencus iequicur.i.P(al.
ino impofito j dicenda eft primo faa^ CoUeda i Sacerdocct
Omnifiitem fimfisemt I}emMiipnB,Apof»M tuum dixifi s
Jnfirmatur quistBvhis^ii^^, Imponuncur vii. Pfalmi cum
iftis AncipboniSyS^ff^ me DmineqMoniMH^^c.V^^^.Domint
neinfwnreiuo. Antiphona, BfOtqmidiRezttlu^ : Pfal. £ea-
ti piorum j Anciph. Dominc puer meuj .- Pfal. Deminenein
furore. Antiph. Cor contritmn^ P/al. Miferere : Antipli.
Dominedefcenele: Pfal. Domine exaudi : Antiph. Domine
non fum diqnus. Pfal. J^^e profundis. Ant. Cum (ol autcm occi-
diffet:^^^\. Domine c -uiudi. Inccrim Saccrdos hoc modo fa-
cic vndionem,poliicein oleo iiliQic, & cumpoliice iignum
Ctucis
Digitized k>y Google
ClmuKenfis Manafitrij. 217
Cracis imprimic fuper vcrumqae oculom ica (Hcendo : Per
ifam vt^ti&nem , d^fuam pifimm mi/iricordiam , indmlgedt
tihi Dominus qutcquid feccafii fervifiim, Icem fupcr vcram.
que aiircm : Per auditum '^ iK^^yXlCQilf^hhia^P§rff^fimit-y
fuper naf iim , Ver odoratum-^ fuper manus, Pcrtatfmn-y
( &c SaccrJoccs extrinfecus * ) fuper pedcs^Per incejfumi si.* isi^u.
delubtUiluperinguines, Perardorem libidiniu Laoacma. SfT'****"
cus * j ^ lauatio non nifi in Joco mundo & abdico foJec • umihtMi,
efFundi. Tunc li infirmus non communicacur , Sacerdos ^rT*6c**
ipfe lubiuneic has omnes ColJeclas, Jiis verf pracmilfist p""""" '-
^amumfac ,&c. Mitte ci, o-c. N ibil froficiat ^ ^c. Efio J^"",";^ '""i*
r/ , t^f. Orar. J)em qut famulo tuo Exj!chia^ ^c. Refpice i««nfi pa. '
JDominefamulum tuumin^^c. jDeua quifacturic tua^
C^c. Deua qui humano generi ^^"C. VirtutumcoeleJHumDeua^
drc. Domme fancle Pater omnipotens ateme Beu6.^quifragi~
Ut0tem, ^c. Exatidi Domine preces nofhaf , ^^c. Prauemat
fmmifamtfkmj dfc. DmnineDemno^er qmioffenfionem no.
/immt^ ^k» ^44ijh Dmaine fi^liaiHmiiht , &c. Prafia
qit4/fmm Dnmim ht^fimmb mn^ &e. Denelmmanigene-
nHfi^dic^ £i «nceiii>coiiimuiiioiiem iaciam perceptorus e&,
tuoc ab aho dicaotur prarfa» CoHedKi & ipfe iQtecim
Sacerdos , Cruce , & aqua benedida femaoeotibas, xedit
CBmgemaois candelabiisad£oclefiaro ,Tt Corpus Oomi*
Biappbrtet,quodacceptartts priils¥eniam pecic,&prii»
incemat»fiaogit , & fKutem auam allatanis eft »inper Oi.
licem cenet»& cam ipie Calix, quim manusSacerdocis, fcV^iii*
hnteoiocaodidiffimocoopericur. QiapiDaqne iih obuia. ^f^»-*^
uerint, veniam pecunc *. Incereacuraturvtinfirmibucca cwSHn^m
lauecur recepturi ipfum Corpus Domini ; quod recipit •'fi/A pro.
vino intindum quo epotato , ebibic quoque abJucio. i^°'!^ium
nem Caiicis , & fccundo ablucionem di^itorum Sacer- ^"nT^cS^^ui
dotis , & adhuc cercio Calicis. Adhibecur ilh Crux vt eam «n »1^ aq«
ofculecur: Ofculacur etiam quafi vlcimum vale fadurus, 553132?.'"*
prim6 Sacerdocem , deinde omnes Fratres , ipfbs quoque
pueros. Redic Conuencus rurfus impofico l. Pialmo.
• ......
• Tom. 4. Ee
Digitized by Google
t
CAPVT XXIX.
Qmd dgiudm ifi mjim imm.
PO s T Qv^A M autem Frateradhuju(modi veiierit in-
finnitatem ^ prouidettir d vdus famuius , qui noD ha.
bet aliud facere, nifi vt ob(equatar infinno. Sed & in node
famuliqui funtiD domo Infirmorum omnes diiigeoter ex-
cubant, neobitusciusimprouiluspoflic cuenire. Cnix eft
coacra faciero eius adfixa , & lumen cerei vfque ad clarum
diemnoodefueric. SiqttisFritcreftitareIigiorus,cuihoc
pro iiDguUri bbnciicaffBte , vc ipfe quoque icnwincat
cicmImiih cm iiiftiiiOylibcDicf ci Ac^nicfisiciif A Pf ioic^
mMdmfeltcftliujiifipodi qni infiBiio Iwiai cciwct regohu
•ci,6cvcnicndMCicicmilegacpafioij(es. Fcmnli cmcni
quiftncinttlibus mnhto ciCRkiti,mnlifaiqiie pcrici»
cta vidciiiit jam eius enciis homm immincic, cOidtnn cs>
mndnnt> doerem defuDer afpergunt, teinfinniimjeiofto
leuatum in dhdum fubmittunt , ab vdo eorum pefcndnr
tabwla comra oftinm Claufbri crebra & quafioondnua pcf a
rnflionf. Qoodcto%nnmlkobitari,ilUco vcauditnm
^icnCfFiaCies omoes accummc : Nam quamuis homini
iKlftri ordinis omnin6 Ht proliibitum , vt vllius rei gratia
grauem & temperatum inceffum aliquando excedat,
mcD ad morientem & ad incendium etiam przceptum vc
currac. Sed H hzc cabubc percuiEo euenerit vel qoaodo
alterutra Mifla , vel quando regularis hora cancatur , quot-
quot flant foris Chorum accurrunt, qui in Choro,minim^,
oiG quibus Prior innuerit , & obedientiani qui ad exequias
aliquid funt faduri. Qupd fi in Rctcdorio adhuc lcdent,
& ledio necdum e(l fimu ,idem quoqueprofiliunc , quao-
quam defiioch corpore lauaco , &. in Ecciefiam deportaco,
conlucctts cantQcnitW' dbacnfcnccs auccm csaicaiicCc iccaii^
lancmijoccm ^fniUimikktynfi^^
cowfeiac mtgcstniow Scd li cncns cins mdiof aliquancnii^
fbcdt >agcada cft iploDDm» Abbicc vdFiiore pro#
Digitized by Gc
CUtnUcen/ls Monafier^. 219
fiimciante lecanU ^ & vnicuique nomini Sani^orum fub.
jungendum eft , Ora pro eo. £ft autem prolonganda prout
permiferit temporisratio, & fecundum quod in cau£ mi-
«aturi profpici potueric, vel xftimari. Finitis vero San-
ftorum nominibus confeftim fubinfertur , PropiHus efio ,
Parce eiDomne. Propitms y ^c, Libera^ (jrc. DegCtdio
maligno , Libera eum Domine. A morte perpetua , Libera^
tirc. Aponderefeccatorum , Libera , ^c, A tetra caligine ,
Zibera , ^c, Per cmcem tuam , Libera , ^c. Per intercejfio ,
nem omnium SanShrum , Libera , ^c. Peccatores , Te roga-
mus audi nos. Vtiracundia tuje flagella ab eo amoneas ^Tt
rog, P^t fpiritum eius i loco angu^i^ liberes , Te rog, Vt cum
fiduciadiem judici/ expeBet^Te rog, Vteum in tiumeropla^
centium tibi recenferi facias , Te rog. Vt eum k numero difcer*
nifacias malorum i Te rog. Vt eum in regioneviuorum^ter-
nie gaudiis foueri jubeas , Te rog. Vt eum pr^emia atem^t
vita adipifci facias , Te rog. Vt eum k mortifero vaftatore
defendere digneris , Te rog. Agnus , ^c. Parce. Agnus.
Dona ei requiem, Apius. Miferere eitts. Qu6d fi necdum
finiuit, Conuentus recedit , & aliquanti qui remanent^
Pialtenum incipiunt. Cum autem jam eum non dubita-
uerint obii{Ie , dicuncuraSacerdore hic Colleda: : Pia re^
cordationis affefh , Fratres. Alia, Deus cui omnia viuunt,
Sufcipe Domine animam femi tui. Conuentus exiens vt coo*
fideat ante Capellam S. Mam^ , cantat Vefperos pro
Defundis, Omcium & Matut. non ali^ColIeda, quam
ci fola, femper fequente: Omnipotens femfitemeDeus. Et
^ fiFraterobieritinccrimdum Conuencuseft ad reguiarem
horam , vel ad Miftam , poftea non ica currendo venic , (ed
moderaco incefTu, & cancando Vefp. Defundlorum.
Mox aucem vc obieric , vlcr6 procurrunc Conuerfi vt
pulfenc omnia figna , & prolixb , vc apporcenc adhuc aliam
Crucem, 6c rurfus aquam benedi(fiam, candelabra , & thu.
nbulum, quxciim fuericapporcacajncenfo fuper Defun-
dum(a(flo,afpergicur eciam aqua benedida. Poftmodi-
cumfimul cum ipfisquacapportacafunc efFercur in acrio«
lum vbi lauecur. Sedeum nec porcanc,neclauant,necin
fepulchrum ponuotalij Fratres,quAm qui eius funt fimi.
Ec jj
220 ^nticiuiores Confhetudines
les vel in ordine , vcl fme ordine. Ad Infirmarium pertioec
aquam calidam prouidcre: adCamerarium ea quibus cft
induendus. Ponitur fuper cabulam ad hoc folum deftina-
tam ,nudatur , lauatur a veroce vfque ad plantam pedis.
Sola verenda vcretri ftamineo funt cooperta. Veftitur fta-
minco , cuculla , caligis nodurnalibus , & fudario quod eft
de codem panno , de quo eft ftamineum , ficut & caligar,
qux & longiores func quam alix caligac , nec in cxtremica.
te patulx funt confutar. Capellum cucullie defuper faciem
ex vtraque parce confuitur contra pedus,fuper quod eciam
manuslupracucullam complicantur,ipfique cuculla per
locaconluendoicaconftringicur,vt innulla partc fit laxa.
Item nodurnaliaconfuunturadinuicem. Incerlauandum
lauacorcs quocquotfciunt Pfalmos non ceflanc aPfalmo-
dia, & Sacerdos dicic hanc Colledam : Sufcipe Domineani-
mam ferui tui. Poftquam veftitus fuerit, incenfum,quod
interim femper erat conrinuum , micritur fuper eum , &
afperfus aqua benedida , ponicur m ferecrum , & defu-
peropercoriumleuatur, porcacur vfque ad oftium contra
Conuencu j qui ciim vencric ad finem alicuus Pfalmi , hoc
Prior obferuat, & percutit tabulam fcmel tancilm. Dimifl^
Pfalmodia , ab omnibus inclinaris dicitur orario Dominica,
& Prior , Et ne nos inducas , &c. Aporta inferi, Orac. Beus
vita dator^ ^c, Alia : Beus qui humanarum animarum ater-
nua amator es* Imponicur Refponf Subuenite. Item^HeM
mihi , &c, In proceffione Crucem fequuntur pueri , poftea
Priores poftea Conuerfi , & Dcfundi porritores nouiflimi,
ipfcque Defun(flus ante Alcare S. lA akia collocatur,
vfque dum pro eo ha:cColle(5la dicatur :T>eusvenialar'
ytor, Rurfus impofico Refp. "Ne recorderis , & poftea,
Peccantem me quotidie : & pulfatione omnium fignorum
jam incepta , portatur in Ecclefiam majorcm , ponicur fu.
per formas. Crux cum candelabris ad capuc eius adfigicur.
Ab illa hora, quoufque porcecur ad fepulchrum non omit-
ticur abfquc P(aImodia,nifi M ilTa gcneralis auc H ora rcgu-
laris cancecur : ad quam cum primum pulfacur fignum,
ceflat Pfalmodia,pra:tcr ad folosNodurnos,tunc tene-
tur vfque ad introitum puerorum. Qoando Conuenius eft
DigitizcL. . , v .
Cluniacenfis Monafreriu 22!
in Capitulo, vcl in Refcclorio , Prior pra-cipic aliquantis
Fratfibus remancre. Si cll tempiis quo F ratres circa me-
dium diem dormire lolenc , illo dic noii dormiunc. Ec de-
fun(5lus fialiquanculum prius obiic,quam fonicus in dor-
mitorio ficrec, ipfo die fepelitur ^ Alias minimc. Et nox
ilU incrcs vigiiias e(l diuifa , qufljrum phmam Chorus agic
^hi(ter<^Secundam ilniiler ,Noui(Iimam poil Matutina)
BMicuip Magidris. Si /eft.oox hyemalis , vt i Kalend,
I tunc illifcBwiiiilfWiiiairiwiiliii^
dilWiiJi. £t iiifisfi^GMpietotiuro obiiiisFfain^^
qtll6)lgC"um non^dllJDdpiendumni/iariiksex lo(qLUJi|
>(leaquim Frater obiit& Vefp. pro ddMttl
expleta, po(
&ik)k0l £cMacut.imui.jk #W<^ mea. MidaMatuc^ Gai%
tttur pro eo ,ad quamonines«to0eraot»debtncinrere(le.
Diaconus podquam incenfauerit Altaria ,incenfat& De-
fiinctum. Sepulchrumcuml-adum fuerit dicenda eftha:c
Collecla (uper illud: Beu^ quifundalh. Majore Mifla fi-
nica, vel ficftQundragefima,lciIlaad Vclp.puKaca^&iora-
tionc Vclp. prxnniFa , l-^rior vnum de majonbus lignisali.
quanculum puHac per crc^ vices. Conucniunc Fracres,&
cerei per Cuftodes EcclefijE fingulis diftribuuncur. Sa.
cerdos Dcfundum icpulcurus , inducus cft alba & fto-
la. Armarius adfcico alio Fracre incipic , Kyrie elcijon^
Chrifie eleiforiy Kyne ^ 6^c. Ad quod cum omnes fimul
sdpondehnt , fubmittuncie inchnes , U Sacerdos abf.
que ialutacioiie dicic has CoUeftas ; J\r#« mres. Fac
fmtfimmt Vm^i Indlmi lHmi$e. Quibiis ioterponi.
tor Rcip. I. Indms ji. Sth Ihmim^ iii, LHtra mg
DflHtor. VecTiiB^&c, . • Toties quoqueSaoerdos iocen*
At Aince^piiadpak & coma Ocmdi»iinppDmir An.
tipii. Imf^mim^imf-amk PnL lix vii. Hocmmanirin
Pfoce£iocie^qiiod Puera icquaocur Nouici|& Cdmierii,
&po(ledPriores. Scanreaam inEccIefia S. MARii£ cum
jccreis in£rmi. Conucntiisantcin praeueniens in cimiteiium
& intcr iepelicndum ea
£ c iij
22Z tt/dnticfuiores Conjitetudines
Pfidmodiacuni Anaph. cantatur ab eo. Andpb. AffHtt^t
Pial. Cimftmm : Aniiph In^edUr : P(al. Quemadmod»m :
Anc. H^ecreqnies: Anc. Memento : Anc. De rm-^e.-Pial.
D*mme prohafii me : Anc. Non mtres : Pial. Domine exaudi :
Adc. Omnie fpkritui : Pfal. Zamdate : Anc. AkfeUu
imue: Czni. StnediHm, Sacerdoscumprimi^mTenericad
fe>ulchrum j has dicic Colledas : Obfecramtu mifefiurdiam:
Alia , Deod aptui quem, Sepulchrum & prius 6c poftea.
quim defunfiumreceperic ,ioceniacur , & aqua benedidi
afpergicor. CoUocacur opfrccilaiii ligneum liiper Defim.
4liim » £c SrariM' pfiM patt inteoi aliquanculto
«mBfiipieriliniii/ubjungitlMiOilleiflbi i Omm^Fnism
dtsrlgmU Demqm juftie fupffkh. ndlmm kimkmimfM
I*. TemtflMls ftuJkm. QmisfiidkiMediidftp^^
ittri com Ctaee , & proce& jn iMdln dni^^
qiwiboc Paeri,qiii vafii«AOiieDCBmTiilcibus cancaMi
fmiK Pfidmoi, fioic U cocos Conuencos. liii Inb filaniii
przmiila omdooe Dominica , fttbinferc | Benemsiedaest.
Voi! N9» uttres. CoUed. Tiki D^mke entiemrtAaims,
•tiscxcindis ieqoicur Pfal. l. Rurfus cum oradone Do:
mtnica Verf. Apena iefm : Colleda, Deue cuim miferaU»^
ne : fitda inclinacione coofaeca , &▼ 1 1. Pfalmis impofidii
redicur ita, vc poft Pueros Prio^es ea Tice iino anteriores ;
eo denique ordine cikm peruenerint in Chorum , profter.
oent fe cum ipfis Pfalmis, ouos Saccrdos)am albam Sc (lo«
lam exucus claudic hj^c Colleda , AbfoUe DwiUmanimam
famult tui: Signa,quxDetundum efferendo (ladm puKari
func inchoaca , non prius omiccuac , quim Sacerdos recei^
ieric i (epulchro.
ipfodiequo Defun^dsfepelicur omnesSacerdocescao.
tnicMiilam pro eo. In fequence aucem die quicquidad
cceoampanisauc ▼ioi rcmaoferic ,ad EleiSmofyoam proeo
<iMor^incliomur ac icpccoiitoeim uiBmMiiBi. Scpiotf
yioijto,vcpcrrcpiBmdhiOjMB«<cM^ mpiiwc#
CoooMm pcodo geocnliiisr# Trionmiim 106110 wpcc
ConSRId QKvCICOV SO AWCIIIOItIHBu oMS vHBDBDQB ViCDB
cum £dMS ee geocmli 1 0e pfiAaodfei oov did iblec poi^
ifcm; U tmBmyeee oM, cpl MitAiijA oom
Digitized by Google
dmiuieenjis ^Mdnafienj. 21%
\%vmc pro eo dicacur & Vtrba Tnea^Scxxx, Mi£Eu .
pio co cMKandas i fex SacerdotibMS, Phore indpieuiif^
^aomai vnufquiique cum fuas finieric in Capiculo pronun* %
ciac , vc aliusindpiac in craitino , quod nunquim incemiit.
dcur pro qualibecfefliuicace , excepds per annum quinque
diebus , id eft in Natiuicace Domini, in dus Kefurredionc,
dciilis cribus diebus, qui eandem Oominicam Refurredio
nem anrecedunc. Siia quoque veflimenca cum phmiim
abluca efTe pocuerunc, omnia excepco coopercorio por-
cancnr in Capiculuro,vc Fracribtts,fi opus habuerinc, di.
uidantur '^: dcquide ds quidacciperit , przcipicur a Prio- ^
re yc Defundi recordetur cum huiufmodi Pfalmodia , vel
t0d. Portan-
camtocMiiCs (i eflrSacerdoSyfecundi^m quod cuncpra:- l!L',&dlao;
«Ipieoci videbicur. Coopercoriuiii ide6 aoo apporucur, ^^itSlV'
diiyqiitoproukie^lviincoDftiiiicioiie miorx^^fe.
fiitS.Baiedite. Finids onnibasrnifiiictPrior impre- '^*^*^
catnr abfeliirioncm. Et de caecero ^ quooet ▼cnerit.anni» Si?Zte
lieifimuscins iteram pnebenda ina dabicur ad EleCmoiy* {JiJ^p^^
nam. Miflaver6qu2cunc rantandacftpro iilo.aliqtian- |fi^«>*
doaiiqa» mpeditur feihuicace. Q^EcniU|ne tamen pro- {cim^tur.^y.
mollb canouotnr pfodefiinais , non minus pro iIlo,qudm ^^,.
pro alije GHKanair , icd ca Pialmodia» f^^ds m§M oon S*^^
jiificmr. AUact «o».
Anntwmell*
CAPVT XXX. JSSTv';
Si quis oUmi m dliqim CiAl
H A T £ K qui ad aliquam Cellam propriam minus,
tp ibi obierit , ibi quoquc habebic x x x. Miilas, quarum
wpra memini. Ec cum ad nos venerit breuis eius depo .
(itionis agicur pro eo ofHcium , & Mida (lenis omnibus
puliacis : 6c de reliquo vcrinque , &ibi vbi lepulcus eft &
apudnosagcndusdl eodem inodo cins (epceDahus^ etus
frioenarias ^acaMriueriarins ciov.
^ntiqmores ConfuctuHms
CAPVT. XXXI
' i \t\.. «
* iMifasspfoattdubecFiacre qui apud nos vflalibi
raocqiwiitfc obieric^noa facilbuispnili»Difi qi^ando pieuis euMient,
^riH^v^ agicuc ^Gium^ls^uicumqneSacerdoieftGa^^
pro co« ijCitUI Aoo eft Sacecdfl(9 quinquagioca PialiBwi^aut .
cociesoracionemDoininicanu Taiiieniaiainncloe»iIk»
in quibus pcaebenda qon decur pro eo : nam 8c in quibuC
dam dacur. i. dicbus , in quibuTdam eciam x x x. {|c
femperinaoDiuerianoeius: hoc tocum dirpoficum efl dc
ordiqacum per Dom. Abbacem,(ecundumquodipfe,co-
goouicpoffioilicacem&£ictticacemcuin(q«eloci.
Di obiu^ Domu ^bbstis. -x.
V p E R hxc omnia Dom. Abbaci ab Iiac vica decedeo-
cur omnibus Sacerdocalibus veftimentis. Quatuor Fratres
qui cancanc verfus illorum crium Refponibriorum veftici
func cappis,& quatuor qui porcabunc eum ad tumulum
albis. Perannumincegran\addacur adEle^ofynam eius
przbenda,DonfbIum apudnoSjiedeciaminomnibus Mo-
u^rjisftCeUisDoftris;&sxx. MilGccanfiaoturpcoeo,
ficanriiuncSacetdooes qui poffinthoccxplere. Eiusqu(^
que anniueciarius boc inodo agicur « Prim^ ooHilabgDa
puktor proIixijksadVe^ro&pro Dcftndis,quilie eanq^
cantuicur in Choro ptnifqudm proceiSo £ac ad S. Ma.
UAM. Itemad Officiom^acadMiilam^qoir&feftia^fDec
abfqueciadu^duobus canoildo celebracuriipfo diehabe»
buncFracres in Refedorio generale piicium , fi valcc ac-
quiri 9 & ptgmencum , & dn6dedm pauperes in Hofpicali
CAPVT XX.Xil.
Deponcndus in cumulum ve(h*
xeficiuncur
Clumacenfis Mofu^it^. 225
icficiiuicar^noa folbin paoe & vioo, fcdetiam carne, fi
tunen eft ea dies csirncm comedendi \ aliits prooidecur
quod taotumdem valet.
CAPVT XXXIII.
Di io qui im §liMdr4gefima, obierit, &yepelinidtu
efitMxih LeQiombHi.
SI quis Fratrum in Quadragenma obieric , & in tali die
eft fepeiiendus qui cum x 1 1. Ledionibus fuerit folem-
nis , proiHo poft Primam cantatur Mifla Defundorum, 5c
cum tnbus tanciim Colledis: 0«ai^of^zw fempiteme Dexs,
Deus venLi; largitor. Fidelium Beus. Propter quod tamen
necilla Mifladefeftiuitatc poft Tertiam , nec iila dejeju-
nio poft Nona remanebit : ied (1 in die Oominica (epultura '
cuenerit ,addicur & quarta Colleda , id eft, SanEhrum tuo'
rm. Icem £1 quis fepeliendas eft in quolibet die criom , qui
proxim^ Pateha aoceceduoc, fepelicor abfqoe Miila pfo
pefuo^ in ^rciend. Icem qui fepeliendus eft in R ogatio»
nibus, proillo caocacur poft Primam Mifla Defbn Aorii, U.
iUa.de RogatkHWis ppft Terciam | ad quam eciam.noii
oftertur, nec pax recipitur , niiiab vno. Item qui fepelieii»
duseft eodie, quo non bene mutare pofrumus rafunun^
poft Capitulum ftacim percufTa tabula iepeiitur,quia quan*
diu eftiniepultus ,non licetin CIauftrovelloqui,veiaIiud
.qnid£Kere,oiiiKaDC^m Pfalmisadexequias vacare. Solus
Armari5scancum facit de fcripcura,quod Defuncfti nomen
fcribicin memoriaii Fracrum,& breuesqui miccendifuoc
pro eo perCellas.
* Nonnuilx funt Congregationes non folum M onacho- »<.
rum,fed etiam Clericorum , quac habenc focictacem no- ^/JJIII!''
ftram, & fraternitatem , vt cum Breuis corum venerit ad IJI^,* JJ"'
nos de Defun(5^o, vel ad illos nofter, O fficium 8c MifTa ee.
ratur, & poftea feprenarius cumOHiciis & Miflis. Itcm "'""^^'^)^
funt pIcriqueFidelesChriftitampaupcres,quam diuites, funau.
quicumaddu(5ti.in Capitulum noftrum vcncrint, petunt
vcipfi quoque mereancui habere fracermtatem npftram,
Tom. 4. F f
Digitized by Google
226 jdntiq. Con/uehui. Cluniac. Manafi.
annuiciir,& cotn libro eisdanir, vt parcS'&C0mimiiiioiiem
liabeanc deomnibus bonis quaeyllo modo fiunt vd in oia-
rionibusjvel in eleCmofynis, non folum apiidnos,(ederiam
in cnn^s locis,qua: noftri juriscfle videntur.Prohis omni«
bus quandiufunc in haccemporali vita fpecialiter cacatur
per (ingulas horas Pial.|,xviii.Sc ea Ci:Xie6t,PratendeD*'
mine FanutliSy (b^e* quoricsad majorem vel ad macurinalem
Miflam dicitur , pro eis apponitur. Poftquam autem obie-
rint , ad Miflam 6c Ofhcium Defiinff^orum ca Collccla
Omnipotens fimpiterneBeus f«/,quando non cft inordine
ColIe(5larum prima , lilispropricdeputataefl. Etfimiliter
illsB Macuc.laudes pro Defundis quipoft quamlibetdiem
XII. Ledionum iolemncm infequenre nodVeabfqueOf-
ficio cancantur. Prxccrca quatuor viccs in anno, id cft,
pofl: primam Dominicam QuadragcfimiE pofl: Nac. SS.
Apoftolorum Pccri & Pauli , poft Fcftiuicacem Omnium
Sandorum,in quibus fpecialem eorum commcmoracio-
ncm facimus cum Officio, cum Mifila , cum feptenario , &
cricenario , & Pra:bendac eodeiti modo quo folec agi pro
quolibec abftnce Fracre qui obleric in aliqua Cellarum no.
ifnriim. Ouod cdm iacis manifeft^ relacom iic in liiperioi
l>a9,nottel(of»tisAwimd6itibTe. Ecliiit^ftoiodliiper-
nddicnr, qu6dd^odedmpaupeies refidifiitli^^iioc min^
aeitur , quM nonifineuus SacerdoribosMida cAncacarJ?
1
■ r
I • •
Digitized by Google
227
Sbrmo pm SiHUHM Lanfranci.
OCto fiiot qiUB fi diligeocer aRjeligiofis obferuen-
tur 3 pcr horum obferuanciam non efle fegnes (iii
Ocdinis cuftodcs^ab ijs qui (anum iapiuDC £u41e jodica.
buotnr. Primum eft , nciauftruro fiium tencaiit,aeqnc de
illovUomodofine licentia exeant,neque etiam tunc nifi
rationabilem caufam habeanc. Secundum efl:, vt filentium
fuumdiftridc teneant,nec illud provlla omnino re,nifi
rationabilis occafio, & ineuitabilis eueniat, facile rumpanc.
Tertium eft,vt nullam proprietatemhabeant,nccetiam
perlicentiam plus haberequam necefiicas poftulat , expe-
tant. Quartum eft , vt Prxlatis luis in omnibus obediant»
nififortc(qu6dabfit) ijs aliquid contra voluntatem Dei
pra:cipiant j tunc en im nullo modo eis in hac re obediendu
cft j quia , ficuc Beacus Gregonus ait, malum propter obe»
dientiam nunquam fieri debet : bonum vero aliquando in.
termicti poteft. Quintum eft , vt pro nulla cauia , eciamil
. eisjuflai7tdeaiur,naiiiinuiaie,vddctcad»
dcanc, neonine bomim, fi quodfiiceic vjdcmur^ perlme
nequiitiaiii perdanc ScKOtm eft , vt iooicem (ecnndto
Deum ie duUganc, & omne booom qood £ngnli fibi ab
alijs.impendidefiderant,ipfi alijs iiilaritcr& cnm gaudio
imptnd^t. Sepdmum eft , vt conftitutmn icniitittm /e*
eoodnm mocem ficdefiaefiiaBifi poflint icddei-e ,noo ne-
gligant ) &in hoc agendo incenci , &non vag^,affiftaQC,iie
vagando oculosdiuinx Majeftatis , anie oniuscooipednm
iridentur afTiftere , oiFendanc Odanum eft , n pnnun
confeflionerode omnibus jpeccatis fuis fiKiantsquam m-
men confefiionem non paflim omnibus prout cui libuerit,
nifi tantummodo fuis Prslatis , vel quibus jjdem Priplaci
poteftacem cribuunc , facianc. Regnufn Dei & juftitiam
eius quxrere,cftcoelcftis patrix bonadefiderare,&qui-
busjuftitiq meritis ad hoc perueniri debeac indefinenccr
inquirere. Docere & non conuiciari ignoranccs debcmus,
ficuc cxcos Qon conuiciamur , icd manu duamus. Quanco
Ffij
22S Sermo Lanfranci ^rchiepifcopi,
grauiori tumultu coeitationum carnalium premimur , tan-
t6 orationi ardentius infiftere dcbemus. Deo noftro ju-
cunda fit laudatio, fi quod ore canimus, opere non im.
pugnamus. Qmim Pfalmum dicis , cujus vcrba loqueris
agnorce,& in compundione magis animi,quam in tre*
mulsEVocisdulccdme deledare j laaymas emm pfallcntis
Deus magis quam garritum comprobat.. Non vacet mens
tua in varijs perturbationibus ^ qubd fi pedori tuoioiede-
rint , dominabuDtur tui, &decnioenc tcad ddtduin nuu
ximum.
Dixit . . . venimC3iriftitan{tttimeilaimmcrede^
tis. Eciamm miiiimiscainj^ sn^ t non cnim minimimi in
vitahomitiinegligereniinimai. Odo&menti maligni fpi.
ritDspiauascogitadonesinienwt,vt fi qmefcat ab operey
non qmefcat a tnalorum operum delefiarione. Onmia
qu« blandimento , qme occulta voiuptate animom xnu
hunt » rriice. Ede citra faturitatem , bibe citra ebrietatenjj
necpndeotibus deliciis inhxrebis , nec abientes deddera-
bb. Vi^ tibi ex lit,nec ad voluptatem/ed ad cibum
accede : deHderia tuaparuoredime,quiahoc tant{lim cu.
laredebes vtdefioant. Grauiorappetitus ex indignatione
niroia nafcitur, quem acceptac pferumque accendit inju-
rix dolor. Nulli eft aliquatcnus abigendum vnumquem-
que Fidelium Corporis & Sanguinis Dominici tunc efle
participem , quum in baptifmate membrum efficitur Cor-
poris Chrifti j nec alienari ab illius Panis Calicifque con-
lortio , etfi antequam Panem illum comedat , Caliccmque
bibat , dehoc fxculo migrauerit, in vnitate Corporis Chri-
fticonfticuto j Sacramenti quoque iliius participatione ac
beneficio non priuatur,cum in fe hocquodiOud Sacra-
mentum fignificat^ inuenitur habere.
229
MISCELLANEA
E P 1 S T O L A V
CONCILIORVMQyE ALIQVOT,
AC DIPLOMATVM.
LJTEKM MONACHORjrM s. REMIGIJ An. che.
Remenfis ^ qutbm focietium imetmt mm Mo^
nMthie JMH Dionyfij in FrMm , Ana Cbrifii
arciter dcccxxxviii.
Vm emnifecali afnatoresadfiiaiii alijsoften.
dendam dileAloDeni malta ixpe inter ft €a«
duca» & vt illis videcur predoia largiantar :
Spiritoales viri , 6c i (ecnli adibus alieni ac ni^
liil penitus in («ftnlopraeter viftnm &veftitum[iabentes,
▼c Deo magis placeant rebus (piritualibns 0c ad iuanim
£dutem animarum pertinencibusvtmdiledionisfoac mul.
to magis roborare debent , vt (icut ab illis babitu & mo-
ribus diicrepantyica etiam interfepodora 2c prxcelfiora
caricatis munera ezhibeant , quoniam in Saluatoris I e s r
difcipulatu nemo computari poterit , quifquis hoc diledio.
nismunere caruerit ^ ipfb teflantequi aic: Inhoccogno.
fcent omnes quia mei difcipuli eftis , fi diledioncm ad in -
uicem habuericis. Monet eciam Apoftolus dicens: Cari-
tasfraternitatismaneat invobis. ^quum fiquidem vifum
eft Fratribus in B. ConfefToris Remigij Monafterio fub
San(fliflimo ac Venerabili Patre Fulcone manentibus, vc
cum Fratribus de prxclariflimorum Sandlorum videlicec
Dionyfij ,Ruftici , & Eleutherij » cui Venerabilis Paftor
Hiidoinus prxeiFe videcur ^ cale decrecum de pacis ac dile-
F t iij
Digitized by Google
2^o * %!Ki/c€llanea Epifiolamm.
^toDiscoDjundione facere, & quid vnufquifque pro fl^
luceatque obitualteriusagere deoeat^quod neque abipns,
DequeafuqfeflToribuseorum nullovnquam tempore cor-
rumpatur, fed femper firmum atque inuiolabile perma.
neat. Igitur anno xxv. Imperij Domini ac Sercniflimi
Hludouici nosomnes Fracres ex Monafterio B.Remigij
hocfcriptum confenfu atqueomnium voluntate fecimus,
quod & nos omni tempore complccuros pollicemur , 8c vt
afuccefToribusnoftrisconferuecurobnixc riagiramus. Pri-
miim volumus vt talis inter nos &fuprac;Li Fratres
nodros feruor carttatis , 8c tanta vis diledtionis maneat , ac
fi in vno, C\ fieri poflec , conuer^emur loco. De ca^tero vt
quandoaiiquisex ipfiscorporisnexibasabfbiiicus 4iecuIo
mi^tteric^vDurquifqaeaoftroiii infia triginta diesPial-
tenam plenicer compleaCfacSacefdote^*do(biMiflas ei-
deroPulccfibcoagnielites pro eo celebfare ftadeant^ 8c;
tres Vigilias^ideftfprimo 6c (eptimo atque tricefimo die
commoniter pro eo Sc deuotiiim^ peragamus. Si ver6
quidam ex eis aliqua corporis incomnKxucate occapatus
nierit, moxvtnobisnuntiatumfueric,omni diequoufque
conualefcac,auc ab hac lucedifcedat,vauiqiiifque quiiW
quePfalmospfoeoroUtcicbcoropleac £c vc nominaDe-
Qrodoromilioifilmmternomina noftronim Defundorum
inferancur , n ficuc pro noftris , ica ettam pro iUis quotidie
Domino fimficium ofitotur. ' hr, '.f. ui^\ ^
Jmd^iMMi nomina J^onachorum %Sliimsjhrio
Jin&i Dionjf^.
HLudouicus Imperator. Madalgarius Sacer. & Mon»
Itcm HludoucusR.ex. Huntgarius Diac. & Mon.
Hilduinus A bbas. Otbertus Sacerd. & A^onac.
Item Hilduimus A bbas. Maltranus Sobdiac. & Mon.
Itcm Hludouicus Abbas. Gautbertus Diac. &: Monac.
Cuntharius Monachus. Agembercus Sacerd.&Mon.
Dodo Diaconus & Monac. Xl^andricas Subdia. & Mon^
VTlfegaudas Sacer. & Mon. Afithel Monacbus.
AibericosSacerd.&Monac ChnusSHbdiacScMonacb.
Digitized by Goo
Mifcellanea
Ragamfredus Monachiis.
Gauflonus Oiac. & M onac.
Gcdeon Subdiac. & Monac
TheodericusvSubdi3c.& M.
Aaron Sacerd. &Monac.
Adalgifus Saccrd. & Monac.
Baldela Diacon. & Monac.
Pugnicus Sacerd. & Monac.
Wineradus Sacerd. & Mon.
BalduinusSubdiac & Mon.
RagimfredusSacerd.& M.
Bernardus Sacerd. 6c Mon,
Anfgarius Subd.5c Monac.
Helias Sacerd. & Monac.
lob Sobdiac. & Moaacfaus.
fiodo Diacontts & M onac.
Leucgifus Subdiac. & Moo.
Emmo Saccrd. & Monac.
Samual Subdiac & Monac
Gautfbinus Sacerd. & Mon.,
Nordulfus Diac. tc Monac.
Gaiizbertus Monachus.
AdaJbertus Subd.& Monac.
Bernico Monachus.
Guntbertus Diac.& Monac.
Fredebertus Sacerd.&Mon.
SeuIfusSacerd.&Monac ,
Sigemundus Monachus.
Otmarus Sacerd. & Monac.
Hildebaldus Monachus.
Odalharius Saccr.& Monac.
Magamfredus Sac. & Mon.
Teudardus DiAcon. & Mon,
Sigramnus Sacerd. & Mon.
Abraham Sacerd & Monac.
Guunus SubdiacSc Monac.
Scuatlus Sacerd. & Monac,
V^arachius Moaaciii».
Epijtolarum. 231
Hincmarus Diac. & Monac.
Fubradus Diac. & Monac.
HildebaldusSubd.&cMon.
Adalbercus Sacerd. ScMon.
Odelarius Diac. & Monac.
ErmenariusSubd.& Monac.
Hardradus Sulxiiac & Mon.
Wirramnus Diac. & Mon.
luo Subdiac. & Monachus.
Hiidulfus Diac. & Monac.
Berteaudus Subd.& Monac.
GuntardusSacer.& Monac,
Wirpinus Subdiac. & Mon.
Hildebrandus Diac & Mon.
V^itramousSubd. & Mon.
Adam Mooadiutf'.
«
Atfvedus Monachus.
Godoftedus £pi(copus.
Ragarobertos Subd& Mon.
Bernoinas Acolytus & Mon.
RifuIfiisAcoIytus &||pnaci
Herricus A colycus (Sc Mon.
Godolandus Sacer^&Mon.
Gerulfus Monachus.
Clemens Subdiac. & Mon.
Comcnnus Sacerd. & Mon.
Angaliudus Sacerd & Mon.
Angalricus Acolyt. &Mon.
Helmericus Acolyt.&Mon.
Bobo Saccrdos & Monach.
Erfredus Sacerd. & Monac.
Walcharius Monachus.»
Alrramnus Monachus.
Mauringus Monachus.
A d r a 1 d u s A col y cus & Mon.
Bcrnardus Monachus.
indorus Acolycus& Monac»
(ulcricus MonadiHS*
232 tMiJcellanea Eptjlolarum.
Solius Monachus. FaramannusMonachus,
Herimannus Diac, & Mon. Anfelmus Monachus.
MadalgariusMoaachus. Gerardus Monachus.
Octulfus Monachus. Nantarius Monachus.
Sutganus Monachus. Eptadus Monachus.
Wmegaudus Subd. &; Mon. Auo Monachus.
R ichardus M onachus. Fianco M onachos.
Vifbercus Monadius. Architridinus Sac. & Mon.
Herluintts Monadius. Waltharius Mooachns.
fironincttsMonachns. liiladeldmusMoinachtts.
Ermentaritts Monachtts. Maarontns Saoerd. & Moa.
Adaluaala Monachns. Faftulfus Sacerd. & Monac
TeodacSacerd.6cMonac. AdalardnsMonachus.
Hermenricus Subd.8c Mon,
AgtingusDiac.& Monac. Pnximi fi^wikantur no-
Norcbertus Monachus. mina Monachorum jikbatia
Frotgarius Subd. & Monac. Gvrmani Parif, qtLt idcirc^
Adebrandus MonachuSi fr^ttermifimus , qtdd nulU eom
Fulcariu Monachus. rnm fafla fit menth m fr^m
Milo Monachus. fiua EfifioUm
Aluis Monachus.
gREGORJFS Ep}/cop»s feruus feruorum Dei,
omnibusqmiCbriftiauafideceHfeutHr, Jpo^
ftohrum Principis ^fedem Ecclifiarum omnitm
matrem recognofcunt ^ Sfalutem , ahfolutionem
omnmmpeccAtorumper bcnediElionem meritd
BB, Petri Pauli Tnncipum ApoftoLorum.
T O T VM vobis fieri volvmus, Fratres cariffimi^
qu6diSandaRoniaiia £cdefia commuot roa«
tre , omnium Magiftia &Domina, oon foljkm fpleodore
taGsx. religioois voinerinm mundum iiluminauit,ied etiam
miilcis indigentibtts per diner(as partes terrac neoeflaria
pietaie diftribttit: mod6 ver6 pcccacis noo tantto noftris,
ted etiam mttharum gentium exigentibus & in religione
friguit^&cerrenasopcsmajori ex parte amifit. Nonnulii
etiam
^ifceUanea Epiftolarum. 233
ctiam Imperatores , Reges & Principes , aliorum ordinum
perfonx, mifera cupiditate capti niaternam malcdidionem
incurrerenon timentes eius poireflionesinuaferunt, diftra-
xerunt,&in proprios vfus redegerunt : qui etiam gladio
anathematispercunj , & more inrelicis ludx facrilegij via-
cuIoflrangulati,nead pcenitentiam redirencde(ipuerunc.
Hincpguur inopia, deaafbciooes, lacrocima , rapinx^ con?
tra i^nm Eoclefiae cftpucBeatoni videltcec Petrum , in
dus^ quaii vifceribus exorcas (imt. Proinde propria ipfiof
£cclejlia» & B. Paoli, quxiUoram corporibus per cotum
orbem rdfalgeot » fcfuoodore^fiiaque pietate omnes «d
gences prouocaot , jam{am heu pro dolor l roiDam mioao-»
tur. VQdenosytcuoqaemeritis pauperes , nec rebusqoi-
dem diuices coepimus , vt tanto periculo Deo adjuuaoce
(iiccorrere , man^mqueadjucoHj ad inftaurandum pracbere
poflemus. Hoc autem religiofi Clerici videntes , & Laict
quamplurimi,quos Guillelmus gloriofus Aquitania: Oux
adnodrum auxiiium incitare coepit,vnoquoqueanno de
fuis rebus oblationes largiri dirpofucrunt ad hoc fpeciali-
ter, vt ea qua: ineius propria Ecclefia funtneceflaria re-
ftaurentur,&jedificentur, quatcnus Omnipotens Domi-
nus& eorum meritis, & fpeciali Sanda: Romanx Ecclefias
orationeperverampoenitentiam eos ad camfideminfKiu-
rare,quam in baptifmo Domino promiferunc , & caclellts
pacriae ruinamreflatuens ,in sterna beatitudine eos collo-
cet. Quorum nos videoies deootioDem , & laudabilem
erga commuoem Matrem dilediooem , tam per oos quim
cciam per facceflbres noftros, ter in aoao com omoibos
Romaois Ecclenjs geoeialicer Miflam cdebcare , ieoties
Ulorumrpedaliter memoriam iocerfaciaMi&ramfblem»
sia habere promifimus,vtOmnipocens Domious meritis
Det genitricis , qux (inguiari pietate Romanam femper
toetur Eccleiiam,8c Beatorum Apoftolorum Petri & Pauiir
Mithoritate«omniumSan£lonimmaxime Romae quiefcei^
tiumoratione,icuodis eos peccatis abfoluat^fcadvicam'
«cemamperdocac»
Tom. 4.
Cg
234 ^ifccUanea Efijlolarum.
m Hemtmfimfi CandHo, z/itmo Chrtfti
Mzcvi* aMraio*
III. I* TN AnierDeofi Coodli» * qncfhim eft de Epiffopis,
* f c^Q^jl X Altatil Monafter^s data freqDeater ledinn peco*
Jcum.vb.Tr Dtrcompellebaocs qaia c^uidam fimooiacae piaoitaris r»*
SS p^/to mus in Gallianim partibos |am diutiiis iooaluic, n Ecdefic
S-a^ijci. vcldecimac, qua: vulgari vocabulo apud eos Altarianuo*
SdS-^BSS.' copantur, Mooafterijsdat^fepiiis ab Epifcopis fub pallia*
To' Guiii ^^^^^^ vaeooodcDtorimorcuis nimirum Ciericis«qoos
Milimer.ub.' perfonas vocanc. Nos^auchoreDeo ,venaliratem omnem
icg.'/nji. wni ex rebus , quAm cx myfterijs Ecclefiafticis propcllen.
r4Mf*i!lI'"' ' vlrerius ficri Apoftolica authoritate prohibemus j
«o>j, • ficuc& praebendasomnesvenundandasinterdicimus. Por-
t6 quaccumque Alcaria , vel decimas ab annis x x x. & fu-
pra , fub huiufmodi redemptione Monaftena poftediffe
nofcuncur, quietc deinceps, & fine moieftia qualibet eis
poflidenda firmamus ^ faluo vtique cenfu anpuo ^ quem ex
eifdem Altaribus habere (bhrifunc.
pp?! «['JT ^ ^ • * 4"^^ Monachorum quidam Epifcopis jus fuutn
csaai. aaferre cooceodunt,ftatuimas oetaParochialibusEcde.
fijsqoas teoeotabfque Epifcoponim coofilio Preiby tenis
colloceoc I (ed Epifcopt Parochia; coram com Abbatom
coo(eofiiSacerdodcommictaot| vc hoiafioodi Sacerdotea*
de plebis quidem coia Epifcopo rarionem reddaoc , Abbatt
▼er6 pro rebus tempotalibas ad Mooafterium perrinen- '
ribas debium fDbje^ioaem ciliibcaoC| & fic caiqoe fiia*
jura feruentur.
w?cTpp! 1 1 1* S""^ " nonnulli ftulti dogmacis , magiszeloamari**
TOnnoui.Er f"dinis , quim diiedionis inflammari , aflerences Mona-
iao.deeKt. chos , qui mundo funt morcui , & Deo viuunc , Sacerdocali
f.7.e^ai. Q^^jQ indignos , nequc poenicenciam , ncque Chriftiani*
catem fcu abfolutionem largiri pofFe per Sacerdotalis Offi..
cij injundam gratiam ; fed omnino falluntur.Nam fi ex hac
cauia veceres xmuli vera piacdicarenc » Apoftolicas Sedis
Digitized by Google
tXifietUnid Epijtolamm. ^35
tobmpar B>GrcgonDs Monachicohabitupoilens ad (um.
mOBi ftpwan milbtenus confcenderec , ciii folttendi, 11.
gandiquepotefbscoocdlaeft. Augudinus quoque,eii]fii€
Saodidimi Gregorij difcipulos, Anglonim Pnrdicator
cgregius ^ 8c PaDOomeniis Martinus ^ aiiique quamplurimi
viri fandiflimi precioforum Monachorum habicu fulgen.
tes,nequaquam annulo PonciHcali fubarrarentur : neque
enim Benedidus Monachorum Prsecepcor Sandiflimus
huius rei aiiquo modo interdiclor fuit 3 fed eos (xcularium
Degotiorum dixit expertes efTe debere: quod quidem Apo-
ftoTicis documentis , 8t Sandorum inftitutis , non foliim
Monachis , fed etiam necdum Canonicis fummopere im-
peratur ^ vtrifque enim perfpicacibus Saudorum Piiuum
exemplis vt morcui mundo Hnc , pnecipicur.
l V. Credimus igttur iSacerdocibus Monachis ligandi, ibiM
foiuendique gracum digo^ adminiftran» fi taroen conti-
geric dign^ eoshoc mioiflieiio fublimaii : qpod eotdeoter
affimut quifquii ftinim MmMdiftrom fc kabitiim conr
Iidai9ti Migobu«mmGrax^>La^
cerdotes^igiwr MonacIii,acqiie Canomci^qjttX^ei prat»
cepcaaiiiiiiiiniiic» Angeli vocantiir» icd vniiiqoiiqoe An-
geiicus ordo, quo vidoi^ Deum contemplatiir , canc6
iubiimiiisdignicace firmacur. Nimquidnum cnim^Chep
rubioi MoiMclii,(exaiis velaiKiir|duxiQcapicio,quoca.
pvc t^jiCiirf Terisdemonftranturailertionibvs^illud ver6
qnodbracliijs ext^ditur, alas duas efte didmus^&iiiud
quo corpus cegicur aias duas : fic fex alarum numerus cer^
tiflimc conficicur > Dccertantes ergo contra MonachoS in
hacre bacerdocalispotentiasofficio pra?cipimus arceri,vt
ab hu ufcemodi infandis aufibus in pofterum rcprimantur j
quod quancb quiique ezcei^ioryUntd 6ciliiseric po.cen-
cior.
V. Oporceteosquiracculum reliquerunt majoremrolli- ibUcm.
citudincm haberc pro peccatis hominum orare j & plus
valere eorum peccata foluere , quam Prefbyteros fxcuia- •
resj quoniam illi fecundun-i RegulamApoftoIorum viuunt,
& eorum fequentes v^ftigia communem vicam ducunt,
juxu qaod io i^dit>os eonun fcripcum eft, erac iUis cof
Gg ij
zi6 JilifielUnea Epifidarwn.
▼mmi , &: anima vna, 6ceraot illisoiiinia commuma ^ icle6i
qiie videcur nobis vc ijs qui fua reliquunc pro Oeo , digpnlls
liceac bapcizare, dare Communionem, Poenicencias iou
ponere,nec non peccata roluere. Vnde confiderare nos
oportecquanta! virtucis apud Dcumfint,qui farculum rc-
linquentes Domini obedmnt prarcepto , dicentis : RelinqMi
mnnia qu/e hahes y ^ veni fequere me. Vnde ccnfemus eos
• Ex crfgo- qui * Apoftolorumfiguramtenent,pra;dicarej baptizarCj
SITf cf^ex communioncdare,rulcipere poenicentes.peccata loluere.
Mternite y j Quicumquc Epifcopum , Abbatem , vel Archidia-
c.n u con- conum , vel Preibycerum cajpere pracfiimpferic , publica
cuecuX'" primilundedecoiaciismfuiianooom (iii perioifaimincur.
nie , & taodiii exoommuoioecar , 6c lena fu^ iate^dianiri
^ « Jp^. £ccIe£bB (atlsftcefe dtibileiic l>e camdifMlf
Clericis , Caooiiica eeoeatnr ieoceotia. ; ' . ^^^:
MaL&Malc! gcauerit , dase de melioribus perfinue eligancur eia£kni
Isdirue , qui les Epiicopi defunai , iknt VfkM^dSmmi
triStoic fideliter ; & qiue ad Epifcopacum percioeot; iiic*
ceiTuro Paftoriconreruenc Qui^d fi aliqujsTyiaooiis les
£pi(copiiiicerim inuaferic,auc yiolauerit^ezcommunica*
tiooiiubjaceac ,&£cclena illa i diurno ceflet officio,£e
lOiDores Ecclefix tanquam matcicompaciancur, quoufque
dignafaiisfadiorubfequatur. . .
li. cpndi. VIII. Laicus qui oblacioncm Ecclefia: , fcpultnram ,
Sl" GMii."" dccimam, aut tcrram fanduahj ccnuerir,abomni Fideiium
JJjjj.****"' communionc fcparetur
I X. Qmcumque Ecclefias , vel earum bona hcrcdicaria
fucceffione pollidcnc, canciiu F.cclellaflico carcanc bene-
ficio , donec quas ccncnc Eccicfias dimiccanc.
cm^*^ X. Clcricus,velMonachus,quiEcclefian:icumdemanti
»7."* ' Jaici fufceperic beneficium , quia non incrauitperoflium,
fed afcendic aliunde $cuc fur & latro^ab eodem fepare-
tnroffidot^^- • - ^ • - ' . -
'' <i ^*** .-XL Sadeidtes qoaodo regendis praeficiuniiifliilii.
SM» nami JSi^oopi ciiiaa»iaaltfanniirafcipiaot , vbi H
ioi«ofa viaiiiaOc^ degraden-
jiidicio. Qo^^guiibiiiaais^fcfcjcttf^
Mi/ccIUnea Epiftolarum. 257
aliam ditiorero migcaiieimc Ecddiaro ^ Ttramqne amic-
tant.
X I r. Qui publice confano-uineas, vel aduicerasducunL C0iUei.M«u
quandiu easrcnuennt, excommunicentur. "^*
XIII. Raptores quiin rapiendo morcui fuerintabfque conciLfupa
Canonica po^Qicenda^non iepeliancuryoecpro ei$ Miila *'''^^**
dicatur.
XIV. Prefbyteri publice fornicarij degradentur. iwa. e. >.
XV. Puelluixvfqueadduodecimannosnon nubant. ****
XVI. Nullushabeac licenciam recrahere beneHcium ib»4.c.7.
ad fe, vel ab aoteceilbribus fois , Ecdefiis coUacuin ^ &
nec Clericos,Tel Mooadios to Cutiam faam-ad iecttlaie
iudidum cogac veQite j quoniam faoc lapinaefe&iacri.
•Jccram*
. . XV 1 1. Nallns Epifbopns alterius ledpiat exoommn-
IIOI»
. "X VIII. Monachi nullomodo redpiaiitad icpolcuram,
«icadqoodlibet offidum diuiiitttn ewommnniaitos , vd
iipiocis , anr interdidos.
^Dokmo terr^RmmlidciJiSa iUfHvGOHE 7W- AN.CHa.
€mmt ComiUf &<tfxori iim Constamtia.
IV.^^Vm Scripturac facra? fitgenerale prxceptum di-
y ^centis : Facite Eleemofynam , ecce oimia munda
funtvobis j merito nonnulli fandje Ecclefix filij hac domi-
nica voce diuinitus excitatiad fuarum rerum contemptuni
facile pertrahuntur ; de fuifque facultatibus , vel poilefHo-
nibus pauperibus Chrifti didnbuere non verentur, dum
pro caducis actema, pro terrenis ccelellia perpecuo adi-
pifci fe cognofcunc:de quocumnnmero vnom Hvgonbm,
ualicec ihenniiBmumTrecomm Comicem, dufquenobi^
liffimam oonjugem CcmsxAiiTiAM nomine ad medium
dedndmns» &qtiam S.MAaiJi« fnifque pauperibns fibt '
inEcclefiaMoltlmenfi £nimlantibos, Inarum ler^
fiooem fiKerioc,ad pofteriomm memoriam literis man.
darecmamns. Hic ereo Comes prapdidtts , illitts fiHttofi
Thbobaldi ConiitisUins^4(qtteconjuzC6NSTAiiTiA
Gg iij
23« Mijcellanra Epi/tolarum.
Philippi Francorum Regis filia j anno ab Incarnationc
Domini millcfimo cencefimo primo, Indidionc odaua,
Epada decmu o(Staua,Concurrente primo,ad Cocnobium
S. MaKivE Molifinenfis deuotionis iimul&orationisgra-
tia cum multis nobilibus viris quadam Pafchali folemni-
tate , pari confenfu conuener un c , Fracrum orationibus de-
uotc le commendauerunt, 6c dc quadam fua poteftate,
qua: Rumiliacus vocatur , hanc opnoeffioiiOT picdiOae
Eo^efiaeMolifineofifeGennt. Cooceflenmtergoadpr»
iSmsinytta rutmecteaiieiii toctus praedite potefiatis,£c
nemorisadeam perdoeiitb , & oiimicimjiiftonim , flccon-
iuetudinarionim ledditnum cennB odtae^&incDtee ,ceQ.
ibnim , & pracorum » U cnmatx rufticorum , 6c delabore
quemfuiboues fecerant,& quidouid per juibmcoQfaek-
tudioem de prxdida villa pnKeatt^inediecatem S. Ma-
AiiE , vtdidum eft ,concemt$alteram qnandiu ipfe viue^
ret fibi retinuitt ita tamcn vc (r ant^ non vellet , pbft dos .
difceiTum ha?c eadem pars ad Ecclenam retinuit , eim-
quefinealicuius contradidione jurc perpctuo poffideret.
Quod fipropriiscarrucis noftrisaliquam ponere inibi vo-
luerimus, ponemus quantas placuerit,& quicquid iabo-
raucrint noftrum erit. Prseterea prarfata Comitifla qujc.
daminfuaproprietate poflidebat,quatuor fcilicet boues,
& laborem eorum , cum aliqua terrjc & pratorum porcio-
nc , fibi a Comite feparata, qux omnia hzc vcnerabilis
S. MARiiE conccffit. Prohis & alijs innumeris beneficijs
ab cis fibi roultimode coUatis ftatuerunt pro eis Fratrum
oratioDcspriuatas &comrounes,& taDCQBidcm beneficii
proquoliliet eonim adnros , quantum pro vno ei Ffa^
tribus fi moreretur, fpopondenmtt&infupcr dnos paa*
peres io £le«moryoa Monaflefii deinceps i«ft«»ttiidoa
pro eis pofocroo&Pfltfiem qnoqiie lc matrem-cms^ ytrou
que Fracces , hnjns faeoeficij parcicipes aoo mtoas con-
ccflerunt»
Ada tet.apiid lfoli(mnro aempore PHirtfPi Ilegb
Franconim , cempoce P«i l i p p i Epifcopi TjBeonim,
RoBEjLTi £pifcopiLtngonenfis£ccleliie,RoBF.i.Ti prl*
ini £oeiio^.Moiiuneoi^ FatQs. Hujus reiteftesitteni&c»
Digitized by Goo
Mifcellanea Epiftolariiw, 2,39
HvGO Comes[RiArelli,PoNTivs dePonto^GAVPRBDVS
filius Otranni, Othannvs filius eius^AcHAROVS nepos
Achardi filius, Herbertvs filius Dodonis, Waltekivs
de Curcc Airardi , & Ysoardvs de Plaiotro, Bartho-
LOM^vs deBarro, Odardvs,\i^andelbertvs , Flo-
DovEvs , Albertvs , MiLo & OsAMARDvs Capellani
Comitis , MiLO Vicecomes , Hvgo Coroes de K.ameru<
co, HvGo Senercalcus Ducis.
CONClLIf^M TnECENSE,
9/^fprob4t DoikUionem ab HagoMTreciitfifaam '^ '•^f'^
Ecdefig C^olifmenfi^
V.TN nomioe iismms & indiokliuc Tfinuatis, Patns^
X & I^ji & Spirimsiandi. Ego Hvoo Comes Canu
pania:, Comitis Theobavdi fiiius, nocum volofieriom-
nibus fandae Ecclefia? Fidditms» qQ6d ezceileotiori vfua
confiiio ampliare & lionorare de meis proprijs redoeD-
rijs Molirmenfem * , quac in honore B. MA&ii£ femper ^<</. * u*.
Virgtnisfundata eft , propofui Ecclefiam , credens & ccr-
tifiime fciens tanto me in cxleftibus partem habere po-
tiorem , quanto eandem B. Mari am interuentricem prar-
mittere procurauero meliorem. Trado igitur & eratanti
animo concedo Deo,&eidem Ecclefix ex pofle/lionibus
mei juris Villam quae dicitur Rumiliacus, cum potcftate &
juftitia ejufdem Villa», poftdeceflum meum, tam in ne-
moribus, quam in agris, pratis, palcuis, & aquis , ieruis
& ancillis ( excepta vxore Leobaudi deTrecis, & in^n-
tibus eius } & in omni vfu coDfuecudinario , & in prapfenti ]
pro veftituridiiiudiam paneaifeddiQiQra. Pramred con.
cedo feddicns vendidonis fa]is»ideft,Sajbeium de Banro
iiiper Albam, ficjuftittam ejufdem Salagij, Squis inde fo.
ris ftoBric Concedo eriam in pofleffione Iflenfiea au^ hL
pater meus conoeffic» videlicet Villam iaodiTbeoDaudi'
de Volni^ &.dao Mokndina (iiper ripam Sequansr /ica,
culcuiam qnoque meam ex integfo ^qust vulg^ter Co-
mioa YOGacur laiiafque i^nmiro pacces qusB juri meo^icti*
Digitized by Google
• 240 Mijcellanea Epifl-olarum.
nent: pratuni eciam muro Treccnfi adjaccns , quod Frater
meus Odo Comcs Ecclcfixfandi Qiiintini deditperpe-
tualiter poflldendum. Conccdo icem apud Iflas furnum
bannalem. Concedo Molendinum quoque deLarricurte
iicut teneo $ & quandam culturam apud cadrum Vallis
coloris ) & certiam partem ia molendtno , & cerdam ia
fbraoiidcckmoadijceredifpofin. Nehocatttemaliqiiaa.
do cailareccir,yel tergiuedatioiiealicujus calumDiatoris in«
fiiogerecttr , conjugem meam Constantiam filiam Rje-
sis Fraocoruni , necnon Comitiffiim ApBLAM vzoiem
Satris metComitlsStepbani, nepocesqooquemeosfilios
eins , concedbres fpontaneos & laudatores httic mese legfe.
timaB dacioni adliibui.
In territorio ver6 Rjiemenfi Villam (andae Walburgis,
qux alio nomine Oiona vocatur , & juftitiam eius cum a^
pendicijs fuis ( ncutinalijs chartis fcriptum repericur ) ei.
dem fupradidb? Ecclefia: Molifmenfi jure perpetuo tenen-
dam contradidi : hoc idem vxore mea Conftancia , ex cu-
jusparte in juremeotranfijt,annuente,& fratre fuoLv»
Dovico approbante , & figillo proprio confirmance.
Huic concefiioni mex aflenfum prxbuit Dominus mcu$
Manasses Rhemenfis Archiepifcopuscum Clerofuo,fu-
per his qux ad cum pertinebant exoratus fupplicationibus
meis. Ada func h«cc apudTrecas quinco Nonas Aprilis,
1104. Anno ab Incarnatione Domini millefimo cencefimo quar-
tOylndidioneduodedma, Epadavigefim& fecundit,Con-
currente V. in iede Romana vicem Apoftolicam gerente
Donuno Papa Paschau , Richahoo Albaneofi Epi-
copo, Apoftolicae fedis Legato >de negotijsEcclefiaftid»
crKiu^m ^ gmefalt:C6ncifioTrecistradante> Philippo Epiicopo
■iMTiMu. ejnfiielps Ecclefiae przfidente,Fnncorum Regnom Phi-
imo & filio eius LvDOVico regente , Hvgone Coroi-
tf .|Po The^ivii Campaniac Comiiatum pacific^ Dei
flr^ retineote , cujus largidone pnelcriptamm rerum
donado concefla^ authoritate corroborata, peritione in
Ecclefia Trecenficoram omni Synodo recitata^ d pra:fato
RiCHA&Do Cardinali approbata,&: aconfcdentibus Ar-
cM^piicppis, Epi^pis, 6c Abbatibus coUaudaca, immo
tam
.Mi/ceB^d EpifioldHkn. «41
Ubii ClcriiCoaim » qti^m Laicorum jodicio eft generaliter ,
coofinitttaide quibns aliqiios
bofaaooemhi^iis CartiilaBBtctorcfibeiidof jiidican^
. DAiuBEftTn iUdUeptlcopiis SeiioQeafis,RoDVLFvs
Turonentis , Ivo Epifcopus Ounotenfis , Hvmbavdvs
Audilioclorenris , HBB.VIVS Niaemeafis, Mabbodvb
Rhedonenfis , Rotbertvs LiDgODOifis , Nob.gAndvs
Edueoiis , HvGO Cacalaunenfis^PBiLiBfvs Ticceniis ,
Raimandvs * Pr«poficus,Gi&AKDvs«GocELiNvs,fic Ji,.'^*»"'
.Drogo Archidiaconi , & cacteri ejufdem Ecclefisfc Ca^
nonici. Abbatcshi interfuerunc, Ilgondvs Majoris Mo-
nafterij Abbas , Lambertvs Pultarienfij , Rodvlfvs
lan(5li Petn infula: Germanica: * , Otho Arremarenfis. «/ ^cd i:.
DeLaicisfuerunc . Milo Comcs dc Barro *, Milo de
Caceminco * , Wido de Wangionifriuo , Gavfaidvs J^" oaat-
filius Otranni, R^memvs de Caftellione.
; His ita , vc prasfcripfimus , in Trecenfi Concilio geftis,
eodem anno conuenimus Molifmum £go Hvgo Tre-
cenfis, &Welmvs * Comes Niuernenfis, pro quibuf- JJJ^*""*
daminegottorum noftionmn rebus neaAaodis, quoslioDO^
lificlb licec inuitos procedeotes excepemoc } poft pfoceT*
iioiiem vero» vt credo, diuinitiks tidus, in praEieotia Dom-
nt RoBBBTi Abbatis, caBceror&mqtie Mooacfaonim ad«
huc io albu aflantium , acceffi ad Altaie.^ & medietacem
de Rumiliaco, quam mihi io vitamearetiouecam , & poft
difoeiinm dare difpofueram ( nam alteram mediietatem
tam * ex coco Ecclefia pofiidebac ) excra^o de proprio • jiB.
4igico anoulo , id donum de cota poteftace fiiper Alcare
ponens , deinceps jure perpetuo pofiidendam concradidi.
Tclles funtGvfLLELMvsNiuernenfis, Walterivs Vi-
cecomcs de Clamiciaco , Hvgo de Tilio , Andreas
Rameruci Comes.Hvco, cognomineBritto,filiuseius,
Milo Comcs de Barro , G avfredvs filius Otranni , Le-
BAvovs, & Grimodvs Trecenfcs, Theobavdvs cunc
poer filius Comicis Stephani fratris mei.
Pofted denique Hierofolymam tendens Molifmum di«
uerti orarionis caufa , ibiquc qui de poteftate Rumiliaci
apudTrecas morabancur omnes homines , & eocum mn»
Tom. 4. H h
Digitized by Google
242 Mifcellanea EpiJIolarum.
liercs,dono fuperiori addidi. Concedo igitur Deo & B.
MARii£ Molifmenfi vniuerfos quidepotcftare Rumiliaci
degunc cam apud Trecas quAm & Iflas , ne aiiquid de po-
teftace jamdudum concefsa minuifle , vel decidifle videar,
excepta vxore Leobaudi & filijs eius. Concedo etiam fal-
uamenrum eorum omnium quorum capica funt S. MarijE
I Molifrnenfiinpoteftace Rumiliaci. Licet igiturharcdona
: prxfcripta diuerfis fucrinc coilata temporibus » in vnam ta-
men volui pat^inam vniuerla congerere j vtque inconuulfa
pcrmaneant /igilli mci imprefiionc confirmare, 6c fubfcri-.
ptisccftibuscorroborarcdecreui. Sed &hoc nonprxter-
eundum fiquis deCafamento mco aliquid EcclcfiarMo-
Jifmcnfi dedit, vclinfuturumdarevoluerit,ratum & fir-
mumconccdo permanere, quod & jam omnibus Eccle-
fijs me conficeor concefiifle j fi quid vero minus inuentum
fuerit fcriptum in Cartulaifta de donis pacris mei ,& fra-
trum mcorum , & meis , quam j us popolciflct , non idcirco
qua: fcribi memorialiter non potuerunt , & tamen du-
dumconcefla habentura nobis,a confirmarione ifta re-
moueo,fed ficut fcnpta ifta infcripta,qux haclcnus cc«
nuit Molifincnfis Ecciefia, fixa permanere decerno.
S.GviLLELMi Comitis Niuernenfis. S. Airardi Co-
(ei* B^lSlf.' mirisBrinix*. S. Milonis ComirisBarri. S.Hvgonis
Comitis Rifiielli. S.Gvidonis Ganneiyus. S Roger.ii
de Vinciuilia. S. Hamonis Defclouecs, &Gavfredi
/ • Ca!«o- de Calmonte Bertrannvs Sine terra, Gavfredvs
Formerius. Hato de Moneta j Pontivs de Triaguel-
/JjiJ'"- lo*, HiLDViNvsde Marrolas , Roso filius Aibree,
Achardvs Rhemenfis. Ada funt hxc & coufirmata
apud Caftellionem , Anno ab Incarnatione Domini mil-
lefimo centcfimo odauo. EgoComesTHEOBAvovs om-
nia dona Auunculi mei ComicisHugonis quxin prarfenti
pagina conrinentur proanima Patris mei,&Anteccllbrum
meorum , laudo , & confirmo Moiifinenfi Ecclefia: : & in-
fuperquidquid deCafamento meo datum ci fueritaCa-
faris meis gratanter concedo , & figilio pra?fenci confirmo,
cum fubfcriptis teftibus, S. Milonis ComirisdeBarro:
S.Gvidonis WaDgionis Riui: S.Rag££iii delouifuiUa:
Google
Mifiellanea E^Jhd^mn* - 243
S. Amdu A de Baodiiiieiico : GAmBovs de Tfcds , &
Otiiannvs filius eius , Roscelinvs de VeDdobo * } {^^"^*-
jMiLo de DiumuiUa , Pontits de Capii.
An. Ch».
V. I .^Go Huga Comcs Campanix, Comitis Theo-
r^baldi filius,notum volo fieri omnibus fand«£(;.
clefix Fidelibuspra:fentibus &:fucuris, &c. vt fuprk.
His itaque in Trecenfi Conciiio gcftis , & per excom-
municationis fentenciam nc in pofterum poilint infringi
fblemniccr anccpraidicatis, ego ipfe cum illuftribus viris
HvGONE Borrello Duce Burgundiae , Willermo Ni-
uemenfi Comite,di<5to ComitedeBarrOj AiRARDO Bri-
jiix Comice , HvGONf Rwelli Comite , Iofr edo Calui-
snootis Domino , Rogerio lotiirvillsB Domino , Pomtio
Tn^elli Domioo, MoUfinumaditem pro negocijs mets
leeoram tiaAandis , meque & eos Robbrtvs piimos lod
fllitts Abbas cnm Monachis fuis h«norific^ excepit : poft
oiacionem ver6 ad magiftnim A lcare accedens aftantibtts
dido Duce & quacuor Coniicibus ^ & Baronibus prac* \
didis, mediecatem Rumiliaci , quam milit io vita mea, ;
aotequam Molifnuim vemflem , setinueram, & ibi poft
difceflum meum dare difpofueram, nam aliam medietatem
jam inregrc poffidebat Ecclefia , cxrrndo de proprio di« '
gito annulo donum de*tota poteftate Rumihaci fuper '
Alcare poncns , eidcm Ecclefia: contradidi jure perpe-
tuo pomdendam , didam fcilicct poteftatem adijciens,
3u6d fi quis de Cafamcnto meo aliquid eidem Ecclefiac
arcvolucrit,liccatci,racumquehoc&firmum concedo
in perpecuum permanere , id ipfi didii Niuernenfis , Barri,
Brinia:, Riuelli Comites, &did:i Barones mecum ailiilcn'.
tesficucpraedi^EccIefiae deCaiamencomco concefliile
mevidenint , & ipii exemplo meo compondit meifque in«
cbidi precibus , (inguli eorum vna oiro dido Dnce eidem
EcclelisB conceflemnt perpeto6 poffidendnm , quicquid
de eorum Caiaroeoto £ccle(iat lUius Monachi quolibet
Hh ij
uiyiiized by Google
^44 Mijieisnia EfifioLtruml
modo io pofterum libi acquirefenc: teftes inde faDtVnl
mecom \I^ALTU.tvs Yicecomes de Clamoeio , Hvgo
de Tilio , Andreas Rameieu Comes dator & conoe^l
(br Eccleiiac de CafameDto fuo , quod alij , H vgo cogoo.
' mine Brico filius eius , Gaufredus Ocranm fiiiiis,Lc£aiu
dns , & Grimaudus de Trecis , Theobaldus poer filius Co.
micis Stephani fracris mei. Adjecit autem huic coDcefnoni
fuaE didus Comes Barri donans eidem Ecclenx aquaniii^
fuarum pifcariamapud Villamfuamde Vercoil^ &c. vtiB
am.^chii. HIL DEBBRTJ Cinomaninjti SfiJcQfi
ET I S TO L^.
scripit ft« VI. A^ViLLBtMo DeigraciaveaenbiliXriceArenfi
Miniiaaiieob \j Epifcopo I L D s B E iLT V s iiamilis Cenomano*
fomSacerdosfiilaiem&obiequioraminifamtiam, Inme
inihi beoe complacoit , fi quid e^i quod taae poffit vohiiK
tad eomplacere : verto £c fpiiitns meos m^o gauifiis
eft g^udio , cum didici cransfretaflenuDcium cuum adme^
perquem poftulaiesaliquidexme^poftulafticcenim ex^
rari dbi Opufcula mea , & exaiaia CFaofinicti. Quo audica
hxC\ diutius vel amicu oflendere metoeDs^vel rifum Ieeen«
tibus fufciure.Si ver6 tibi non pareo.dehnquo: fi pra:£mo
quod exigis , rldiculus inucnior. Cum autem necefle effet
in alterutrum incidere , malui legentes in me , quam ia
amicum delinqucre me. Illud fi quidem incommodum eft,
hoc vitium : ibi perfona Ixditur , hic natura : doccnte au-
tem Philofopho didici, miferabihorem efFe qui facit, quam
qui patiturinjuriam. Ex eo enim eft quod fapiens zqua-
nimiterinjuriasfuftinecj inferre autem vcl offenfus igno-
rac. Hanc ergoproce, Beaciffime Pracful , indui (apien-
tiam , vc dum meo morigeiarer amico ^ nihii Ixci cia: meac
dettahant lingus gracoS:^ detrahentes : fiiccefliim con.
fiteor , ft graciam cuam vel his vel alijs promereor obfe*
3uijs. HocautemGertnmhabeas^quianiihiTiGemfepen-
es fi dilig^mei ftomspiDme. Vale.
Digitized by Google
E l V S D E M.
'VILC^VccEsstssE ooaficeborfigntixvefb-xlimenini.
^hi conringat apcrircj ad quod,nifi £ilkM>,connpeo. cr.iuiiir*
dioram inueni viam , ciim Simonem veftrum colcre dccre -
uerim&amare. Vfus enimhabet vtqui filium diligit diii-
gatur a patre ; diligo enim prarfatum juuencm cujus indo-
les & mult^ mores gratiae fatis expetunt diligi , plus ex-
toili. Quod vt Hat,dilatari vellem eius notitiam, eum-
que efle Romana: familiarem Ecclcfiq, in qua mores huiuf^
modi & grariam inueniunt, & merccdem acquirunt. Mul-
ris eam frequentane proFuit, quipromotionem, qu«epro
conditione fubtrahitur , pro vica confequitur.
E I V S D E M. A" CHR.
« • ttii.
/VIILTN Jacryiniseffliiaoteoraiiiocoli^tiii dilede,qiidi
J^dolorecapiriscaficasviiliieiauit. Adlaudes iterii clcticablm-
te voluera exhortari, fed commanis omniti lodus gaodium l^S^ ^
impedit fingolare. £cceenim martyrium perpecratum fe.
nelcencem rurAis oroac Ecdefiam , & redtuioa perfidac cru-
delitatis inlanja pereontis mundi reltquias Filiorum Dei
preriofamorteconfirmat. GraiTaturin plebem Chriftifu-
neftus ratelles,& de pietate poenas cxigitgladiusimpio,
rum. Datur in prjedam Ciuitas Romanorum , & Apofto-
lici fedcs faftigij cruentisSaxonum direptionibus propha-
natur. Adducitur Papa capriuus , & iniiporum pedibus Q:!^-;t" fru-
Pontificalisinfulaconculcatur. Defolatamoeret Cathedra
San^kitatis ^ & cui tribus omncs & lineuac feruicrunt R oma «ocowiM
redigiturfub tributo.Polluerunt EccTefiam Dei aines im-
mundi,8cQermanorCicrudabarbariesdiuinx lcg s jugulat
fimul & capriuat mioiftros. Ita nimirQin inEcclcfia Dei
Scriptur^ ficntTaticiniom adimplecor. PMfmit ktfies i»
Mc^ir^.Etrorfiisin Eoangeliodidtor : Pfreutmm p/f^rtm^
&difpergent9r 9tu$ gregis. Non em fine pericolo Ciiri-
ftianae Reli|ionis id obuenifife crecadetim » vt Redor pa. ^
titer & MagtOer EcckluB Ugarcciir ; forciorem hoftis per .
H li iij
Digitized by Google
24-6 Mifcellanea Epiftolarum.
cuflic,vt poftmodum eifadlior de fubje^flis eircc critim-
phus : przcifum eft capuc noflrum , & membra ca:cera
non arcrcunc. Dux exercicus Chrifti ligacur , & miles im-
percerricus fudinebic. Iesv bone ! vbi eft promiflionis tujp
vericas , fi cum Ecclefia cua non permanferis in arcernum ?
aucquidprodeftoratiocua,fifide$Pecri deficiat? Confir-
ma Chrifte, conrirma fidem Ecciefi^ , pro qua rogafti:
mane nobi/cum, ficuc dixifti. l^orr6camen efto follicicus
oracionc , ne ipfi circumueniamur a Sachana. Ecce enim
auem heri laudum pracconijs excollebos , quem diledionis
tmeMtafubam^flGsi^ m niiifMariDiniculis» fi
fiis€ftdiqi€DraiiMC:aotfitibi ooo dirplicec^duobasalli.
.gaincflagitij$^<|iMltaiieciii Geotibiis(imcaiidka:qiijs enini
poflec prsBcereum ioueniri , qui fiios Pacies ipiricualm pa*
rirer & cafnalem fubdola ceperic fa^ooe? Ifteeft qui prx-
cepcts doipuo:4^ tn vcraque cabula conoadixic i nam n de
his au» a^priora fiinc prim6dicam : pacrem carnisAuD
aon oohofatiic , fed eum capciuauic prius , & detnceps eif-
Dulicfraudulenrer , & in Oeum poftmodum eius £ccle-
, 7i 1111 infurrexit , &derede Pecri inacrium vfque in vincula
percarbauic. Felixergo Papa Paschalis, & omni deuo-
mimi Fonri. tione diligendus , qui lic Apoltolicam ledem rcxit,vt6c
peil^ioaes Apoftolica! pailionis imicator ficri mercretur. Felixvindus
JJjJjjJ*** Iesv CHRiiTi, cum licetpedes & manus eiiam vincian-
tur,verbum autcm Domini nunquam eft alligatum: qui
aucem hujus capicis eiTe mcmbrum voluent jcapiti fiio fc
debec xftimare conjundum : fpeclac enim in contumer
liam filtorum f fi qua pacribus irrogecur lojuria -, non enim
eft capiris hujus membram , tion eft hujus pacris filius^
ndo eft hujus Pnelari fubdicus, qui noo fenrit, qui non coo*
doiec , qui non infulKat
•
E IV S D E M.
apologcticdi
F*rdMlis F«.
ErTTafSwe ^^•^WT ^ N A M fehclus ad defidefium meum fbrcis
K^qudm"" nducrlr rcfpondic afperitas , quim cummihi
Irli""^' ^^P^) ^^'^^i &Romanis lamencaciunculam con-
rfftf&fM. fcripfifti:adc6nau}que me>care meus^pagina cua nodts
Digitized by Goo
^tifcellanea Epijtolarum. 247
cujurdam nccenicarisadrinxerat : vc fi ad cius primum vel-
lem impecum rcfpondere, auc cerce, qiioJ non vcllcm,
Regem Saxonum accufarem j aut concra cc , quod non de-
bcrcm , iJlam domiforjfque nocifllmam graciam larderem
cariutj^ Incerhas ergojadacus anguftias cum nec con-
tra Dominum tuum ducerem ailentari , nec propter ami«
cam boneflatum rcfellere quod dicebas l(^gius mccum
quidagqremibllidtiispertfadaiu. £x imminentis candem
occaiione triflitiac materiam nadus lu 4omefticis anga^
liatus angudijs j vt de criminibtis coaqueri non vacaiet»
uterim ODtuu tibi pro refponfione filenrium. Sed ecce
cikm vericas apericur,& erumpit Qmoaicus rigor, difct^
jlliiia juftitf^ , fchola yirtucum : & iniquitatis tameo, fi noir
reipondeo , liuorisr eft , ii non iaudo. Cikm ergo fato-
rum vel paiililper iniuriac filuefunc » &incerao|uftias licuic
xe/pirare^veritas ipu fuam quoqueperagic aaionemi &
jufbdx fimul morem geramus Domino^ & te quoque quo-
niam forfican cxacerbauimus complacemus. Quis fecerit
ftrages? Quis facra polluerit? Quis prophanauerit tefta-
mencum, & cum fupcrbia fanduarium Dei fic ingrefius,
aucfi hxcquifpiamfeccric, hoc obfccro loco mihi liceac
prarccrire : qua: fingula fanc cam copiosb & cam luculencer
cxplanas , & cam folemnibus votiuc lacrymis complorafti,
vt earum me quoque riuulis irrorares,6c inuitum tecum
laperes in querelas.Licet profcd6,Iicet fimul Pap^ Pafcha- f
lis cecum pra^conia non tacere & non accufare quos amo. uu<i
Qu|m felicem,ficuc.ais, PaDamPaichalemyqui gradus ^
ac oomiois fui fic dninuit fiinoicatem , vc quod & nominis
fano defignaret«& ex bfficij Canone mandareiur vfque
ad fimguinem & docere,8c fitcere non timeret. Bcnedi^s
Ifsvs CHa.isTvs quificnondumChriftiana^caftramilitia:
iocerhoftium cuoeos dereliquit» vt non eis ^orcem achle.
lam & ducem optimum prouiderec. Non fortabitur in
Ifiadannor eius, & de fortiseledaepars inimica fpolijs non
^udebiC|dum lofue noilri pcruigilabic in(bmtia : flabic
ad etns nobis fixusina^chcrc fol indefefTus imperium ,
no<5umac caliginisabigctfocdicacem,donecdc vicijsDobile
leferacyi^rix curma cropbxum. Sed quoniam inuidus in
248 t^tfccUanea Epiftolarum.
maligno pofituseft,& amaricudinis mulcum eft&iliuoris
in plcbe , puco non deeric qui audeac in his vcrbis prorum-
pcre : Ecce quomodo gloria & honore profequeris , 6c ad.
fidera laudibus cftcrs , 6C vircucis infignibus amplias, quem
vidimusancecongreiTum in acie crepidancem , cuba: clan-
gorcm pCi fcrre non poflc , dcdicionem moliri non Tangiii-
nem , fcedus cum hoftibus concra lcgcs &: jura ferire , Scad
cxtrcmum figna rclinquere , decreckare mil;ciam , arma
proijcerc, fugcre , & latere. Fortis achleca , qui in acie
ftare , congredi , vincere confueuic : & hunc vocas ad prac
mium , ad coronam ? Hoc perfuadere poccras ignoranci
mihiquem viriforcicer fada non fugiunc :de Acnar nun-
quamcfficicsMachabxum :angarijs calibus,auclongcma-
joribus , Chriftum Dominum non ambigimus impccen-
dum. Ecipfequiinmundo fpedaculumfaduseft & Ange-
liseius,forciccr omnia fuftinebic : nos ver6,qui filioseius
proficemur (in concumeliam fiquidcm fiiorum,ficuc ais,
refpicicfiliorum,fi qua pairibusirrogecur injuria)inadju-
corium eius 6c nos ipfos pro illo periculis exponenccs , fefti-
nemusafturgere^&canquamHerculiclauam de manibus
excorquences afiercionibus fuis inimicos juftitix rccunda-
mus, vc proprijs fa:culi durius emolumcncis elifi grauius
confundancur , & reucrcnciuserubcfcanc. Vcinam auccm
ficpaciencer adaudicndumaures nobis paculas prxbeanr,
ficuc ardencer ad pungendum lingu*c ftimulos acuerunc.
S i Papa Paichalis pro jure,pro pacna,pro ceftamcnto Apo-
ftolorum , pro rcpublica Iesv Christi fponcc fe mani-
bus obtulit impiorum, fi ccruiccm ad fecurim, quid fan-
^lius,quidmcliuspotuic,debuic ? quid vcilius prcximo,quid
honeftius fibi ? nonne fic oderac animam fuam in hoc mun-
do , vc in vicam fcruarecur arcernam ? nunquid ex Canone
lcgifl.icoris acccnderac, mnjoris ad proximum locum gra-
t)aenonhaberi,quam fi profracribus animam quis dona-
rec?quis vnquam cribunum accufabic ignauiq,quife pri-
rtium conjccic in vincula, 6c pro milice obculic poftinodiim
fcricndum ? quod fi poftmodum ceflic injuriq, & canquam
fugiens vcaSandorum fanguine&c Ciuium ftragcjamjam-
que vibranLis aciem dextr« rcuocaret,vcl ad horam his.
qua?
Digitizeo i , v .oogle
Mifiellanea EpifioUarum. 249
rogabantur a(Ieiiitc,6c tanquam dacis inducijs &foedere
coSato,donecyrbisinftrueret innros,machinas coUoca-
ret, conuocaret exercicum , anticiparec anguflias , acies
oidinaret ; idusfufpendit in acre ferientis : quid pruden-
tius? quid cautius Ducis indudria facere poflet 2 quis pra.
denciam condemnabic,quando iic boilium cuneosexar*
inauit,ncreuocauicadpropria, vc ab his quos acceperac
vel minimus non periret ? nunquid Dauid Rcx ille iandif-
iimus,& robuftiflimus pra:Iintor ,ne vrbisfandac mcenia
dnium fanguine prophanarcc , perfequencis fihj rabiem
fugic, explorancium xquanimitcr injurias fcrens j domo
luda & fortibus Ifrai.-] poflmodum conuocacisjipfumfi-
mul Sccompliccsacerbiusfudit ? Impctusfanc profperac,
&nonftatim pcrucnicad coronam. Impatientia moxpro-
rumpit.&moretorrcntis rcpcntc ficcatur: tormcnta ba-
liftiE quo amplius retrahis, fortiiis feriunt : qui, ficut aiunr,
qujcad horam licuic colerare, cum voluic, permutauit j fi
audicum fecic in plcbe , teftamencum filijs derehquic : 6c
quoniam illud mC\ in morce ceftacoris non confirmatur , re-
nundans domo,pacri£, rebus, ofKcio, morcificandus in
carne Poncianam infulam commigrauit. Qujd oblecro,
quidbabetinhacpartevel improbus liuor vt obloquatnr^
vt rodat } fi ver^ inter extrema nobiicum nouus infrequens
rnmor obcinuit , populi vocibus , & Cardinalium lacrymis
reoocatus in Cacnedram Apoftolici culminis iterum mo*
deracur habenas» voces exercec : fi Sandorum SyDodum
c6gic,£cclcfiam conuocac,cascum facic, &a domo Dei
omnium vulc ailenfu falce judicij fcandalarefecarC} qubd
acquum & bonum eft ex juftitia confirmare ; quod cfifFe-
renscftcx mifcricordia toIerare,veI mucarejquod con-
fradum cfl: dilcrecionis fafcijs aliigare , fi feCleri plebif
que judicioficcommific, vt ex eorum fentcntia pcndcac,
an noua capitula cudat , an vecera defticuac , auc qux con-
ftituit roborec,auc temporum rationeficinconuulfaper-
tranleantjin cathcdra commoretur ,aut deportetur cxi-
lio : nunquidhasc quoque lingua prauorum fcrmonis acu-
leis non formidabic incefiere, perfequi, condcmnarc ? noli,
Doli qua^fo , quifquis es irrunipere temulenter , patrum
Tom. 4. I i
250 tMifieliMia EfifioUmm:
inftituca dircucere , carpere mores >. acco&re dodriiiani,
Argue, fed primiimrei exicum comprobftbis : accU'
fa , ied cum perpenderis aberrafle t fed £c cunc io fptriai
leDicaris : mulca ex ]oco , ex cempore , multa ez polo-
' nis difFerencius fiunc. Rcdor EcclefiK nunquam auc
aucdidimuiabic auc faciec qux accufac: cum videric ma.
lum (cliifrnacis immincre , Canonum fcira murabic : de-
beccedarecenfurajCum difToIuitur vnitas , charicas Ixdi-
tur,paxvacillac. Audiftiauid legitur. Turbati funt ^ cojtt'
moti funt ficut ebrius / Delibucus vnguenris cruentum ini-
Jicemformidinis nonaccufes. Nefcicplerumquc quid pro-
hibere, auc diflimulare, quid praccipere, quid indulgcre
dcbeac difpenfator: feruus fidclis & prudens in tempore
tricici meniuram conferuis prascipicur erogare: ad men-
itiram cridcus dacur , cum eadem caricas quas nidibusan-
nuic , fbrdbtts negac } cikm prunos exeroec , & colat malos |
chxn quod nunc ex rigore prxceperac , poft pauljUn ex iiu
dulgenaafdaniiic. PaulnsApoftolns euacuacor Iegis,8c
gradac Piacdicacor Itber^ proclamabac : Si ciraauuUmiiU^
Chtfiu vdi$ nibilff^dtfi* Is poftmod^m quod vecuic fecit^
quem nucriebjtt ex voco capuc condebac in Cenchreis»
Nefcis, Frater , nefcis qu4m diligenter , quim follicic^ pa«
tres faciunc quod mireris , quod arguas , quod condemncs;'^
I>eline,inquam,fpiritualium pro^qui (andiones.fecreca
rimari , decreca damnare. In Canonibus legicur: Duces
paftorem arguere non prxfumanc. Quidquid nefcimus
quo animo tacianc , incerprecemur in melius. Vniuerfas
EpircQpusomniumhabec ieges,&jurarefcindic:ad ipfos
vciiioquiaudeancafpirare judicium,& tuhomo .... for-
mica Leonem follicicarc non metuis ? DifFer , difFer in
tcmpus opprobria. Senccntia Caim damnantur qui pacri-
bus mjurias irrogarunc. Confiterc commiirunij pocniten-
tiamage,concutepe<5lus,ofFen{as ludu & lacrymis laua,
&recancacis opprobrijs palinodiam canta,tu ipfc argue^
cu ipfefencenciamjudicisancicipare fcftina.
Sed eece qud feci ? dum.£piftolam ordior, hiilorian
cexui» libeciginiryUbechocloco rei iiimmam paucis tc
breuibuscapitulisamionte^ vcquod legeocisexcttrfusiett
Digitized by Google
MifceUanea EpifloUmm. % 5 1
fefttnaos (eu ialndicus percrannjr, canquam fub verlMsdiio»
bns artatum &dli -vaieat eciam mens occupaca leAicme^
comple^. Captus eftDux exercicus Cfanftiani dum ar "
aiacna hoftibus oocomfiet : quiiqnis smulns veiitati^
fotnoam argue , non arma ^ triboum legem quam tu-
leiat alligatus abibluit diflimulandi neceffitate « non vo-
luntace jTibcrfadiuqttod ante recfderac rerarciuit:forcis
athleca poft vulnera , poft cruores , furgit acetbior » & cau-
ti^poftmodum idos excipere^&fortis reddere conioe*
uit. Praefonnatas ieges^&jura confcriptarenuntiansom*
nibus ad fecreca migrauir , ha:c eft ju(b'tia perfe^omm \ re-
porratur in cathedram vocibus fubdicorum. Viri,qux(b,
manfuetudincm aduertamus , humilitaris & obedienrix
quod docebacprimoin fe proponebarexemplumegregius
Pra:dicator,geftabatin maniLuis r^ratiam^quam vocis offi.
ciofilijserogabac vniuerfalisEccfefiar vel communicandi,
vel commorandi , feu refcindendi quod fecerar,feu con-
firmandi ^ publica manec * cert.ique fencentia , arqui /• • mane».
bonlque confuluir. Satius igirur erit ribi , lingua dolofa,
jugi filencio com corpore * , quam viri fiindi confcien. /• » tewBU-
tiam , quach oefcis , accufare :To autem cor meum & glo.
m roea «delicicRegum , Principum gratia , decos in Cle-
ro,amor io pooulis ,lionefti ipeculum, gradc ftuilM^^C
noftrorumOrpneus ixculorum pulia lidSnis, modulot
vodsdnlcesaojooge. Ageqoodap,pnecK6» viromian.
^um, conftaotem , diiavcom ^qiiiiicrugic vcvinoctcr,fie
▼idc , ▼tvidosabfolueret, ica pro fubdicis fe procurbauic
in vincula, vt Regeslecum traheret vinculatos ad palmam.
Pofce fecrecum,cogepierides, refiilcancibus or^nis per
wios yoci5anfra(5^us ac titolos eitts dnlda cantia, Iaud£s
modulare } inter fillulas concrepances rancastibias licear,
quarfb , & calamos quaflacos ooftrepere , delidofa varie-
tas in vnam conuenrac fymphoniam . . . . & me dc * ani- /. ♦ «ni».
mo facito fuccentorem , fi per * te per fingula non va- /• ♦
leo , vel dum lefpiras in dauiis siQcehm plaufibus pocero
peribnare.
Digitized by Google
252 tSKi/ceBaftea Epiftolsmm.
E I V S D E M.
X.TOcvKDiTAs mihi 8c exultatio exuberat quoties
I obfequiofiimacvosbeDevalcrecogno&o. Ecedam
folemne mSleft vos coIere,veftramquepromotionem in-
cermeosaffigDare fucceilus. Inde eft vt mihi adplenicu.
dinemgaudijcedant,qu2e circa vos profpera funt , ad cu-
mulum ver6vos cde incolumes. Mcndacij arguar fi fru-
ftra poftularis a me quod poflit, & cxpediat amico cro-
gari. Interim rogo vt ad me veftra transteratur pagina, qua
myftcrium vcftrae voluncatis & ialutis agnofcam. ,
E l V S D E M.
XI. ^ V c c E s s I s E confitebor fi gratiae.Veftwlimea
^aperiri mihi conringat ;ad quod , nifi fallor ,com^
pendiofam inueni viam cilmSimoDem veftruro &colere
decreuerim & amare : vfus criam iiaber>vc quidiligic filium
l patre (^gatur , diligo autem pfaB&tom juuenem , cu)ns
iijoles6cmultaEmoresgratia? &cis cxpetiiiiiraaigi vel ex.
toUi: qood vt fiat dilatari vellcm eius nbdti^, e^imque
fieii Romanx fiuniliarem Ecdefia? , in qua mores huju£^
modi&gcatiam inueniunt , & mercedero acqiHnmt: mul^
ds eam frequcntafFe piofiiit,quipromotionem ^quspro
condicioiie fubnabitur.provitaconfequuotar, ..
E 1 V S D E M.
confiiiom XIL vera funt qujcde commiffo ubi Fratre afTeris,
fubmiaiftrat^ ^^dcfupcr implorandum cft ci auxilium ^ qu£Erenda
5e,?eirf)ert qujbus dimicctarma ; rogandus ab illo triumphus , quinon
S:;» i"' panccur fupra id quod poflk ; fed faciet cum tentaaonc
2252:*"^ etiamproucntumvtpoiric fuftmere. P.orrj^I^tatipllibiIf
farigari ob diuinum obfequium nemo vel ciiro audit ftii.
peat, veldefperet ciim tentatur, fcriptum eft.enimtj^lft
accedens ad feruitutem Dei prepara dmmam mdm Md tenu*
tmem. Hinc eft quod cxeumem de Egypto Iftaal Phaiao
Digitized by Google
tMifcellanea Epijlolarum. 253
cum curribiis& equis perfequicur j quod Sachan egreilii«
lus ab eo quem cenuerat in vinculis ab iii£u)tia , difcer-
pit eum grauius, 6c qua(i nnorcuum relinquit. Hacc funt ^
pra?lia quaj neceffe eft pra?liari tyrones Chrifti : his vc-
luc quibufdam zizanijs pracfocare bonum lemcn inimi-
cus homo conatur, oftendcns quanto illud oderic odio,
cui & ortum inuidet & proueclum : hoc apud fracrem
Cuum importunus tentatorperrequitur,hoc volucriscarli
conculcat & commetic j hoc eradicarc noua & inau-
dita audacia, Siquidem prarter ca:tcras tentationes , cjui-
bus & alii plerumque pulfantur,in illa fratris cui piigna
aliquid eile accepi , quo ficut illudi viroDei fine fluporc
Don audlo , fic illulioneni fine noxio contempcu vix credo
fuflaneri Dicis enim qu6d illum orandi grarii proftratum
(ptricus nequam aggredicur , manus ad orancis genicalia
mitric, nec priilts ilb vel attredare , vel came*camem cdsu
fricare defiAens, qdbh isc j^tatum feminis efiufione com*
pellatmacularijnec cameD velcogicariobe,velinfbnmis
luec eum fatigac illufio : tbtum hoc drca orantem quafi
vera manus hominis operacur. Qusrenci milii de conuer-
&rioBe fracris refponoifti eum virginem eile j infuper
hanc vixide vicam , vt ignarus perrari ignibns edulij 8c
vitijshoflemcircumferrec&carni.Dchocigiturquid/en- .
tiam pra:fcns pagina tihi dcclarabit. Ex qualitate tentatio-
nis&temporefacile eft,nifalior,agnorci quidabillo minii»
fter mortisextorquere defidcret, quibusbonis illius inui-
dia grauiore torqueacur , oracione , fcilicct , & virginitatc i
proquibusexpugnandistanta cum raortalibus percinacia
coiigredicur , vt eum fepius vinci non pudeat dummodo
poflit vna vidoria gloriari. Idco igicur in orance grailacur,
vt ei vel oradonem omnino auferat , vel orarionisnorasin-
terrumpat: Scic enim quia Refpicit Dominua ka oratimm oniionk
mtmilutmy^nan fireutt preces eontm, Scit quod immuta-
bdlitatem muut oiario ^ qu6d judicem conuerrit in pa-
trem 3 qu6dcDUij»tionesno(barumdiflblutt impiecatua».
Sdt qu6d Moyies orarione diuinam feingit jndignacio-
aero | qu6d lo^tte iblis curfum Hgjt^qu^dElias aufert 8e
reddit irobfem a quod £zecluei^quindecim adijciuotuff
I 1 UJ
Digitized by Google
254 MifceUanea EfificUfum*
aimi I qu6d Pauio ducenta? (epcnteiata <{iinque anims
coodoDancur in naue. Audis quantaut vircusoiatioois quc
non fol^irn de natura , fed de Domino natune triumpnat x
bancexcuti feruo Dei , fequeftrem diuinsc pacis amittere
eft. Porro qua ratione virginem efie dicas ignoro , quem
aftruis per attre<3:arionem genitaiium feminis efFufione ma-
culari. Si quidem tentari poteft aliquis nolens, ftimulari
poteftnolens : ad hoc autem vfque pertrahi neicio quo-
modo poffit nifi volens : fi ergo tencationi tenratus confen-
Jjji" tit, Sathanas habet quo gaudeat : * cumque videt fibi pro-
ftratum,quem ad flagitium fornicationis perconfenfum
inclinauit: qu6d fifrater a confenfu immunis eft , dctglo.
riam Deo ^ quia vnde hoftis vidoriam qua:ric inde vidus
ipfefuccumbit* Eft igttur fiacris iliius propriam perfcru» *
taii conicientiam » & fe viriliter pugna(Ie cognoueric»
t * cdK(. OKue non * tadat t & ancem ienierit emerium cx tenta-
cione coolenrnm , muk^ deuod&s vc refurgat eft oran*
dum, iacris infiftendum jejunijs , per finguTas nodes ri-
gandum ftracum fuum , fuTcipiencMi frequens & gtauis
difciphna , caftjgandnmcnm Paulo corpus in feruittt-
cem redigeodum $ membra quoque , de quibus hoftis pcae*
teraudirum prxfumit,impieffiooe Crudsmuniendalttnc»
/. «htid- 6c * ialicibus benedidionis afpergenda. Opus eft arma-
tura multiformi , qua multifbrmes idus aduerfariorum re*
trudantur : promilTam nobis agnofcc colluclarioncm hu-
jufmodi, cumMoyfi lofiie fubrogatus refiftcns , alient-
genasdclereniteretur: Noluit enim Dominushoftesom-
nino dccffe Ifracli, fcd eis aduerfarios dereliquit,quomr-
nus filij eorum mulicbrem declinantes inertiam , propul-
fare aiienigenas vfu pracliandi docerentur : vnde & eum
noluifie qualdam nationcs deiere , nec eas tradere in ma-
nibus lofue , in primo libro ludicum his in«enttur vcrbis r
JFfi^ /knt Gentcs qua^ Domnus dereliquit ^vt erudiret in eis
JfidH^^ •nmts fui non nomerant heUa Chaaameorum^ poftei
Afceiencfilijeorom pugnarecnrahoftibus» ftiiabaecoib.
fuecudinempradiandi. Iftaprofed^bellacoUudaoonefll
filiorum Ecclefiae figurabanc y quac nobis aduerfns Prin»
dpes & pocefiaces^ fldiiirfus minidc redoces tenebiacitai
Digitized by Google
✓
^SifdfeelUnia Epifiolarum. 255
Iianim,|^incDaIniieaua«m
taQqoamareittqaaKlaiii cota liominisvita,vbi nobifcum
lemperimminet ancepsconfli6bus,vbi caios fieqiiens, &
refurgeredifficiiiaivbivuloiis iaoimieramiiec cicatricem
ex^ciii promittens j vbi rata& taoqiiam ieciira viif^oria.
Inde efl quod in ludicro hujus vits nunquam tuta efld
lapfu Chriftiana religio , femper pra flo eft quod femitas
ad viram perturbet,quodneminciii cranfire pcrmittat in-
tentatum : femper&inopportunelupcr facrificium Abra-
hjc volucresde(cendunt,iemper Pharao mergit influmi-
ne mafculos noftros j femper Balac illecebrarum mate-
riam cranfeunti populo difponit j femper facra vafa de tem-
plo Domini Balcazar afporcat. Aduerfus talium infidias
& impetus beftiarum tuus Frater orationis hoftiam mulri-
plicet 5 iacrymispugnet & rufpirijs j in lapfu (pe conforte-
tur i pra:tendat numilitatem in vidoria ^ poft illumcla-
maosdenderio,qui fuis in EuangeKo ait c NolU» timere^
£C€i eg0 vebiJcMm frm vfqme dd confimmathnem fieadL
E I V S D E M.
XIII.TNt E R amorem huius mundi , & amorem Dei Amom od.
efl: difFerentia, quod huius mundi amor in muajrdTirc.
principioefledulcisvidetur,flnem habet amarum : amor fa^'^ ^
ver^ Dei ab amaritudine incipit , fed vltima eius dulce-
dineplena funt ^ quod puIcherrimanmilitudineEuangeu
licus fermo Dei nobis oflendit , dicens ciim de fponfl ....
nuptijs decantarct : Omnis homo primum bonum vtnum po*
nit, ^ cttm inebriati fuerint tunc id quod deterius. Omnis
homo,idefb carnalisprim^m bonum vinum ponit, quia
in fua deledatione fallam quaqdam dulcedinem fentit , fed
poflquam furormali defiderij mentem inchriauerit,tunc
quod deterius propinat : quia fpina confcicncix fuperue-
niens mencem quam priiis deleclabat grauiccr cruciat : fed
fponfus nofterpofliremo bonum vinum porri^ic,CLim men-
cem,quam fui dulcedine amoris replere dilponic , prius
txiboladone & compundione amahcari flnit , vc pofl: gu-
ifaim aaiaritiidiDis , bibatur fuauiiGmumpoGiiliim charita-
Digitized by Google
256 tMifiellanea Epi/tolarum.
tis. Ec hoc cfl primum fignum quod facic I e s y s emm
Di/cipulis fuis ■ & credunt in cum : qiiia pcccator & poeni-
tens primiim de mifericorclia Dei fiduciam habere incipic,
quod poll longa mccrons csdu ian^ Spmcus confolada*
ne cor fuum releuari fencic
E I r S D E M.
^Sr^^ ^ ^^' T T O N o x I o Dei gmtia ReuerendiiCmo ac San-
£X<^iffiino Patriiuo, ian&aeque Roman^e Eccle-
"anuf dc^v.' fix Summo Ponti^ Ildbbbrtvs nun^ Turononini
cur7cf.'.r« Minifterincegrxper&uerenciam obedtena»* Utteras ad
B€aciffimePater,veiha dedit rublimitas^condnen-
nluir' tes VI caufam qua? de coojugio MTidonis de Credone , &
Agnetis vxoris fux, fufcitata fuerat , vcraque parte coa-
uocata canonice iaugeremus terminare ) quibus ciim
diem agendi ex veftro dediilemus prsecepto ,ipia A gnes Sc
pro breuitate cemporis, pro loco aa quemfuosdedu.
cerenon poterac aduocatos, & maxim^ Guidonem de la
Valle fratrem fuum, cum Comitcguerram habcntem,fc
non pofTcad caufam venirc pra^tcndit. Pra^tcrca contigic
vt ante dlcm qucm pofueramus , Francorum Rex ad coro-
nandum fccundum filium fuum & in Rcgem vnguendum
nos inuitaret , & in eadem die quam vtricjue dederamus
egrcdi de noftra fcde, nos tempore & conditionc ire coge-
remur. Proindc non exaudire Regem,cui poftulatum ob-
fequium', & quem vel fic mitigandum fperaniUs,m dam.
num EccleHx cefTurum , & in maiorem aduerfusnosindi-
gnacionem,nemoquidubicet. Cum i^itur nos&excufa.
tione A gnetis , U vocatione qua vocao iiimus i Rege prx-
lcripto , die cauiam terminare non po(Iemus,compecen«
tem ei obculimus diem^ quemtamen ipfe omnino fii(i»-
pere recuiiiuit. Qupd ideo , Pacer fande> (ignificanduiD
cenfiiimus , vc (i quis vobis id aliter defenet « vos & dt-
lationiscaufam aenofcerecis , & rei vericaitem. Conleruec
vos Dominus £cdeiise ian^ ta^ Pacen
Digitized by Google
MifiilUmA Epijtolanm. 257
E I V S D E M,
XV. TT^s I quanttsdebenms noo poflinmus , quas ta. '7^;»
r^men poflBinHisvobisgmtiasagiinas , qaia calda. m.m nhlu,
itis veftros pedes in przparatione £uangeIijpacis:opti* ^Ttl^
ma enim miliftis iandalia, in quibiis& oftenfa eft anuatta, ]{?^.fp
&oblaudo6hina. £a naroque corponm noflrum fecre- ^^^^^'
tis exdtan t ftimulis , dc quafi quadam manu pulianc vc eni- «ftoldii!"" '
gilemus,& aflumamus nobis pedes Euangelizantium bona.
Placet nobis exhortatio hujufmodi , & ex ea fortiuntur
fandalia gratiam , licet fandaliorum non feruent formam.
Nimirum confuetudinis eft & rationis pertufa defuper efle
iandalia^vt totusappareat pes,nec totus fic coopertus: prz- Qgki fitiunt
dicator enim nec abfcondere omnibus , ncc omnibus
Euangehcadebetapcrire facramenta : hinc eftquod Apo-
ftolisDominus oSx-.Vobis datttm eft nofjt myfterium Dei re^
g»/ i cateris autem m farabolis : Vt videntes non videant
4tudientes non inteHi^tnt, £c alibi : ^oUte marptrita^ ponere
ante forcos. Inde eoam eft quod manns skfEzecbielem
mittitur , in qua eiat innolutus liber , qui & expan(iisco-
lam-eo legitur , & feripras iotus & foxis.- Ez eo quoque
Cirinfiteic Ecdefia coiifuctudin|m , vc tektus quidem
Pootifid apertos ^ caecens auccm ckufus ad ofculandum
defeiatnr : nec nos velut vos doceamus hxc loquimur , ied
vt pariter & amico ngnificemus & £pi(copo cujufhiodi
foaoat (andaiijs£cdeiia vtaturijalliGana* Quod £\ apud
te non integram fperem nihiiommtts in ini^tis,
lcilicet expiimimus qua raciDne ▼tamur.
STBPHANI Comitu CAmumJb 4c BUJinJis ah. ch».
«^<p;r0rm Adelam.
XVI. QTEi»HANV$ComesADELi€duIciffim<^atqueama- R.efcft vs«f
i3biliflinnac conjugi,cariflimiTque filijs fuisjatque AtlSl'*
ciidtis fidelibusfuis tam majoribus, quam minoribus, torius Jji*"»^*"*-
falucis gratiam & benedidionem. Credas cerriflim^,carifli. ru«." *
ma^ quod nunciusifte, quem diledlioni cux min,fanum me
Tom.4- Kk
Digitized by Google
2$g MificlUms EpiJtoUnim.
atqoe incolumem , acque omni profperitate magnificaniiii
Detgratiadimificante Antiochiam. £t jamibicomomni
u»p, • «b. ekAo Chrifti excfcitu fedem * Domini Iesv cum ma«
cd!Ss^. ^ viituceper viginti tres continuas feptimanas Ke-
nueiamus. Scias pro ceito, mi Dileda , quod aurum &
areentum , aliafque diuitias multas duplo nunc habeo,
quamtuncquandoi tedifcefl^ mihidiledio tua attribuif-
fet. Nam cundi Principes nodd communi confiho totius
exercitus me dominum fuum , atque omnium fuorum
aduum prouiforem atque gubernatorem , etiam me nolcn.
te, vfquead tempusconftituerunt. Satisaudifti,quiapoft
captam Nicacam ciuitatem non modicam pugnam cum
perfidisTurcis habuimus, & eos Domino Deo iubuenien.
te deuicimus primilim j pofthxc torius Romania: panes
Domino adquifiuimus : pofleii Cappadocia^atque in Cap.
^^Afl^. padocia quendam Torcofwn Prindpem Afiltoi * Jiabi-
Si^ tare comouimns. lUaciter noftrum direnmustcnnda yer4
caftra iuius videaidmus , 6c eum in quoddam firmiffimiP
caftrum in altanipefimmfugauinwsi teiPfam qiH»q^%K
fius Ai&n vni ex noftris Principibus dedimus , & vt pr««
diSum AfTamdebellaret cum muIrisChrifti miiitib)4.i^
eum dimifimus. Deinde per mediam ArmcDiam ftp^pef
nosinfequentes ne&ndosTurcos vfque ad'fflag|Mft9if|||f
men Euphratem fugaullnus & etiam ad ripam eiufdem
fluminisdimifliscundis farcinis,&faumarijs fuis, per me-
dium flumen in Arabiam fugerunt. Ex iplis veroTurcis
audaciores milites node acdie curfuvelociinSyriam re-
gionem intrantes , vt m Regiam vrbem Antiochiam in-
trarevalerent ante aduentum noftrum,feftinarunt. Cun-
dus vero Dei exercitus hoc cognofcens , cuncbipotenti
Dominograciasiaudcfquedignasdedcrunt. Ad principa-
lem pra;aidam vrbeoi Andochiam cum magno eaudio
nos properantes , eam obfedimus, 6c cum Turcis &pii]i*
m^ioipjurimas confiidiones habuimus,& in vericateies
priescumciiiibttsAQdochenis, &cum innumeris aduen*
canribusadfiibiii^iendum fibiauxihjs , quibusobuiam oe^
cnrrimus , animis ferodocibus Chrifto.pfxeunte pugna^
tiimus,&iQ omnibiis vii, prxIiispGBdi&DominoDeai
Digitized by Google
MifiillMes E^ftddmn. 259
cuopeMinfc conuidmus , 8c dc ipfis fiiie omm omnefo ve-
liffim^ ioterfedmgs. In ipfis yero pra»Iijs , & io plurimis io
ctaiutem fadis coogremooibos » de Chrifticoiis confiid-
nibas Doftris molcos ocddenint^quorumyer^animasad
paradifi gandia intulerunc.
. Anciochiam ver6 vrbem maximam ,vltri qnim ercdi
poteft firmiffimam atque inexpugnabiJfim reperimus. Au-
daces icaque milicesTurci plufqtnm v. millia iotra ciuica.
tem confluxerant , excepcis Saracenis , Publicanis, Arabi-
bus,Turcopolicanis , Syris, Armenis, aliifquc gentibus
diueriis,quarummultitucloinfinitainibi conuenerat. Pro
his igitur inimicis Dei & noftris oppugnandis multos la-
bores, & innumera mala, Dci gratia hucufque fuftinui-
nius. Miiici etiam jam fuaomniahac in fan(fli(nma padio.
ne confumpferunt. Plurimi ver6 de noftris Francigenis
temporalem morccm fame fubiilenc , ni(i Dei clementia,
& Doftra pecuniA eis fubueoifiet. Per cocam vero hy emcm
ante fepedidam. Antiodiiam doiiatem frigora pracnimia,
ac pluuiarum immodeiacasabundantias , pro CliriftoDa-
nioo perpelfi fnmns. Quod quidam dicnnt « vix poile pati
aHquem in tota Syria folis ardbrem , ftlfiim eft : Nam
hyemsapudeosOcddencali ooftraefimilis eft. Ciimver6
Cafpiaous * Anriochiz Admiialdus, ideft Princeps & do- • caOu-
minnSy £t adeo a nobis prsegrauatum conrpicerec, mifit iium!'^'
filiumfiium , Seniadolo nominc, Priodpiqui tenet Hiero.
folymam , & Principi de Calep Rodoam , & Principi de
Damafco Docap ; item mifit in Arabiam propter Bolia- •
nuth , & in Corathaniam propter Hamelnuth. Hi v. Ad-
miraldi cum x 1 1. millibus eie^aorum mihcum Turcorum
ad fubueniendum Anciochcnis fubit6 vcnerunt. Nos vcro
hoc totum i^norantes , multos dcnoftris miliribusperci-
uicaccs & cartelJa mireramus. Sunc vero nobjs per Syriam
c L X V. ciuitates & caftrain noftro propriodominio. Scd
paulo antcquim ad vrbem venirentper tres leugas cum
D c c. miliribus in quandam plaoiriem ad pontem Fer-
peum * eif occunimus. Dens autem pugoauit pro nobis ^''^^
fiiis fidelibus oontift eosxnam ea die.TirtuceDet eos pu. vuUt]*^*
gaandodeutdibiis, 9l de ipfis finc iiumeio,Deoiemper
Kk ij
Digitizeci by Google
26o Mifcellanea Epifiolarum*
pronobispfxliaiite , iacofiecimus , & etiam pIuTqaani c c.
capira eonim , vt inde congratularentur Chndiaoi popoli,
in exercitum attulimus. Imperator ver6 de Baby lonia roi-
fit ad nos in exercitu nuntios ruos Saracenos cum literis.
fuis, & per cos firmauit paclum &diledioncm nobifcum,
Quid nobisin hac Quadragefima contigerit,tibi cariffi-
ma, notificare diligo. Principes nodriantequandampor-
tam , qu£ erat incer cadra noflra & mare , cadellum fieri
conftituerant : nam per eam portam quotidieTurci exeun-
tes , de noftris euntes ad mare interficiebantC Vrbs enim
Andochia dillat imari per v. leugas ) hac decauia egre-
gium B(Miiiuiidiiiii , & RaiiniiDdum Comicem de S« ^gi-
dioadmaie, nindeMarioatiosadhoc opus juuaodiimad-
hocTu f u!^ dapefCDC cum lx> tancikm militnm mifibiis mirerant.
ttiM^ ' C&m antem cam eiiclem Marinarijs ad nos renencrentor,
congregato ezerdtnTorcoram noftris doobiisimprouifis
Principibus occurrenmt , & eos in fiigam peiiculofiun
miferont. Inilla improuiia fugaplurquamqoingentosno.
ftroruro pedttom ad laudem Dei peroidimos ) de milicibus
Doftris noDnifi tantum duos pro certo amifimus. Nos verb
eademdievtconfratresnoftros cumgaudio fufciperemus,
eis obuiam exiuimus,infortunium eorum ignorantes. Cum
autcm prajdida? portacciuitatisappropinquaremus, Antio-
chena turba mifitum ac peditum de habito triumpho fe
extollentes in noftros pariter irruerunt. Quos noltri vi-
dentes ad Chrifticola caftra, vt omnes parati ad bellum
nos fequerentur, miferunt, dum adhuc conuenirent noftri,
disjundi Principes icilicet Boimundus & Raimundus cum
reliquoexercitufuoadueneniDt» & infortuniuro quodeis
maniumeueoefatnaiianeront. Quopeffimo rumore no-
'ftriwore acGenO, in iacrifegosToroos proChriftomori
parari , pro fiainim doloie concorrerant. Intmid w6
bcf dDmftiianteiiof coofeftimibgientes , in vrbem iiiam
intisiiertauaaeraot,^ led res long^ Siter Dei gratia eoeoit:
nam cdm tran(if6perponcc|ni(iiperflumenmagnumMof»
choio fundatum ¥ellen|-|=4K»-eos quominus inlequentes,
mulios ex ipfis anteqteracoederent adponteminteri««
ctrous,multo5 in ftumeii pcbieciinos»qni pmnes necatifaac)
Digitized by Google
MificUanea Epifiolarum. z6i
imilcosYerbfuprapontcin, plurimos etiam anteporcxin»
troicum occidimus. Verum camen dico cibi ^ mi Dile<f^a,
& veridime credas,qu6d eodem prarlio xxx. Admiral-
dos, id eft Principes , aliofque trecencos nobiles Turcos
milites , exceptis alijs Turcis atque paganis, interfecimus.
Computati lunt ergo numero morcui Turci & Saraceni
Mccxxx. de noftris autem vnum rolum non perdidimus.
Dum vero Cappellanus meus Alexander fequenti die
Pafchac cum fumma tcibnatione has litteras fcriberct , pars
noftrorumTurcosinddiancium vidricem pugnam cumeis
Dominapneeuiiceliabiimiiif&iecerunc,& de ipfis lx.
inilites ocddenmc , quonim cuoda capica io cxercltuin
attulcnint.
u Pattca cert^ iiiiit , carifliina , quac dbt de multis (cribo :
& quia ttbi expriroere non valco , quc fiint in animo mea^
Cariffima, mando vt bene agas « & cibix cuz egregi^ difpo^
ms, & natos tuos, & horoines * tuos honefl^ , vc decec ce, u , . Fidc.
ie* fty
ftUoi.
* - f - — • i -
trades ,quiaqttim ciriikspotero me cert^videbis. Vaie. ^
11)1.
HrgONIS CASTKINOVJ.
(onfiniuit ea, qtMcoMCiffirdtQmemds Regg.jibhuia an. chi.
S. Vinceut^i» nemore , Dimcefii Qeifnot.
XVII.TT^ G o HvGO Caftrinoui dominus , omni-
Pjbus ad quos prajfentes httera: pcruenennc in
Domino Salutem. Nouerinc vniuerfi quod ego Hvgo
Caflrinoui dominus apud fandum Vincencium in pra:-
(entia Domini Gavfridi Carnocenfis Epifcopi confti-
tucus,qui ibi cunc quoddam Alcare inhonore SS.Simo-
nis 6c ludz confecrauerac , Canonicis ibi Deo ieruicndbas
mulcasEleSmoiynas de meo proprio donaui,& multas i
nieis bominibas eifden Cinonias daias conccffi , acque
cottfirmattiyfic in manu eiufilem Ganfiridi £piicopi mifi^
cxorans enm obiHz^.vc de fua propria maou jam didas
Eleemofynas eifdem Canonicis dant, & audoricate iRia
confitmafet.
In pfimis itaque loeum fuum & Abbatiam Id^eiam &
qoieaunseiempoones, ▼cndirioncs, ab omni cooliieta.
Kk iij
. kju,^ jd by Google
262 ^^ifcellanea Epifiolarum'
dine liberas 8c quietas • Judicias terrac Cux cum litibas , per-
cufTuris, effufionibus fanguinum, homicidijs ,furtis, fc\i
quibuflibetalij^ Fonfadis, & belli eciam campo fubmonen-
das, tradandas, decerminandas^judicandas in curia eorum-
dem Canonicorum fandi Vincentij procurantibus & do-
minantibus Canonicis , omni inquiecudine fcpofita decer-
nimus. Donamus etiam de noftro propno ci(dem Cano-
nicis nemus,quodefl circa Abbatiam,v(quc adVallem-
bleuici|(icvcnon decur,non vendaturad deuafbtionem
nemoris ^ Ubaiim tc quiecoffl ab onuy vioieDcia & oppref*
fione, tam meft, qnam aneonmiliomjiiiin,6c fiMcAaiio.
jrttm»omoiconiuenM]iiieremoca. DonamosedameiOem
Canonids totti cenam fiue in plano fiue lo nemore i VaUe*
Bleuici metante camino petrofo vfque ad Vailem Gtcardi,
&c. & palhagiom porcorum fiiorum in fbredis meis ^ in
Fefto SS. Simonis & luds vnamfiniam cribus diebus ab
omni pedaeiopefcotamfiemm meamliberaro. In ftag^
Bieuictpouobii4^mroacris measvnam pifcationem in aiw
niuerfariofuo jScalteramin anniuerfario meo poftobitum
meum, &hoc in perpecuum i Decimam redditus mei de
Normaniaj in Caftro nouo duos Burgenles, & duos in
Bruerolijsj Capellani de R.ebonuillari , cum decimis, &
lerris ad Capcllam percinentibus. Ec fi forc^ concigerit
hofpites hofpitari in nemore Grauoiix , Parrochiacus Qc
decima: erunt Capcll*e de Rebonuillari : apud Danamar-
cbiam duos folidos per fingulas ieptimanas , & in vnaqwi-
que fe^Huitate Beatx M a n i , 6c Natalis Domini,. 6c
Aiichse , & PeocecoOes , U Omnium Sandosimi , tres
iolidos : dectmani (epcimsnam pedagi j noftri<le Droc^ , ic
de Sorel fimiiicer i: in omni lem.£Kia vnum (eruicium
pifcium I in quadragefima^die Mefcurij cineris vigintidoM
aiigui^as:jceRam interduocaftia »ficc. Qu6d fi quis deioi»
,ccips liominum noftrorum aliqiiod benefidom ciTdem
iCanonidstidoQaKl Toiuecic nos coocedimiM U coofic^
.mamus. 1.^- y^,: . .■ /ic. ^
£c vc hacc qua; fupra fcripca func firma U incoticuiSi
permaneant , figilli noftri imprefiione roborare curauimus.
Uocfiidumeftpnqientibus £c coniedcndbttt xme mca
Mi/cellanea Epiflolarum. 263
Alberedi , & matre mea fcnio jamdecenta Mabiiia , &filijs
meis Hugone , Geruafio , & Galeranno. Ahdo gracia?
milleiimo ceDcefimo crige^mo fecuado.
, LyDOnCJ VI L Frattcorum Regis. ^J:*"''
XVIILTN noiiiiiie(aiitedtmditiidiurTrinitacis. Ego ^lSSi^^V*
Xl voovicys Deigcaci^ Fiancoram Rex omni- 'e'
bos in perperaum. Saluacorem adofauimas in terra, vhi Ul»ai aiuMl
fteierancpedeseitts,ybi in amorepariter&cimore £mda iSS^Na^
. yiilcauimus loca, & Eccleiiam Sebafte ciuitacis vidimus ^ io '^^^t^
qoa PnecurlbrOomini Beatus loannes Bapdftayfic cum
eo multa corpora San^^orum requiefcunc Placuic nimi.
nunacpediori noftro vehementer infedicreuerendi ian^.
tas loci } & ad diligendum £cclenam& Fracres,ip(brum
Fracrum religio, & honefta conuerfatio magnum nobis
feruorem accendit. Inhac adhuc deuotione pcrfiftentes,
Notum facimus tam futuris quam pra:fentibus, quod amo-
re Dei, & B. loannis , in cujus interuentu plurimiim con-
fidimus, Ecclefia: videlicet Sebaftenfi, & rratribus inde
ad nos tranfmiflis,concedente filio noftro Philippo, vi-
ginti libras in cenfu noftro apud Caftrum Nantonis , die
lolito annuatim recipiendas , io perpetuum donauimus , &c
inde inuellimus Fracres, ica quod libere & abfolure, vc
chxa aliquam in regno & poteftate noftia Eccleium eis
cootnlerit Deus, Fracres in ea (erulences hoc hibebunc be*
nefidttm : quamdiu yer6 nulbun babebuot ficdeiiam , ni>
bilominus talmen ad Ecdeiiam Sebafteoiem Cfanfmiccecur.
Si attc6 de viginci libris in cenfu illo defueric «nos in eodem
Caftro ioalijs reddicibus noftris reliquum eis compecencer
affignabimoB. ElejSmofynas etiam , quas juile vfque ad
prasicntem diem lar«ta efteis fidetiumdeuorio^benign^
concedimus , & praefenris fcripri patrocinio confirmamus.
Quod vt ratum fit in pofterum , fcribi & figilli noftri au«
thoritate communiri pracccpimus. Darum folemniterPa-
rifijs , Anno Verbi Incarnati m c l x x. Die S. Auguftini j
aftandbus in palacio noftro quorum fubfcnpca (unc no«
mioa & figna»
Digitiztxi by Google
264 Mifcellanea Epiftolamm*
S. Comiris Theobaldi Dapiferi noilri.
S. MATTHiti Camerarij.
S. GviDONis Buricularij.
S. Kadvlphi Conftabulanj.
Data per manum Hvgonis CancelJarij.
«
Cbiatn fimdaiumisOMttbufi£ Lumgnidctnfii.
XIX T^Go GALTSI.VS Dd graria Epifcopus Liago*
r^nenfis Nocum £icio pneicMioiis & poAmt
Qa6d pro animae meae &praKleceflbniin meomiBfidiite •
Domum Luuigniad d me tundacam, religloiklmqae Car*
thufienfem exemptam ab omni jurifdit^ione ordinaiiapio*
feilamcradtdigenerali Capicuiodiifba: Reiigionis iopcrpc»
tuum corrigendam ^ & a Prioribus , & Fratribus , qui pro
cempore ibidem fuerint ,pacific^ & iibere pofndendam^
cum omnibus prxdijs , pauruis, praris, terris, 1 yluis, finibus,
&quicquidjuris,juftiti3c,aucdominijibi liabcbanc: & fi-
militer grangiam Vallis Vercellis , quam cradideruncmihi
Fracresde Longo VadoprograngiadcGrandi.BofcOjni-
hilomnino in his retinendo pro me,vel pro fucceflbribus
meis,exceptoho(picio cum meisproprijs expenfis ,in quo
eriam nolo vri carnibus auoquomodo. Dedi iniuper , Sc
eifdem CarthuHenilbus ibidem Deo feruienribus procu-
raui ab alijs Domiiiis 8c liabiticorikiis Villanim de Len-
gleio,deCiialma,de Leozeio,de RMieconijs,£c deRe*
cey o , pafturas per oimies fines didanim Villarom acPar*
lochiarumpro omnibus aaimalibos fiiis groffisfic minutia
omm cemporCy cto in boico quim in plano , aifimciam
omnium aquarum, me quoque Duce, & dominoclcGran^
ceyo,& omnibusDominis dedidhLViiladeReceyo,eif'
dem Fratribus concedenribus libertatem accipieiidi vci
acquireodi Iibere,& teoendiimpofteritoiquafcumquepoC
leiuoaes in Villa de R.eceyo & cerricorio eiuidem , cuju^
cumque condirionis exiflant: quod (imiliter concefli eiA
dem per totam terram mcam propter augmentum Religio.
nis £c diuini culcus , ad majorem etiam tranquillicatem
Fxacrum & emuniucem loci ^ didam domum , Fratres ,6c
cocum
MifcfUanea Efifiolamm. 265
cotum finagiiim eoram liberaui ab omni fcraitute, & coftu-
mia , feu alia exadione, ita vt eifciem 6c omnibus alijs liceac
ibidem liber^ vendere , emere , ac vti de menfuris confuc-
cis fine renouatione vcl redeuantia aliquo tempore facien-
da. ConcefsiquedidisFratribusraeis, vt impofteriim vo.
catis vocandis , quoties nccefle fuerit, poflint vbique fine
alteralicentia metasponere inter poflefiiones fuas,vcl fi-
nagia : quia licet a finagijs de Efl&rreto , & de Receyo fines
Luuigniaci bene fint diuifa: , tamen i finagijs de Fauerolliis,
in quibus habent jus canquam domini d\€tx viJia:, fic de
Leugleyonon ita plane : a Valle enim de fonteHoigelot
per Choceas & montem Efcoth, ac Mombreciem,quadam
parte fupra le Fay remanente , de finagio prope Luuignia-
cumfacpius circuiendo perueniunc es ComeSes de Luxcyo.
Dehinc ad metas qua: fiint in Foreftella dcLugleyo, &
tendunt ad Cumbam qux c(l in finibuscommunia: Leu-
gleij , bc fic per fundum eius contra M cridicm quafi in fum*
mitatemontisdiuiduntnemusdidac communia: Leugleij t
& illud ncmus didorum Fratrum quod eft fupra grangiam
Vallis-Vercellis : sicque pcr eminentiam montis circuien-
doChapagris & Valchenin tenduntad rupemlde Villepot,
ac perueniunt ad locum vbi intrat riuus de Valucrner in
Vxam. Haccigitur omnia de aflenfu Capituli Lingonen-
fis , figilii mci audoritate confirmata, pofteris elucidare
curaui , Anno gratia: millcfimo centefimo feptuagefimo
feptimo.
. "RAYMVNDI COMITIS TOLOSANL f,';/"''-
18 Aprilis.
XX. \ Nno Domini mccxhii. Sabbato infra ab «cAmu-
0(fiauas Pafchar. Notum fic vniuerfis pracfen. Frattibus Or*
cibus & futuris , quod Raimvndvs Dci gratia Comes ^«««^'1*"
Tholofic confticutus in pra:fentia vcnerabilium Patrum q"""»"''"»
Archiepifcoporum Narbonenfis,& Arelatenfis: & Epifco- f^^p^* tp'»-
porumThoIofani, Lodouenfis, Agatenfis, Nemaufenfis,
Carpcntoratcnfis , Maflilienfis , Rutbcnenfis , & Albigen-
fis , & alioram plurimorum Abbatum , Pra:Iatorum , 8c
mulcorum virorum Ecclefiafticorum in aula Epifcopali
Tom. 4. L 1
Digitized by Google
2 66 Mijcellanea Epifiolarum.
Biterrenfi} prxfentibus etiam viris Rcligiofis Fratre Pontio
Priore Prouinciali Fratrum Pra:dicatorum in Prouincia, &
alijs Fratribus fiii Ordinis, qui fe dicebant audoritate Apo-
ftolica judices in terra nollra contra pcftem hxreticani:
patenter oftendimus , quod Frater Ferrarim , & Frater
\//i7f/waiRaimundi eiufdem Ordmis , qui dicunt fe ha-
bere jurifdidionem aucloritate Apoftolica ad inquirendum
contra ha?rcticos interranoftra,poft appellationem con.
traeos^&eorumjurifdicliionem adfedem Apoftolicamle-
j;itimeinterpofitam, &etiamcontra jurisordmem mani-
fcftetulerein perfonam noftram grauem & erroneam ex-
communicationis lentennam 3 per quam fententiam per-
fonam noftram apud magnos , multos , & graues & in locis
plurimis grauiflima infamia: macula notauerunt. Cxterum
quia nos ad pacem & concordiam Domini noftri Regis
Francorum venimus,& voluntatemac firmum propofitum
habemus , ficut tenemur , purgare terram noftram ab hic-
rerica prauitate s procurantibus & afiiftentibus nobis in
hoc fado Magiftro W//7tf/mo Comberio & focijs fuis Nun-
' tijs Illuftris Domini Regis Francorum ad hoc fpecialiccr
deftinatis j cum inter nos ex vna parte , & didos Fratres
Prxdicatores, tam fuper appellationc noftra, quam legi-
timam a:ftimamus , quam luper excommunicarionis fen*
tentia,quam didi Fratres, ficut nos credimus, in perfo-
nam noftram contra juftitiam promulgarunt : tum quia,
peccatis exigenribus vacantc Romana Ecclefia ,h2ecqua:-
ftio per Sedem Apoftolicam non potcft terminari ; tum
quiaoccafione hujus negotium inquifirionis contraharre-
ticos poteft penitus impediri , nifi falubrc confilium appo.
natur,neforteapud Deum inculparipofiimus,&apudho-
mines diffamari proptcr zelum Catholicx fidci, quam fem-
per dileximus , & in perpetuum defendemus : & quia fum-
moperc aflfedamus purgare terram noftram ab harretica
. foEoitate , & femper , ficut manifeftum eft ,ad hoc in quan -
tum potuimus jdedimus operam eflficacem : & quia mora
difcuflionis prxdidas appclIationis,& periculum fentcn.
tix, maxime propter carentiam Domini Papx , qui fupcr
hoc tantum poteltelTejudex : adiuftantiam didloru Nun-
. ._uo Google
^Mifcellanea Epiftolarum, ■ 267
tiorum Illuftris Kegis Francorum , deliberato confilio pro
honore Dei, & cxnltatione Carholica: fidei , gratis & bona
voluntace oiFerimus vobispricdicbisDominis Archicpifco-
pis 'y vel ii vos folummodo non vulcis recipe^e, vobis £c alijs
omnibus Epifcopis pnefencibus , vei illis quos voluericis
lesitinCyTd ilHs qoosyobis in hoc fa^dnxericisrocian.
dos , qu6d nos cam fuper pnedida appdlacione , quim iu«
Ecommunicacibois iencencia Fiacnim Prxdvcatorum^
ftabimus cognitioni i6e arbicrio Teftro, j uftida
nte j 6c,pl(irimiim a£fe<fbamos, vt hsec qua:(lio me-
diance joftitsa terminetnir; vel iifbnbvobis & didisFra*
tcibiB non placet vc terminecurpef vos , iudicia medianceg
aasAlhremouendum i nobis bihnein mala? fuipicionis fna-
Ceriam , ofFerimus ex abundanti qu6d friper prxmiflis fim.
plicicer ftabimus cognitioni , ordinationi , vel voluncati ve-
ftnc,prout fecundumDeum & honeftatem vcftram om-
nes rimu],vel vos Domini Archiepifcopi vobis adjundis
quos voIucritis,duxcritisordinandLim. Spcramus enimde
bonicace, & juftitia, ac difcretionc vcftra,qu6d infado
ifto perfona: noftra^ , & negotio fidei talicer prouidcbicis,
quod hmx noftra: dc perfonic prbuidebitur in fucurum , &
negotiumioquincionisforcieturefFedlum in omnibusexo>
ptatum. Hujus rd iimt teftes prasdidi Domini Archt^
epifcopi, Epifcopi, & A^bbiacesVillaf-MaenXjfandiTy-
beiii> Giaft(Bnfis> iandi Poncij , de. Quadraginca ^ Sanot
Hilarij , (andt Pa|M#jFdribfis vApfwmarnm, Galliacca:
fis , Grandis fylose « Foncis-frigidi , Bolbonenfis , & alij plu«
limi : Archidiaconi Bicuricenfis, Narboneniis^ Mag^o.
nenfis, Nemaufenfis, Lodouenfis , Tholofanus , Procu'^
ratores Carcaftbnenfis, Prxpoficus Arelacenfis, Nemao-
fenfis, Magalonenfis , Tholofanus , U alij pluiimi Prjt-
laci & Ciend^ «c edam Milice^ & taid.
Ll ij
26S tMifalUnid EfifidMTum:
ANXHm. lyDOFlCI X. KigiiFnmeormm
QAZQNI EfifiofQ Uudminf.
Refefi Epif. XXI.T TNiVERSis prjcfcnteslitcrasinfpcdurisGAzo
Y miferatione diuina Laudunenfis Epifcopus,
f!r^ v« slSr. Salutcm in Domino Noucritis nos anno Domini mcccx v.
,^aa »<!«*. jjp Mercurii in craftino fefti Beatx Mariaf Magdalena:
1 Ep.fc. quafdam literas rcccpiire ,rormam qusp Icquitur contincn-
um tcs. LvDOvicvs Dci graria Franciac & Nauarr* Rexdi-
leao & fideli noftro G azoni Epifcopo Lauduocnfi.Sala.
tem & diiedionem. Cum , ficot accepimiis, dikditt 9C
fidelis noftcrArchicpifcopusRemcDfis pfo enniiimiotie
► quorumdam criminum , luper qutbns apnd com PlTm
Epifcopus Cathalayoenfisfiii diebos ddatosciticit^cerco
indigcat Epifcoporom Domefo fccondum Caoontcn iao-
aiooes^ ac hu)ufaiodi oegodnm perfooam noftiam pb^
rimi^m tangere dignofcaturc Vos attent^ requirimus
rogamus , vobis etiam fub dcbito fideliotis , qni oofais te*
neroini , cenorc pracfcntiaro injungcntcs , quatcnas Silua-'
nedi (extft dieinflantis mtnfis Augu(ti,dido Cathalauncn^
fi Epifcopo pcr candcm Archicpifamm ad rcfponden-
dum articulis fupcr didis crimioibus afhgnata, juxta rcq ui .
ficionem ipfius Archiepifcopi perfonaliter interfitis : iu
qa6dpropterveftri dcfecium ( quod abfit ) ncqueat prx-
fati cxaminario negotij retardari. Dacum Parifijs x. die
lulij , Anno Domini m c c c x v.
In cujus receprionis teftimonium prasfenri transicripto,
figillum noftrum duximusapponendum. Datumapud Pra-
cdlam domumnoftram , Anno & die Mercurij fupradiais.
A«. CB». KO^ERTI Archiepi/cofi Rmenfis.
Rog«Archi. XXU.T) EvERENDis inChrifl»PatribasDominisRo.
tS: 8C K tomagenfi, Senonenfi, Bitaricenfi, tugdunen.
fi Archiepifcopis j Parifienfi , Aurcliancnfi , Camoteofi ,
Educnfi,Lingoncafi,Mddeiifi,Aucifiodoienfi^iuemenfi,
Epifcjpo5
aluruin Pr»-
uiaciarum.vt
SiluoeAuia
MifcellaneA Epifiolarum. 269
Claromontenfi, Mimatenfi, Lemouicenfi, Bethlemitano,
Bajoccnfi , Lexouienfi , Conftantienfi , Ebroiccnfi , Brio cr/im^Epi
cenfi, Maclouienfi, Cenomancnfi, Andegauenfi , Piaa-
uenfi & SantonenfijEpifcopis: RoBERTvs permifiione diui-
na Remenfis Archiepiicopusfalutem & finceram in Domi-
noi;:aritatem. Cum noftrum Prouinciale Concilium a no-
bis& quibufdam SufFraganeisnoftris,acnonnullisaIiarum
Prouiifciarum Epifcopis,pro caufa venerabilis Fratris Petri
Cathalaunenfis Epifcopi, fuffraganeorum, &aliorum Epi-
fcoporum confenfu vnanimi,ex ccrtis&euidentibuscaufis
tunc imminentibus, vfque adnuper practeritam quintam
decimam diem pra?fentis menfis Maij prorogaficmus ^ &
quia ipsa die quinia decima, & alijs duabus fequentibus
dicbus , Epifcoporum numerum , qui juxta Canonicasfan-
Aiones neceflario requiritur in hac caufa,non pocuimus
habere complctum propteraliquorum veftrflm , & fufFra-
ganeorum noftrorum ad hoc conuocatorum ablentiam, 8c
Canonicum impedimentum , virtutc pracdidac prorogatio-
nis , itcrato diclam quintam decimam diem menfis Maij ad
diem Lunx poft inftans fcftum BeatxMaria? Magdalena:
apud Siluanedum eo jure , quo potuimus , continuauimus
&aflignauimusjac dicto Epifcopo Cathalaunenfi,&hujuf-
modi negotioaffiftenti praefentibus coram vobis,eandem
diem & diclum locum aflignauimus , eofdem ad hoc per-
fonaliter citantes ad procedendum in hujufmodi ncgotio
fccundum anteada & agenda, vt jus erit j prout in procefifii
fuper hoc confcdo ha?c & alia pleniiis contincntur : Pater-
nitates veftras,ne hujufmodi caufa defertaremaneat, vel
forfitan indifcufla,in juris fubfidium requirimus & roga-
mus , quatenusdickisdje & loco cum diebus fequentibus
ad hoc neceflarijs,quandiu dido negotiofuerit infiften-
dum,in eodem Concilio nobifcum,& cumSufFraganeis
noftris,quos ob hanc caufam citari decreuimus acetiam
conuocari , perfonaliter interefle curetis ad refumendam
didamcaulam & proceffum eius fecundum retroaAa,&
agenda, & ad procedendum vlcerius juftitia mediante. In
fignum receptionis harum literarum noftrarum figilla
veftra pra:fentibus apponatis. Datum fub figillo nollra»
LI uj
270 %Mifcellanea Epiftolamm.
Anno Domini m c c c x v i. die L\xnx ancc AfccD^oiiein
Domini.
Pmdent i iahulis fi^Ua Archiepifcoporum Rotonutgenfis^
Sitmenfis j Epifiop&imm Qnrwtenfis , Eduenfis « Lingonenlts ,
MtUenfis , Aitii]^i9m& , Nitnraenfis , CUr^mwtenfis,
Mimatenfis^ LmMutnifis^ BethUmkMiiy B jjocenfisy Cpt^
fUmtiimfis s ^fiemfis , Brioccnfu , Maclomenfit^ Cenmtuum»
jk. Perierimt tancuminodd figilU duoniiii£pi(cop»niiD.
MGlDll Ardnepijcopi KfiimAgettfis
LV*DOVl<:0 Rip.
XXIIL Hrenissimo Princlpi Domino fuo cariffimo.
MtuCoflci. ^JDomino Lvdovico Dei grat a Francorum
miUowS- & Nauatrx R.egi llluftri^Capellanusveftcr^GiDivseiuf-
dem permifllone Rotomagcnfis Archiep;lcopus cum rc-
commendatione fe ipfam ad benep'acita veftra paratum,
Hac die louis poft fcftum Pentecoftes rerenitatis Kegia?
literas rccepi , pcr quas mc requiritis , ficut nuper per quafl
dam alias requirendum duxiilis , vt die Lunzpoil infkans
feflum Beata: Mariac Mazdalenz apud Siluanedum.pro
caufa CachalauDeofis Epiftopi intereile curarem. Ver um^
^ Cariflime Oomioe, fcids qu^ diebus aflSgoads in diAo
begocio oon pocui interefle propter cauias fecretas qa^
pon (unc liceris inferendjt, quas in yefhi prasientia & Coiu
iiHj vefbri (ecrete apud nemus Viceniarum dixialias , fict^c
fecordari poteitis : necaifignandis dtebus eiie podem , nec
potero aliquo modo propter cau(as caidem ^nifi velim efle
maius homo Sc praruaricator.&id&cere contra meam con.
fciendam & Jionorem $ quodnon hbenterlacerem quouif.
modo 5 nec veftra clementia , ficut fuppono , id vellcr. Et
fubhacformavobis refcripfiper nunnum,qui didasalias
vcftrasliterasmihi nuper attulit,& literasDomini Archi-
epifcopi Kemenfis. Indierumlongitudinem pcrfonam ve-
ftram confcruet Altiflimus fanam & incolumem fclici rc-
gnifui rcgimini cum augmentograt-ar&honoris. Datom
R ungiaci die louis pra;di^a poft Ve^eras.
Mificltam^ EfifioUxum. zyi
XXIV.A^Lem E NS Epifcopus feruus feruorum De/,
V^CariflimjEin Chriftofilixl o A NNi€ Reginx k.«iu«. .
Franci^ Ulultri , Salutem & A poftolicam benedidionem.
Quia fcimus te,Filia cariffima , de prorpero ftatu noftro
gaudere,fcire beneuolenriam Regiam volumus , c)u6d li-
cec ex incunibeticibus vanjs 6c diuerfis ardtiisnegotijs
Apoftolicam (cdem ioce^oiuer coDfloeQcibiis y curis con.
tiDiiis aoziefiiiir ^ afliftence oobis camen diuina Ciementia,
cbrpoiali ib(picatt Ixumur : quod deve * Filia dtledifliiiiay . i
& caiiffimo in Cliriil» FiUo noftco Plulippo Rege Fiands
UluftrivirotuQ^liberirque Regijs,aiidirequam plorimilm'
Dos prompcoa, quantum com Deo poflumus , ad cua 8C
ipfbriim commoda & bonores deledar. Catterilm tuamf
folomus celfitudinem non Iac3ere,qu6d venerabiles Fsa-
cres noilri P^crus Prseneftiaiis; & Anibaldus Tufculaous
Epifcopi , de partibus Francias ad fedem redeunces pi-as.,
didam : ac nobis , ac Fracribus noftris fanda: Romana: Ec-
de/ia? Cardinalibus,qu^ gefta circa negotia,pro quibus
mifli fuerant, deledabiliter & plenariein Confiftorio re-
ferentes , ad laudem & commcndationem pra:fati Regis
& tuam multa honorabilia, qux Ixcificauerunt mentem
noftram non modiciim, relationi hujufmodi adjeccrunt.
Rurfus pridcm relatu quorumdam pcrccpimus , quoddi-
lecla in Chnfto iilia nobilis mulicr Maria, nata quondam
Caroli Ducis Calabria; sabfque amicorum conniio matri-
monium cum dileAo filionobilivirb CarobDoce Donu
cij per yetba de pcaeleDri concrazit : an tamen (it ?eia reh»
tio hujnrmodi adbuc certitudinaliter ignoramus. Datum
Attinioni qointo Calendas Aprilts « Pootificacus noftri
annopfimo.
Digitized by Google
272 nMt/celUtU4 Efijti^um.
E IV S D E M,
*H. CH.. Jp ANNJB. Ktgau FrMci*.
4.i).Aprtl.
XXV./^Lemens Epifcopus feruus fcruorum Dd
3fn*l5S. V.-* CanlEmx in ChriUo filia: I o a n n i£ Reginae
^Sti^^ Fcanciar lUuftri Salucem & Apoftolicam benedidionem.
MBfcVal^ Serenitadf niae,filia Cariffinu^Iiteras laeta roana secepU
^^^lcii^ mus , incer caeteia coottneoces qnalicer iiis, qiue dsleat»
Drmde" tic "figofo»€>ri£Bmi in Chrifto filij noftri Philippi Regis Fiaiw
R H in lUuftris ac tuus Coofiliariiis , fuper iliis nooiiMibiis ad-
SSMDn!" uerfus Deitm & libertatem Ecclelofticam pcr literas di^
Reg^ ,oe(cimiisqi]ornniniiniksproutdis coofiltjSf hitdie*
btts praBCericts attentatis , tu£ RegiaD magnificendx pro
partenoftra expofiiic,incelJcdis:Tttfiiia ftmedidionisSe
graria? ^ apnd R.egem eundem fuper renocaoone iiQitil*
modi attcncacorum , codem pracfence Decano , precioiM
oporcunis inn(lens,cancicm RexipfeprzmiiJaquoad be<^
ncficia vcncrabilium Fratrum noilrorum Sancfla? Romanai
EccleHx Cardinaiium,ac noftronim & fuorum obfequen-
tium & familiarium duxerar , inciinarus precibus hujufmcw
di, reuocanda ^ quodque pro diuina rcucrcncia, honore
Ecclefi^ ,acnoftri con{iderationc,fupcr plena & intcgra
rcuocationcapud Regcraipfuminfiftereincendebas. Nos
igtcur benignicace tuam Regiam,quamcrgaDcumfinccni
£uocionefuigentero,&ad£cciefiam (andam fiiam efle
propitiam,dDm ftatos nos liabcfeclolerior,oert&pcoba»
nimtts expericDCiA % & poftquam ad fiunmi Apouolacns
apicero diuioa mifoatio nos prouextc,enideoribi^Ieoftnae
indidjs 6c leotinras^ com giariarnm adkmibns muitiplici*
cer tn Dominofiiper bis commendaroos. San^, Fiiia diie.
^iflima, quia nooicacespraBdidae alias inaudirac , (i de iyjt
icinrilla remaoerecaliqua , (ponfiim eiufdem Ecclefiae Do^
minutn noftrum Iesvm Chmstvm grauitero£Fenderenc,
& iram i p fius meric6 prouocareoc, fiiluri anima: didi K egps
ac cclebniari fiii nominis U hoooris» dom^Iqtte inclycas
R.egi«
Digitized by Google
Regta: Frandae obnia cariftegent^gc aJijs pernidofi mini.
.ftfaiencexempla : Soblimitatem cuam rog^mos , & in Do.
rininiMitoti^sexhorcantor^ quacenusilliiQromm^|M||l#»
Mt^gi^i opus perfe^um diligic',6c imperfedicAHili
aUKXEretvcetn Jiac parte filiam conftitueosfpecialem,quo4
«ip^dieiidum reftac fuper reuocatione actentatorumhi^M^
modi , vt ad Dci 6c eiufciem E ccle(!a? fantflx ^uac honorem,
Regb prredidi (alutem,& dilatationem famacfux, plenum
ppus perfecifle Iseteris , apud Regem ipfum procures, ficut
ex tua oblatione benigna fpem nobis dcdiftijfhuorabili-
ter expediri. In tequidem , prxcarifllma Fiiia , illa Rcgina
Efter,qu2!iniquum conrilium quod ad pcrdcndum popu-
lum Dci Ifracl Rex AlTucrus habucrat, imitari fuis pre-
cibus promcruit in falutem , prxfigurata in hoc ca(u , non
abfque magnx laudis pra^conijs & mcritorum cumulis po-
tcrit denotari. Nos aurcm vencrabilibus Fratribus nollris
PaftoriArchiepircopo Ebreduncnri,&(:GuillcImo l- pifcopo
Carnotenfi Apoftolic^ fedis Nuntijs,quos proptcrca defti-
Q^dosad prxfati Regis viri rui & tuam pra:fentiam pro-
likiimus , exprefs^ dmdmos injungendum ^ n ad ce win^
rant principaiicer , U ^OMUlifmmiM^
procedidietapnrmiffis Sdm9LfK^£am\i^fk^^
nMl|ji|iiDa^0rco8an pfaieroaoo^^KwwMiwiSTn» cantactuc
llrlMaaif nri^ riiilVn (t rgf ' rtn nfintf qnadfni trhnimdiijf fml
tilMlM literarum nooitatefc-^pipedi^as concinentium aui
diu i w us q u od fi R ex iple contenta in eifdem Uceris dcli -
beraceac ple«j|%Bduertiflervnnllo modo eas permififtec
afuaCuriaemanare. Nihitominus confidentes qu6d ipfe
cilkmfuper hoc mformatus exifteret, nullatenusfuftineret
quominusadreuocntionemprocedcrct earundem • qu6do
quc talia,vcl fimilia fic diumo & humano juri contraria
non pcrmirrcretquomodolibct vlreriusaduerfus Dcum 6c
ipiam Bcdeiiam y& prxiercim veftris temponbus acteiiT
cari.
Porr6 fuper his, qua: de faciendis proceifibus contra
Kegem Anglix nuper tuaExceilenda nobis fi:ripfic,bre-
uiter refpondemus, qu6d amore pacis quam defiderauimus
&deii4eramus feruentibus deiiderijs,& ne.ipfius poilec
Tom. 4. M m
274 MifceDanea Epifiolarum'.
impediri tradatus per Cardinales Nuntios a jprocciEbuf,
prout oobis fcripferunt , ceflatum extiric vKjue modA.
Nunc vero aliquos de nouo ordinan fiicimus diligenter:
quibus breuiter ordinatis,ilIorum tibi mittcmus copiamj
& eos ablque cundatione faciemus, nihilaliud expedando
vlcerius , expedin. Datum Auinioni Idibus Aprilis, Poa.
cificacus nomi anno quinco.
• A«.CHt. • EPISTOLjE eivsdem
d.»,.Apn. Qi^j^j^ENTl S Pnp^ r/. ad JOANNEM
Re^m FrMcehlO^HNJM Regiwam.
Seu
Priuilegia qusdam Regibus Franc. imperdta.
Qn0dRtK& Megaut iM Ucis iiUirdt£iis fpjkm fmm
tMrmre»
XXVI E M E N s Epifcopus feruus feruorum Dei ,
V^cariffimis in Chrifto filijs Ioanni Regi &
lo ANNi£ Regina: Francise Illuftribus , Salutem & A pcffco-
licam benedidionem. Deuotionis vcftrc finceritas prome-
retur , vt voris veftris , his prxfertim qux ad veftrarum ani.
marum(alutemvaleant,quantum cum Dcopo{Iumus,fa-
uorabiliter annuamus. Veftris icaque fupplicadoiiibusiii»
clinari , vobis & fuccelTofibiis vcnrls .R«gibBi U Rcgpois
Fnpcia: , qui pro tanpofc iberii«,ac mbafh & eonini
cat^KC, audoricace Apolblica , tjcnore prxfeiitiiiiii ia.
dnleennis , vc fi ferfiui ad loca £ccle(iaftico iacerdido (ii^
pouca vos condgeric dedinare,lioeacvobis& illis, inek
jaDuis cl$Hifis»escpinmuoicatis8cinterdi(5tis exclufis , non
pullads campanis ,eriam alta voce Miiiam & alia diuiim
Officia in veflia U fitmiliarium veftromm » ac vos (equeri^
cinin perfbnanim prxfennafttcere celebrare^ dummod^
vos vel iili cauiam non dcderiris interdido,necid vobis,
velill^ conpgeni fpecimim incerdaci, Kaiiiergoomnino
Digitized by Google
Mifiei^^d EffsfioUmm. 1 7 $
Imiinamliceacbaiicpagiiiatn noftrx conceflionis infrin-
giefc, ei waik tenmrio coDnatie. Si quis autem hoc
aneocaie pnerampfcrit» indignadonem omnipocentis Dei,
tt Beacorum Petri U Panli Apoftoloram eias (e nouerit
iocbrrttrnm. DatumAoiiiiomterdo Kal.Miaij>PoDcifica*
tns noftri anoo nooo.
E 1 V S D E M. f- c-»-
Quod poffimt eligin Confiforem.
XXV II. E M E N s , &c. Cariflimis in Chnfto filijs
V_/IoANNi Regi.&IoANN;£ Reginx Francix
Illuflribus , lalutem & Apoftolicam benedidioncm. Be-
nigno funt iila vobis concedenda fauore, per qua: , ficut pife
defiderare videmini , confcientia: pacem , 5c falutem ani.
mac, Deo propiciojconfequivaleads. Hinc e(l quod nos
v.eftrisdeDods fupplica^ioiiibos^iadibad , vobis , & fuccef^
ibribns veftris RegibaiiSDBiegiiii Flandz, qui poo tem.
pore fiieriot , ac ▼eftram 8c eoram cutlibet » auAoritate
Apoftolica^ teoorepndeDciam in perpecunm todalgemus^
vcveftrum , &eonim quilibec aliqueiii idonenm & fli(cre-
taiiilh«fl>ycenni»in fuum po(nteIigefe Cmi^feflorem^qut
qnotiens vobis bc fucceHoribiis veftns opportunum fue-
m,con(effionibus veftris , 8ceonnn diligeoter audicis, pro
comiBiffia vobis, &eis debitam abfoludonem imjpendar,
& iAjQDgat p<:cnitentiam falntarem , edamfi forian ralia
fuerint propter quac Sedes ApoftoJica fic merit6 confulen-
da. Nulii ergo, &c. Si quis, &c. Dacum duodedmo Ca-
leod. Maij, anao nooo. . • t:
. E IV S D E M. c««,
QmaCm^jifiorpouftmuure uou^t^ jummenu
eorum,
XX VIII. ^ L B M B « s , &c. CariiEmis io Clirifto ttjs
loAiniu .aegi j 6c ioAifNA Jlegioc Pnol
M m ij
uiyiiiziud by Google
276 Mifcellanea Epijiolamm.
cisc Illufliribus , Salutcm 6c Apoftolicam benedidionem.
Votisveftris libentcr annuimus ,iispra:cipue perqujB,fi.
cuf pie dcfideratis , pacem , 8c falucem anim^c , Deo pro-
pitio conlequi valcatis. Hinc eft quod nos vcftrisfuppli-
cationibus inclinati, vobis, & fucceflbribus veftrisRegi-
bus &Reginis Francia:,qui pro tempore fuerint,ac ve-
flrum,& eorum cuilibet , audoritate Apoftolica, tenorc
prxfentium in perpctuum indulgemus j vt Confcflbr Rc-
ligiofus, vcl fecularis, quem veftrum & corum quilibct du.
xerit eligcndum ,votaper vos forfitan jam emifla,acper
vos, & fucccftorcs vcftrosin poftcrum cmittenda,vltrama-
rino ,ac Bcatorum Pctri & Pauli Apoftolorum , ac cafti-
tatis & continentia: votisduntaxat exccptis ^ nccnonjura-
raenta per vos pra[:ftita,& per vos & eos pr^ftanda in pofte-
rum , quac vos & illi feruare commodc non pofletis . vobis
& eis commucare valeac in alia opera piecatis, prout fe-
cundumDeum,&animarum veftrarum,& eorum faluti
viderit expedire. NuIIi, &c. Si quis, &c. Datum Aui-
nioni x 1 1. Calend. Maij , anno nono,
E I V S D E M.
QuodConfefior in exercitu poteftdare licentiam .
roefiendi cdrnibus,
XXIX./^Lemens, &c. Cariffimoin Chrifto filio
V_v loANNi Regi Francig Illuftri , Salut€ & Apo-
ftolicam benedidionem. Prouenit ex cua^ deuocionis affe-
du , quo nos & Romanam Ecclefiam reuereris , vt pccicio-
nibus cuis , quantum cum £)eo poiTumus , fauorabilicer an.
nuamus. Cumicaqueexcenore cuse pecicionis nobisexhu
bica; nunc accepirnus pro guerris imminencibusfarpecon-
tingac ad ioca , qux non mulci!im abundanc pifcibus, ce cum
cuo exercicu declioare , nos cuis fupplicacionibus inclinaci,
vcConfeflbrcuus,&fucceflbrum cuorum Regum Franci^,
qui pro cempore fuennc,quem cu vel illiduxeris eligen-
dum , cibi & eis , ac tuis , & illorum familiaribus , & omni-
bus alijs qui cecum,& cum cis in eifdem guerris Rierinc^
Digitizeo l .,
MifiilUnea Epiftolarum.
vefcendi carnibus,quandiu in hujufmodi guerris fuentis', tu
&illi, etiam diebusquibusearumefus ^ facris Canonibus
eft communiterintcrdidus/exris Ferijs,ac Quadragefimaj
necnon Natiuiratis Domini , Pentecoftes , Aflumptionis,
Beat2c MARii£ Virginis, & Beatorum loannis Baptilla:,
& Apoftolorum,ac Laurentij Martyris,& rolcmnitatibus
Omnium Sancborum,Vigilijs duntaxatexceptis,dum mo.
do tu vcl ilii juramento vel voto ad abftinendam eius hu.
jufinodi diebus illis alias non ficis adftricli ^ licenciam auclo .
ritate Apoftolica concederevaleat, c^mid Confeilbrhoc
friobmi^rcto^ ergo ip(iuscoDfe{eotiam
doinaimtf : qmmfciiiqne (bhRis}& xonfum ac
cbQAitlitiofiiDUS& prinilegijs Ap^Cloiicisnequaquani ob-
ftiiltib|tt , audofiiate Apoftolidi tlbi , & dfdem liicceilb-
ribus Jiidulgemiis. Nnlli^ &c. Siquis,&c. paturo Aui-
nioai, amio oono.
EIVSDEM..
I^uod Confiftor d^fpenfArc potefi de jejuuijs , ^c.
d$ eonfilio Medtcorum^di^UfJHnemA uamimm
XXX./^Lemens , &c. CarifTimisin Chrifto filijs
v^IoANNi Regi & loANN^ Reginaf Franci^
Illuftribus,Salutem& Apoftolicam bencdidionem. De-
uotionis veftra? i^icericaspronieretur,vc votis veftris,quan.
t&m cum Deo (loflamus, fiiuoiabiliter annuamus. Hinc
cft qn6d nos valris rupplicationibus inclinati,vobis, £c
iiioMflbiibas Regibus & Keginis Frandas , qui fiierinc pro
€empore« ac yeftrum , U eorum cuilibet , audoritate prs^
ien tium indulgemus , Tt Confeftbr idoneus Religiofiis , vel
iecnlaris,quem quilibec veftrum habet, vel vos . & eos
ihipofteruni haberp contigerit , vobifcum , 6c cum eis , yt
«lieDus quibns jcjunia per Ecclenam infticuta funt, jejunare
minim^ tcneainini : acetiam przdiflis , & aiijs diebus , qui-
. bus cfus camium eft prohibitus de confuetudine , vel de
jure, carnibus vefci poffitis, de confilio tamen Medicorum,
quotiettsCoofeffor^&Medici pra?di^i hoc vobis, ficeis
Mm iij
278 ^Xifiellanea Epiflolamm'
videbicurexpedire. Quorum videlicet Confeflbris & Me-
dicorumconfciencias oneramustConfticucionibus Apofto-
licisconcrarijs nequaquam obftantibus,audoritace nofbra
valeac diipenfare. Nulli, 6cc. Si quis, £cc. Dacum^ vt [upra.
E / rs D E M.
0 *
§luoi Rex ingredi potefi Momt/lerhm
indu/kmm,
XXXI./^Lbmbns , &c. Cariffimo in Chrifto filio
\^ I o A N N I R,egi Francia? Illudri , Salucem &
Apoftolicam benedidioncm* Eximia? dcuocioiiis fince*
ricas^qaamad nos 6c R.omanam geris Bcclertam , promc-
recur,vcqi«canobis fupplicicer poftulas atFe<fJu cibi bene-
uolo concedamus. Hinc efl quod nos fupplicationibus cuis
inclinacijCibi, & ruccefToribus cuis [iegiDLis Francia?,qui
fuerinc pro cempore ,aucT:oritace Apoftolica , cenore pra?-
fcncium indulgemus , vc quociefcunque cu , & diifli (uccqC-
fores, voluericisprofpiricuali confolacionevcilra cum qui-
bufcunque perfonis macuris &honeft:is , quas ad hoc duxe-
ricis eligendas, Monafteria Religioforum, & Rcligioni-
rum , eciam inclularum , quoramcunque Qrdioun) exf-
ftanc, quilrarciinqueCoofticnticNitbttsApoftoIiG&tcSca*
tutis , Confiietudinibns Monafteriorom & Ordinuln prae-
didoram contrariis, neq uaquam obftantibiis Jiber^ ingrCr
di^acinibicomecfere & biDere,acineirdemJklonafterjfi
Religioforum pernodare licit^ valeatis , duaunoddrad id
accedac afrenfus eorum , vel earum, qui ,vel quad Monafte*
rijs ipfispraeiiint. NuUi » ecc. Siquis, &c.Oatttm.fri/ispAi»
E I V S D E '
Sluod Rex poJJitfAcere cclehrare Juper Altareportd-
tHe in pra/entia/m, tS gentiMmitttwcitmfitL
XXXII /^L E M E N $ , &c. Cariffimo in Chrifto filio
. o A N N I Re^i Fraocja: Illuftri) SaUitem ^
Digitized by Google
Mijcellanea Epiflolarum. .279
Apoftoliotm benedidionem, Eximia: deuotionisfincerN
tas , quam ad nos & R omanam geris £ cciefiam , promere.
tur vt petitionibus tuis , illis prsefercim quas ex deuotionis
feruore prodire confpicimus , quantCim cum Deo poflu-
mus , fauorabilircrannuamus. Hinc eft quod nostuisde-
uotis fupplicationibus inclinati , vt liccat tibi , &fucceflb-
ribus tuis RcgibusFrancise 5 qui pro tempore fuerint,ha-
bcre Altare portatile cum debita reuerentia & honore,
fuper quo quoticfcunque pro gubernacione & defcnfione
Regoi tui Francix te , & illos , perfonalicer efle concjgenc
in ezpeditiooe guerrarum , in tentorljs veftris , in locis ca.
menaliiscongroentibas&lioneftis , poflitis pcr proprios,
vel aliosSacer(iotesidoneos, R egulares vel feculares^Min
fim , ac alia diuioa Offida , (ine jurisalien i praj ud icio , in
tua&gentiuflTtuiexercitus&eorum prsfentia iacere ce«
lebrare,tibi, & eifdem focceflbribus cuis in perpecuum,
au(5^oritace Apoflolica , cenore praefentium indulgemus.
Nuiii ) &c. Si quis, &c vt fuffa.
E IV S D E M.
^god PfiUaiMf ulAriMS coram RegCy fiu Rcgina^
cottferre potefi nmum MMum (d^ quadragines
dies Indulgentia,
XXXIII./^Le M E N s , &c. Carifllmis in Chrifto fi.
V^lijs loANNi Regi , & IoANNi£ Reginx
Fiancia? lUultribus , Salutem & Apoftolicam benedidio.
nem. Vt erga Oeum ^ fedem Apoftolicam eo amjplids
▼eftrae creicat deuotionisafieto , quo iedem ipfam beoi-
gnioiemin Teftris opportunitatibos vosienieritis iouenif^
te. Oeuotionls veftrar precibus inclinati , vc quotiefbun.
que aliquem Praclatum tn Pontificaiibus folemniter in
veftra , & fucceftbrum veftrorum Reg4im , & Reginarum
Franciap,qui pro tempore fuerinc,& cujufl 1 bet,& veftrum,
£c illorum prsefentia Miflam contigeric celebrare j idem
PcaBhaiSVobis^6ceis,ajCoroaibusibidem aftantibus Mii*
2Zo Mtfcellanea Epiftolarum.
(am hanc deuot^ audientibus, vere pocnitcntibus & con-
fcflis vnum annum & quadraginta diesdc injundis , vobis
&eis,pacnitenr'jsauinoritatc Apoftolica relaxare valeat,
vobis & cirdem fuccefforibus in perpetuum, audoritate
ApoHiolica , tenore pra[:iencium iodulgemus. Nulli , &c»
Si quis , 6cc. vt Jufrj, ♦
E IV S D E M.
^od Confefior Regist^K^gina , eisfemel in moftis
articulo , 6* quotie/cunque pro Regni defenfione
imminet periaUtm » pUnam nmi^aium pecM^
tormn imdmlgm poffit*
XXXIV./^Lemens, &c. Cariflimis in Chrifto fili}s
V^IoANNi Regi , &:IoANNiE Regina?Fran-
ciar llluftr bus , Salutem Apoitolicam benedidionem,
Deuocionis vcilrx finceritas, quamad Deum & Ecclcfiam
Romanam geffiirehadenus&gcrere comprobamini , me-
rito nos inducit , vt veftris petitionibus, illis pracfert m qua?
deuotionis augmentum , 8c animarum veftrarum (alutem
refpiciunc , quantum cum Dco poflumas , fauorabilicer
annuamus. Veftris icaque ftipplicationibus incHoaciy vobiSy
& fucceflbribus veftris Rceibus & Reginis Ffaocix^qui
foerinr pro (empore , 6c veftnmi & eonim cuilibec auAoi.
ritate praefeodiuo iodulgemus : vc Confeflbr, qo<Q| ▼e*
ftruin & eorum quilibet duxericeligendum » oniDkiai pee-
cacorum veftrorum&ftionim, deqnibnscorde cooiTfriflc
ore confcfli fuericis,pleoam remiHionem vobf$,inftnce-
ritatc fidei & voifiace Romaoje £ccleiiae , oc obecUenaa 9t
deuotione noftia, vel fiicceilbnim noftrorum Romano*
rum Pontificum canonice intranrium perHftencibus , (e-
mel in morcis articulo & etiam quories pro Regni veftri
defenfione imminere vobis,& eis morcis pcricuTum veri-
fimiliter formidabunc, audoricate Apoftolica concedcre
valeat : fic tamcn quod idcm Confeuor de his , de quibus
fuenc alceri iaus&^o ^icieada , eam vobis ^ £c eis per vos ^
vel
Digitized by Gopgle
• Msfeetknea EfifioUrum: 2%\
vcl per ipfos , fi fuperuixeritis j vel per hasredes veftros , &
eorum, fi tunc vos 8c tlli fortc tranUeriris,feciendam injun-
gat^quann vos, vcl illi facerc •eneaminijVt pracfertur. Et
ce , quod abfit, propKr hnjiifiiiodigrariam reddamioi pro.
clidoicsadillidBiQpomriima«k&m^^ qu6d
cx coniidcntit fcniiioiik hujaiinDcB^altijqt ibn^coiii.
imtieven , Milia srambr. icmifiD vDbif & alijf
nalktciii» fuffiagecur. Nalli,&c. Siquis^&c Daittm,
E IV S D EM.
4mt mteriid $h diqno.
XXXV. L E M EN s , &c. Cariffimis in Chrifto liliji
iIoANNi Regi,6c loANNvE ReginseFran-
ciap Illuftribus, Salutem &Apofto]icam benedidionem.
Ob veilrorum exigencia mencorum ,qmbus vos largitor
bonorum omnium iniigniuit, iibencer illa vobis concedi*
mus, per qux non folikm veder, icd & fucceilbrum ve-
ftrorum ftatus craDquiUo paois mufumioe fitkiacur. Veftris
kaqiie foppliaiCiiMihBi tpdiniri , vt nirilaiio/vieilias, U
iMCeflDfwn vcllmrttiMiii^ ae Reginanwf aacaeqi|i
]■# iciBpofiecnennE 9 e6fiSBHntt|i K eon^
ftettiom Ab paaii*enm(M»eftue, pcfiaoascicoanini»
aiiadDoit ant.inievdllfti icaccDcias ppomokare , aucirobii
hn iffis ingreilum Ecdefix inKrdiceKevaleacnhfiiDeSB»
^ ApoftoTica: fpeciali nundato , iaciente pleaam lc tt
preffim ,ac de verbo ad verbum de liac indingei] itMtrocn*
tionem^ vobis & eifdcmiaoce(2bribas in perpecuum au(5to.
ritate Apoftolica , tenoreprsfentium indnlgcintu- Nulli,
&c Si quis>&c. Dacum,«tf /i^nc.
Toin.4. Na
2%z 9MifiilUni4 EpifioLsmm.
E I V S D E M.
Huod Rex ^ Kcgina, pofiunt fkcere celebrarc ante
diem circA diumam lucem , Alta fvoce , cum ^ua-
iitMmgpti<mmexigit^4rcetmmm%ftmtdo.
XXXVI. L E M E N s , &c. Cariflimis in Chrifto filijs
\iIoANNi Regi , & loANNit Rcginx
Francix Illultribus , Salutem & Apoftolicam bencdtdio-
nem. Sincerx deuotionis affedus,quemadnos&Roma-
nam geritis Ecclefiam , promeretur vt voris veftris fauo-
rabilicer annuamus ^ illis prxfertim perquac, iicuc piedefi-
deratis, diuinis Officijs incenci cxiftatis , & ipiritualis /aluds
vobis proueniac incrementum. Hinc eftqu6dnosveftris
fiipjplicatioiiibiis iocfiMCi , vc Mitfam aotcquam illiicefeit
diei,circa tamcn dioniam lacem , cum qualiiatnegoao*
inmpfocempoceiDgruentiam idezegeric, liceac votoft
raooeflbribns veftris Regibas 6c Regiois FfandR)''^
pro cempoic fuerinc , ac veftrum & eoram coilibet pec
propriom , vel alium Sacerdotem idoaeom in veftra , 6C
eorum pndenria , eciam alci vooe facere celebrari j ita
i]o6d id nec vobis, nec illis, aoc Sacerdoci calicer ceie*
toori ad cnlpam valeac impucari ; vobis , & eifdem
liKceflbribas veftris in perpecuum^au^oricace Apofto.
lica , tenore pracfenrium , fpeciali grarii indulgemus: pro.
uifo quod parce hujufmodi conceffione vtamini , quia
ciim in Alraris Officio immoletur Dominus nofter Dei
Filius Iesvs Chilistvs , qui candor eft lucis xterna»,
eongruic hoc non in no&is tenebris fieri , (ed ia
NuUij &c. Si^uis, ^ Dacum, vt {npa* .
■ •
»
^ kju.^cd by Googl
MifielLmes Efifidarum. 2%%
EIV SD E M.
^oi Clmdjmu^ tifimUMns Regis @^ Regisut
non pofsunt propter participdtionemetmexeolU'
municAtis excommwttCMri ma/ori excommuniat»
' ' tione, nifi commuuicent iu crimine criminofis,
XXXVII L E M H N s , &c. Carimmis in Chrifto fi-
V^lijs loANNi Regi , & Ioann>e Reginx
FranciaBllkiftnbus, Salucem & Apoftolicam benedidio-
^ nem. Progenicoruin Telhtmim, qui fide prxclari & de-
'aQfToneimeefifiwramortliodoxaefidfei
•liafticcpaDciianckfmroits , inenaoriain tecolentes \ & in.
cnetftes qo^d in liis vtfbgia imitamini eonindem ; iibenter
«oftrisvotb «ifioinsiis,& vosin defiderijs <]iiantQmxttni
•Deo poilumiis pra:uentmus.'Ci^m igitor , ucut ex parce
i^ielbanoftris eft anribus inctmatum , nonnullt Prxlati Re.
^ni Francix , aceomm Officiales, & lodioes ASede Apo-
»oliGa,& a Legatis ipiius delegati , & execucoret liuiii^
modiperfbnanim , c5m aliquosftbi obedire nolentesvio*
culo excommunicacionis aftringUDC , in participances ex-
communjcacis hujufmodi non folum in crimine, fcd alio
modo , excommunicationis & interdidi pracfumunt fen-
centias promulgare : veftris precibus inclinati audoritate
Apoftolica vobis,& fucceflbribus veftris Regibus&Rc-
ginis Francia? , qui pro tempore fiierinc , tenore prasfen-
tium indulgemus, vt fi quando veftros, & didorum Regum
&Reginarum Capellanos, & Clericos juratos ad veftram
tceonim familiam,iiujiifinodi eKComnnmicans commu*
nicarecootingat, propcor hoc inajoris cxconiiminjcatio.
nis laqueo , vel etiam inteidite nequaquam li^ari poilintf
daininod6non commaoiccot iacrimine crinmiw» Nnt
li, ta.' S-qnijr, to. Datnm, vt jBpra.'
Nn ij
2S4 t^i/celUnea EfifioUmm.
E IV ST> E M.
Qmd KeBores Ecclefiarum , dd quos Rex ^ Regins
declimnt , fofsunt SAcrAfnenta eorum
famHdribufmimfirare.
XXXVIII./^Lemens , &c. Cariffimis in Chrifto
V^filijs loANNi Regij&IoANNiE Rcgina:
FrancuBlUiiftribusjSalaMni & ApoftoKcn» benedidio.
sem, Esokicdeiioiioiusaffisdus , qaem ad oos & Roma.
nam gcridsJBcdeiiaro, promefecur jyt ia liisquac per(b-
naromirobisobftqiieDdumanimariim iakncm refpiciunc,
▼oris veftiii quantiim cum Deo pofliiroas fiuiocabilicsr
annuamus. Hinceftqu6d nos veftris (appiiGaoonibiiiiiip
clinari, vc Parochialium Ecclenarom , ad quarum Paio»
chias vos, 6c*iiiGceiIbres veftros Rcges U Regiaas Fnw
dae , qui pioiempore fuerint , ac veArum, & eoromqafni.
liber , cum gendbus & familiaribus veilris , & fuis cooijiff^
ric dcclinare , Redores , vel eorum locum cenentes^ gen.
tibus & familiaribus ipiis , quocies expedierit.niiniftrare
valeanc EcclefiaAica Sacramenta , quioufcunquc Condi*
tucionibus Apodolicis, & Scacucis Synodalibus, aucalij^
concrarjjs nequaquam obilancibus , jure Ecclefio? cujus.
libecalcerius femper faluo: Vobis^&eifdemfuccefloribus,
aud;orirace prxfcncium indulgemus. Nulli, &c. Siquij^
Dacum , vi fypr^i.
£ I F S T> E M.
^Mod ^hmeHms fro Rege @^ RcginJt enmm dies
di injun^ fmitentiji juslibet die reiaxantur.
XXXIX. /^L£MBNt,8Ec OuriffimisinChRaofi^
loAMfii Regi,& loANHiE Rcgins^ FsaDd»
Iliuflribus , Sahicem ic Apoftolicam benedi^li onem. Sin*
ceriutis veftra? vota (i pra?claris pofTe eiledibusacljuoari
promerencar deuotis U pijs Chrifticolaram interoeffio-
Digitized by Google
jMifcellanea EpifioUrtm. 235
cibus apud omnium bonorum largitorem ; vt igitur, eo-
rum adjuti fufFragijs^hujulmodi interceflionum efFedum
multiplicatis interceflionibus facilius confequi valeatis:
Nos confiderantes vcftrse deuotionis afFc(5ium, quem ad
nos & ad Romanam geritis Ecclefiam , omnibus vere poe-
nitcntibiis & confeflis , qui deuotis orationibus pro fingulis
veftrum , 6c fuccelTorum veftrorum Regum & Reginarum
Francia:qui pro temporefuerint, quandiu vos&illi vixe-
ritis,jpro incolumitate veftra,&poft veftrum &illorum
decefium , pro veftrarum & illorum animarum falute di-
uinam mifericordiamimplorabunt.fingulisdiebus, quibus
apud Dcum hujufmodi orationes cfFuderint,de omnipo-
tcntis Dei mifericordia , & Beatorum Petri & Pauli Apo-
ftolorum eius audoritate confifi ,centum diesdeinjundis
cis pocnitentijs mifericorditer relaxamus Datum,i// fupru,
E I V S D E M.
Quod cUgere po/suntConfe/soremy qui eos 4hfoluAnt
f excommumcationis Jententiam inucurrerint
propter manuum inje^ionem in Clcricos,
XL /^Lemenj ,&c. Cariffimisin Chriftofiliis Foanni
V^Regi,& loANNiE Reginac Franciae Illuftribus,
Salutem & Apoftolicam bencdidionem. Veftra: deuotio-
nis finceritas, quam ad nps & Romanam Ecclefiam geriiis,
promeretur , vt defiderijs veftris , in his potiffimc quac ani-
marum vcftrarum falutem refpiciunt,opportunis fauoribus
annuamas. H inc eft quod nos veftris fupplicationibus in-
cIinati,vobis & fuccefForibus veftris Regibus &Reginis
Francix qui fuerintpro tempore , ac veftrum & eorum cui-
hbet , aliquem difcretum & idoneum Preftjy terum , Rcli-
giofum vel SecuUrem ,in vcftrum& corum poflitis eligere
ConfciTorem , qui vos & eos d fcntentia excommunicatio.
nis,(iquamvos&ipfbs cootigerit incurrere propter ma-
nuum injedionem in Clcricos &pcrfonas Ecclefiafticas,
etiam vfquead cfFufionem (anguinis inclufiuc , citra tamen
morcem vel membri (nutilationem,audoritatenoftrajuxta
N n iij
2 $6 Mijcellaned Epifiolarum.
formam £ccle(iz abfolucre valeac, injunAls vobis U
luper his poenirentia faluMri, & alijs qua? dejore fuerinc
uijungeocU. N ulii , &c. Si quis , &c. Oacum , vi foft^.
E I y ST> E M.
, §iuod 9imo potefl m timm RegU ^ Kegmm
' interdicii /enteutmm promulgw ab/^ue
AuSioritAte ^fofioUM.
XLI.^^Lemens, 8^c. Cirifimis ia ChfiftofiJijs Ioanni
V^Regi, & IdANifirRegin» Ffandclliuftiiba»»
$a]ttcem& Apoftollc)iro^lmedi^'oneai. Illocaricaciiaf.
ieduRegalem exocliei^iam aiimleiamar, 8c fic voscaa.
«)aam (Mialei U, deuocoa Bcdefiae R omanac filios («Kjere
corde diligimus» vc vocis veftris fauorabilicer annuences,
peticiones Regias (quancumcum DeopofTumus) adexaa-
d cionis gratiam admictamus. Hioc eftqudd nos veftris
iieuoris lupplicacionibus bemgnum imperrientts afleii»
ii]m,vobis & fuccefToribus veftns Kegibus dCRegmrs Fraa-
dac , qui pro tempore fuerinc ,audoricace Apolfcoltca , ce-
nore prjrfent um induVemus, vc nullus poffic in cerram
vcftram , & eorum incerdicli fentcnciam promulgare abf-
que mandaco vel liccntia Sedis Apoftolicx fpeciali : volu-
mus camen conccffionem noftram hujuimodi ad cerras Ba-
roaum,& aliorum, qua^ k Rege Francix, qui eft & qut
eric pro cempore , cenencur aut tenebuntur in feudum,5c
ad terras quas Regina: Frapcia; pro cempore exiftences ha-
benc,& balNCurae fimc depacrimonioproprio , aut aHas}
nififerim peraenaintadeafiiemalicciusldoiiacionis pr».
pter nupcias^nulocalici} racione, alfqumiiainoo emdi:
diftriAius InliibeDces, ne fi ali<|tti fonaa coocmcoiioefio-
aem iuijufmodi fcnteotes in fainuitnbdi vcftms , a«c eoroiw
demfiicceflRmim terras^iacen&bt icmentiam promulga»
repc, occafione promulgadonis hujufnK^di qaoais pauio
leucolorequaficOyperGiiriamRegiam tiaiMiK^r in cau.
fam , aut emcnda propter Ci ab eisaiiqai CKipciir. NoUi^
&€• Si quis, to. jDacttm,«ryir/nf«
Digitized by Google
MiJciUama EfifiolarMn. zt?
EIVSDEM.
Qmod mon tinnmtmrMi fijlitmtiomm bommm , nifi
his qui ad notitiam eorum 'vemrint^fed
eleemoffnii compenfanda.
XLn./^LBMEMs, aec. Caiiffiioisio.Clirifto iiltjs
V^IoAinii Regi & Iokhhm Re|iiiae Fnnci«
Uluftnbas» Saliicein& Apoftolicaro benedi^nem. C^n
in fobis ^lai!^ bomints ▼chfifi|iie fexos tods ddidenjs
afEedleiBus , nos volentes coniciCDtias veftnc /bper feiticii-
cione bonorum ( (i qu£ ad vosex progenicorum veAroruin
fucceflione, vel aliis forc^ penieoeric} facicnda his quorom
£unc,(li€ec, ficuc afTerids , ne/aatis ad reiticucionem alL
auam bonorum hujuiinodi aliquibus vos ceneri ) pateml
diligcnciaprouidcre : vobis,&fucce(Iorjbus vcftrisRegi-
bus& Reeinis Francia:qui pro ccmpore fucrinc , au<flori-
cace Apoltolica ,cenore prserencium indulgemus, vcelec-
mofynjc , quas vos & illi facitis , & facietis in fucurum , ce-
danc loco refticucionis didorum bonorum. Veruncamen
fcirevos volumus,qu6d fi vobis confticeric vos ceneriad
refticutionem bonorum talium j & perfonas , quibus refti-
tucio fieri debeac , ad veftram nocidam peruenire concin-
gat , vos ipHs booa eadem refticoere nifailominus ppor-
tebic. ISuIli , &c. Si quis , &c. Datom , vt fupra^
E I V S D E M.
Quid pofiint eligere Confefsarium , qui iUis^ |gP
miJhilmJmdmignmmm^uJtins Cmtfiffiimitttt,
miJm tmfiwre.
XLIII./^Lemens, &c. Cariffimisin Chrifto filijs
V-ylOANNi Regi , & loANNit ReginaeFran-
ciapllluftribus , Salucem 6:ApoftoIicam benedidionem.
Benigno func vobis illa concedcnda fauore , per quac , ficut
. pie deiidecatis^xobis o.b{e<]uente% aDiinarumfuarMmialuu
288 Mtfcellanea Epiflolarunj.
tcm Dco propitio confequentur. Veftris itaaue fuppliai-
tionibus inclii^uti, vobis & fucceffbribus veuris Recibus
&Rcginis Franciar,qui pro cemporc fucrinc,ac veftrum
6c eorum cuilibct , au<fVoritace Apoftolica , tenore prxfen-
tium in perpccuum indulgcmus j vc quocielcunque in guer-
ris vna cum veftro & eorum exercitu , vos & illos contige-
ric incerefle, Confeflor fecularis vel regularis, quemqui-
libcc veftrum & corum duxerit eligendum j vel eius fodus^
aut veftrac auc illorum Capellx principalior Capellanus j
fcu ille vel illi Sacerdotes idooci , quos ipfi vel eorum altcr
ad hoc duxerint deputandos quoctes lucrit opportunum
omnium de exercitu , & in fcruitijs vcftris cxiftencium,con-
ftllionesdiligenteraudire, eifquc de commiflisabfolutio-
nem impendere , & injungere pcenitcntus lalucares : ( nifi
forfan talia fucnnt , propter qua? fit Sedcs Apoftolicame-
lico confulenda ) cifquc miniftrare valeat Ecclefiaftica
Sacramenta j felicis recordationis Clcmencis Papx V.Prx-
deceflToris noftri,& quibuslibec alijs Confuecudinibus Apo-
ftolicis concrarijs nequaquam obftanribus : lure Parochia-
lium Kccleflarum , & cuiuslibec alterius , in omnjbus lemw
per ialuo. Nulli,6cc. Si quis,&c. Datum, vt Jupra,
E 1 V S D E M.
NuQt liceat CApeUdiKegias tntfrdiSofiipp^nere.
X LIV. E M EN s , &c. Cariflimis in Chrifto filijs
V^^oANNi Regi, &IoANNvE Rcgina: Ffanciat
llluftribus, (alutem & Apoftolicam benediSionero. llla
filialis deuotio,& diIe<ftio fingularis ,quam clara: memo*
nicprogenitores veftricrrca prxdeceilbres noftros Roma-
nos Ponrifices & Romanam EcclefiAm habuerunt , & in
qua vos illis velut h^redes legirimi h^ercdicario jure fucce-
dicis, nos in eo conftituit propo(ico volumaris^ vc in his quae
a nobis veftra CelficudoRtgia daxcric poftulanda, fauo-
remvelimus vobis Apoftolicumimpertiri. Eapropter vc*
ftrisdeuotis precibus benignum imperttentes aflenfum,au.
^of icate Apoftoiica , tenore prsicncitim firmiter 4nbibe«
mus,
Coogle
nMifceilanea Epifiolarum. 289
muSjVtnulli liceat Capcllas vcftras, &: fuccelTbrum veftro-
rum Regum . & Rcginarum Francix , qui pro temporc
fuerint,6«: cujuflibetvefl:rum,&: eorum in perpetuum, Ec-
clefiaftico fupponere interdidlo, nifi dc licentia Sedis A po-
ftolicarfpeciah. Volumusautem quod inhibjtio noftra hu-
jufmodi ad illns duntaxat Capellas Reginarum Francur,
quac funt & crunt pro tempore,exrcndatur, qua: confilhmc
confirtent in rerris quas diclix Rcgina: habenc fic habitu-
ra: funt tantummodo , aut caufi donationis facla: , vcl ipfis
facicndarproprcr nuptias,aut dotalitij ratione. Diflriclius
inhibcntes nc fi aliqui forfan contra Conccflionem hujuf-
modi venientcs , m hujufmodi vcftras & eorundem fuccef-
forum Capcllas interdich fcntcntiam proinuI^arcnt,occa-
fionepromulgationis hujufmodi , quouis pallio fcucolorc
quxfito, per Curiam Regiam trahanturincaufa,autcmcn-
da proptcrea ab eis aliqua exigacur : Nulli, 6cc. Si quis, dcc.
Datum , vt fupra,
E I V S D E M.
Jndulgentid conceditur funius anni ^o. dierum
quAndo dedicAtioni^el con/ecra.tioni Ecclefi^
intere/se contigerit.
XLV./^Lem ENS, &c. Carifiimis in Chrifto filijs
\^IoANNi Regi , & loANN^ Regina* Fran-
cia? Illultribus,Salutcm &ApofloIicam benedidionem.
Eximiac charicatiszeius , quam ad vos & veftram Domum ^
iriclytam gcrimus , noftrum inftanterfollicicatanimum, vt
vos & illam praclucidis meritorum titulis infignitos , pr.uro-
gariuafauoris Scgratix profequcntes ,circa ea no^ facilcs
& bcneuolos impendamus,per quar vobis &: eis, Domini
fauentc clemenria,honoris & exaltationisgrande proue-
niat incremencum. Veftris itaque fiipplicarionibus incli-
naci , quociefcunque vos &: fuccc/Fores vcftros Reges U
Reginas Franci^ , qui pro cemporefucrinc , & quilibcc vc-
ftrum&: eorum,ad alicuius Ecclefixvcl Capella: dedica.
Tom. 4. O o
290 t^i/ceUanea £pifioUrum*
aooemTelconfeaationem irevel interefJe ibidemcootU
gerit,yobis & cis,ac obtcntu veftro & corum , omnibut
«lijsvere poenitentibus&confeflis^qui ad eandem Ecclct
fiamvcl Capellam caufa deuocionis accellerinc,illadie dc
omnipotencis Dei mirericordia,& Beatorum Pecri& Pauli
Apoftolorumciusauckoritace confifi, vnumannum & qua.
draginta dies de injundis vobis & eis pocnitentijs mileri-
corditcr relaxamiu. Nulli,&c.Si quis,&c.Datum,v//ar/>ri.
E I V S D £ M.
Prtcdicator qui cofdm Rege (g^ HegiM verbum Dei
froponitypotefi Audientihus unum annnm t^^o,
etiis di pvmmtijs injimSk reidxm.
XLVI./^L B M B N s , ficc. Cariffimis in Chrifto fili}s
V^IoANNi Rcgi loANNiE RegiiMc Fnndae
iHuftribus , Salutem & Apoftolicam benedidionem. Con-
Cderatione (alutaris veftra: affe<Jlionis inducimur : vt in his,
quar cam vobis,quam alijs ad falutem profequimini , ad-
micci de benignicacc Sedis Apoftolica: debeatis. Veftris
itaaue fupplicationibus inclinati , vt quotiefcunque dicbus
& reftis prxcipuiSjin quibusfecundum vfum Regum Fran-
cia; coniuetum eft coram ipfis prsedicarc , & proponere
Verbum Dei, coram ipfis&fiicceiForibus veftrisRegibus
& Reginis Francia: , qui pro tempore fuerint , & quolibet
eQfum infia Miflarum folemnia pracdicari, &ipiumprOf
poni coadgeric ) cam vobis , qdbn omnibos ver^ poeniiea.
cibiis & conftffis^qai vobtfcum ibidem interfberint,ipfW»
que verbum audierinc leiierenter , vnum anoum 8c qm»
draginca dies de injun^s vobis & eis poenitenrijs, Idcm
Sroponens miierlcorditer relaxare valeat,audDri€atie ApOb
lolica vobis & eifdem (uccefilbribusin perpetuum tenoce
pr^fenrium tndttlgemus. NuUi^&c. Siquis^&cDatimi,
vt Jufra*
Digitized by Google
£ lySD £ M,
E/u*urnmm pmmmtur Religio/i Regi, Regim
XLVII./^Lemens, &c. CarilBmis in Chrifto filiii
lUiiftnbu5, Saluccn & Apollolicam bened.clionem.
•rttaperpetuo p«erna pro/equentes in Domino caritate
Wfc^dedooomsprocederedignolcimus. Hinc eft qu6d
"«^fuppli«oo«biiiiDcIinati,vobis & fucceflbribus
WSlBRembM & RegHMs Fraoci» , qui pro tempore fi.e.
inoK p»renauin mdnlgemus ttConfeflbr i<.cl>g,ofu5
qoMi Bunc habetis, ac v« & iUi habebitis in pofterum
Ofifque foci, .yeftnsaut obfequij» eoNm iofiiyudo , quil
biueflet efoscarnium fecundum flatwafiiOwfiii&inJer.
di<aus,licite poflint in veftracomitiuarefdeanitbiis illii
diebus quibus a fncris Canonibus efus hojnfinodi nMnA
.proh<beturiac idem Confeflbrfnwba» & Religiofe J
hofpitium veftrum declinantibus , quibus f.milite?cft efia
humimodi mterdiftus , vcfcendi carnibos in dido hofpitio
diebusprxd.ais duntaxat , ac loquendi in menfa , auimi.
tatenoftralicentiamvaleatelargiri.Conftitutionibus,pr».
mtimonibus , ordinationibus, obferuantijs, & ftatutiJ quo-
romcunque ordinum contrarijs non obftantibus quitui:
«wqne. NoUi, &c. Siquis.&c Datum, w>/«.
• • • 9
E I V S D E M.
Siquentes CufUm Regum dfifeutwr ift in fi^
EccUfi^ P^rodiMli quo4dS€cram€ntorum
Mdmmiftrdtionem,
XLVUL L E M B N s , &c Carl/Sm» io Chrmo m\i
^loAMw Rcgi k loAifN^ RcgiDSBFnuidle
O o ij
292 Mifcellanea Epifiolarum,
IlJuftribus, Salutem& Apoftolicam benccli(5tionem. Etfi
* cjuariibct vora vcftra Regia libenter fauorc Apoftolico
profequamur ,promptius tamcn eisannuimusqua: vcftro-
rum &: vcftrarum ctiam (alutcm refpiciuiit animarum.
Cum itaque, ficut pctitio proparte vcftra nobis exhibira
contincbat, vobifcum vcftr.i Curiaad diucria Joca & dia:-
cefes multotics decIinante,rupcrconfeflionibus, &: Sacra-
nientorum Ecclenafticorum miDiftratione pericula, & du-
bia,& cxdia mulra inter Curiain iplain ie<]uentes,& Redo^
les Ecclefiamm , ad auos Gc eos declinare conciDgit , iOi.
(urgaat ^ nobis humiliter (upplicaftis , vc prouidere vofais
& ddem Curiae iuper hoc patemi diligenci& curarcmus.
Nosigiturpericulis& dubijs ac ta^dijs hujufinodi patemi
/bllicitudine obuiantes , vcftris fupplicationibus incIiDati,
vobis & fucceflbiibus v<cftris R cgibus 5c RcgiaiDFraodat,
qui fuerint pro tempore, audoriiate Apoftoiica, tenore
pracfentiumindulgemoSjVt eandem vcftram ac fticccflb.
rum veftrorum Curiam fcquentes quoad Ecclcliaftica Sa-
cramenia,in caula ncccflltatis duntaxat, perindc fint &
cenfeantur Diccccfano loci , &: Rcd:ori Parochialis Eccle-
fia?,adquem fcuquam eos, vos&illosaceandcm Curiam
fequendo , deciinare contingct , quandiu ibi manebunt ( in
omnibus faluo aliarum Parochialium Ecclcnarum jure)
fubjedi , quacunquc Conftitutionc contraria non obftan-
te, ac ft de locis ipHs exifterent oriundi. Nulli, &c. Si
quis j &c, Datnm, vi fuPiki v v, * -im^j^, ; ty«7^>:^>?i4
E I V 5 D E M.
Qfimihm CmrU Regia licenttom eligendi fibi quem
*volu€rint ConfeJSdrium dat famltatem,
XLIX./^Lbmens , &c. Cariffimis in Chrifto filijs
o A N N I Rcc;i , & IoANNi£ Rcginx Fran.
cia? IlJuftribus, Salucem £c Apoftolicam benedidioneni.
Eximix deuotionis {inceritas , qua Dtcum 8c Romanam
Ecclcfiam rcucrcmini, promeretur, vt in his, &c. qvae
perfonarum vobis obiequcntium animarum iaiucem con-
Digitizedby Google
MtfceUanea Epiflolarum. 295
tingunt,petitionibus vcftris fauorabiliter annuamus. Vq^
ftris itaque lupplicationibus inclinati , vobis & fucccllo-
ribus veftris R cgibus & Reginis Francix , qui pro tcmpore
fucnnt, ac vcftrum & corum quilibet, auc^toritatc pra?-
fentium indulgemus, vc velbum luccclTorum ipforum
cu juflibet Confcflbr j aut eius focius iccularii vcl rcgularis
vel veftrac, vel corum Capella: principalis CapclIanus,om.
nium & (iaguloram Teftroram & iuorom familjarium do.
mefticoramconfeflionesaadire^ac iilos ij>eccaris omni*
Imis \ deqoibiiicordecohtriti 6e oreconfedifuerint ^ ( prar.
terquim in cafibosSediApoftoIicx reieniacis) juxta £c.
clefiaeformamabfolucrc , injun^a Hbi pro illis poenitentia
ialutari j nec non Euchanftisp acalia Sacramenra Ecclcfia-
ftica miniftrare valeat , felicis recordationis Clcmcntis
Papae V. praBdeceflbris noftri ^ & qualibctalia, ([^onftitu.
tionibus contrarijsnequaquam obftantibus,jure Eccleiiap
Paroc bialis in omnibus femper ialuo. N ulli , &c. Si quis,
&c. Dacum y z;/yiv/ri«
E I V S D E M.
Clinci Regis ^ 'R^gina poj^unt a quocumque
Spi/cofo Ordines Jufcipere.
JLy^LE.\! EN5,&c. CariiTimisinCbriftofilijs Ioanni
V^Regi , IoANNi£ Regina: Francia: llluftnbus,
Salutem & Apoftolicam beoedi^onem. Vt erga Sedem
Apoftolicam e6 ampli^ veftrae crefcat deuotionis affe;-
, qu6 cam vobis (enfends magis propitiam beoi*
gnam, Veftrisfupplicationibus incTinad, vobis & (iiccefi-
toribus yeftris Regibus & Reginis Francix, qui fuerint pro'
tempore^ac veftrum Sc eorum cuilibet, tenore praefenrium
iodulgemus , vt Clerici & Capeliani veftra* & eoru!ii pro-
Sri^ Capellx^ac alij veftri & eorum familiares&dome-
iciClcnci,pra:fcntes 6c poftcri, vcftris 6c eorum oble-
quijs infiftcntcs, omnes minorcs &.lhcros Ordines a qui-
bufcunquc Archicpifcopis vd Epifcopis Catholicis gra-
riaia& communiouem didx icdisbabcntibus, tcmponbus
O o iij
294 tMiJcelUnea Eptflolarum.
ijure ftatutis,Iicic^ rccippre : qu6dque hi ArchicfyrTcopi
vd Epifcopi eis & eorum cuilibec, didos Ordines audo-
ritate noftra conferre hber^ valeanc , dummod6 fint ad
hoc idonei,& aliud Canonicum non obfiftat, Confticu-
tionibus , vel ftacucis in contrarium cditis , non obftanubus
^uibufcunque. NulU,&c. Si qats,&c. IHxasxi^vt Ju^r^
E IV S D EM.
CUrids^ CiipilUms iMm Rdipofis , cmmiw/kkkmM
Regissc Kegin^ypermkiiissrfedtm^imkmm
ofjicium dd rofum Ecclefia PArifien/ts,
LI. /^L£MENs,6cc, CarifliroUiDChriftofilijsToANNB
V-/Kegi,& loANNiC Reginac Francia: Uluftribus,
Salutem & Apoftolicam benedi^flionem. Sincerx deuotio-
nisafTcclus , quam ad nos&Romanam geritisEccleriam,
promeretur vt petitiones veftras,quantum cumDeopof-
lumus, ad exaudidonis gratiam admitcamus. Hmc eft qu6d
nos veftris fupphcacionibus inclinati, vc vcftri , 5c fucceilb .
rum veftrorum Regum uc Reginarum Franciae qui pro
temporefuerinc,CapclIaniac Clerici commenfales , etiaii»
Religiod cujufcunque Ordinis ftnc, quandiu veftris & eo.
rum iDfiftentobfequijs , & oon vlcra , poffinc diuinaOffi*
dadicere&cefebrare iecundmii tMtmiLvQamBcdkGm
Parifienfts, vel coiaii» Regibus Ftanciae qui Inerint pro
cempore, auceororoliberisyhadentts obwruacos : oecia^
cerim ad alia diceoda ieu celebfanda O fEcia fccundiim ali.
quarum aliarum Ecclefiarum confiiecndiocm , ki quibns
eciamobtinenc beneficia , teneantur ^ neque ad id iqoo»
cunque compelli poflint inuiti ( oifilocfan e(Ient per pluret
dies in aliqua Ecclenarum ipfarum in quibus beneficia^vc
prarmitticur , obrinent , refidences ) Conftitucionibus ac
ftacuds Ecciefiarum ipfarum concrarijs non obftanribus
quibufcunque : Vobis,& eifdem fuccelToribus veftris in
perpetuumauctoricate Apoftolica, cenore prarfentium in-
dulgemus : prouifo quod didi Capellani & Cierici con-
fuetudinem caruodemEcclenariun la ^bus^vcprxtni^
Digitized by Google
MifcelUned Epifiolarum. 2^5
^ dtiir,benefidaobtineDC,indicendisHorishuju{modiob.
ieruare ftudeant , quotiefcunque ipfos in eifdem Ecclefijs
hujufmodi Horis Canoniciscontigerit , vtpra:mittitur,iq-
cereiTe. NuUi, &c Si quis» &c Danun, /ijpri.
JndHlgenttAm centum dterum concedit omnihus Kegnt ^^"^
FfMctit incolis , j»/ /ro P<i« oraueriMt. s- lunut
LI I. L £ M £ N s, &c. Vniuerfis Chrifti Fidelibus prae.
V^rentel Ukhs infpeftiiris , Salatem 9l Apofto-
licam benedi^oiiein. Cupientes vt Regnum Fiand«, i
quo orieinem tiazimas , & jpinas Kegnicolae in ▼eia pacts
cranqniuicatr hetentur ^ ac iperantesln Domino, qui eft
vaa pas, qn6d iiiblatis diffidiotum incommodis,a0id»is
pulfacus Fidelium deprecationibus, pacem dabit. V t FidG.
4esipiie6 deuotius pro pace hujufmodi interccdant,qu6
ex hoc dono Coeleftis gra tia? confjpcxeiint & refertos : om-
nibus ver^ pcEnicentibus & conte/Os , qui deuotis oratio*
nibus pro bona pace di<fli Regni diuinam mifericordiam
tmplorabunc , fingulis diebus quibus apud Deum hujut
modi orationcs eflRiderint, dc omnipotencis Dei mifericor- "
dia, & Beatorum Petri& Pauli Apoftolorum eius audo.
ncateconfifi, centum dies de injunctiseispocnitentijs mi-
rericordicer relaxamus.Datum AuinioniNonis Iunij,Pon-
tificacus noftri anno cercio.
E I V S E M.
SlgodBeaeficidr^ dddiffi oi/ijuiJs^Rfgis MKepme^
sdrefideiemm uon teuemttur^ beuejSciarum
temen proueutus percipiaue.
LIIL/^Lemens Epifcopus rcnnisreruorum Dei, CariC
V^yiiniisin Chnfto hlijs Ioanni Regi , & loANNiB
Regioae trandae liluftribus^Salucem & Apoftolicam bene-
didaooenu £ximiaedeuodoaisfinceritas,quamadnos&
Digitizeci by Google
ip6 ' Mifcelldnea EpifioUrkm.
Romanam gerids Ecclefiam, fiiblim ifque (btuii iMtlMlM
nentia promerfciiriTcillli vos grati^fauoiabilicer |>rofequal/
mur,quaeper(bn)svobisobrequennbus exifterevaleat frcr.^
cluofa. HIdc eft qu6cl nos veftris fupplicatiombus inclinati,
vobis & fuccciroribiis vcftris Rc[;ibus & Rcginis Franciar
qui facrinc pro temporc , ac vcllrum Sc corum cuilibjt,
auctoritate prxlcntium in perpctuum indulgcmus ^ vt ve-
Ari fucccilorum iploriim onmcs CapclLini Clcrici
prarlcnccs poftcri , vcftri>> 2c corum ublcquijs inlillenccs,
fruclus,rcddrtus^s:pruucntusomnium benchciorum fuo-
rum Ecclefiafticoruai , ctiamfi digiiicates , perlbnatus^ vd
o/ficia fuetinc , U caramibabeuicaMflMiiiim $ ( eciamfidifr
goitates hulafinodi* in/ Cadi^ifaalibns poft Fommcalei^
majorcs ^ & inCollegiaci8£i:de(ijs princiDale&dbftanrf
qo2 nunc in qvabatym^Bch^
pofterumobcinebunCtCQm ea integritate quandia hajiilk
modi obfequijs in(hterint libef^4>ercipere valeanc ( qtioi,
tidiamsdiftalxicionibusduncaxat exceptis ) cum qua illa#
perctpeeenCf/iinelttfmodi Ecclefij» fiM9iiafMi»n^
refiderenc ) ac incerimad refidendum iii eis minirfi^cmeaff&
tur,neque ad id ^ quoquam inuici valcanc coartari : non ob-
ftance fi idem CapeUaoi & Clerici primam in cifdcmEc.
clefijs non fccerint pcrfbnalem rcfidentiam confuetam
quam hccrc tcneantur ab hujufmodi obfcquijs rcccdea*
tes : Sc quibufcunque Apollolicis , ac Prouincialibus &i Sy-
nodalibiis ConftitutioDibus , ac Stacutis , & Confuccu-
dmibus ipfarum Ecclefiarum contrariis, juramento coa.
firmatione Apodolica , vel quacunquealia firmicace valia-
ds: eciam 6c de illis reruanais '& do^ impecrandis Liceri»
Apoftolicis concra ea, & ipiisLiceris non vcendo^eciam
^didis Capellanis & Ciericis , auc aii#» velall)S impecracis^
feu quoais alio modo coooeffis ^ tdem.€apellani 4c Clec
rici per fe vel Procoracoces foqs prasfticeriac haAenos , vel
eosin pofterl]mprae((areconcigerit fbrfitan juramencom^
^eu fi locorum Ordinari|Sil Sede Apoftolica fit conceflun»^
vei in pQfterum comeedi oontibgat , qu6d Canonicos 6c
peribnas £ccle(iaram fuarum ciuicatnm & Dioece(ium>i
ctiam iji digoita^ibna U perfooatibus aitt officijs confti;^
tucos^
Digitized by Google
MtfceUanea Epiftotarum, 297
tntos , per fubftradionem prouencuum fuorum Ecclefia-
fticorum , vel aliis compellere valeant ad refidendum per^
fonaliter in eifdem-,auc (leifdemOrdinarijsjacdiledisfi.
lijs Capitulis earumdem Ecclefiarum , vel quibufvis alijs
communiter vel diuifim ab eademfit Sede indultum ,vcl
medio tempore contigerit indulgeri , quod Canonicis Sc
perfonis earundem Ecclefiarum , etiam in dignitatibus vel
perfbnatibus aut ofHcijs conftitutis , non refidcntibus in
eifdem , vcl qui primam in illis hujufmodi refidentiam non
fecifrent,fru(flus, redditus, & prouentus beneficiorum fuo-
rum Ecclefiafticorumminiftrare minimc tcneantur ^ 6cad
idcompellinonpoflintper literas Apoftolicas nonfacien-
tes plenam & exprcflam 2c de verbo ad vcrbum de indulto
hujufmodi mendonemiac quibufdam priuilegijs, indui-
gentijs,& literis Apoftolicis generalibus, vel fpccialibus
quorumcunque tenorum exiitant , per quae prxfentibus
non exprelTa, vel totaliter non inferta , effedus earum im-
pediri valeat quomodolibet, vel difFerri : &c de quibus quo.
rumque totis tenoribus de verbo ad verbum habcnda fit in
noftns literis mcntiofpecialis; prouifoquod beneficiahu.
jufmodi debiris non rraudentur obfequijs, & animaruin
Cura in eis,quibus illa imminet,nullatenus negligatur j fed
perbonos&fufficientesVicarios, quibus de beneficiorum
ipforum prouentibus neceflaria congrue miniftrentgr,di-
ligentercxerceatur,6cdcfcruiacurinibi laudabiliter indi-
uinis. Nulli ergo omnino hominumliceat hancpaginam
noftrac conccllionis infringerc, vcl ciaufij temerario con-
traire. Si quis autem hoc atrentare prjefumpfcrit , indi-
gnarioncm omnipotentis Dci , & Bcatorum Petri & Pauli
Apoftolorum eius fe noucril incurfurum Datum Aui-
nioni duodecimo Kalend. Mahj Pontificatus noftri ancio
Tom, 4.
pp
298 Mijcellsnea EpifiaUnm.
E I y S D E M. • ^
Depuut Ommujsmos qui curent wt benefidoretm
JkmmffouenmferapiMuCdp^ismRjtg^,
JuIV./^Lemens , &c. Venerabili Fratri Epifcopo
X^Parifienfi.&dilcdisfilijs fanda? Genouefa? Pa-
rifienfis, ac S. Dionyfij inFrancia, Monalleriorum Ab-
batibus , Salutem & Apoftolicambenedidionem. Eximia?
deuotionis flnceritas , &c. Quocirca difcretioni veftnt
per Apoftolica fcripta mandainus,quatenus vos,yelduo
auc vniit veftnim , per voiyel aliiuii lea alios eiiiiein Ca-
grllanis 8c Clericls Tel Pfoauatoribiis iins eonim nomine
ciaris audoritate noftia hujdmodi firudus « redinis £e
prouentns juxta hujufmodi noftne conoelBonis tenorem
integrfc mini{bari,non obibintibus omnibus fupradi^t •
feu u eiid^ Ordinarijs & Capitulis , vel quibuArisaiijs , conif
muniter vel diui(im abeademiic fede induitum , qu6diii.
tcrdici , fufpendi vel excommunicari non pofllintperlice-
ras Apoftoficas non facientes plcnam&expreffam ,ac de
verboad verbum deindulto hujufmodi mentioncm :con.
cradidores audoritace noftra , appcUatione poi^iiu«
compeicendo. DsiXxm^viJmfri*
AH.CH.. CKECOB.Il PJP^ XI.
nonb. ^od CApelUm Montis Cdltmrmim lentfUm
Rex CatoIw f^, conferre poffit,
ly.f^ RxooRivs.acc. Cariffimo in Cfarifto filio
\TCak.olo HegiFranccuj^ IlIuftn,Saltttem&
ApoTOU^m benedidionem. Jn^BI tua? ferenicacis de.
uorio promeretur , vc eaquz adhonorem Dei animaeque
, cuasfiuutem defideras,votis cuis benignius annuamus. Tuis
icaque fupplicationibus inclinati , tioi ,tuifquefucce{Ibri.
bus Regibus Francorum, Capellam Montis Caluaria? in
Ecdeiia iandi fepuldiriDomimciia leruiaiemcoaiticttu
Digitizrd hv CiOOgle
ccnorc prxieiitiiiiiii
perpeni6 concedimiisacindulgeinus , qu6dtu.,& ijdem
ncoeflbres , aliquos Sacerdocesnonefbe conuerlacionis &
iricaB>iiecuk^ vel Religiofos cujurcunque,eciaai Mendi-
cantium Ordinis exiftaiic,ad celebrandas MiiTas in dida
Capella eligere , & cum ceftimonio Sc licentia Superioriim
liuju(inodi Religiororum , ad eandem Capeilam miccere
ips^que cenere continuo , CondicudoniDus Apoflolicis
concrarijs , ac Patriarcha? lerofolymitani exiftentis pro
ceraporej&cujufcunque alterius conditionenonobftan-
cibus quibufcunque , liberc valeas. Nulii ergo omnino ho*
. minum,&c. Siquis,&c. Datum Auenioni vii. Kal. De-
cemb. Pontificatus noftri, Anno v. DeMandaco Douini
SoftriPapa:. Francifcua, . . .;
VRB^NJ P^TjE V.
Gtfid QonfiffMriut, Regi , quem ipji in moftis drtieula
pt«nb.
An ChK.
1370.
ihgifU , *vdli4t indulgentmm omnium ^-^7 ^
m • • •
piccatortmt tmpirttrt.
LVI.T TR B A Nv s Epifcopus feruus feraqrum Dei,
^ CarifTimo in Chrifto fiiio Cakolo Regi
Francorum Illuftri , Salucem & Apodolicam bene*
didioaem. Prouenic ex cua? deuocionis affedu, qno nos
& Romanam Ecclefiam reuereris , vt petitiones tuas ( illas
prxfertim qurr anima: cua? falutem afpiciunt ) ad exauditio-
nisgratiamndmittamus. Hinc eftquod nos tuis fupplica-
tionibusinchnati , vt ConfefTor tuus, quem duxeriseiigen-
dum , omnium peccatorum tuorum de quibus corde con-
tritus,&oreconfe{Iusfueris,iemel cancum in morcis ar.
dculo pleoam reroiilionem cibi in iincehcace fidei , vnicace
iaodir Romtiut Ecdefise , ac obedieocia & deaocioQe 00-
ftift^vdfHOceilbrom noftroromRomaoonim Poocificom
anoBicfe jocitociam perfifteoci > andoricace Apoftolica
coocedeie valeac , deobcioni cux cenorepracfencium in-
dolgemuBiSic cuoen qu6d jdemOiofefior bisdeqoibos
Ppij
Digitized by Google
300 tMifcelUnea Epifiolarum.
fuericalceri {atis^d^io impendenda ,cam cibi perte, fi iii.
peruixeris , vel per heredes cuos , fi cunc fortc tranfierif^
facicndam injungat j quam tu , vel illi facere teneamini , vc
prxfertur. Ec ne, quod abfit,propter hujufmodi gratia red-
daris procliuior ad illicita in pofterumcommittenda , vo.
lumusqu6dfiexconfidentia remifliionis hujufmodialiqua
(oitt committeres , quoad illa prxdida remiflio cibi nuUa-
cenusfufFragecur:qu6dque fi cibi remiiGonem hujufmodi
iemel auc piuries concedi coocigeric , fi cunc mors non fue-
ricfbbiecuca , propcereatflddtiuiiliiqcilhKNltim :
fed remi[&oQero pNedid«ii ple naiireliifliim fottiri vola»
mus , dkm poft concefiioaem Imjofinodi te mignie coq.
Mgeric ab bac lace. NaUi ergo omnino hominnm , dec.
Dacum Aueoioni r. Nonas Odobris» Ponoficaini noflti
annoodanoir G. Db Bosco.
' qR,ECORIl PAFjE xi.
a! Vj. Fe- dfMgifinut Bfgi ^ Kipmepmmtiimr.
fanu.
LVl I. Regorivs Epifcopus feruus fcruonim Dei,
\J[Cariffimis in Chrifto filijs Carolo Regi,&
loANNiE Reginx Francorum Illuftnbus,Salutem & "Apo-
flolicam benedidionem. Sincerx deuotionis inccgricas
Soam ad Deum ac Nos&fan^am Romanam gentis £c.
efiam, promeretur vc peorionibns veftris, piaBWrcim quas
opporomas vobis fbre conlpicinuis» benignis & giaaofia
fimoribos annuamos. Hinc eftqo6d nosveftris (mplica-
rionibns indinari , vt Confeflbr veflsr tdoneos Refigiofiis
vei fecnlaris , quem vcftrom quilibec dtiaeric eiigendnm
vobifcum, vc fingulis diebus quadragefima:, quapdiu vicam
duxcritis in humanis,ouis, laifle, butyro, 9t ca&o vcici
poditis, de conHlio tamen Medicorum(quorumvideliGec
Confeflbris & Medicorum fuper hoc con/cienriam one-
ramus)quibufcunque Confticurionibus concrarijs nequa^
quam obftantibus , audoritacc noftra difpcnfare valcac,vo-
bis&veOxumcuilibecceaoreprarfencium iadulgemus. £i
I
Digitized by Goo<?le
MifceUanea Epijtolarum. 301
infuper, vt hi qui hujufmodi oua, lac, butyru & cafeum feu
fercula ex eis parabunc,& eciam illi qui de eis vobis (eruienc
daooxat , pro proba£icieiuia guftare de ipds valeanc, con.
'Cedimus per prarientes. Nulli crgo,dcc. Si quis,&c. Dacum
i^pdmo Kaleod. Marcij , PonSficaaas noftri anno (eno.
DemaiidatoDoinuuiioftiiPiptt. R«FaoNTALis.
PILEI DE PRATA ARCHIEPISCOPI ah^ch..
RAVENNATIS S. R. E CARDINALIS ii.''"
ad Ludouicom Comicem Flandria?.
LVIII. TLlvstris Princeps, & Domine confiden- $CT>bii ^
J ciflime. Experiencia rerum magillra mihi de MOMmvi
veftra benignitacc monftrauit Catholicum Principemvos SSi.Ji *
femper fuilTe^ac fore Ecclefia: fboniac ChriAi zelatorem J*^/"^^
& brachium fingulare , veriratis ciefenforcm , reproborum '««•«i»'.
damnacorem , juftitias & «cquitatis fpeculum & exemplar.
Ha:c in caufa luerunc omnia, vc Excellenci.£ verbrxclar^
aperiam mencem meam , vc vericacem loauar , vc abfconfa
patefacMm , ne ex hCd ignofattda & Sduunadcorum quo.
nmdaq^.Caidinaliom £tia^oniiNi8 eor^mqoe /equa. ^
dum , canonica; ele Aionss & intbronizadonis ian^ffimi in
ChriftoPatrisac Domini noftnD.Vrbani diuind proui-
dcBdiPapaeVI. v€ciiastantoPrincipi& dus fubdids at.
i|nebeneuoIisoccuIcecur. Hinc efl, SereniHjme princeps,
lE|Uod Cbcifli voica 8c inconfucilis cunica fcindi qumtur ab
hisqui eraot (uxcuftodizdepucan,cempIumqae prccio*
ftffimnm Dei in derifura Fidelibus ponicur^ 5c qux prius fe-
debac ornaca in rhalamo, plandu & dolore veflitur , 6c ,
prohdolor • i Miniftris Templi,qui debebantcontra quol.
cunque nefariospropriofanguiDe juxcapiorum prjdeccf-
ibnim veftigiadefeniare. O facra Petri fedes folita dudum ^
a Regibus & Principibus defenfari , cur fic ab illis fcindi
quzreris , qui te vnicam fineparcendo fua^ vita: , fi fuiOec
^aipediens , (eruare debebaAc j qui cibi de Sponfo juxca cor
I U populi tni prouiderant. O Cbnfti Cacbolici
ij dfoitbi Ecdd» Iwacbia quid dotmitis > qoid
Pp iij
Digitized by Google
302 ^ifceUanea Epifiolamm,
tardacls eorum furorcm compefcere, gui fu^ falutfs imme.
mores fanaifllmam Chrifti fidem deftruere , tanto quon-
dampcrorbem totum progenitorum veftrorum faneuine
propagatam P Vbi eft fides , vbi prudentia , vbi fort. wdo
vbi magnanimitas,vbi caritas,vbi fpes, vbi omnis ftrc!
nuifllma virtus vcftra ? Cur fic ( fi mihi cum reuerencia vos
argucre hccat; aclarisprifcorum veftrorum operibus ob
tanum inertiam deuiarisp Rcfpicite cum lacrymarum pro-
fluuio , fupplex oro , & intellieite tocius negotij vericacem
ttZZP^^t^A^i rana.SmiDomini^noftri pr^faci,'
& Sponfa: Chrirti defenfionem , & canci erroris pureaciol
nem ^ne in derifum populis Mater Fidelium exponacur
. CIareacnanqueCelfitudmivete,MagnanimePrJn.
ceps quod Sede Apoftolica vacance Paftore Domini
Cardinales Vltramoncani iarpiiis ancequim Conclauein
trarent Cvtdejure cenentur ) inter eos de nouo Ponrifice
cligendo traaarunt,patria: fuxac fanguini poriiis quim
Chriftmno populo prouiderc volenccs. Incer quos orta
fuit diflbnfio Lemouicibus qu;rrencibus pro vno ipforum
Paoatum habere alijs Vltramontan.s refiftenc.bus eis Z
volcncbus pro aliquo corum Apoftolicam Sed..m cum
maximis incfuftrijsobcinere. Sed immenfa Chrift, bonicas
qu^ volebac vircuti & non fanguini de ipfius V.canacu dif
ponerc, eos in canca & cali diflcnfionepafla non eft diuriCi^
perdurare, ica vc merecricis illius morequilibec ipforum
dixericnec mihinec cibi ,feddeiIIo cuius fic in Concla^
foruemur. Nam cunc pars qu^libec ilforum , prxcipue
Lemouicenfium,ad Icalicum fe d.fpofuitclieendum ita
vcfandlifllmo Domino noftro prorfa^^^q/cScTeie
gerunc, per fecrecos nuncios nocum fecerinc, ancequam m'.
troiffcnc Conclaue, qu6d eum Romamim eligerenc in Pa-
ftorem Ifta eft puriflj.na vericas , Fidelifl]^ ^Z,^
ficucChr.ftusvericascft&FiliusDei Pacris. DcimJe ex^'
Itences m Conclaui licec Romanum Romani velle fe Pon
t.ficemacclamarcnc, nihilominusipfid.dum fanaiflimum
Do.ninum noftrum concorditer & canonicc elegerur
Demine excepco , nifi Florcntino, qui clemc Dominl'
iana. Petri demum Domino noftro pra:&to pcr accef
Digitized by Google
MifielLinid EpifioLmm. ' 303
Soaeiii'coDfedfic:Iumc dedioncmteoeodo iecrccaiii n
pollhic imerimcufii^ofiiaoo populo concordare^ &vc
^lbiiitiii noftri peHbna in raco eflec ne a populo Idederecur;
^ camen diuci{is quodfadum fuerac celari non pocuiCy
ecfiprim6voxin{bnuic in popuIodeDominoS. Pecn,ca«
men (ecundario quod Barrenfis eUec eledus,in populo vox
infurrexic , ad quam vocem Romani fiirere coepcrunt , &
Conclauefrangere vioIenccTj quod vidcntes Domini Car.
dinales & periciilum pcrfonale timentes indui fecerunc
Papalicer Dommum S. Petri ^ fracloque Conclaui Ro-
manis eum videntibus vt Papam, a furia quicuerunt, &
DD. Cardinales Conclauccxierunt, quorum Gebcnnen-
fis ad caibum Sagaroii , quod efl Domini Agapici de Co-
Imnna diftans a R oma per fex milliaria j Dominus S. An-
ad Rocam •Ai^Cii^flN^li(^^
mareiDomini deVrfinis&S.£iiftacbiJ aacaftrumVid^
Vaiii tudfiimnm didi Domini de Vrfinis pariCer coafliee-
t«iit^c)iK>diiiiUibus ..... diAai^ab. Vrpe. Odo ex alijs
liitoinispradibaciacaftrum S. Angcli co^i|Bmum&inez<
pugnabile incrauerunc j quacuorin Vrbe iSRiaoierunc, vi«
delicec Florencinus, MediolanenHs, deAmgonia^&Ma.
joris-Monanerij,quibusnulla moledia pronusfii^ fiiic,
maximc fubfedence & populo totaliter quietato. Officia-
les Vrbis fe inermes ad Palatium vt Domino S. Pctri tan-
quam Summo Pontifici reuerentiam facerenc , contule-
runt. Quod cum didus recolcndx mcmoria: Dominus
S. Petri vidit,eos fortilTimc incrcpauit,dicens fc nullum
in Papatu iiabere juris titulum quoquomodo , & ideo pcr-
fuadeoac eifdem quod dinruffis eorum opinionibus prauis
irenc adeidemveroPaparreuerenciam exhibendam, Do-
mino fcilicecdodum Barrenfl. Quibusaudicis fbcim.oulli
mcenoediit moril diat Domini oficiaJfgNwU^iy^^
^om otonfliticnicoiaccefleftinfeycy^
.itfd ▼oiences reoerenoam exbibeie, qoi DlMtfioastmioiiio
|Qhibiiicei8,dicensqu6d iple de fua eledionc cercusiioa/
fcaCjVolebacque fcireiDominis Cardioalibus fi^enirau
sonica , fi erac libera , (i erac ibiemoi»: U propjBes«|iBic&--
glip ihniiiiftr nli rir nnn f rmiTrrrrT n^i rrrtrrrniiim
304 Mifcellanea Epiftolarum.
exhibcri. Statim igitur pro illis quatuor Cardinalibus , qm
remanferant,miflumfuit,qui venerunt finemora,&vi-
dentes quod Domiaus S. Petri dicebat fe in Papatu jus
nuilum habcre,ftacimraiferunt ad illosde caftroquod li-
bere veilent vcnire , quia Dominus S. Petri de Papatu nul -
latenuscontendebntrqui refpondcruni non auderefeve-
nire,quia licet Dominus S. Petri taliter eftet difpofitus,
tamen dubitabant ne confanguinei fui & populus totus
quodde co fadum fiierat ad injuriam rccepiflent ; fed ex
tunc committcbant eis qu6d diclumDominum noftrum
inueftircnt libcre dc Papatu , & cum inthronizarent om-
niumvice cum omnibus carrcmonijs confuetis: quia ipfi
diccbant & confitcbantur ipfum vcrifilmum & libcrum
Chrifti Vicarium , & Romanuni Pontificem. Ad fidem
pra?miflorum finguli Cardinalcs prajdidi fe in dida com-
mifiione proprijs manibus fubfcripferunt.
Hoc nonobftante didus Dominus noftcr,& Cardina-
lescumco praefences iterum rcmifcrunt adcos, quod nec
depopulo ncc dc aliodcbebanc dubitare,quia Dominus
S . Petri jam eidcm vt Summo Pontifici rcucrcntiam cxhi-
buerat,6c exhibebat,&popuIus erat totaliter quictatus,
necdciftamateria volebat fe ampliiis impedirc. Qui Do-
mini his auditis ftiatim dc caftro tutiflimo defcendcrunt, 8c
ad Papale palatium vcncrunt , & ftatim vni cum alijs quin-
que Cardinalibusin CapcIIa Conclauis concorditer intra-
ueruntvnacumDominonoftro. Quibus Dominus nofter
dixitquomod6 eratfibi relatumoDod cumin Papam cle-
gerant,& propterea demcritis eleckionis informari vole-
bat:fed ante omnia fupplicabat quod dc digniori proui-
dere dcbcrcnt , quia ipfe crat indignus ad raiitum onus
Ecclcfix fupportandum. Qi^iDomini Cardinales facien-
tes vltra duas partes CoIIegij rcfponderunt , quod erat ipfe
caaonice elcdus & Iibcrc,& cum omni folemnitatc, &
etiam verus Paftor Ecclcfiae,& Vicarius Iesv CHR.isTr,
&qu6dpro Dco velleteledioni libereconlentire. Etipfb
Domino noftro itcrum replicance,qu6d proDcode di-
gniori prouidcrcnt: refponderunt concordiccr quod eum
pro digniffimo elegerant, & quod pro Deo aflfentiret fi non
volebat
Digitized by Google
^Mifcellaned EpiftoUmnt, 30^
▼olebat & fidem & populum Chriftianum in periculo po-
nere. T^ncqueDominus nofter cum omni humilitate &
lacrymis acceptauit,& voluntati acquieuit eorum. A t Do-
mini Carclinalescantantes,7'^Z)^«m/.««<i*OT*ijpuIfata cam-
pana eum habitu Papali induerunt,& eum inthronizaue-
runtcum omnibus ca^remonijs confueris jipfumqueado-
rauerunt vt Chrifti Vicarium ,& fuper Altare pojtum po-
pulo exhibuerunt , vt eidem tanquam Chrifti Vicario reue-
renriam exhiberent & tunc Romanus populus ad eius pe-
des corruit. H ifque omnibus perahos Dominos Cardina-
les fciris qui extra Vrbem ad fupradida caftra confugcrant,
fcicntes qui>d cefterat Dominus fandli Petri,non vocati,
non requifiti per literas , nulla mora fada redieruntad Vr-
bem, 6c antequam proprias domos intrarent,ad didum
Dominum noftrum cum omni gaudioaccefterunt adfua?
Sanditari reucrentiam exhibendam jcongratulantes qu(!)d
Dominus fandi Petri fandfe & jufte recognouerat verita-
tem. Etfic ex tunc cumplena concordia incoeperunt de
fua coronatione tra<5^are, & concorditer terminauerunt in
die DominiciE Refurredionis fieri debere. Interim autem
in Hebdomada fan(fta cum eo in proceffionibus ordinarijs,
qua? fiunt . . . fer . . . majoris hebdomadac Pontificaliter
induti aftiterunt^eidem Domino noftro, ficut fxpius eft de
more , nobiliffimaannulorum dona & jocaliadonauerunt,
fpecialiter Dominus de Agrifolio,& Dominus Gebennefis.
Ifto etiam tepore medio ab eiusSan(5iitatepIurabeneficia
petierunt & obrinuerunt r fed quod potenrius eft,& in quo
Dullacadere poteft excufatio metus,eidem Dominono-
ftro abfolutionem a pccna & culpa de fuis criminibus con-
corditer petierunt , ficut fuit femper de more per nouos
Pontifices Cardinalibus concedi debere , & fic Dominus
nofter Summus Ponrifex prarnominatus cifdem gratiose
concefiit.
Dcnique in die ordinato fan<5HflIma: Refurredionis
ipfum cum omni folemnitate & cxremonijs confueris ante
Tores Bafilica; fandli Petri ,circunftanribus quafi omnibus
nationibus Chriftianorum , qui ad (acramVrbem pro de-
uodone accefiTeranc , publice coronauerunt. Priiis camen
Tom. 4. O q
30 6 tMiJcellanea Epiflolaruml
h£kis ofEcijs confueris , idem Dominus nofter Romanus
Pontifex fuper Altare fandi Pecri MifTam folemnicer &
deuoce in Pontificalibus ceiebrauic } in qua omniafecun-
dum formam rubrica: fuerunc obferuata ; & vlrimo omncs
Diaconos Cardinales fua manu pretiofb Corpore & San-
guine Chrifti communicauic, ficuc de more Summorum
PoncificumfemperfuicjSicqueeum coronacum,Poncifica-
libusinducum ipfiDomini CardinalesPoncificalicerinduci
cumequisalbopannocooperris,&coca proccflione in fi-
mili habicu Poncificahum & equorum , ac etiam Religio-
fbrum , Clcricorum , & Laicorum per facram Vrbem cum
maxima cripudiatione & feftiuitate R omani Populi,& cun-
dlarum FideUurn narionum ibidem aftancium , exultarione
atque Ixricia ad Laceranenfem Ecclcfiam conduxerunc,
ibique eum in fedibus ordinaris fecundum formam Roma-
na: Ecclefii,ca:remonijs omnibus obferuaris, inchroniza-
uerunc , & cunda ibi feruauerunc qux debcbanc de con*
fuecudmc feruari. In eademque Ecclefia certum nome-
rum monetarum , qua: in coronatione Summi Ponrificis
confueuerunt Cardinalibus dari , receperunt : & deinde
Ponrificem cum eadem folcmnitatead Papaicpalatium re-
duxerunt omnibus Cardinalibus fecum prandcntibus , vc
eft moris. Et poft hacc didi Cardinales in Confiftorijs
& finguiis Concilijs , vbi facla Impcratorum , Regum , &
Principum func craclaca, promotiones Archicpilcoporum,
& Epifcoporum , &aIiorum Prjelacorum facta: ab eodem
Domino noftro pro eorum confiinguineis, Capellanis , &
Familiaribus Archidiaconacus & dignicaccs pcticrunt &
Beneficia ,&obtinuerunt ,nec in hoc polTunt allcrerc me-
tum. Ec incer casceros Gebcnnenfis, qui Petri fcdem ve-
lucaliusLucifer niritur occupare, Epifcopatus plures pro
fuis&pctijt&habuit,fjciens Epifcopos cx illis in fua Ca-
pcl!a,in qua moram trah»;bat,cxpriuilegio fpcciali Do-
mini noftri parriculariter confccrari. Vltraha:c omniafe-
cundum moremantiquum Doininonoftro rotulos pro be-
neficijs & gratijs obtincndii pro ipforum confanguineis,
CapellaniSj&Familianbusj&amicis (uis fccunduin pla-
citumfuumcuilibecdcdic jnec polfunc inhoc mecum aU-
Digitized by Google
Mijcellanea Epifiolarum. 307
qucm allegare , & quod plus eft , Catholice Princeps, Do-
xninus Cardinalis Glandatenfis Epifcopatum Olticnfem
qui cunc vacabac, a Domino noftro petijc, 6c (eruads om-
nibus folemnitacibus Dominus nofter ipfum conceflTic ei-
dem : poft quam conceffioncm ex commiflione fiia Epifco-
pos & Archiepifcopos confecrauic , Abbaces benedixic,
Ordines fecit, Diaconos, Subdiaconos, Prefbyter^fque
faciendo tanquara verus Epifcopus Oftienfis,& tandem
ad fuam Ecclefiam Oftienfemacceflit, ibiquepucroscon-
firmauit , & cxtera Epifcopalia exercuic , & redicus fui Epi-
fcopacus pro cenfu annuo adflrmauic. Ad majorem auceni
affirmacionem prxdidorum Dominus Ambianenfis , qui
Nuncius Apoftolicus in Tufcia morabacur . ad Vrbem poft
di£ba cempora venic ^ & Dominum noftrum Romanum
Poncificem in publico Confiftorio adorauic canquam ve-
rumVicanum Iesv Christi, & eidem vc vero Poncifici
reuerenciam fecic.
Superuenerunc demum ,Excellenciflime Princeps,ca-
lores aeftiui , & fub primo calore Cardinales i Domino
noftro licentiam eundi Anagniam pecierunc, vbi refidencia
Curia» pro acftiuo cempore per fuum pndeceff^orem fuerat
ordinaca , quam eis liberb & bona fide conceflic , & fic cum
eius verbo receflerunc ab Vrbe. Ipfis aucem exiftencibus
jD Anagnia fxpe Domino noftro canquam Vicario Chrifti
licerasrefcripferunc, 6cab eo beneficia & dignicaces plu>
rimas pccicrunc , & de aliquibus obcinuerunc pccica. De-
mum inimicus humanx nacurx , qui nunquam ceflac in
agro Domini zizania feminare , eos in reprobum fen-
fum duxic^ & concra ipforum fadum proprium cccpe-
runc in difpucarionem reuoluere de Ponrificacu Domini
noftri , &ad cancam deuenerunc infaniam , quod per co-
rumpacences liccrasproruperuncDominum noftrum non
cfle verum Poncificem , fed incrufum 5 & fubfequenter
crcfcencesinfaniaadeledionem Anci-Papa?,imm6 potius
Anri-Chrifti, damnabilicer proceflerunc, & Gebennen-
fcm quondam Cardinalem inAnri-PapaU immoLuciferi
fede cenenc incrufum.
Iftaeft fadi vericas, Dux Excelie, quas omni veritate
508 iiMifcellanea Epiftolarum*
vallatur , quam fi velitis inquirere, inuenictis, vt pritfertur,
efle fine vniusapicis vel jota diminutione quaquam. Nunc
igitur, Generofiflime Princcps , notum eft vobis quare
Petri nauicula fludibus expofita cft inmariper nautasil-
los , qui eam ftabilem in portu quietis tenere debebanr,
hoc agentes in Chrifti Redemptoris injuriam , Petri pifca-
toris offenfam, & totiiis Chriftiani populi contumeliam
grauifljmam, & ja<^luram. Non ergo, non fanguis,non pa-
rentela,non aliqua particularis affedio Veftram Celfitu-
dinem tardent , quin imm6 ardentiflima fides & deuotio
veftra chriftianiflima furgant omni tarditate remota ad
fan^aam Dei Ecclefiam fuftinendam, & veriflimumDo-
minum noftrum Summum Pontificem a cundis conatibus
impiorum veftro fortifllmo brachio defenfandum , & tanti
fceleris patratores , ne virus eorum Catholicum gregcm
inficiat , ad exemplum cunclorum poepa debita caftigan-
dum : qui ideb ad hanc deuenerunt infaniam,quia (andifli-
mus Dominus nofter prai^fatus erga eos bono & fando zelo
potitus,proquorundam corredlione vitiorum alloqui eos
cocpit , vt (ande & honeft^ viuerent, vt exemplum virtuo-
fum alijs prxberent : quod cum nulla patientia eorum ani-
mus potuit lolerarc: & fic fiindifllmus Dominus noftcr pro
verbo veritatis ab eis pcrfecutionem patitur , quac tamen
adore Deo in corum capita reuertetur. Concludendo igi-
tur ex omnibus Cclfitudini veftrx, Dux Chriftianifljme,
fupplico quatenus Dei juftitia?,honoris,ac perpctuaefama:
veftrx intuitu dignemini juxta poffe tanto Schifmaci ob-
uiare , & hanc veritatem per me fcriptam inueflngare , 6c
pro viribus facere quod facro-fanda Mater Ecclena libera
maneat & quieta cum fandiflimo Domino noftro prxfeto
Vicario Iesv Chkisti: aurea quondam faecula reuertan-
tur, ne pra:di<fta nefariorum opprobria & fpiritualiter &
temporaliter tantiim ignominiofa fidci noftra: perdurent,
qux tradu temporis poffent,quodabfit, incxcogitabilia
difpendia parere cun^lo populo Chriftiano, & potiflim^
Regibus, Ducibus , & cundis Principibus Orthodoxis,
quosfemperoportet fuo fanguine proprio tutores eflrc&
pugilesfidei Chriftiana:,
Digitized by Gt
Mtfcellanea Epiftolarum, 309
Hanc autem vericatem, Inclyte Domine , rccolendi
memorix Dominus fandi Petri, dumadhuc inhumanisad
finem pofitus in extremis ageret, tori mundo notam & cla-
riflimam fecit per publica inftrumenta , de quo non eft ve-
rifimilequod tani fandarfamic, tamqueCatholicus vir&
dominus a:uo pleniflimus immemor tuerit filurisa^terna!,
prarferrim in canto necotio vbi periculum vcrtebatur om-
nium animarura , & ideo hanc elTe purifliniam veritatem
oullus debec Cacholicus dubitare. Ca:terum, Illuftris Do-
mine , noueritis me de mandato Domini noftri pra:fati
greflTus meos dirigere verfus Cxfaream Majeftatem, refcri.
pturus exindeMagnificentix veftr*c quxcunque cogno-
uero refcribenda ^ eidem me intimc recommendans , quam
foeliciter conferuare dignetur Alrilfimus juxta vota. Da-
tumVeneujs die xv. MenfisDecemb. primtc Indiflionis.
KESPONSIO
Congregatioms Pr^Utorum , ^ aliorum virorum am. cmk
Ecclefiafticorum , per Ducem BedfordU , tunc
gfertum 'R/gentem Franci^y Parifo^ vocatorum
fuper pr^hendo eorum confenfu afenju leuAndi
/ubfidM fuper Clero ficutijuper Laids.
LIX. A D Requeftam faAara per Illuftriinraum Prin-
/j^cipera Dorainura Ducera Bedfordis per or-
gadtim primi Prxfidentis Parlamend , die Lunx decima
o6UuaOdobris,propracbendo confenfii Ecclefia» vt im.
ponancur , & exigancur a Clero fubfidia fblica exigi A Lai.
cis perfonis ; Refpondec Congregario Prxlacorum , Sc
aliorura virorum Ecclefiafticorum propcer hoc Parifios
vocatorum , in raodum qui fequitur.
Videlicet qu6d humiliter fuppHcat Serenitati ipfius Ex-
cellenriflimi Prindpis pracfaca prxdidorum Przlatorum
& virorura Ecclefiafticorura Congregatio , quatenus pa.
tienter& nonxgre ferac eadera fua berenicas quodcon^
• fenfum pridie pericura non pra:ftiric , neque prxftac , quo.
310 MifcellaneA Epiftolaruw.
niam faiua confcientia , faluis juramencis fuis & libercactbus
Ecclefiae ^faluo honore Regis & Rcgni, & pr^faci Illu-
ftri/fimi Principis, confenrum fuum ad calia onera Ecclefiar
imponenda prxbere non pocefl , propcer racioncs 6c mo.
ciua qux inferi^is adneduncur.
Primd y Quia pauci huc viri Ecclefiaftici vocaci fijnt
longe j quia major pars illorum quos cam magnumpoced
cangere negocium , qua? ad prxfencem Congregacionem
vocaca eft, minime comparuic , quamobrem nuic pra;fenti
Congregationi fecurum non videtur cam folemnem Ec-
clefia: parcem pofie repra?fencare , auc quod per eam a<5tum
exciceric , approbari aebere.
Item , A tcencc debec confiderare pra?facus 1 lluftrifiimus
Princeps,qualicerapudPrincipes infideles&idolacras can-
ca fuic libercas Sacerdocibus 6c Miniflris veri Dei, qucm
tamcn Principcs ignorabanc , quod eximebancur ab om-
nibus vedigalibus populo impoficis,eciam in necefiicatibus
magnis. Vnde Gcnefis 47. (cribitur,qu6d cum i^gypcij
terram fuam, pecora, & finalicer (eipfos cempore fepccnnis
famis Pharaonis feruicuci pro vidualibus habendis fubijci
cogerencur , Sacerdoces non folum cerram fuam & poflef-
fiones fuas vendere non func compulfi , fed eciam eis ali-
menca fibi&fua: familiar fufficiencia cxRegis 6c publicis
horreis donaca funt. Similiter Rex infidelw Artaxerxes
cumomni populo Iuda:orumprt"Nabuchodonofor capti-
uato atque populo fuo multa tributa & vedigalia impone.
ret , Sacerdotes luda^orum ab illis angarijs exempcos efl[e
voluic. Vobis,inquit, notum facimus de vniuerfis Sater-
docibus, Leuitis, Cantoribus, lanicoribus , & Minidris
domus Dei , ve£ligalia , & annonas & cribucum non ha-
beacis poceftacem imponendi fuper eos, Efdra?^. Caufa
quare Sacerdoces eximere voluic przfacus Rex prardido
pailui (lacim infericur,cum dicicursNeforce irafcacuiDeus
concra regnum Regis , & filiorum eius.
Item^ Ecqubdnobiles omnes qui magis flacum Laica-
lem quam Sacerdoces appropinquanc auc Clerus ,ab om.
nibus vedigahbus calibus eciamfi perfonahcer in armis non
feruianc,eximuncur. Quapropcer mulciini abfurdum vide.
Digitized by
MifceUanea Epiftolarum. %ii
cur, qu6d Eccleila Deo feruiens pro faluce Reipublic2,Re.
fis & Regoi , & cui propter honorem Dei omni debetur k
fiDdpibiisxeiieieiicia. nlibiis angahjs, quod necinfideles
Priodpes folaenmc ncefc , fob Odiolids Prindpibtts
piemeietiir.
Item , Et qiiia- bona Ecdefianim fimt bona Dei , qiio.
mm Ecdefiaftid foli^m habent adminiftiatoris di(pema«
tionem , & fic virisEcdefiaAicts tales angarias imponere^
eft iDeo tnbucum auc ve<^igal exigere, quod qoaDCum
pias aures eciam (blo audicu offimdac, vidieanc qui ^ ici
agendum Principes excitarunt.
liem^ Multum debet confiderare Princeps magnas fub-
uentiones,quas viri Ecclefiaflici ad deliberacionem plu.
rium particnlarium locorum portauerunt , ad quorum fub-
uendonem propter inopiam luarum Ecclefiarum vafa facra
atqueReIiquias,& alia jocalia cultui diuino confecrata/ue-
runc venditioni exponere compulfi , immo&PrzIati ali.
qui&mulciSacerdoces eciam habiabusEcdefiafbcis pro
: prcdidoiWQ (bluriooe priaati,£c noo lubentesperfbna.-
litercapd&decenri. Qn6d oeqoe infideles io iuis fiicris
imm6 execrabibbasSacerdotibas vnquamperpecrafiele-
guntur. Qiuue cootencari debec Princeps , ciim pene jam
omnia DlerarumqoeEcdefianim booa nis fiibuentionibus
exhauita fint.
lum , Aduercere debet Princepsmiferias 6c calamicaces,
ad quas Priocipes plurium Regnorum ,qui Ecclefiam Dd-
preciofo (anguine fuo i diaboli fcruitute liberauit , talibus
angarijs afflixcre dcuenerunt , quorum nonnulli gladio pe-
rierut , aliqui ad captiuitatcm perdudi,csteri dominio fuo
praf!cIariflimopriuari lunt. Q^ioniam nondcbcntfediuina:
majcftatis gratiam putarc promercri, qui fponiam eius Ec-
cleliam in fcruitutem rcdigcre conantur.
Jtem , Qupd temponbus rccroadis, quando non curre-
bancetiamiuperLaicali populo iubndia^nec erac adhuc
obediencianoftra ica ampla,& in prooentibus abundans
iicat nunc e(l , maj or exerdcas oiiilco qaod mmcoonrino^
habebaturvAatos-Doroinorum Rlegum fiiftinere oporce-
bac , & oprimam in armii difctplinam (eniabanc ^ ita etam
312 MifceUanea Epiflolarum.
vcarmafequentibusprzdandi licentia incerdi6la efTet, U
tamcn talia ab Ecclefiafticis Kc% Henricus Angliac nun-
quam poftulaffe lcgitur, immi & magnam partem Re-
gni Francix ab hujudnodi exadionibus , & aJijs oneribus
exemit.
Item , Vc ad Bullam veniamus , qu* foper neceflirare
Principis fandamentum fuum videtur allumere , ciarum eft
qu6d tanta non poteft ciTe' necedjtas ,attento quod folius
Principis ftatum fuftinere habemus,atque vnicum exer-
citum, qui quidem i paucis diebus folutus cft in Anglia vf-
queadprimam lanuarij. Oomanium autemRegnijameft
amplum 6c magnum : currunt generaliter (ubfidiacom.
munia & talliz particulares afcendentes ad magnas pecu-
niarum fummas. Anglia quolibet anno quaH pro media
parteanni armatam ftipendiac , nihilominus adhuc currunt
parciculares fubuendones in reeionibus circumft^tibus
& locis vbi obddiones poni det )erent . nihilominus prar-
di6ba omnia fubHdia funt leuaca : propter quod manirefte
apparetquod tanta non eft de pracfenti neceilitas , vt opor-
teat vel Ecclenaad tantam Laicoriiadducere feruitutem.
Item , Quia in militia prxfenci feu moderna ceflauic
adeo dilciplina^ac (ibi eft permiHa przdandi impune licen-
iia,qu6d nonobftante eorum folutione nihilpoteft viris
Ecclefiafticis&alijs extra munitaIocaremanere,quodab
armatorum violentia non tollatur ^ cum hipc jam in Regno
hoc inualueritcorruptela, vt militiam infequentes non nifi
terras Ecclefiafticas quas defendere tenentur fi easinue.
nirepotuerint,perfequentur,propter quod terrac Eccle-
fiac deferta? 8c abfque habitatore remanere coguntur , &
ita ade6 eft depauperata Ecclefia j quod non habet fuften^
tari; propter quod pluribus Regni locis d diuinis longo jam
tempore ceftatum eft.
Item , Sunt multi Laici & Communitates aliquac fiicu-
Iares,quae tales impofitiones ficangarias fbluere non co.
guntur^ propter quod multum abfurdum videtur Clericos
velle vltra Laicos tali feruituti fubijcere.
Item^ Quia Bulla videtur caufare pro quiete populi,
propter quodnunifeftcapparec concrarium , quia popu-
lares
Digitized by Google
^^ifcellanea Epijlolarum, 31 j
lares jam mirabiliter murmuranc qubd Ecclefia Dei ferui-
tud iimiliter cum eis fubjaceac , exiftimances has angarias
fuper fe perpetuo remanluras, cum eas vfquc ad Ecclcfiam
audiunc aduencuras.
Item, Nonpoteft efTequies inaliqnapoliciaaucRepu-
blica,niriordodebicusincer ftacusobferuetur ; fienim ca
putfeorfum fuper cerram poneretur , nihil homine , qui cft
pulcherrimacreaturajnueniretur difFormius. Si ergoEc-
clcfiaquxeft fupremusmundi ftatusadferuitutem Laico-
rum poneretur,nihil Republica confufius, prxfertim ciim,
vtdidumeft, Nobilesqui funcin inferiori ftacu a tahbus
angarijs eximancur.
Mouencetiam prardiciam Congregationem juramenta
perllluftrillimos Principcs Reges Francia? & Angliae vlci-
mate defundos fada de prirogaciuis , priuilegijs & liber-
tatibus Ecclefia:,& virorum Ecclefiafticorum conferuan-
dis : ordinationes infuper per Concilium Ecclefiae Gallica-
hx notabiliter Parifijs congregatum , & per pra:didum
Illuftriflimum Regem Francia» vltimat^ defundum cum
confilio ficairenfu nonnullorum Principum de Regia ftirpe
progenitorum , & plurimorum aliorum Principum, Du-
cum, PoQCcrum 6c Baronum facl^ , Jaudata: & probarx
Parifijs dccima oftaua Februarij , Anno Domini millcfimo
quadfingentcfimo fcxto.
Hisigitur attentisquiE animum veftrum obligare pof.
funt & mouere debent, Reuerendi in Chrifto Patres 8c
Domini,qui a f^ntf^a SedeApoftolicaad executionem prx-
fentis negotij eftis judices delegati , fupplicat pra:fata Prx-
latorum , & aliorum Ecclefiafticorum Congregatio , qua.
tenus non velletis, prout nec jure debetis, ad executionem
literarum Apoftolicarumhancmaceriam rangentium pro-
cedere , fcd magis animum hujus potenciflimi Principis
proi|Cex officiotenemini ad obferuandum libertatem Ec-
clefia? inducere parata eft enim Ecclefia orationum aflldua
fuflfragia pro falute & profpero ftatu Regni hujus ac Prin-
cipum , & veftrarum paternitatum apud Dei clementiam
abfque intermiflione fundere. Poft ha:c fuit appellatio
interjeda per gentes Ecclefiafticas,
TonT. 4. R r
314 jMifitlUmes E^fioUmih
£ P I S T O L A
Regi diredla per Praelatos Ecclefix Gallicani
Biturcijs eziftentes inmenfeScpcembti^Aimo
Domini i^ij. ad finem obdneiidi exemptio-
nem & libemtem fiibCdij auadraginca (oli^
donim fitpra qualibet cauda vini de nouo
impoCci.
Cirifium^mo Frsncamm Kigi Domtw
noflro Jufrmo,
LX./^Hs.iSTiANiSKiMB ac EzeeKenttffime Prnicepjt,
\^rupremeOociihieiKyfler,diiiiiiaBlegisoom^
teris Tcftmiieiid » iacMr6iiK|iie jinliifD andorime colli-
g^imiSyPacniiiiflcpnBdeceirorum Doftrorum ezempltsfiu
rataribus prouocamiir,vt libertacis Ecdeiiaftic^ matd-iam,
qaain&iojundi nobis minifterij juramentis fana £c(aliia
confcientia , & abfque grauiffimarum cenfuranim pericu-
lis prsetermitcere non poffumus, vcrbojfcriptis^fluncijs
apud vellram R.egiam majeftatem perfequamur , pro qua
gloriofbrum martyrij Sandorum plurimos legimus fubiille
triumphum , qui fc murum firmiterpro domo Domini op,
poneotes plus formidarunt xternum qu4m temporalem
oHendere principatum. Scd Deo major qjpfecrandi nobjs
dacur occa(io,qubd expenentia maniteil^ cognofdmus ve-
ftram CelfitndiDem majoribus qdbn nuoc opprimixram.
BiS »iiecefficaiiib6rqiie depftf&m « nnUatennsvohiifleyc in
JibmatemrdiAa quidquam aufeocaretnr icandaloiiiiii^vc^
AronimClirifiianilfimofnm progenicommveftigijstnhas-
rendo^qnt pro quacunque aduentitia necefljtatecapiui. *
tatisRegjUB perfinUBtributariamfacereEcclenam minim^
volnemnr. Dequibosrete Gtegorius in Regtdco» qn6d
pfopcer.defeofiDiMBm libertatis Ecclefiz ampuficatum eft
terns Regnum , conceiTa diuinitus viiioria triumphalis , &
ab omni dadcco:licus pracicniacioreproiiuila : confidimus
Digitized by GoogI(
MifceUanea Efiflolarum, 315
igituratquefperamus,Princeps Chriftianiflime,qu6d qui
coepit in vobis, & gloriofiflimis progenitoribus veftris opus
bonnm Ecclefia: protedionis tSeus omnipotens , in cujus
manu cor Regis eft, perficiet,& ab hoc fando vos non per-
mittet propofito declinare j nec a veftra Regali memoria
excidere illamfandiflimam &honeftam profefiionem ve-
ftrofolemni in Regalis diadematis, & fandiflima: vndiionis
rufccptionejuramcntofirmatamjiningreflru Parifienfis Ec-
clefia: roboratam , qua hbertatem Ecclefiafticam & Eccle-
fiafticorupriuilegia promififtis perpetuis tcmporibus ob-
feruare , perpetuis precibus fandam & finceram deuotio-
nem veftram ad Deum & fandam Ecclefiam , qua: inter
acerrimas quas Regnum patitur moleftias, fingulare quod .
dam nobis folatium miniflrat &: juuamen ^ finccris cogimur
exorare precibus, & pauca de multitudine audloritatum
fcriptura: facrx &jurium adveftra? clementiimemoriam
reducerc , & quafi ante oculos Majeftatis veftra? , non nos
ipfos fed a tergo Patres noftros : inter quos leremias deplo-
ratEccIcfiam fien fub tributo, immo &ipfam Ecclcnam
ad vcftra,vtita dicam, genua prouolutam inftitueredepre-
cantcm abundare jura, &facrarum teftimonia Scriptura-
rum allegarc volcntibus , fed quia deuotifllmum & dodifli-
mum alloqui pauca hic breui tada compendio fufficiant.
In primis ergo ab xtcrna & diuina lege,per quam Reges
regnant , & qua inuiolabili fandione Ecclefia^ prigilcgia
pnmitus iunt conceflla ,fumcntes exordium, id duximus
commemorandum . quod in G cnefi fcribitur de Pharaone,
leruituti fubjef>is omnibus Sacerdotes & poflR^fljones eoru
inlibertatedimifit,&eis depublico alimoniam miniftra-
uit,ex tunc, vt dicunt , gloriofb Domino pronuntiante Sa.
ccrdotes in omni generc liberos elle debere. Quod & Rex
Cyrus fecutus, vt legitur in Efdra, voluit Saccrdotes pro
tcmpli idificatione tributis non onerari,ne &in Rcgem
&eiusfiIiosdiuina vlrio defeuiret. Non arbitrandum igi-
tur fub vcftro dcterioris conditionis effici Sacerdotium im -
perio,quam fub illis Regibus qui diuinx lcgis notitiam non
nabcbant , dicenre Domino : Nolite tangere Chriftos
meos 3 & in Prophetis meis nolite malignari , non enim
R r ij
316 tMifcellanea EpifioUrum,
Saccrdosvtpopulus. non xquavtrifque conditio. Nam
vt anima corpon,& fpiritualia temporalibusific Sacerdotes
luntpopularibus prxferendi ,qui & Angeli Dommi exer-
cituum dicuntur& Dijnuncupanturjcgequippc Molai-
ca^diuina immo potius cautum eft, vt eorum portio ab
oneribus libera permanerct. Narrare libet illam diuin^
oftenfionis euidentiam Heliodorum Templi &.Sacerdo.
tum perturbatorem accrrimum j cui cemplum Domini ir-
ruenti & vt in libris Machaba:orum legitur , apparuiflc dc
cccloferturequus ternbilcm habens feflbrem & cum eo
iuuenes duo Ibeciofi amidu , qui plagis mulns affliaum
Heliodorum,& quafi in exterminio palpitantcm compule-
runt Reei diuina magnalia demonftrare.Et cum Rex alium
mittcre coeitarct, tour dixiflc Heliodorus: fi qucmha-
bes Recni infidiatorem micte , & flagellatum recipies, nam
qui habitat in carlis vifitator eft Templi & Miniftrorum
eius,&violatorespercutit&perdic.
Sed quid in hac re Canonica: ftacuanc fandioncs placcac
attendere. Non enim vnus Pontifcx Summus/ed tota v-ni.
uerfalis Ecclefia in celcberrimo Lateranenfi Concilio (ub,
anathcmatis pccna tallias exigi ab Ecclcfia mh.bcc & tn-
buta , exadores & fadores prarmifla moninonc decernit
cxcommunicationi eo ipfo fubiacere, i qua rjon nifi plcna-
riareftitutioneprschabita non veniunt ablolucndi. Quod
fi Ecdefiaftici quidquam voluntaric duxcnnt contcren^
dum RomanumPoniificemftatuitconfulendum. Sunt&
alia jura multa ididem fenrientia, & facrilcgorum pa:nis
decernentia tales exiftere premcndos.'
Ouid autem in legibus Imperatorum fic , & ciuilibus
brcimer infumendum occurnt. Omms ,inquitImpcrator
Iuftmianus,aClericis tributoruminjuna&exaaioms re-
pcllaturimprobitas. Etcum negotiatorcs ob necefl^^ratem
publicaad exadioncs vocantur, in Clencis omnis tahs ftre-
pitus,omnis moleftia penitus conquiefcat , tantaque cis
nrxrocantia fuccurrat , vt Sacerdotu miniftn immunes ab
oneribus perfcucrent. Vnde Conftanrius & Valcntinus Im.
peratores plurima Ecclefix libertatum pnuilegia condo-
nantcs dicebac: Gauderc&gloriaricxfidevolumus,(cicni
MifccUanea Epifiolamm, 517
tesmagisreligionibus, quam tributis &]aboribusnoftram
Rempublicam conlcruari. Apud veftram Regiam majefta-
tem perfuafione non egctquid Carolus Magnus,Carolus
Caluus, Robertus, & Sandus Ludouicus veftri Chriftia-
niflimi progcnirores , hac in re fancierunt. Tantis igitur
audoriratibus & exemplis conimoniti veftrae Regise cogi-
mur dicere majcftari, quod Ambrofiusad Imperatorem de
Ecclefiaftica protulit libcrtate : Nil Regi honorificentius
quam quod filiusdicatur Ecclefix , vcrba qux deber Regi
uio Sacerdos, confiilere Regum faluti oportet,ne quid-
quam illi potius quam vtab Ecclefiaimmunis fit: hxc 6ea-
tusAmbrofius. Condolemus Princeps Chriftianiffime, &
Regni& veftris necefijcatibus quam plurimum,quas ore
vcftronobiscum fumma animi benigniratedete<flas, non
fine magniblacrymis acdolorc audiuimus. Inveftronam-
quc per clitamur periculo,& in veftris ruinis corruimus.
Scdnonnifi cum vita jubcmur libertatem Ecclefiafticam
relinquere indcfcnfam , ncc pro tMnfitoria pace mundi
pcrdcre rempirernam : cum non in multitudine vi(5to-
riabelli jfcddccoclofortitudofit. Orantc namqueMoyfe
legimus vicific populum , & ceflfante fuccubui/Te. Arma
vcftra: militia: lacrymas & orationcs ofFcrimus , diccntes
cum pfalmiftaj Hi in curribus & hi in equis,nos autc in no-
mincDommi inuocabimus. Hortamur igitur &obfccra-
musveftram Regiam majcftatem per vifccramifericordia;
Domiriinoftri Icfu Chrifti , vtadfumma:Trinitatis proui-
dentiam animum erigens, & magis in Dci adjutorio & Ec-
clefiae prccibus,quam bcllorum ducibus,multitudine & vi
ribus confidcns , libertatcm fanda? Ecclcfix protegcndo
Deum fibi quxrat propitium. Ingreffuri namqucRomani
bclla Dcos fibi placatos reddere hoftiarum immolatione
ftudebantjfi quid in templo illatum molcft q primitus repa-
rantcs. Narrarque Valeriuseo maximc Dionyfium Rcgcm
corruifl"e quod nullam diuino cultui & miniftris feruari
prxrogatiuam cenfuillct. Hancnoftram orationem Regia
veftra manfuetudo fupportet , & noftras preces clementer
exaudiat : nec pro modica quantitate qua' parum vobis
cmolumentiadijciet, nondum apcrcam tam periculofam
Rr lij
5is ^SWifcellanea Epiflolarwn.
viam aperlac , ne modicum fermenti coum ma0am cor^
rumpac : Deo igicur gratias agenccs in immcnfum au^d
talem nobb dederit Kcgcm , qui puni mence canto clmi^
tatisftniofcEcclefiam dilieic,6conmes Ecclcfiafticos in
dittiao cahu piaecellit : Omeciamur Can&ipocenteni , vt
qvd fpedalem vos Ecclefias procedorem elegic » fiift vos
< . proteAione caftodiat,6c grefius veftros fisliciter dirigat,
Amen.
£x vedra ciuicate Bicuricenli , die NaciuicatisBeacifil*
mac Virginis Marisp , o<^u^menns Septembris.
Subfcriptio. Veftra:Regiac majeftatis humiles & deuoti
Oratores Prxlati& alij viri Ecclefiaftici , & voiuerikaces
de eiurdcm maodaco Bicuricis Coogregaci.
^"44^"** i^flp</Mr Tdcis initum cum EleSioribm T^^Mm
«»•} *:cbr. ]mpenf^ Kege Jnglia.
LXI. A R p L T s Dei gratia FrancorumR.ex, vniuer-
V^fis & fingulis Dracieorium fi»-iem infpeduris ,
Salotem. Vrverus&perKdusamory&ingentis beneao*
lenriz nexus, qui femper inter Chriftianiflimos Ffancorum
« Reges, progeottoresnoftros , & lUuftres Prindpes Roma*
ni Imperij Ele&ores , laudabiliter Tizueruot , ad nos. noa
quidem minon diledionis ftruore , led quantumfieri po-
teric majori , tc decet , propagetur & estendatur , cum 11.
• luftribus Principibus Federico Romani Imperij 'Arclii-
marefcallo & Eledore, nec non Wiiliermo, Germanis
Ducibus Saxonia: , LandgrauijS Turingiaj, Marchionibus
Mifnix , ac Burgrauijs Aldeburgenfix , confanguineis no-
ftris carinjmis , nouum fcedus , vc fixa conHciatur amkicta)
iniuimus in vim , formam , & eifedum qui fequitur.
In primis quod nos ftatum , honorem , decus, £c com-
modum prsdidorum Ducum Federici , V^iiliermi , ad
Ticam ipionim toco pode procurare, cradare> & in hac
parte ad conferuarionem earundem pro viribus concur.
iere)acdamnum,)aftttfam,moleftiam)& ftacus diniina--
tionem euicare tenebimur, auantum cum hoooie fiicere
poterimos. Iiem,qQddadaeffenfioQem8coflSmfionem
Digitized by Google
Mifcellanea Epiftolarum, 319
Domini prxfaci Duces vexarentur , & nos requifiti fueri.
mus , concurrere i amicos quoque ipforum proamicis,&
ifiimicos pro inimicis habere tenebimur :ita tamenqu6d
nos nuUum , qui didorum Ducum fubdicus aut vaflallus
fuerit, pro amico dicere , nominare , vel rcputare poteri-
mus,nec fobamicitia: velamine,vbi contra talem fuum
fubditum fiue vafTallum ipforum Ducum guerram mouere
placuerit, aliquid in contrarium dicemus^ proponemus,
vel allegabimus j fed fi opus fuenit , & per iplos Duces nos
requiri contigerit , auxilium , fuccurfiim , aut fauorem pro
viribus elargiri tenebimur : quantum hxc, vt przferun-
tur , per nos cum requifiti fuerimus cum honore fieri pote-
runt. Item,vbipcrantedi(flosDuces contra communem
noftrum & ipfiusfubditum , fiue vafFailum , guerram mo.
ueri contigerit , nos contra talem vaflallum & communem
fubditumfauorcm dare non tenebimur, fcd licitc valebi-
mus in hoc cafu a fuccurfu & auxilio abftinere. Item , fub-
ditos fcu vafJallos didorum Ducum , qui nobis minime
fubijciuntur , pro amicis reputabimus , ita quod contra ta-
les nobis gucrram faccre non Iicebit,aut molcftiam inferre.
Itcm , dominia , ditioncs , terras , caftra ,oppida , vilbgia,
ciuitates, & loca didorum Ducum pra?fcntia & futura,cum
armatorum copia , feu armorum gentibus non ingredie-
mur, neque gentes noftra: armatx ingredicntur,ni^ ad fuc-
curfiimvocatiperipfos Duces,auteorum licentia conce-
derctur. Itcm non obftante hujufinodi confoederatione
liberum erit omnium rcrum & vidualium , pra:terquam
armorum ,commcrcium,ctiam inter hoftcs & diffidatos,
necper hujufmodi commercium inter hoftes noftros,&;
didos Duces harc confocdcratio in aliquo violata cenfi;-
bicur:ita quod fubditi &: vaflalli noftri ,autdidlorum Du.
cum , per terras & aquam mercari , & merces hinc inde
ferre , emere , vendcre , & permutarc , intcr hoftes , & loca
hoftium,vtpra;fertur,poterint prolibito voluntatis. Icem,
prxfati Duccs fuccurlum a nobis petentes , illum habere
debebunt & a nobis confequi, fuis quidcm fumptibus 6c
expenfis ad racionem pro quolibet armorum homine , 6c
archerijs confuecis , juxta ritum Francia? , & m(yem hadc-
320 MifieUamd EpiftoUrum.
tm io guenis obferaaniin , vt fiibieqidtiir zvidelicer pro
qaolibet anaocum homine ad racioQeni qtiindedni fian*
comm , & pro quolibecarcherio ad rationem ieptem fran-
iCorum cum dimidio per menfem , & quilibec . . • • mt
•atcherio aBquiparetur.
• Item,nos exprefs^ perfonasSummiPontificis5& Illu.
ftriflimorum HifpanijB, Sidlias &ScotixRe2um prapfen-
tium & futurorum , ac liluftrem Pnncipem fitium noftrum
cariilimum Sigifmunduni Auftrix Ducem , eorumquc 6c
cujuflibeciprorum dominiaexdpimus , iraqu6d nulli pras-
fcriptorum , ac terris , locis , caftris , & dominijs fuis per di-
dos Duces guerra moueri debebic aut moleftia inferri , fed
vc amici vcriufque pards eiTe cenfebuncur , horum prz-
didonim excepcorirai nwnero d&dnm Cooiiliarium &
Cambellanum noftrum loannem Domimim de Peneftfan«
gis Militem, etus tenas & dominia inbjungentcs, ita qu6d
dtdis Ducibus eidem Cambellano noftro , fuifque domii.
nijsguerram inferreminim^liceac,led yt amtcnf & con-
foederarus hinctode cenfeatur. Icem , quoniam optima eft
& quaH fpes pacis indubitata inter nos & IlfuftriiSmum
Anglix R egem,commuoi noftro & di(5lorum Ducum con- •
(enui , idem Rex Anglias pro excepto habebirur j ica quod •
nec nobis ipfbrum Ducum auxilium & fauorem , ncqot?
ipfisDi^pibusnoftrumauxilium &:fauorem conrra Angliat
Regem implorare licebic ^ nobis quoque non liccbit eidcm
Anglix Regi contraipfos Duccs, ncc ipfis Ducibus contra
nospra?fato Anglix Regi iuccurium auc fauorem quouis
modo elargiri.
Prannida omoia & fingula nos bona fide,& in verbo Re
gio loco prasftiri juramenri , prxfendum tenore prxfacis
Dudbaspollicemttrfirmicer obleniare quantnmcumfaol
Mve pofloiiiiiB , dolo , fiaude prorfus eselufis. In coio»
rei tetlimoniom przfentes liceras ezinde fieri , & /igillo
noftro jufltmiis communirj. Datfi Nancei in Lotharingia,
dievjge&iiaterriamenfis I^bniarij,AimoDomfmmillen-
mo quadringencenmo quadragefiraoquarto,Reg^i ooftri
vigewnocertia PerRegeminfiioconfilio. CHALiGAyT.
Digitized by Coogle
MifidUned Epijtalamm* 321
PROPOSITIONES
tAi MrmmUm ffitfinA tmfQU Amdii^ Felids ^J^''^^^
Pnpd F. mumfm , immm, 4U f4Lcm <447-
Beele/m imeUimubm. %,dS^
lonML
1^X11. A DviSAMENTApfopace&fnioiiemEcp
j[ \ clefia dandis.
Prifnd , Quod Dominus Felix det fuas liceras in bona
& fecura forma,de renunciando Papatui in BaiUienfi Con-
cilio flatitn habicis literis fuper fecuhtadbus , &alijs infcd
lcriptis.
Hecitnde^ Habeantur licerjc Domini NicoLAi,perquas
omnes priuaciones , fufpenHones, inhabilicaciones, procef-
fus,fententi£,cenfurse, & poenac cootra pra:^tum Do-
mioum Felicem,€oncra Bafilienfe Coiicilium,{eaillos qui
iimcaoc fiierumia Bafilc», ac ei> adhdecentes i8cobedien«
ces cujufcunque dignitacis, pflBemiaeotiae»aacflaciis,eciaiD-
fi Poooficalis , Ducalis, Otrdinalacos, aoc Regalisenftaoc:
nec non communitates , ciuitaces & oppida , prsBiercim
BaHlienfe , occafione huius dtuifiooisper olim Evgenitis
iofuis Fercarienn ac FloreociDa, auc ouaois alia , fub no.
miiie generatis Coacilij« congreg^tiooibus, auc altcrius.vel
peripicim Dominum Nico!aum,autaltufn ,feu aliosipfo-
xum, vel alicuius eorum au^^oritate fadas aut fulminacas)
decernecefFcclumfornri non debere,fed perinde haberi
acfinon emanaflenc: fiancque abfblutiones , difpenfacio-
nes , habiiitationes » & reuituuoncs hioc inde ad cau*
telam.
Tertid , Habeancur literseipfius Domini Nicolarin me-
liori forma , per quas omnespnuan 6cfpoliaci iuis Eccle-
fijs PatriarcbalibusjMecropolicanis, Cachedralibus , Di-
goiiacibos , Mooafleri js , Priomtibos , Beoefidis , & Offi-
jcijs EccJefiafticisj oecoon teins, feodis, poi&fiiooibus,
ii rebus alijs quibulcanque , ratione & ad cao^ pcac-
di A{ diuifioois,to priftioitm pieo^^ io iocegram redncan*
AVy&ieponancur fuper ho&liahcaiiciar litecat in for.
T6m.4. Sf
322 Mifielldnia EfifioUrum.
cioh£ornia,7elintque Reges &Principes dare fauoresSc
operam efficaccin , n httjuTiaodi liceraB iiium fbrtiaDCur
cneitum.
IV. Item^ Quod omncs Domini Cardinales vtriufque
obcdiencijc cum honoribus ,prjcrogatiuis , prxeminenrijs,
emolumentis dcbitisfic confuetis remaneant, vt tales ha-
beantur, reputentur ,&honorentur. Quod fi duovel plu-
res in eodem dtulo concurrerint , prouideatur qucmad-
niodum in ConflantienH Concilioadumexdtit.
V. Item , Ou6d omnes O fficiarij adu in Curia didonim
DominiFeliaS)£eBaOlteiifii ODOdJij leiideiiKt, iniiiii
offidjtramacMSMiCi&ad corqmeMrcitiom liber&,& fioe
aliquaconciadiaiofieadmictaDrar, Vbiaucem dooiaeo^
dem officto coQcutrei^ , quiofficium noo obtmelMC , ha-
beacur recommiifin.
VI. /iMi^abicpnBfittiis Dominus Nicolans licens (uas^
per quas adoaliter & irreuocabiliter ex tunc conuoceCy
quantum io eoeft) Conciiiumgenerale,inatiquo loco na-
Cionis Gallicanx , prima dic fepttmi menfis , poftqu^m ad-
implenda per BafiUenfc C oncilium &'di<fium Dominum
Fclicem fuerint executioni dcniandata & adimpleta,m-
choandum : promittetque ipfe DominusNicoIaus ipfam
conuocarionem pcr vniuerfas prouincias publicare modo
confueto , & hoc infra tres menfes poftquam pracdida fue-
rint adimplcta. Eriam ftatim poft adimpletionem huiuf-
modi mittendo literas conuocarorias cum omnimodadili.
genda ^ vt confuecum eft ^ in buUifque fuis apponentur om<>
nesdaufule, 6ccaiicel«Poffibiles, ctiarocimijiirameiico^
poUidcacioae, 6e vovo de noarciiocando , prorogando,
mncando , ▼el iropedieodo didam cclebrationem Conw
dlij in boiufinodi eeimiDo.
VU. Itm > Dabit litcsas appfobatorias 8e copfirmato>
ijas , pjOttifimmin Eccledarum Patriarchiaiium , MetnK
pQlitanarum,Cathedraltam } difpoficiooom, coilationwn;
Monafteriorum, digniucum inMetropoIitanis&: Cathe^
dcahbus poft Ponrificale$majorum,autin Collegiatis prin*
cipalium , bencficiorum iecularium®ulanum , com-
moidarum , admioiiliatiomim « peaijoaum , diipeniacio^
Digitized by Google
Mifcellanea Epiflolarum. 323
num, indulg€ntiarum , priuiIegiorum,incorporationum,
vnionum , & aliarum quarumcunque conceflionum , gra-
tiamautjuft tiamquomodolibet concernencium in locis,
perfonis , & rebus obedientix pracfaciDomini Felicis, vel
Bafilienfi? Concilij , peripfos Dominum Felicem & Con-
citium , auc Legatos eorundem , &: quofcunquc alios de
ipfiDrumaudoritace & mandato conjunclim&diuifimfa-
darum. Et hoc quoad pofleflbres Ecclcfiarum , & bene-
ficiorum , commendarum , adminiftrationum & penfio-
num prxdidorum , rejedis , cafiatis , & annuiJacis per It*
teras hujufmodi quibufcunque pofieffionibus per oHm Eu-
genium, pcr ipfum Dominum Nicolaum, auc quofcun.
que alios de eorum audoritate fadis j vnicuiquc tamen
jure ante hujufmodi diuifioncm quxfito , femper ialuo:
verum fi in vna obedicntia duo velpluresfuper vno, vel
pluribus beneficijs litigarent , conditio pofleflbris non pof-
fidenti nullatenus pra;judicet , fed cuilibet fuumjus
fum permaneat. Per eafdem etiam literas aboleantur &
caflentur fencencisc incuriafuiprxdeccfiR>ris&fua,concra
obedientes prasfato Domino Felici & Bafilien fi Concilio
inauditos vcl indefenfos , qualitercunquc po{l hanc diui-
fioncm fuborcam lacac.
VIII. Item^ Si aliqui poffideanc ECcIefiasaucbeneficia^
quarum vel quorum capuc in vna obedientia, & aliqua
membra in altcra cxifl:ant,mcmbra rcducanturadcaputj
finc tamcn prsejudicioillorum qui in Ecclefijs & benencijs
ante hujufiiiodi diuifionem jus habebant , in quo & poflef-
fione fua conieruencur.
I X. Item , Dabit prxfatus Dominus Nicolaus lireras,
perquas promiccec habere racam & gratam prouifionem
rationabilcm , honcftam , & condccentem pro ftatu , ho-
nore ,ac quiete Doraini Felicis , per Bafilienfe Conciliuin
rationabiliter ac honefte aduifandam & concludendam , in
aiio Concilio fucuroapprobandam & confirmandam.Qui-
bus quidem prjpmiflis liceris in exconfiori , fortiori , & me-
liori forma habicis , prxtarus Dominus Fclix dccernet om-
nes fufpenfiones , pnuationes , inhabilitationes , proceflut,
fulminaciones , fencentias ^ cenfuras , pcenas nomioe & au-
1^4 Mifcettdmk Epijtolarum.
dioricate fuisjvel aliaiius ab iplo au^oritatem habenm,
emanatas occadone huius diuifiopts contra quorcunque
cujufeiinquedignitatis, edafnfiPapaHs, ImDerialis, Rega*
iis, Cardinaktus, DucaIis,Pdntificaljs,aii€alceritiscidflaD(^
efifedum (omn non debere ; fed perinde baberi acfinoa
emanaffenc: fiintque abrolutioiies,di(penfationes;babu
licanones,&ieftituciones,hincindead caucelam. Quan*
' tom aucem ad ponefTores , conceffiooes^leoolfattiones £c-
clenarum , Pacriarchalium , Mecropolitanarum , Gache*
dralium , dignicacum , beneficiorum , ieculanum , & rego^
larium, commendariim ^ adminiflrcirionum , penfionum
qiiarumcunque validct firma:que mancanc, 3pprobencur,&
ratificentur^c.Dummodo hujufmodi Ecclcfias,bcneficia,
&adminifti.uiones,penfiones &: coi-nsncndas , pcrpriua-
Cionem occalioneiftiusdiuifionis luborca?, ipiipoirelTores
non acquifiucrinc. £c Tuper hoc habeaatur literx in roe-
hori forma. •
' X. Jtem , Poft pra:didarum fufpennonum^ pr.uacionuro,
Inhabilicacionum , &c. caflationem , & annuilacionem ,
ad ftacani ipfe Dominns Fetiz, hdOL priiks ttomioacione
loci pro eenefalisConcilij in NacioneGallicana celebM»
lcione,haDicis ficeris fupradi^j fcnunciabicadinlicorft
(efiedoaUcer Pabatui in Concilio Bafilienfi : quod quidem
Concilium /poitqo^ ipfi^lDominus Fdix renuotiauerit»
iimiUcer deoemet omnes rurpenfione8,pdi]atioaes,inha*
bilicaciones^ proceiTus, fulminariones , & cenfuras , & poe*
nas nomine & au^oritacc fuis , vel alicuius'ab ipfo audiori'
carem habcncis, emanatas occafione huius diuifionis concra
quoicunquccuiufcunquc dignitatis, etiamfi Papalis,Im*
perialis, Regalis , Carainalacus , Ducalis , Pontincalis, aut
alterius exiftanc, efFedum fortiri non debere,quinim6
quod perinde habeancur ac fi non emanaiTent. Quanrum
aucem ad poflcflbres,conceiriones,& collationes Eccle-
llarum pacriarchalium,Mecropolicanarum, Cachedralium^
dignicatum , benefldarum (ecularium & regularium, com-
tnendamm, adminiftnrioniim , penfionnm quafwiicaii*
que validae fimiaeqiie maneant, approbeocor catifi-
jxotor . , • • Ottmmod6buja&iodi ficclcfias U bmficia.
Digitized by Google
MifiellarteM Ef^tddrum. 335
^iiiiimftfatMiicssiJciifiooes,8cc.om per priuatio.
tieiii occafione iAius fubortx cii^iioms ijpfi poileilbres
oon acqiiiiiiierim: &itipcrhocluil>eanrariiterxiiimelio.
xi forma.
XI. Item^ Idem Concilium Bafilienfc ordinabiCjbonis
lefpedibus & confidcracionibus Jatius exprimendis , 6c
pra?fercim propter pacem & vnioncm Ecclefiy, qu6d prac-
iacusDominusNicoUus proSummo Poniifice habeatur,
ilatuendo & ordinando qu6d faciat & adimpleat ea qu£
Summus Pontifex facere cenecur : mandabitque eidem
taoquam Summo Poncifici ab omaibus Chrifli Fidelibus
obediendam efle.
XII. Itm^ Poftlioc^ ipfumBafilieofeConcilium fta-
timie diflbluet modis debttis,ac juzu fbrmam decreto.
* jnHiiiialttiscameniiifiidicendii.
: XIIL lum^ Qupdcumltcerb prarfiitiDomini dentuf
iicene ex parce Sereniflimomm Dominorum Regum
Franciac 8c Angiiae, & aiiorum , de beneplacico Domini
l^icoiai) per <]oas in verbo R.egio , & quaotiim in cis e(l,
promiccent qu6d non poterit idem Dominus Nicolaus
nujufmodi fux promifiioni feu conuocacioni concrauenire,
reuocando hujufmodi conuocacionem , prorogando , mu«
cando , obmictendo , vel quomodolibec cclebrationcm
.Concilij impedicndo. Nihilominus eo cafu mittentfuos
ad locum hujufmodi, tcmpore ad hoc prafixo, tanquam ad
Concih4imgenerale,ah6rque fiiorum dominiorum ^ ad.
hsrcncium veoire inducenc ^ adhaurebuntque ilh , & obe-
dient €anquam.yero Coocilio , dando (aluos conduAns
conibetos, fiuseodo , jubend^que fieri omnia & fiogula
quafpro. cdebiatione 6c manutentionedicti Concilij ne*
«iaeffiiii^<videbuntur» QuodA ifta vel alia fuffidensfecuri-
jtts baberi non poflit , in eo defedu didtum BafiUenfe Con.
ciHum non cenebicur ordinare qu6d praedidus Dominus
Nicplaus pro Summo Poncifice babeatur , nec fe diiloluere
jcitiiisquama prima die celebrationis vniuerfalis Concilij
pnefaci. Ordinabic tamen ipfum Concilium flacim habitis
literis Domini NicoIai,qu6d illaprima die inchoationis
,&turi .Concii ii aduenience ceflabit ^ U ceofebitur eile ip(o
Sfiij
144 7
Com. D.
4'IUninal
326 MifcellMnea Epifiolarum.
£ido diflolatum : mandabitque ipfi DominoNtcalao ab
iila prima die pr^ Faci Conciiij adualiter incboaci canquam
SummoPontifici peromnes fore obediendum Statuendo
ctiam & ordinando quod ipfe Dominus Nicolaus facere
debeat quz Summus PoQciiFex £icere cenecur: & de hoc
habjancur licerx pra^fad Coodlij iii mdiori fbmia. Stan-
tem diaiis Nicolaiis difcd^ vel iodifea^ impedifec ifnay
fniDits didom CoDciliiim futanmi celebraceair , co cafii
leoimctario 6c ocdinario fupradid^ ,pro inftdis habgaimiir^
AKCHm. <PRO PACE ECCLESIjE
LXIII. A DviSATAin hSto pacis E cclcna: , in qui.
/j^bus Reucrcndiflimus in Chrifto Pater 8c
Illuftriffimus Princcps Dominus I /vcoBvs Archiepilcopus
Treuerenfis pro fe,ac Illuftnbus Principibus Dominis T.
Archicpifcopo Colonienfi , L. Comice Palatino Reoi
Duce i5auariar,& FridericoDuce Saxonia:, fuis Cocle<io-
ribus,fe conformare voiuicSerenifiimofc Chriftianiliimo
Domino R.egi Francorum in modum qut fequicur.
Prim6 eoim deiideranc ipfa Kegia Majeftasy&prje&n
Domini quacuor EleAoces CA coDfbedemri , ci»6d botiA
pax & tfaoquillitas vigeat tnter Ticos EcdefialHoos ▼bi-
quepcr orbem ^ ex qua ccwri flacin ineliiks difponentur,
& magna bona vniuerfxClirifttanicacis prooeniaoc : incen-
d4ncqueefficaGiterlabocare,qu6d diuifioncs& difi^reiw
riae modernis cemponbos eiinences in ficclefia Dei pri;.
mic^is (edentur & pacificencur: qu6dqae vnom Coodlium
eeoerale pro bono Ecciefias celebretur } in quo magna
Dona, Deo concedcnte, procurabunrur ^ nec non qu6d
Conci liorum generalium audoritas rcfloreat , & ab omni-
bus indebita reuerenda & obferuatione habeatur.
Et quoniam hadlenus magnx & pene inextricabilcs at.
lercaciones interuenerunt inter felicis recordationis Eu.
genium Papam IV. & Concilium Bafilenfe, ac eos qui
eic|cm incerfueruoc ^ variique procefius ^ fiue ceniurae , pri-
Digitized by Google
MifceUanea Epifiolarum. 327
uanones,8c poenap, hinc indc occafione pra:miflbrum ema-
narunc, & adhuc aliqui ia Bafilea, aliqui in Lacerano (e
Concilium habere dicunc , quibus alcercationibus finem
expedit imponere, vc cicius & conuenienciiis pax in Dei
Ecclefia haberi , nec non ad pacacam & fru(5luofam cele-
bracionem vniusConcilij generalis perueniri pofiit. Con*
fiderances Rex,& prxfati Principcs Eledores,qu6d Ca-
cholica vniuerfalis Ecclefia diftu(a per orbem&commu-
nitas Fidelium, vc plurimiim hujuftnodi proceffus , fencen-
tias, cenfuras, priuaciones , & pccnas, &c. hinc indc ema.
nacas, non recepic , nec gracas habuit , licec jam ad infor-
macionem dc ijs habendam magnu cempus effluxeric : Vo.
lences innici ipfe Rex,& prxdidi Domini Principes Eleclo-
res audoricati & obferuacioni ipfius vniucrfalis Ecclefiar,
& eam infequcnces , acque efficere facagcnces qu2c eiuf-
dem Ecclcfixpaci congruunc, ficuti pacem ipfam profe-
qui incerell Principum & Pra:Iacorum, vifum eft difpo-
nendum & ordinandum , firmiterquc obferuandum , etiam
*quantum ad Dominum Ducem Sabaudix 5c dominiaiua,
quidifpoficioni & ordinationi Regis ftnre promific,atque
apud omnes vbi opus erit profequendum , quod ficut com-
munior Ecclcfia: obferuatio huc vfque habuit, prsefari pro-
ceflus , fencenriic, cenfurac, priuaciones & poena! , occafio-
nc prarmifibrum , & omnium ex eis dcpendcncium Efto
eciamquod in hujufmodi cenfuris priuationibus, &c. alix
caufa: adderentur hinc inde emanacx , &: quascunque
mandaca , ordinaciones feu dicta confcripca , auc quo-
modolibec acVa feu gefta in hujufmodi rerum profecutionr,
cujufcunque,vel quorumcunque aduerfus quemcunquc,
vel quofcunque, omnifcunque ftacus, eradus , dignicatis
vel conditionis, eciam fi Papalis, Cardinalacus , Archi-
epifcopalis , vel Epifcopalis , exiftcrcnc; fcu quocunquc
nomine eriam Papx vel Concilij haf:c fad>a func,pronon
fadishabeancur: quorum omnium ccnores hichabeantur
proexpre/fis,eciamfi calia finc de quibus mencio fpeci.ilis
de verboad verbum habendaforer. hftoetiam qu6d calia
vniuerfalem Ecclefiam & audoricacem Conciliorum vni-
uerfalium ,aut Sedis Apoftolicje concernant quouifmodo :
328 ^Mtfcellanea Epiftolarum.
ommfque difTcnfio jdiuifio, & rcifiura occafione horum
proucniens , penitijs auferatur & dimictacur , & ac fi nun-
quam prardnfla fada fuiirenc. Tradatus pacis & concor-
disE inter pracfiitum Papam Eugenium , & omnes & fingu-
los qui Concilio Bafilienfi interfuerunc/eu tanquam eideni
Concil io , aut geftis eius adhxrences , cum co , fcu ipfe cum
eis , aliquas differencias habuerunc , aduifiitus per ipfum
Chriftianifiimum Dominum Regem Francorum conti-
nuetur &: pcrficiatur. Refpedu S. D. N. Nicolai Papas V.
cui per eoidem qui Concilio Bafilienfi , auc gedis eius quo.
uifmodo adha:ferunc, fauerunc, auc obediuerunc, £c pec g
quofcunque alios qui pra:fato Eugenio autipfi S. D N.
PapSE Nicolao contrariati fucrinc , omnis honor , reuercn-
lia ,&obedientia,eirque pcr ipfum S. D. Papam Nico-
Jaum omnis amor & patcrnJi dile<flio abfque prjediclorum
recordatione exhibeatur. Quodquedcinceps abappella-
cione Concilij gcneralis , cam iii Bafilca,quam in Late-
rano ( quaiappellatio non jam vnicati Ecclcfia? de cartero
proficcrec,fed obcflet) penitus ceffeturiVC ficomni im-*
pedimcnto (ublato ad Concilium gencrale , ficut pra?mitri-
cur, habcndum , quodab omnibus Chriftianis in vnanimi-
uce&concordia repucetur,perueniri pofTit.
Nontamen mtendunt pr*efatiDomini,qu6dperpra?-
didla , decrctis acceptatis cum fuis modificationibus tam in
Imperio ^ quam in Kegno Francia: , aliquod intelligacur
prjeiudicium gencrari.
Icem , Qubd vnicuique volenti habere literas fuper prx-
didis,expedianturinforma meliori.
Dignum infuper arbitrantur Regia Majeftas, & prin-
cipes Eledores pracfati , 6cad hoc operam cum cfFcdu im-
pendent, quod Patri Domini Ducis Sabaudiac fc pra'di<5iae
obfcruationi communis vniuerfx EccIcfiacdifFufse per or.
bem conformanci , & promifiionem eiufdem Domini Du-
cis filij fui praefaco Chridianiilimo Regi fadam, qux ipfo
Pacre fcicnce & non cotradiccnte nec prohibcntc in dutio
fada praefumitur, ampledcnti cum effeclujatque pro tanto
bono pacis Ecclefix omnino nomen & ticulum Papacus
dimicccnci hoiior cxliibeacur ^ ac ftacum , honorabilemque
prouifionem
Digitized by Google
Mtfcellanea Epiflolarumi 329
prouifionem in Ecclefu habeac : nccnon etiam qu6d pcr
cum promoti ad dignicatesSi honoresEcclefiafticos ,qui
<os accepcarunt , & ad beneficia quarcunque , qui iprorum
beneficiorum poiTeflionem pacificam habent,in fuaobe-
dientiaeademaflequantur Scobtineant. Etfimiliter de ijs
quifiibnominegeneralisConcilij Bafilienfis promoti fiinc
in corum obedicntia , officiarijs quoque fiiis omnis confia-
latiopofiibilisfiat, qui tamin Romana Curia,quim fiibad-
miniftratione Dommi Patris pracfaft Ducis Sabaudiz ha-
bebuntur recommifliraliqua tamen fuper prspdidis priua-
tionibus & promocionibus aliquos parciculares cangencia^
bonum huius negocij concernencia^|;lliidic Rex aperire
& moderare in conclufiones huius concordix.
Vlcra prardicla fiiper loco & cempore fijcuri Conci-
Jij videbacur prxdidis Dominis Principibus Eledoribus,
qu6d haberec fieri in vno quinque locorum in Almania
nominacorum, fed Domino Regi Francia: propccr rariones
quamplures vidccur , & ifta inftare incendic, quod locus
Concilij rebus gerendis accommodusdecermineciir in luo
Regno : Veruncamen quancum ad cempus aduifatum eft
incer ipfiim Dominum Regcm Francorum , & Principes
Elcdores prarfacos , quod videcur omnibus ipfis procuran-
dum, vcincipiac illud Concihum de KaJendis Sepcembris
proximc fucuris ad annum.
Icem, Inftabic DominusRex Francorum , quod S. D.
Nicolaus Papa V. Concilium Conft^antienre, Decretum
fequcns, & alia eius decreta , ficut ca-cera Concilia Ca-
tholicam milicancem Ecclefiam repraefencancia, ipforum
poceftacem , honorem , & eminenriam , ficuc & cacceri A n-
leceflbres (ui, fufcipiec , amplcttecur , & vencrabicur.
Iccm , Quod Dominus Rex Francorum & quilibec fuo-
rum Confoedcracorum habeac Bullas fuper indidionem
futuri Concilij,8c fufccpcione prxcadia fi obtcnca fiieric.
Itcm , Si Dominus Sabaudia?, vcl Dominus Pacer cius,
feu quicunque eidemadhircnces, ijs pacis & concordia:
mcdijSjdequibusinprc^fenti ccdula conrinecur, rcpugna-
ucrinc, auc acquiefcere noluerinc , fi?u diftulcrinc, quod
non fpcracur,6c dcinccps coDtra eos, auc eorum aliquos
Tom. 4. T c
330 MifceUanea Epijlolarum.
pcr S. D. N. Nicolaum Papam proccdatur,non confidant
<.|u6ddeca!tero in pacificandis,quantumadeos,neeotijs
K ex , & praDfati Principes Eiedorcs , quomodolibct le in-
tromittant, quinimmo intendunt omnibus vijs & modis ju-
flis&rationabilibus prxbere auxilium &fauorem procef-
iibus , cenfuris , & excommunicationibus contra tales fien-
dis,maxime podquam contenta in pracfentibus aduiiamen-
tisfuerint perS. D. Panam Nicolaum concordata.
Item, Supradi(flislauifamentis fupranominatus Reue-
rcndifljmus in Chrifto Pater & Illuftrinimus Princeps Do-
minus Iacobvs Archiepi/copus Treuerenfis pro fe,nec
non VenerabiliAs^nes de LinHi vtriufquc juris Dodor,
pro parte Reuerencmfimi in Chrifto Patris & liluftriflimi
Principis Domini Theodorici Archiepifcopi Colonienfis j
& Magifter Henricus Engellard pro partc Illuftrifllmi &
Exceifi Principis Domuii f rederici Ducis Saxonia: , & fa-
cri Romani Imperij Principum Eleclorum mifll Ambaflia-
torcs ad prxfatum Chriftianiflimum Dominum Rcgem
Francorum, pro pra:didis Dominis Archiepifcopo Colo-
nicnfi, & DuceSaxonia;,in vim literarum credentialium
per eos nupcrrimc exhibitarum pra:fato Chriftianiflimo
Domino Regi Francorum,fe conformant & concurrunc
in modum qui fi;c|uitur:fcilicet quod praEdiclorum adui-
famcncorum profecutio fiat diligenter apud Dominum
PatremDominiDucis Sabaudia?,& alios vbi cricoppor-
tunum , ex parte prxfati Sereniflimi & Chriftianiflimi Do-
mini noftri Regis Francorum , concurrentibus in hoc fe-
cum&feeidem conformantibus pra:fatis Domino Archi-
epifi:opo Treuerenfi , & Ambafliatoribus ipforum duo^
rum Archiepifcopi Colonienfis, & Ducis Saxonix,pro-
ptermulca pcricuiaqua: interuenire pofl^enc, fi pratica &
expcditio pr^cmiilbrum protrahercncur in longum:dum-
modb tamen prarfatis Dominis ArchiepifcopisTrcuerenfi
& Colonienfi prouifioncs necefljria: pro eorum & om-
nium fuorum,vt pra:mitticur , fccuricace & indemnirate,
& licer^ dcfuper oportuna; S. D. N. Papx Nicolai fub
motu proprio informa meliori , fecundum apun<fbuata in
pracdidis cedulis , tradantur &; dehberentur. Fa^um
tMiJcellanea Epiftolamm. 331
Binviasvig^finoodauodiehintj , Anno Donuii mille-
fimo qnadru^eiiieiuno quadiageiinio feptimo.
INSTHVCTIONS f -
'447-
A Monfeigneur de Reims y Monfeigneur de
ClermontjMonfeigneur dela FayeccMare£-
chal d« FrOincc. \ Maiftre Helies de Pompa^
dour,MaillreThomas de Courcelles^aiftres
en Theologie ; De ce qu ils ont a fairc de par
le Roy touchanc la matiere de la Paix , &
vnion de lEgliie.
LXIV. 1") R iMiEAEMiifT, naDfponeionc en b ViUe
J[ de Lyon , 9c excoieroot enoen 1' Arceue(qae
deTrteSy&auffienaerslesgensde MonfieordeSauoye»
lerecardemcn«*dt leur all^epoor la veauade l'ArceueC
aued*Aix,aueclequel a fallucoimiiuniquer & befbngner
fur les roacieies de i^£gliie : parqooy a £illu que leidics .
AmbaxadeursayearacsMdomefincneQCponr le biend'i-.
oelles roatieres.
: ../r^w, QuclesdeflTufdirs befongneront le plus diligem-
Dienc quMs porronc auec !es gens de mondic Sieur de
Sauoye , & auec rArceuefque de Treues & les aucres
Coelcdeurs , ainfi & en celle maniere qu'ils aduiferont
pour le mieux,& qu'ils verroncque lebien des maciercs
le requerra, & ea abregenc la concluiion lc plus qu'ils
pourront.
Jt€m , £t s'il eft beibin , & ils voyent quece foit le bieo
desmatieres» pounoncaller ou enuoyeraucunsd^euz par
deoen mondicSienr drSauoye , parlerii luy , 6c y bemn-
gDcrainfi qa'ils vcffooc ^tSa€ ^ £ufr.
Itmy Eranregard dupeiedemoncficSiieurdeSauoye/
lemble qo^ilsney doioent poinc allerfi lei chofes (e peoi-
nent faire aucfcmeot : Mais touccsvoies s>ils voienrque
raileed'eux j ood^^acuos^fenx yfeuft fi proufiitable^que
vaiy.iiaiibiemiiieat boone coodufioD eo peuft adueniry
T c ij
Digitized by Google
?32 ^jMifeelLmea Epifiolamm» •
ils y ironc oueiiiioyeront,aiofi qu^iJs vcnoQC eftne poiv
le mieux.
Item , Et pareillcment , fi le Cardinal d* Arlcs , ouaucun
autredc Bafle venoitjIesdelTurdits pourront alier ou en-
uoyer vers eux en aucun lieu qu*ils venoQC qui reia propU
ce , & la befongner auec eux.
Item^ Et s*ils vouloient venirA Lyon ,(emble qu'il ne
feroit pas expcdient que leditCardinald'Arles, ne autre
Cardinal y veinftj & quoyque foit ne leur dcuroic cftre
fouffertdeporterenfeigne deCardituI. Etpour ce b ils y
vouloient Temr^oa slffembloicaux <lefialditsqu*il feuu
expedieDC qu*ik veiofleDC audic Lyon , ^udroic qu'ils en*
craflenc ians cbappeau , & (e ceinflenc eo ieurs logeis ^ ou
s*ils alloienc parville,qu*ils neporcaflenc poinc enieigoe
cle Cardinal ) & quoy que ibic eu regard des nouueaox , ait
cres queiedit Cardioal d*Arles«
Ittm , Ec bailieronc ou enuoyeront les defliifdits les let.
cres que le Roy efericimondit Sieur de Sauoye , ainfi qu'ils
aduiieronc eilre expedient \ & luy diront ou fieront f^auotc
leurcreance , laquelle ils aduiferont eftre lemieux. Eten
leurcreance luy diront & remonft:rerontqu'ilcftbe(bing
que londit pere delaifle cette pretenduedignite,&: qu'il
s en departe du tout , & que par ce moycn vnion &: paix
foitenl'EgIife: &en cefaifantleRoy scmployera a faire
faire lachofe en la meilleurforme qu*il pourra , & a en te-
nirpromeflehonorable & proufficablcaudic peredemon*
dit Sieur de Sauoye ,ainfi que ^ fes Ambaxadeurs a eflc
dic&remonftr^^&le porcerooc ^ cecte fois parlesmeiU
leotsmanies,&^ meilleurs cermes qu*i]s verronc eftce k
fiiire, en dcmandanc rttrce'fe^once,6e ia finale encen*
cion.
/riw,EcpoarmeccfeconcIufion ettcetcemaciere,cnu»
ceronc Scpradiqueroncles deflu(dics,OQferonc pradiqtter
dccraideren&par coutesiesJ>onoel manies quMs pouri
ronc , 6c verronc eftre a faire tanc auec mondic Sieur de Sa-
uoye,i)tteattecceuxdeBane, a lcs reduire & fairevenir
k bonne vnion , en & foubs robeifFance de noftre (aind .
Perele PapeNicolas, en la plus boi)oiabie foniie &inu
Digitized by CiOOgle
Mifcellanea Epijlolarunj, 355
«liere pour nofbedic faind Pere , & a la confeniacion de
l'honenr & audoricc du (ainci Siegc Apoftolique qu*il$
pourronc^Sc a couc le moinscstern:iesdelaceduie£c des
aduis faics fur lamacierede{Iufdid:e.
Item^ Eca praciquer &conduire les chofes delTufdiccs
confereroncaucc MonfieurdeTreues,&les Ambaxadeurs
" desaucrcsEledeursdel'Empire,& fe ayderontd'eux,&
de leur confeii & aduis en ce quilsverront eilreaubien
ides madeics. • t-: • ,
. v/m, £c.paidllenMO€ confiMobc ks defiufdio anec
les »10» AmlMiadeois des mies Pieuotez &Seigneui9
qui viendfonc audic Ly on pour Jadice madere , (eaucuns y
enfienCtlefeayderoDcd^euxainflqulk verront que bon
ieia.
Jtm , Ec£icsgeQs.deiifpiiditSieurdeSauoye> deceuz
de Bafle ou aucres j vouloient auoir quelque leurte pour
aller ou venir audit lieu de Lyon ou alieurs pour les it)atie<-
res defTufdides, ils les leurs bailleront ceUes,& pour tels
tcmps qii ils verronc au cas apparcenir.
Itan ^ Et(elesdefrultiicls treuuent monditSieurdeSi-
uoye,(bn perc,&ceux deBalle,en dilpofuion devenir
aappointemenc qui leurfemble raifonnable , ils le feronc
f^auoir en couce diligence auRoy ,pour auoir adujs qu'ii
fera de faire au furplus.
Jtem , £c s'ils treuuent que mondit Sieur de Sauoye,
(bodic pere , ou ceux.de Bafle >oii ancuns d'eux vouliiirent
oonddcendre audic appoiMfmcnc , ib ponrronc v&r. de
celltt exfaorcadons., mooicioas»conminations, & ann;cs
maniefes pour les waire , qo'ils vecmnK eflw expedient
defirir6 Touceluoies anancqu'on execuce aucune chofe
alenconcre d'eux par cenfure Ecclefiaihque,ou par Tau^lo.
litd du Roy , les defluTdids aduiferonc le Aioy de l'cAaK
fles macieres pour y aooif fan aduis , & ordonnerce qoi lcca
d fiure au furplos. ' >
Item , Ec au regard de mondit Sieur de Sauove , s*il re-
fufbic ou differoic de condefcendre audicappoincemenc (
les deilufciids le fommeronc par vertu de la foubfmiflion fic
obiigacioa , fic aue&ce leqqeaoDt fi^ourfuiuront d'auoir
T t iij
334 Mtfccllanea Epifiolamm.
Madarae Yolant , & de la ramener vcrs le Royen coocei
les bonncs raanieres quiU aduiieront eftre i fairc.
Item > Souuenc feronc les defrufdids fcauojr au Roy
de leurs nouuelles , & de Teftac flt diipoacion des ma.
aiin qu'il y puifle cmfioaopoiinieoir Jiofi <ju'it ad«
ttifera.
Item^ Ec iiir les chdes deffiifitiaci, ieicit& Ambwi*.
deurstendroDc & aurooceo ceqttllsveiroocqwbdoing
fera , le confeil , aduis , & confentenienc de VAfoeiiefqiie
d'Aix Arabaxadeur de noflre (aind Pere , 8c ainii qoe MCC
iuyonadttifeiaeftre ;lfiuiypottriehicti<ittnMnieiCB.
/.CH*. iqiCOLAl PAPjE V.
LXV."^^T I c o L A V s Epircopus feruus feruorum Dei
JgsjiJj;^ Canflimo in Chriuo fiiio C a r o l o Rcgi
itollS**" ^^^^^^^ Illuftri ,Saiutem8cApoftoIjcam benedidionemv
mrnn popri. Immcnfa fummi Dci bonius&tnefFabiiis prouidencia vo.
quevi inciut lens nHindum pnmi parends prxuaricacione damnacuni
clafa fiant P^' ^usun iiBnienfim caciiacemabaaenBi^iioni lediHiere,
n^piicatfo. Filyifiiruanivnigenicaai noftnEiiiortalittiii caracnrfiifti»
pere Toluit , vt per dus fi»nciffinMRi-pattoDeiadep«ift
priorum caIigine'delidonina,nOi od cixieftia.cegna euo.
carec. (^cumeflecincerrispiaBdiiao8regiiufnDei,Apov;
ftolosdbielegic^vcruorum imitacores operum Ecclenam
laodamfuam poft cioBad ccoioi^gbciofiffimam a(cen4i»«
nem cegerenc,& acceptam ab eo graciam incer faomines
• difFundenceSyillam muitiplicatofiruduredderenr amplio-
rem. Inter ipfos autem Pecrum Apoftolorum Pnncjpem
& Capuc VicckGx confticuic , daca fibi &c fuis fucccflorjbus
loluendi &: ligandi plenaria poteftate. Necclle cnim fuic,
Gum fic vnicuique finis huius vir^e conftiturus , vc Petri aa-
doricas , dignicas &: poceftas cransfundcrecuradcius in Ro-
maoa Ecclefia iucceirores , vc ellec vlque ad confummacio.
flieia (kcoh qui Chriftum rcpre^encans , eftec capuc Fccle.
'Gxfax^ & fQluendi ^Jjgandi.f9Coftatem «caaam oi3tine<
Digitized by Google
JmL'CXtn i^torper hane abi^Pecro conaoaataniBLii-
■iiiniMma iir»niifii iiin fucceflionem fcslids recordatioois
jEtGBMlvs Papa IV. prxdeceflbrooder, qui Summtis Ro.
inanzEccleiiaePootileKy&yeruslESv Ch&isti Vicarius
io fede Petri badenus prxfuit,in hac alma Vrbe diem fuum
claudcns extremum, animam Dco reddideric: ipfius fii-
aeris in BafilicaPnncipis Apofloiorum exequiarum ceie-
bratione folemni demorc & juxca obferuaramconfuetu-
dinem fubfecuta j Nos vna cum Venerabiiibus Fratribus
noftris fanctac Romana! Ecclcfiac Cardinaiibus, dequo-
rumnumero tunceramus,Romxin Conuentu B.MARiiE
de Minerua , loco ad id ex racionabiiibus caufis per ipibs
Fracres concordicer eledo , modo & cempore congruis
Coodane iogreifi fumiB^o lucari Poncinas eledione %
tfKoa die,quac fott texca pffasfainsiiieD(is, Miisil in .
il»<ipiiOTTfagAiSpiricus de moiecelebffadt jioftdiligeni-
i^i|li|iAatnm^pioot tancB lei digoitaspofcebat )£ibt.
IIMNlj^raBdidi Fratres dus qui inuocacus nieiacgiactA eo-
rum oottibus infusa , nos cunoTitnli fani5tac Sufiinnx Pies.
Jbycfif^m Cardinalem io SummmnFontificem elegenmt,''
:graueoonr&noftris visibtts impar noftrii iMimeiis impo^
#ieOdo.
Nos igitur licet humiiitatem noftram , & imbecillira-
tem ad tanri ponderis farcinam deferenda coenofccremus,
tamen confiltqubdis , qui»elegithumiles vc rorcia confun-
dcret, voca noftra adjuuandoprofequecur,nec deferecrpe-
rantes in fe, furcepimus onus impoficum nobis,ea eciam
fpe nos horcante, qu6dtuar & aliorum Chrifti Fidelium
pro nobis ad Altiilimti porceds oraciones & preces , nobis
auxitium^ad resefidum inam Eccleiiam apud Saluacorem
<i^tai^|njirbeiins iinpecrabnoc , & ibrciQrem reddent ad^
tfflKih«^mcn innm idcirc6 eiborca»
niar in Domino cuam.Soeoicatem , vt indicere velis, vt Ib.
iemnes proceffiimes oim celebracioneMiffir^odi Spirt^
tusfiantin Rcgnocuo»8c fimulprecibusomnium Fidelium
^lciffimo fupplicetor , vt nobisgrada fita afii (lat , & dirigat
adus noflros , vc polEmus coodign^ regere Bcclefiam&i
^pnf.ipm ^ ^^agBie quie/lieJeiuadialMcenA aoimanim ^
336 ^ifceUmea EfifioU^ti^,
Fkielium, ezdrpacionero hacrefis, pacem popofi Clnlftitiri^
«lcinfiiiebomoppicffionem. Nos quUfem.iiitercxtmia^^
teodiflMism refeuameD Eccleiiamm omnium , ciim noftrae
xura: commitlic fint , reduccre Cimcram Apoftolicam ad
antiquoi £c laudabilcs mores : difpofiti quoquc lumus om-
nia agcre , quantiim permittet Deus , qux (pcctant ad ho-
norem ilatum cuum & R.egQi , & complacendam vocou
rum tuorum. • ' r
Darum Romx apud fandum Perrum , Anno Incama.
tionis Dominicac millefimo quadringenceftmo quadrage-
fimmTL- iii^o fexro^, duodecimo Kakodas Apriiis, Poncificacus
fMMtfm jioftri aaoo pnmo. A«DBlhiAeio.
LXVI.lWTlcoLAVfftfawieroofram Dd^Adfbfil-
fw! ^ 1.^ ^ meoiomnr. Q^m ptena peric».
Amediam & horrcnda fchifmacicorum immanitas , qni vineam
S^aiiS!^ Domini Sabaoth , & iQCOofacilein C h r i (bi veftem ^tuidere
r^^uunn.ai^ fiitagunt 0c tutbare nituncur , animaril iitoram pcrdirto dob
EfRn ffan. cet,qui non veri bapcirmacisfoncerenaci,ahaque fufcipienu
mndMblut. tes nulliter Sacramenca, viam vniuerfa: carnis ingrcfli in
k?"5hort![-' tetrum barathrum dilabunmr. Contra quos iicer pcr f("e-
turvtrununt jjcis rccordationis Evgenivm Papam IV. Prydeceflb-
nicdcu eiijf- rem noltrum , lacralque & cEOmienicas Ferrarieniem,FIo-
«uefe^oicej. ^ Laterancnfcm Synodos piurimi procefTus
tam gencrales quam fpecialcs habiti fiierint , diuerlas pcc^
nas 6c fcntentias continences , qua$ in fuorobore volumus
pennanere , & habere prxfencibus pro expreHis : Ex pafto*
aoliscamea fellidciidlnisciifa , quam faobere erga gregem
Domintcam penireemur,a«k iniquitaciiafammam Am«
DEVM olkn SabaawE Daccm, eidfque faacoies , -(kdtim*
rentes , complioes « li ieqaaoes » ( ne ipferom inoaldeem
malidilfbrorhafaisceropmtis tmialcac,^ ad foitia ani-
mosaIioruminducat,prs(ertimin regno Francito ^coi vi«
dna Saiiaudia efl 6c proxima , 8c k quo illius RegwH «peii
infiDica bona Catholic^e fidei , omnique Chrifbano popa.
io ,oonciMadf cemporifalw pfonoiefuiw ) oculos
uer*
Digitized by Google
MifceUanea Epifiolarum, 337
animaduernone conuertimus , vchujufmodi prauorum ne.
quitijs,quantum cum Deo poflumus, opportunis remedijs
occurramus,
Confideratione igitur prjcmiflbrumjdiligenti cum Fratri-
bus noftris deliberatione prxbabita, ad ipforu Amedei fau-
lorum , adhxrentium , complicum , & lequacium proter-
uiamextirpandam, Carjffimum in Chrifto Filiumnoftrum
Carolvm Francorom Regem Illuftrem ( quem poftpro-
genitores (uos Francijc Reges , qui , vt exadi temporis an-
tiquiras fidclis infinuat , Romanam Ecclefiam multipli-
citer extulerunt, propugnatorem praccipuum ¶tum*
remperinucnit)au<5ioritate /\poftolicapra?rentium tenore
vocamus, cique Ducatum Sabaudia?, omncmque ipfius
Amedei notorij fchifinatici , hxretici , excommunicati
& anathematizati cerram iaceiusrautorum,adha:rentium,
complicum , fequacium, bona diuerfimode ha<flenus
connfcata donamuSjfirmafpe fiduciaque tenentes, quod
populi Ducatus & cerra? hujufiuodi ad ouile Dominiipfius,
Regis potentia reducentur j & per fe vei diledum filium
LvDovicvM Dclphinum Viennenfem primogcnitufuum,
aflumpto Crucis iignaculo contra pr^fatos Araedeum &
fequacesviriliterfeaccingetj&triumphum obtentum de
hujufmodi nefandishoftibus reportabit Etvttam /alubre
negotium in manu forti &irobufta procedat,omnes Chrifti
fidelesad hoc fidei cxercitium falutare non folumpijsex-
hortationibus, fed etiam fuperabundantibus grltijs inuo-
camus. £t vc vniuerfi & finguli e6 libentius & animofius ad
id currant,qu6 fpiritualia dona,qua: temporalibus prjc-
feruntur , perceperint potiora : Nos de omnipotentis Dei
mifcricordia,ac Beatorum Pctri & Pauli Apoftolorum eius
au(5toritatc confifi ,omnjbusqui cumRege autDelphino
prxfatocontra Amedeum& fequaces eofdcm in proprijs
perfonis , propriifque expenfis proceflerint,plenam fuo-
rum pc^ccatorum veniam indulgemus , & in rctributioncm
juftorum vita:a:tcrna?polIicemur augmentum. Eis autem
qui non in proprijs perfonis hoc fccerint , (ed eorum ex-
penfis alios juxta facultates & qualitates fuas viros idtx.
neos dcftnuucnnt , ac ijs qui alicnis cxpenfis , lcd in pro
Tom. 4. V u
338 ^ifcellanea EfifkUnim.
prijsperronis acce(reiiiii,pleiitiDiiiOfiin coooodtaiii w
ojam peccatoram.
Dacum Romx apud (andum Pecrum , Anno lacarna*
tionis Dominicz millefimo quadhngenceiimo quadra.
gcHmo feptimoypridie IdusDecembris^Poodficacus ooibi
anno primo.
A« c«». E l V S D E M.
1448.
d. il.Ian. ^ -
LXVILXTIcotATS £pircopasfaiiusicnioniBiOd«
^ perpecaam mmcfDOfffeRn. T«iri> oos
n^rwm Ar tmaanutntcai
1^« , otnnu
r«u Tolt ac
drecraitPw.
uftx.
ftcmplcAicooaonic,<)iMot{> dcfidcnmos froftus vbcfii->
mosiodeicQia^^Ioeo qatppceor oolbiim fua
lcdattir,qood diebus nohris iaoAam Dei EccleHam in
pcds &voioois pulchritudine, ac debita integriateflo*
npntem vidcre valeamus. Ciim itaque fuperioribus Oeni'
poribuspropter diuidones fubortas inter felicis recordo*
rionis Eueenium Papam l V. prjcdcccflbrcm noftrum , 8c
iunc Baulienfe Concilium , plurimum turbaca , ac varijs
modisaffli(5}a flierit EcclefiaDei,jam autem diuinafauence
ac dirigente clemencia,tradatu Oratorum cariffimorum in
Chrifto filiorum Francorum, Anglise, & Renan Sicilia:
Regum j necnonDelphiniViennenfis primogeniciFran-
corum Regis Illuftris , integrz pacis 6c vnionis confequen-
da; difpofitio optimayideretur, Amedeo in foaobedieo-
daFelioe V. nominaco , juri qooMlin Papacafeliabcfeaflb
ric cedete volence , eis qui omn Bafileac , nnnc aucem Lan«
ianx , fbb nomine genoalb Cdocilij permanieronc ^ pcr^
manenc concorrencibas in idipfam y aliirqac ad pacem
Ecdenzlaboiaacibas. Copicnccs ig^^qaantum omni-
potens donaocrit, id agere, qoo ▼ninc^ Chrifti Fiddcs
ipfiuspadsjncaoditacenuences^aiiimorum conjunQione
fibi inaicem cohsereanc , U rejedis quse ex difcordia csorta
fucrant , (btus vniufcojufque , honor , fama reputatio
illzfi, & integri remaneant,literas,procefrus, mandata,
£c decreta quarcunque ; necnon excommunicationum ,
rufpenfioniunj& intcrdidi^anathemagfiiriooiuDqne^etiaro
Digitized by
MifceUanea Epiftolarum. 339
prioadonum beneficiorum , officiorum , ac digniratum
quorumcunque, iiue Pacriarchalium , Archiepifcopalium,
Epifcopalium , Abbadaiium , auc aliarum quarumcunque
Ecclefiafticarum,velmundanarum :inhabi]itacionum quo-
que , necnon deciaracionum , innouacionum , damnatio*
num , reprobationum , expofitionum perfonarum , ac bo-
norum mobilium ac imgiobiIium,juri4mque & juriididio.
num , publicationum&confircationum, priuationum,feu-
dorumrac etiam quorumcunque jurium fpiritualium ,vei
temporalium , & inhabilitarionum ad ilia : necnon abfo-
l«rionumafidelitaribus,&aIias ineifdem literis proceiTi-
bu5,mandaris & decretis, quomodolibet contentas fen*
tenrias,cenruras& pcenas quafcunque & qualitercunque
(latutas,inHidas,& promulgatas,etiam fi expre(ra:,pa-
res,vel majores,aut alterius cujufcunque naturjc forent,
per prsefacCi Eugenium prardeceflbrem noftrum, & quibuf-
cunque fuis literis,quorumcunque tenorum & fub quacun-
quedataexiflant ,eriamncum exprenione,approbacione
Ferrarienfis ,fcu Florenrini ,aut alteriusConcilij genera-
lis , (iue per nos , aut per alium , feu alios , ipfius , aut noftra
feu quauis alia audoritace contra diclum Bafilienfe Con.
cilium,&: eos qui fub nomine generalis Concilij tam in
Bafilienfi quam Laufancnfi Ciuitaribus memoraris fue-
runt, & perfeuerarunt, mc prxfcrtur, ac inpraslcnriarum
perfeuerant : necnon contra prarfatum Amedeum , Feli-
cem V . in fua obedientia nuncupatum , ac quafvis perfonas
Ecclefiafticas , feculares , vel rec;ulares,ac eriam laicales,
cifdcm conjundim veIdiuifima^ha:rentes,afliftentes,obc-
dientes, obfequentes, credentes ,recipientes, ac quouis
modo faucntes, c6fque fequentes, qui funt & fuerunt,
cujufcunquedi^nitatis , praeeminenria: , ftatus, gradus, feu
conditionis cxiftant , etiamfi Pontificali , Cardinalatus ,
Regali ,aut Ducah dignitate prarfulgeant. Contra domi .
nia quoque, necnon communitates, vniucrfitates,etiam
generahum ftudiorum, ciuitates etiam , prscferrim Bafi-
iienfem , ac oppida , & alia loca quxcunque prxmiflbrum
occafione emanata , fa<fbi , concefla , decreta , & promul-
gata, Simili quoque modo declarariones , & confirmatio-
340 Mi/iettdned Epijtoldnim. '
nes , fuper prxroiffis,6c eoram fiii^uUs, noftra , fea didi
pnedeceflbEis audoiitace, quomodalibetfiidai: aecnoa
pffocefliis habitos per eafdem , ac qwBCimqtie iode icaioi»
edamfi ad fententiarum , cenTurarum , atqne poBoamm de-
clarationem , feu illarum, aut alicains earum publicacto*
nem, vei plenaria execudooe contra pesfimas , domioia,
communicares, vniuerficates , ciuj|ates, oppida, & locafii*
pradifba ^ communicer , vel diuifim quomodolibec fic pro.
cciTum : quorum omnium&fingulorum tenores eciam fi
deillisplena &: exprcfTa ,ac deverbo ad verbum prxfen-
tibusmcnno habendaforet , hic pro fufficiencer exprelGs
haberi volumus. Motu proprio, & ex ccrra noftra fcientia,
acdeSedis Apoftolicx poteftatis plenitudinc,necnon dc
Venerabihum Fracrum noftrorum fanda? Romanar Eccle-
ii£ Cardinalium confilio & afienfu , decernimus , £c decla-
ramusnullume£Ee&umpenic£is fbrtin,(ed periode babeii
debere^acfinullacenus emanaflent) eique omnia & fin-
gula ,ciim tndefecatiSj in Regeftris ipuiis Eugenij pra^.
decefibris , tt^ noftiis , & lods alij s quiDtifcaoque , aboleri
deleri mandantes, omnino collimus, cafiamus, irrita^
mus,& annullamus, ac pro infedis haberi volumus. £c
nihilominus fi , & in qnancum opus eflet ,ad abundantem
caateiam fingoiasezperronis,dominia, communitates,vni.
uerntates^ciuicateSjOppida, atque locarupradidas&fiin.
pradida, ad famam , dignitates , honores , ftatus , & pnw .
uilegia,quatenus illis eadem occafione priuata: &priuata
practendi poflent , in ftatum priftinum & debicum reftitui-
mus , reponimus , & reintegramus plenarie per prajfentes,
niotu , lcientia & plenicudine poceftacis , ac cpnfilio ^
aflcnfu antedidiis. ' ' ' ' * '-^'^
£c quoniam difficile foret prxfentes liceras ad fingula, in
quibus eis fides forfan facienda fueric,loca deferre,dida
ao^ricace decemimus,qubd ipfiiram tranfiimpto manti^
p64>lto^ figyir^iciiiasEpifcopalis, vel SuperiorisEca
clcfisli6^'4Siifip^manito,tanquam pnefiuis li originalea
eadiibteveQmliMris plena fides exhil>^cur , & ftecur perinii,
de ac fi dite originales literae forent exhibicac v el oftenfir»
imibns» imftiPirioBibus, U ofdiosiionibai Apoflolidi^
uiyiiized by
MiJitUsnea Epifiolarum. 341
caeoeriil^concrarijs non obflantibus quiburcunqae.NuL>
li ergo omnino hominum liceac hanc paginam noftra: con.
fticucionis , declarationis , nundaci, calucionis, irriratio-
nis,annuiIacionis, volimcacis, refticutionis, repofitionis,
& reincegracionis infringere, vel ei aufu temcrario con-
traire. Si quisaucem hocactencare prxfumpferic , indigna-
tionem omnipocentis Dei & Beacorum Pecri & Pauli
Apoiilolorum eius fe noueric incurflirum.
Datum Romas apud ian^um Pecrum, Anno Incarna.
tMmis Dominicas milldimo qaadrineentefimo qnadrage-
fimo odaoo , quintodedmo j^eaau Febniarij , Ponci-
ficacus noftri anno (ecundo.
FRIDERfCI fmperaroris ch».
d,it. luaij.
CaR OLO VIL Rigi FrMcmm. ^
LXVIII.T7R iDERicvs Dei gracia Romanorum p,i™„*
r Rex femper Aueuftus, Auftria:,&: Stiriac,
Jj^ r O ' ' » mittac ad p4-
&c. Dux,Serenilfimo Principi Carolo eadem gracia «m EccieC*
Francorum Regi,Fratri,&Confanguineo noftro cariffi
Salutem , &fracernx diledionisconcinuum incrcmentum. ^uamX?
Sereniifime Princeps , Frater & Confanguinee nofterca- f^'"^*
hilime , accepimus literarum veftrarum fub data vltimi diei
roenfis Marcij anni prasfencis , pridie nobis pra^fencata.
rum cootinencia qnomodb pro tbelici negoaofttm com«
plementb in Gl&o pacis voiaerfie Ecdefiar, ad (andifiimum
Patrem noftrumSammumPoncificem AmbaiCacores ve-
ftrosfblemnes cranfmiccere vellecis. Ecqooniam res ipfa^ -
vt tangicis , (alucem cotius Chriftianitacis concemic, ve*
ftra Fraccmitas prasdi&os Amba/liacoresveftros in breui •
ad vrbem Romanam recefluros in eum finem , vt & nos in
quancum nobis placerec noflros ibidem deftinaremus , vc
noftris & veftris paricer in hoc opus concurrencibus , e6
facilius votiua conclufio haberecur j qu6dque veftrishuiuH-
modi Oratoribus , vt omnia per cos in his rebus ada & qua:
in pofterum agenda fuperfunc , his qui a nobis deftinati
iuehoc communicarent « iniunxehcis , nobis nocificauic
— • . • •
Digitized by Google
342 tMifcellAnea EpsftoUrHm.
quemadmodum ea veflris fupratadis liceri? latiiis expri-
muncur. Verum quia induoicacam apud vcftram Fra-
ternicacem & omnes laltem Cacholicos credimus eam,
quam vc Romanorum Rex acque EccleHa? fanda? Aduo-
cacus fummoperc fecimus exadiilima adhibica (ollicitu-
«liDein reipia diligeoDaro ,& hodie aninio Regali ab inti-
inis ad plenam icrain cpnftcqiioncro > ibbilirioocm , £c
tuidonem acconomodas , fcfuentcr inddcflb indmamar
propofito : conucnit vtiqiie U pcraeceflarinm cft in tanto
DCgotio pro mittcndis nofbisad vcftiaicripta Ambaffiato.
ribus , vti vcftca cognofcere pocerit Fraternitas , nos roagis
ipcciHce ac exprcmori & clariori ordine & modo & intcn-
tione & voluntate veflra hism rebus infbrmari, ad finem
ou6d pneuia hujufmodi informatione eo intelligibiliits,
aeliberaciiis & efficaciiJis ad promocionem vociuae pacis
vniueriahs EccleHx , ipfos nuncios nodros fufficienter ad
caufam inftrudos expedire & mittere poffimus , eandem i
vobis veftrx mentis apertam intencionem in hoc nobis
quantocius declarari iincero rogamus atque requirimus
afFedu : ad honorem cnim fupremi pacis Audoris & cran»
quillitatem Eccleiia^ fux fands , cui merito & permul.
tum afficimur , proiecuooni ac tuitioni optatae & (alubcF.
' riroac vnionis vt fidclis Ecclc&e iaa&m Aduocatus andorc
Deo glorios^ comienieotibns modis inc^nier Inhae*
rcbimus.
Datae io Giecz. die Tndcctma luBij , Regni
aononono.
CAKOLO VIL VfmmmmKfgt.
uus reniorun
_ io Carolo Fran»,
^"J; corum Rcgi Illuftri , Salutem & Apoftolicam benedidio-
nem. Nonpoffumus,ChriftianiffimePrinceps,non age-
iitix* conci- re gratias omnipotenti Deo , qui temporibus noftris Sere-
Diutero tuam Chriftianiilimo Francorum Regno prarit-
<h«ki «|k. LXUC.TWT IcoLAVs Epifcopus feruus reniorum Dei,
liiJSi CariiEmo in Chrifto fil
Digitized by Google
I
^fve doocelCc i ica vt pietate tc reli^one , qua itiaxim^
polles, ce Doo tamftm Gollijs, fed ▼niiieffiB Reipublica?
Chfifljttifle dioiiiaPfonideBttavoliiericprolutiiniin. Noa
hoIns toiotam mt tempore iante meiiioriaB PnedeoeC
rorisnoftri E v o e n 1 1 Papc IV, qnamam operam pr«*
bniffes, vt Ecdeiift Oei vnitate & paoe fhierecur s ciHii
nunquamnecexpeDns, neclaboribus pcperci(Ies,vtfanAo
denderio prar^tz vnitacis 6cpacis Chnhianicaspocicetlir«
Nobispoitea diuinaProuidencia PrardecefTore nofh^OjVt
credimus ^ad meiiora crannaco,in ipfius honore&onere
fucccdcndbusdiuinamiferatione conceffum eft,vc Sere-
nitacis tux religiofiflimam mencem & verbis experiremur
& h&is. Mific quippe ad nos Celficudo cua legationem
Praelatorum , ac aliorum infignium & nob;Iium virorum
omni cx parcc prajftantem ^ cum adco infigni&prasclaro
comicacu, vtquifexagincaannorumin Romana Curiame.
/noriam retinebant , nunquam meminerint tam prxcla.
mm-^tamiiifignemy tam numeroiam legationem aduen.
uiSt, Recnlerunt Oiacores toi in totiusRomanas Curiae
Audicorio publico^ qu« yfque in eam diem Serenitacis
tuar curi acqueoperi,a^iata eflent 5 ex quibus nos tocum -
quc Auditorium , Celfitudinis tme ad pacis U vnitacis Ec.
clefiaftics ardendilimumdeildeiium intellezimuSj quan*
t6que chriftianifiima anima tua flagraret incendio , quo
pax EcdeiisB reddereturtez quibus perceptmus nontan-
c5m nos & prsefcncem milicancem Ecclefiam, veriim cdam
ic vfque in finem feculi fuccefiTuram, Celfitudini cua; dc
Chriftianiflima: domui Franciac dcbcre gracias immorta-
les , qux nunquam fiuduantem Ecdefiam 6c Apoftolicam
Sedem dcferere confiieuic.
A udiuimus Oratores Celficudinis tuac , non more com -
muni 5 fed vt peculiares filios noftrosfumus cum omni cari-
tate complexi , apenentcs eis arcana cordis nuftri,nihil ijs
ocultum cde patientcs,cujusapud ce poterunt cfie opdmi
ceftes. Votumus illorum confilio dingi , non dubitances
Oiatores Prindpis tales efle , qualem mitientem Prin-
djpem intelligeremus. Icaque pateflidisper omnia incerio-
ribus- cofdis noftri « nihil illis occulcum efle voluimuS)
Digitized by Google
344 MifiettMned EfiflAartm.
diximiisqiuuiciUn cupiamiis «feformitates abEccldttfii^
moueri ^ quaatttm vdtmits Ecdefiarum grauamioa mode-
fari ; quaocikm crediti nobis popuU Chriftiani ▼dUcacem
magis procurare qusUn noftram. Praeceredn Serenitas cua,
atqneTniuerfiReges&Prindpcs populi Chriftiaoi intel*
ligerenc clementiam & maniuetnoinem Apoflolicx Sedis,
ipHsaperuimusquantilm apud nos Serenitacis cua; poiTec
audoricas ^ cancum namque poceft , vc faluo Dei honore
&Ecclefi2pru:p,nih!leftqu6d Celfitudini cuae negarede.
beamus. Explicabunc omnia Serenitati tua? , quibus cle-
mentiam tuam crcdituram minime dubitamus. Ec licec
nonexiftimemus oportere addere calcaria fponte curren-
ti,rog;amus tamen & oblccramus Celfitudinem cuam , vt
in iando dcfideno Sc o jere perfeueres , donec videris vni -
tacem Dei Ecclefia: reflitutam Mulcafuperijs cum pr«-
^cis Oracoribus cuis contulimus j fed maxime cum vene-
labili Fratrenoftro Ardiiepircopo Kemenfi , viro prudea-
cifEmo & grauiflimo , cui ptac csBteris expreffiilu aperuimus
mencem noftram , & praccipue in fiido celebrandi Condlij
genefaliSyCut& tempusSc iocum & iilentij caufas plene
apert^que patefecimus^ Serenicacicbae paricerincimandaSy
cui ydic fidem adhibere plenariam : & Apoftolicam Se-
dem , quam (emper progenicores cui prae caeceris Princi'^
pibus venerati a»|ue cucad funt , vnd^que fibi Chriftia-
niiGmi Principis ciculum vendicarunc , ipforum more tueri
atqucdefFcndere ; tam (an(5ii operis mercedem ab ipfo Ec-
clefia: capite Iesv Christo Don^ino noQro , £cin rai-
Jicantefimul&triumphante Ecclefia fufccpturus.
Datum Romxapudfandum Petrum,Anno Incarnatio-
nis Dominicie millefimo quadringentvfimo quadragefimo
odauo , quioco Idus Augufti » i^ontificacus noilri anno
fecundo.
ORjiTORS^M
^SKifeelLmea Efifiolanm. 345
O KAT Q^B.l^M REGIS FR^ ATC/ifi a*.^Ch*.
Afn>
itiim V. nunempM. El'^r«.
LXX.XTOs Alfonsvs Segura Decanus Toletanus '^,"^^':^^^^^
X\|Sandiflimi inChriflo Pacris &Domini noftri Ameicotfei
Domini NicoL /M diuina Prouidentia Papa:V. Iacobvs abrogaf
miferatione diuina patriarcha Antiochenus & Epifcopus Si, ^
Pidauenfis : Helias Epifcopus Eleclcnfis : Ioannes Co- ^** *s»na.
' r r ' tur ocnncf
mes Dunenlis , magnus Cameranuj» Francia: 3 Iacobvs pHuKuiiqo»
CordisjGviDO Bernardi MagifterRequeftarumhorpiiijj conjir
loANNES le Bourficr,Milcs ficCambcUanosj&THOMAS de 1».,«?««
CoileUis io fiicia pagina Praleflbr , ConiiUarii Sereoiffiini
& Clinftianiifiint Fxancomm Regis Oiatoccs : Notiim fiu
dmus vniacrfis : C^6d cto nos , flcDcptitati pcr Domi^
num Am£D£Vm , m fiia obeditntia FfiuciM nomiuu
mm , vartos labores jamdiu diebus pfoximis mnltos tra.
^tus habuerimuSy pio daoda pace &vnioDe in Ecclefia
fimda Dei j & taodem cerci articuli nobis dati finc pro
fltfponfiooe proparte Domini Amcdet^jnfnaobedientia
Fblicis nuncupati ,ad dandam ipfam pacem & vnioncm»
in quibus inter cxtera continetur articulus , quo nos 6i€d
Oratores , per hteras noftris figilhs figillatas nos obliga-
bimus dare , aut dari & tradi faccre infra menfem luhj pro-
ximcfuturuni in fufficienti forma,pr2cfatoDomino Ame-
deo j in fua obedientia Felici nuncupato, in ciuitate Ge-
bcnenfi vel Laufancnfi, aut in manibus Capituli Gebe-
nenfis tres Bullasplumbatas , & debite expeditas in Ro-
mana Curia , fecundum formam minutarum hic concor-
dacarum, quarum cenor in obligacione defignabitur:Vnam .
videlicctfupercaflationcproccfiiittm dupficacam, vcvna
fit fob dadianfe diem renundatiooisfienaae per ipfum Do^
»|o«n Amedeom > in fiia obedientia Felicem appellatoai)
AKa (ub daca poftdidam renonciationem : aliam (iiper re-.
fBtotione alias prioatomm: ficaliam fbper coofirmatione
geilorum.
£t quoniam vetadter fdmus qu6d idem fiindiffimas
Tom. 4. Xx
)4<^ MifieUdma Efifidarunf.
Dominus nofter Nicolaas Papa tococordis aflcdu pnt'.
£icam pacem & vnionem Eccle&e defiderans, huiasincen-
doniseftyqu^dpraemiffitresarctcuIiiHdelicecdecaflacione ^
procefTuum , confirmacione geftorom, nec non de reftttu-
tionepriuatorum^inomnibus& per omnia ruum(brtian«
tur efiedum } atiodnobis eciam declaiatfi extitit , per crei
dendam exponcam per me praefatam Oecaoum Orato*
rem fux fandicads , virtuce iui Breuis. Accendenres eciam
qu6d ipfe (ani^inimus Dominus noilcr Papa fuper didis
tribus arciculis liceras fuas buUacas prarfencari fecic , quac
pereordem Depucacosnon fuerunt lufficiencesrepucacx:
Propcerea nos Oracorcs prazdicli volences , quantum nobis
eft poflibile , pro ipla pacc & vnionc Ecclcfia: laborare,
per prsefences aflfecuramus, affirmamus per juramencum,
& promicdmus i upra mentionacas Liceras fiue Bullas ipfius
iandifiimi Domini noftri Nicolai Papx V. more Ro-
manae Corias balkcas hi eipedicas in fbrma bona , £c
fecundum nunucas htc concordacas , qux manibus no^i
ftris fubfcripca? fitnc Quarum prima de cafladonefic tor
cipic : TmU W9t 4td fdcm t^tnaiqmSitstim am^hnmFi^
deliam pHmme mHpUBi enmenit , £t fic finit .*
terlfque centrnrus non ehftantibui quibnfaatque. NuSi efgeC^
Secunda de confirmacione geftorum fic incipit : Vt
facie qua ni.Al defiderabilim ^(^c, Ec Hc finit. Si (Hmfe^
fer hie , ^c. NuUi^ ^c, Tcrtia de rcfticudone priuatorum
fic incipic : Apacis auUore ^ omnium bonorum larptore^firc» ^
Eciicfinic : Auxtlium fui brachij fecularis prabeant ^fauo^
refque oportunos exhibeant. Nulii erqo ^ (^c. Prarfaco Do-
mino Amedeo ,ln fua obedicncia Felici V. nominaco, fiue
in Capiculo Gebenenfi,reaiiccr & cum cffe(fl:u infra didum
tempusdacum vc fupra,prxrencabimus &: cradcmus,auc
prariencari & tradi faciemus fine dolo & fraude. £c ad hoc
Dos cam conjundiim audm diuifim obiigamus. £c vtifta
obferuentiir & faMrttnt» NosOracoies praefiid nomina
^t^lla noftra hoic literae iecudcads » affimiAdonis & pror
mi^nis appofiiimos. : r: iirotit
Datum Laufimae die quarta Aprilis, Anno Dominfiiifil^i^
fimo quadring^tefiino quadragefimo notto; ALfoHivs
Digitized by Google
MifieUanes EpiJhLtnm. 347
Decaiiii8Toletaiiiis& Dotnini noftri Paps Ofacor : 1 a-
COBVS Patriarcha Antiochenus , Zc EpircopiisPidaiieii&:
Hblias Epifcopus Eledenfis: Ioannes ComesDonea.
Iacobvs Cy£&. , G. Bernardi , I. le Bovesier,
Th. DB CovncfiLLis. Horrnn fiffiis mudke y acfyUk
ftftm fna rukr^ 9kfiffidUe traat Lsttra,
O KATO KV M
\ Delphm yitHnenfis m eadem Cdstfit,. i^aHtZl!'
LXXI. '"VTOs Alfonsvs Segura Decanus Toletanus
fandiffimi in Chrifio Patris & Domini no- ^"■''■'"^
ftri,DominiNicOLAi diuinaProuidemiaPapaiV.IoAN. >
NBs miieiaciooe dinina Aichiepifcopos &Phnceps £bre-
dtmenfis) & G ABniZL de Bemes Dominus de Targe
Magifter horpitij , Illoftris Prindpis Doroini Delphioi
Vienneofis cooiiuarij Oracores : Nociun facimus vniuer. .
lis ( qu6d c jun nos vni com Wmbaffiacoribgs Domini ge.
nitoris noflri , & depucad per Dominnm Amedevm in (iia
obedteocia F e l 1 c £ m nominatum , vacios Jabores , &c»
vc.in prxfatis literis.
Nos Oratoresprsefati nomina 8c iigilla noftrahuic Lite.
XX fecuritatis, amrmationis , £c promifnonis appofuimus.
Datum Laufana^ die quarta A prilis , Anno Domini mille- •
/Imo quadringencelimo nono. A. Decanus Toletanus,
& Domini noftri Papa: Orator. I. Archiepifcopus & Pnn-
ccps Ebredunenfis. Gabriel de Bernetio. Signis ac/i^i&it ^ •
dualfus rhbr/e cera erant ohfi^jMtie,
DECKETVM a-^"»-
1449.
d.itf.Apii'
Sjnodi LaMpmtnfis.
LXXILQtAc&osANCTA yntralis Sjmiks Zagfiaitiifit SSm^.
Sfmtm fiaih Itgitiiiii congregata , wisMtr* ^!!^^
faltm Bteltfiatn rtprefentam , sd ptrpeiuam fti memoriam. ne fchiriiMtto
Beaca?paci5apert^viiDomiDo concedente, qui candem
• X X ij
uiyiiizud by Google
34« Mifcellanea Epiflolarum,
EcclefiAm diris attntam languoribus oculo pietatis refpe-
xit , fummopere ac diligenti prouidendum efl: ftudio,
ncdiuifionis vllum amplius fuperfic vcftigium , nullus men-
teshumanas ambiguitatis fcrupulusinquieret, nulliuscon-
fcientia latarum & promulgatarum fentenciarum ac cen-
furarumformidinetabefcat,aut fcandalum patiatur^ fcd
popuium Chriftianum , qucm fccuit diuisitque nubilola
difcordia , refarciat & reintegrct coocordije & commuoio-
nisfcrenitas. Superiorifto^temporeiiuiaahaxLftiiiiiiett.
iis Synodus^ dum Bafileae in Spuita (ando coo«
gregau peiieoeiaret, oe adeotiret tooc Evgenio Papae
IV. Ferfariae coogregatiooem fob oomioe Ccmcilij gene«^
lalis erigenri ^ ac demom poftquim ere6b exririt, & alijsab
lode fiiboiiis ditferentijs,aduerrus Conam fuam ieqaeoies^
omo^{quie & (ingulos eidem adhasrentes & faueotes geoe-
laliter promolgaoit feQteotias , cenfuras , & pocnas. Kuott
ver6 citm per renunciationem quam fan<£tiflimus Oomi«
ous Felix Papa V. facere voluit de Papatu purc , fimplici-
ter & fincer^ , mcdium paratius & apertius ad confecutio-
nem perfedx &intcgra: vnionis in Ecclcfia lan<3:a Dei vi-
dcatur : Cupiens eademfanda Synodus tam cxcelfi necef-
fariiquebonicontemplatu,cuius graria cumprasfato fan-
diffimo Domino Felice duriffimis hadenus non peper-
cit laboribus , tolli dc mundi mcdio qua: vnioni , tranquil-
•litari & paci vniucrfiiUs Ecclcfiac repugnare aut officcre
poflent quouifmodo, omncs U fin^ulas cxcommunicario-
nis , fufpenfionis, & interdiai, acgioiyioiapbeiicfidonim,
officiorum , dignitatum ,etiamfi Cardioi^iBF^^atciarcha*'
lium, Archiepifcopalium , Epifcopaliiini;^»/W)atialiomi
aoc aUanim qaammcooqneEcclemfficanimyVelmuodt.
narom , oecooo eiiam priuatioois feodorom ^ boootai,
priuilegionim ,ac quorurocunque bonorum & jurium fpi.
ritualium Cctemporaliua,inbahiiii«fiooifque ad Ula^leit
alias feoccnrias ,ceofuras &poenasquarcuDqae &qaale£l
cuoque abeademiaodaSyoodo, fcu eiusauooritate, cooi
tra quafcunque perfonas Ecclefiafticas vel fccularcs , ac
etiam LaScalea^ cujufcunque ftacus , gradus , ordinis , con-
ditiools vd pfiEenyoeotias «ettamfi Caidioaiatus^ Eatnaiw
Digitized by Goo^le
^MifceUanea Epiftolarum. 349
chalis, Archiepifcopalis, Epifcopalis , feu Abbatialis, auc
alteriuscujufcunquedignitatis Ecclefiaftica: vel niundanje
exiftantj contraCapituIa quoque &Collegia quarumuis
Ecclefiarum , & Monafteriorum , ac Ordinum j nccnon
Dominia, Communitates, vniuerfitatcs,ciuitates, oppida,
& alia quaircunque loca pra:miflarum occafione differen-
riarum generaliter emanacas , inflidas, & promulgatas^
cumomnibus inde iccutis , ctiamfi ad fententiarum , cen-
furarum , priuationum , atque poenarum prxdidarum de-
clarationcm , feu illarum aucalicuius earum publicationem,
fiue plenariam executionem contra perfonas , Capitula ,
CoIIegia,Dominia,Communitates, vniuerfitates, ciuitatcs
ac oppida & loca prardida , comuniter vel diuifim quomo-
dolibec procefliim forec,quorum omnium&fingulorum
cenores, etiamfi de illis plena&exprefla,ac de verboad
verbum pr^fentibus mentio habenda cflec, vulc hic pro
expreflis haberi, Decreci huius cenore, & certa fcientia
decernit& declarateffedumfortiri non debere,fed per-
inde haberi ac fi nullatenus emanaffent. Et nihilominus
ad fuperabundantem cautelam a pracdidis aliiTque cenfuris
&poenis occafione diuifionis pr^cdidar j eflo quodearum
ablolutio & remiflio fancfka? Synodo referuaca fueric in alijs
fuis decrecis generalicer promulgacis , IJnguIas perfonas
abfoluens , omncmque irregularicacis nocam ac infamia:
maculam , camjurisquimfadi , fi qua fortaflis contraxe-
rinc, remouendo & penicus abolendo,habiIicac , &cum
eis quacenusindigenc difpenfaCjipfafque fingulas,perfonas,
necnon Collegia, Dominia, Communicaces, vniuerfica-
ces , oppida quoque & loca huiufinodi ad famam & hono-
res refticuic, reincegrat, plenaricque reponic.
Dacum Laufanx in Seflione publica huius fancla? Sy-
nodi in majori Ecclefia Laufanenfi folemnicer celebra-
ca.decimo fexco Kalendas Maij , Anno a Naciuicace Do-
mini , millefimo quadringencefimo quadragefimo nono.
V. Lang v I DI.
Xx iij
350 Mifcdanca Mpijiolarum.
NlCOLAl Faf4 V.
An. Chk.
«44»-
f L*l2L?' C AKO LO F JL FrMcoTMn Jifgi.
gfMfhi D
4' Hertutul.
LXXIII.TW TI COL Avs Epifcopus feruus feruorum
p;,''a.n%r i\ Dei, Canflimo io Chrifto filio Carolo
cxiirpjiUo
ichilhute
Fiancoram Regi IUunih^Salucem &ApoftoliGam bene.
^didionem. Magno munere mi(ericoffdiae Oei ^-CliiiiHa-
'niflime Princeps , A poftolicae Sedis 8c codus Ecde&r Ca-
tfaoiicas mHlciplicaca ibnt gaiidia^dkm fando 6c gloriolb
ftacatoo pemictofiflimum fchifma delecnm eft. £c licei
in vircnceSpiritus.fandi lioc fadum elle minim^ dubice-
muSyCamenper minifteriumSerenicacis cua?, quod eciam
Praedeceilorenoftro viuentc non defuic , confiimmacu eft,
Hxc piecacituae ,hxc ChriftianiilimisFrancoruro Regibus
vidoria congruebat,vc qui faspcnumcro contra hoftes fidei
dimica{Icnt,& proChrifto gloriofiflimc mori elegifrent,&:
a Sedis Apoftolicjc ceruiciDus imminentem tyrannicam ra-
biem rxpiusretulilTent,etiam pro CatholicxEcclefia: vni-
cate &c pace labores.fudores, cxpenlas , vigil:af que perfer-
rent. Digna profedo Chriftiano Principeopera , dignus
labor,&quem maximcdebcat crcatori, aquofuiccpjc&
tenct impcrium, & Kedemptori, qui pro cius falutca:terna
mori dignacus eft. Clara haec pugna , & infienc certamen^
quo ciimdiaholopfoChrifti corpore quod eft Eccleiia,cua
pietas dimicauic,c|uo nec dorioiiortriumpluis exdtttille Fi>
delium, qui panKunt neidolisimmolafent yimm6, vc Oio*
ayfius AlexandrinusMartyr aii^reft» majus hocpocan-
dum eft eile marcy rium , (i quis pro Ecclefiae vnicate U pace
durapertulerit: I6i namque vnulquifquepro fiia tantilim
anima marcyrium fuftinct, in hocvero pto cota Ecdefia
¥ica profundicur. IncfFabiliter ergo gaudcmusin Oonwio^
quod labor tuus^dc defiderium noftrum ad dcnderatliai
perucnit cffe(5lum : vnde cumPropheca exclamarecogfk
rour: A(ijutoriu7n nofhum tn nomine Domini ^*qui fecit ccelum
& terrutn. Et , T>extcra Dofninifecit virtnttm. Et, Domimis
fecU b<ec mwa, Tuibarac £ccieiaft3campacem cempore
Digitized by Google
MifcelUned Epificlarum. 351
pn^nitonim toorum pacis iDiiiiiciis« ac per longatem-
pora dtuiiani derinebac Ecclenain. TVtnoeni non defliit
mi(ericordia Dei , qux dedderatam vnitatena ruis Fide-
Jibus fefticuit..Ioutdic confedim Ecclenadicx paci,pac!$
hpiBBkn&^iC coniuetis adibus in EccIeHam iciiirma moli-
tus eft : neque enim , vc audor eft Auguftinus , ipfe accu*
fator Fratrum , & qui juxta Euangelicum verbum ab inicio
homicida exritit, tanto aftu quicquam machinatur , auc
quarrit, quam Eccleliam fcindere, quod illa diuisa aftu-
tiat fua:arcciqucprn:ualcant,illaver6 in vnitate manentc
difpereanr, vt vclut tumus a facie venti penitus euancfcant.
Egimus omnipotcnti Deo gratias , nec agcre definemus
pro tanto munere prajftico temporibus noftris, neingraci
eiTe videamur. Legimus enim Ezeclitam Regem luda,
opciiNHni8c religionffimum Principem,in diuina Scriptura
cnlpiMEiuii tSk , quod juxca diuina benefida gracias non
cgilTeifc-^ '^-
Nosjcaqne^licecexigoas5c imparts audori canriope»
ris quaspofluinus giacias ex coco corde noftro peHbluimus,
oraDces miiericordiam fuam , vt defiderium cordis noftri
fuicipere pro gcariarom adione dignecur. Pietari ver6 tuae
pro canri cemporis laboribus & expenfis , quid dignuro^
quid congruens , referemus > Sentit profecf^o animus no-
uermulto pIusfedeberequampofIit,& hancgracianimi
efte potiflimam partem , ciim fe intelligit bencficij magni-
tudine fuperari. Ha^prohtctur, hoc dicit, Celfitudinem
tuam in exhibcndis Scdi Apoflolica: beneficijs Chriftia.
niflimisPrincjpibusprogcnicoribus cuis imparem non fuif.
fe, & propcereafepiecacitua?plurimiim debere non dubi-
tat. Suadet ipfa animi cui pietas, atque religiofum pro-
pofituro , vt cum tanta feceris ,amp]iora petamus , vt peri.
corum more medicorum a?grum coriras Eccl^ fia? , nec ple«
reddimm fantcao , non deferas vique in finem , donec
plen^iQtegrequefiknecur. Eciicnc illi depul/a xgncudine
arribos (iiis & coofili js ianicacem reddiiam conieriiafe con-
fiieiieniiic«icapiecas cna affiftacficconniijs&auxilijs op-
porcanis,ne rccnperata vnitas in Ecclefia operance pads
lotmicopofiic aliqua ex porce ciubtri* Deusaacemonmi*
352 MifcelUnes EpiftoUmnh
potens,qiu CelfitudiDem cuam in hxc tempom fe6nia«
ait,Te& Reg90,& toti EcclefixDei incolumem , fccli-
cem , atc]ne gIorio(um(eruare dignetar» £t Beatiffinii Pe-
trusic Paulus, eor{imque fan^inimi Succe£R>res , qui ia
confpeclu Dei femper afTiftunt , quique R.omanam Eccle-
fiam & Apoftolicam Scdcm tuentur & feruant , pro tuae
ScrcnitAtis incolumitatc &incrcinentojugiterintcrcedac.
Datum Roma; apud fandum Petrum , Anno Incarna-
tionis Dominica^ miliefimo quadringentefimo quadra-
gefimo nono, quartoNonas Maij,Pontificatus nofbianao
ccrciu. Signacum , D. D £ l v c a.
A. CH». D E C R E T F M
d i6.Apnl.
Sjnodi LtLupLnenps,
Kauroiunt LXXIV. O AciLOSANCTA generalis Synodus Laufanar
fcm^re''"* ^in Spitlta &ndo legicime coogregata, vni-
2««^ uerialeni EccleHam repnefencans» ad perpetoam rei me-
moriam. Quanciim Deo pax placeatyVeritas aperit Scii»
pturarum ceftimonium perlubenciaai|qu6dSuuator no-
iterDafcens exVirgine pacis edi^um prs^onijs Angelo*
rum propofuit promulgacum , pacem reliquit Difcipulis
moricurus, pacem refurgens a mortuis nuntiauic intcr
cun(fla prascepta (alutaria eis 1 peci.iljter illud commendans
vtfmcere inter (e pacem obrcruarapurarenr. Nos igrtur
pacem vniuerfalis Ecclefia: defiderabiliter afFe<5lantes , ad
idlolertius noftra apponimus ftudia, laborum qiioquc &
expenfarum indefeflas proinde habuimus&habcmus fol.
licicudines , vc fedacis diuifionibus , quibus Dei Ecclefia
impraefeotiarum impedicur,ac Petri nanicula veluci pro-
ceuosi concaticar vdiememi& , negotiamDei & Ecde*
£x fine fiodse ad falatarem entam per eoedhimopttibiiis
vnionis&iacegtt pacis perdacacur ; ip&que X^-^vfxA
EccIelkficatcoloimiapdclieRinuibliafecHietft
doris candoicm | &Tinaerfi Fideles vircuofis a^bo» dki*
gancor pixque & vnicas in tota Chriftianicaterefiorent;
piouc kec icuiteSyaodttsXemperdefidefaaic, 0c(amiiio*
pere
Digitized bv Gooqle
Mifcellanea Epiflolamm. 355
pere defiderat j ad cujus tam religioni vtilem Chriftiana:,
quam etiam neceffariam rei con^ummationem Catholici
Principes , & cariflimi Ecclefise filij Francia? , & Angliae, ac
Renatus Sicili^e Reges, ac diledusEcclefiac filius Lvdo-
vicvs Delphinus Viennenfis eiufdem Regis Francia? pri-
mogenitus, Illuftres,vt fidei matcr Ecclefia eorum tcm-
poribus pacaca redderetur & tranquilla permaneret , fua
ad hocminiftrantespracfidia/olemnespro pacehuiufinodi
tradanda , & componenda deftinauerunt Oratores,quibus
interuenientibus atquetra£iantibusinhuiufinodipacisne.
gocio : attentaetiam fandiflimi tunc Papac Felicis V. pri-
dem de Papatu pro bono pacis eiufdem liberaliterfada rc-
nunciatione, talis habetur difpoficio, quod pacem ipfam
Deoaudorefperamus deproximo fecuturam.
Ne aucem pracmiflTarum occafione diuifionum Chrifti
fideles pace & vnione huiufmodi frui cupientes licium quo-
modolioef agitencurdifpendijs ^ fed pax fincera& caritas
inuiolabilis mter eos , nullo fcrupulose timoratcque illoj
pervrgente confciencix ftimulo , perfeuerec : Omnes &
fingulas promociones , elediones , confirmationes , poftu-
lacionum admifliones, tranflationes, commendas, admi-
niftrationes , & prouifiones quarumcunque Pacriarcha-»
lium , Mecropolicanarum , & aliarum Cathedralium Ec.
clefiarum, necnon Abbatiahum digniiates, & Monafte-
riorum regimina quorumcunque exemptorum , & noti
cxemptorum • quafcunque collationes , prouifiones , 6c
difpofitionesquorumcunque beneficiorum Ecclcfiaftico-
rum regularium vel (ecularium , de jure patronatus eciam
Laicorum , cum cuta vcl fine cura ,eciamfi Ecclefia; Parro-
chiales fucrinc,autCanonicacus &Prxbenda:, dignicaces
majores poft Pontificales in Cathedralibus , vel principales
inColIegiatisexiftant, perfonatus ,perpetux adminiftra-
tioncs , vel officia etiam curacavel elediua in quibufcun.
que Ecclefijs : Prioracus eciam Conuentuales , aut alia
Beneficiacuiufcunquc conditionis,qualitatis, vei natura»
fuerint , etiam alcerius generis quam expreflia , paris vcl
majoris j etiamfi ex quauis caufa tunc difpofitioni A pofto-
Ucae fpecialitcr vel generalicer referuata fuerint , vel alia»
Tom. 4. Y y
354 ^ti/cellanea Epijlolamm,
affedaivelad nos feii adScdem Apoftolicamquomodo-
libec deuoluta , in vim feu prartextu quarum habita eft pofl
re(]io, & poffidenturde prxfenri, prxrerquam de Ecclefijs,
Monafterijs,dignitadbus,bencficijSj&officijsquxpra:fatai
Synodo incorporati ac eidem obedientes, adhxreccs atque
fequcntes, pofiidebanc , & durancibus huiufinodi diuifio-
nibus,alterius quam eiuldem Synodi au<5toritate priuati leu
dclHtuci fiinc,vcl concra ipfospoflreflbresfencencias^quiEiQ
rem tranfiuerunt judicatam apud nos dum in Bafilicnfi, auc
in hac Laufanenfi ciuitaribus eramus & fumus conftituti,
fiue in Curia (andiffimi Domini Felicis , tunc Papa: V.par-
tibus fc defendentibus obtinuerunt , aut furrogati lunr,
aliter qu^m titulo priuarionis & fpolij fcu deftitutionis
prarniiilbrum occafione diuifionis fadas: admifiiones etiam
refignarionum quorumcunque beneficiorum , dignitatum
Ecclefiarum fimpliciter vel ex caufa permutarionis , audbo-
rizariones&inftitutionesrin vimetiam quarum habita eft
poflefiio j penfionum quarumcunque fuper quofumuis
beneficiorum Ecclefiafticorum frudibus referuationes &
afiignariones , cum proceffibus & fulminarionibus indefe-
cutis : necnon vniones , annexiones , incorporariones quo-
rumcunque dignitacum & beneficiorum Ecclcfiafticorum,
fecularium & regularium , quibufuis Patriarchalibus, Ar-
chicpifcopalibus, Epifcopalibus, Abbatialibus vel Capi-
tularibus , Menfis,aut Monafterijs , Conuenribus, Digni-
tatibus , Canonicaribus & Prxbendis, vcl Beneficijs feu ad
inuicem fub quibufuis vcrborum formis : demembrationes
eriam Ecclefiarum & Beneficiorum quorumcunque j Ec-
clefiarum quoque, Monafteriorum , ftiJdiorumque gene-
ralium fundariones , erediones , fupprefliones & fubjedio-
nes j & quorumcunque Beneficiorum crcationes , exem-
ptionesjitcm reuocationes , pallij dariones, confecrario-
nes, bcnedidiones , perfonarum de ordine ad ordinem
tranflationes, infeudadones, inftitutiones , contraduum
confirmationes , faculcaces ceftandi , concefliones , abfi>-
luriones , liberationes , quittancias fuper quibufcunque
debitis ratione decimarum , femidecimarum , indulgcntia-
rum ^ annatarum commuDium 6c minutorum feruiriorum.
Digitized by Google
Mlfcellanea Epifiolamm. 355
vel ali^s quomodolibec j difpenfationes tam fupcriEtacis,
quam nacalium ,&aliarum inhabilicatum defedibus : Su-
per incompatibilibus in quocunque numero,etiam (1 ad
curas parrochiales , matrimonijs , juramento , ordinibus , £c
votoetiam tranfmarino, & rebusaliisquibufcuDque.
Necnon abfoiuciones ^ quibufcunque excommunica.
tionis ,anathematizationis, & alijs cenfuris Eccleliafticis,
interdidorum tam generalium quam fpccialium relaxa-
tionis,acetiam illorum fulminationes, &appofitipncs ju.
ramentorum, edam fidelitatum relaxationes , rehabilita-
tiones ab omni macula , irregularitate , aut alia inhabilitate
vndecunque procefTerit : reititutiones eriam ad famam &
honores, graciarum,induIrorum,induIgenriarumac priui-
lcgiorum &:quafcunquealias conceHjonesj ac omnia &
finguIatamjultirianijC^uim gratiam concernentia,tam in
foro confcienrix , quam in contenriofo , in pcrfonis &
locisqu*etemporeconceflionum& aliorum pr^miflTorum
obediuefunc prarfato Eugenio poft eius rufpendonem ab
adminiftrarione Papatusatquedepofitionem,reu Thomiv^
Nicolao V. in fua obedientia , Romanis Poncificibus nun-
cuparis , tam pcr ipfos fuccefliuc quam alium feu alios , fua,
autalceriuseorum mandato ,eciam de lacere Legacos , de-
legatos ,(iuealiosquofcunqueab cis vcl eorum alcero po<i-
teftatem habentibus , conjundim vel diuifim qualitercun-
que facla , gefta, concefla , data, indulta , difpofica & ordi-
nata j eriamfi majora & grauiora autalterius cujufcunque
natura; a prjcmiflis cxiftant,fic fpecialem requircnria ex-
prcflioncm j qua? volumus & deccrnimus pro exprcllis fpe-
cific^ haberi,cum omnibus & fingulis inde fccuiis, ac etiam
omnia & fingula per ordinarios m didis locis facla , pra:ter
illa & fine corum prxjudicio , qux per ipfum NicoLum , vt
przmittitur, Papam quintum infua obcdientia nuncupa-
tum, tam fuper rcftitutione noftr.r congregacioni incor-
poratorum , & nobis adha:rcncium, quam fuper confirma .
rionegeftorum per nos & ipfumDominum Felicem^wo.
ftraqueauc illius audoricace facicnda , conccdcnda, appro-
banda, & confirmanda func , prouc conrinetur in ccrcis mi-
nucis per cariflimorum Ecclefiic filiorum Francia: , & Atv»
Yy ij
35^ MifceHanea Epiftolarum.
gli-E,8c Rcnari Sicilia: Regum , necnon Dalphini Vien-
nenfis didi Regis Francir primogeniti , illuftrium , folem-
nes Oratores concordaris , & manibus propnjs fubfcriptis,
cjuibus per hanc noftram confirmationem & approbario-i
nem nullatenus derogari autprtcjudicari intendimus, ncc
aliquod detrimentum afferri j quinimm6 decernimus illas
plenam in omnibus ac in qualibet earum parte roboris fir-
mitatemobtineredebere,perinde ac fi pra^fentes noftrx
htera: rninimc emanafient , pro bono pacis & vnionis Ec-
clefiae , ex certa fcicnria , audoritate vniuerlalis Ecclcfisc
prarfenrium ferie approbamus, ratificamus,& confirma-
mus , rataque & firma haberi volumus.
Necnon poriori procautcIa,deperfonis Patriarcharum,
Epifcoporum , & Abbatum , quibufcunque Ecclefijs &
Monafterijs , quarum & quorum afiecuti funt poflcffio-
nem & polfident de prxfenti: necnon dc dignitatious^prio-
raribus,perfonaribus, adminiftrarionibus, officijs, cano-
nicatibus, 8c pfxbcndis,commendis, ac Beneticijs qui-
bufcunque ctiam difpofirioni Apoftoliae fpecialiter vcl
gencralitcr rereruatis,dcuoIutis, vcl quomodolibct afFe-
diis corum poflcfiionibus quibuflibet,de nouo prouide-
raus . ac ipforum omnium frudus , rcdditus , & prouentus,
oecnon emolumcnrafingula,in quibufcunque Scvbicun.
que eriam extra dioeccfim,in quibusEccIcfia,Monafte-
rium , Prioratus ,dignitas , feu Bcncficium hujufmodi flie-
rit confiftcntia , ad corum poireflioncs , exccpto fempcr
priuarionis & fpolij titulo , fpedlare & pcrrincre \ & qnod
ipfi in fuarum Ecclefiarum , Monaftcriorum , Prioratuum,
dignitatum ,& Bcncficiorum ,proutiIIorum finguloscon-
cernit , poflcflionibus pro hujulmodi bono pacis 6c vnionis
pacifici remaneant & qnieri , deccrnimus 6c etiam decla-
ramus : nomina& cognon^una , valorefque iplorum Bene-
ficiorum & dignitacum ,ac nonobftantias iplorum poflfeA
• forum pro cxprcflis habcntes ^ conftiturionibus & ordina-
tionibus noftris & Apoftolicis ca:tcrifquc contrarijs non
obftantibus quibufcunque.
Fruclusetiamjllos quosdurantc hujufmodidiuifioneex
di(fbs Ecclefijsjdignitatibusj Bencficijs, & Oflicijs indebitc
Google
MifceUanea Epijlolarum. 357
perceperunt jetiamfi nobis & CameraE noftra: debiti eflcnt,
f)enitLis ipfis & eorum cuilibet remittimus munificentia
iberali • Camerario^Thefaurario ,Clcricis Camcrx, Col-
lecloribus, Subcollcdoribus noftris quibufcunque inhi.
bcndo fub cxcommunicationis fententia , & alijs ccnfuris
Ecclefiafticis atque pocnis, quas remiflioni & inhibitioni
noftris hujufmodi quomodohbet contraucnientes incur.
rerc volumus ipfo fado,ne frudus pra:miflbs ,occafione
priEmifla,didadurantediuifioneperceptos ac pcrnosre-
mifix)s , vt pra-fcrtur , a quoquam quomodohbet exigere
feu extorquere prxfumant j diclorum rurfus poflcflbrum
fingulis aducrfarijs fuper pracfaris Ecclcfijs, Monaftcrijs,
Prioratibus , dignitatious , Officijs , & bcncficijs pcrpe-
tuum filentium imponentes^ quafcunque promotiones,
impetrationes , concefliones, prouifiones , declarationes &
Jitcras defupcr pro ipfis aduerfhrijs & alijs quibufcunque in
pra:judicium ipforum pofllflbrum vcl dcrogationem hu-
jufmodi per nos confirmatorum quomodolibet , eriajnfi
excerta fcientia , per nos fiue alium quemcunque noftra
auctoritatc fiuealia quacunque fadas ,datas , concefiias , &
habitas, ctjamfi in vim earum ipfis vel ahcui corqm , jus
inre,vel ad rem quxfitum forctjnecnon diffinitiuas^&
alias etiam qux partibus fe non deffendenribus in rem
tranfiucrunt judicatam , fuper Ecclefijs & alijs prjcmiflis
apud nos vel alios vbicunque contra didos poflcflorcs pro-
mulgatas fententias , & quxcunque inde fecuta prxdiclis
motu & fcienria ac plenitudine poteftatis pro bono pacis
&vnionis prxdidorum caffamus, irritamus, & annulla-
mus j ac caifa, irrita, infec^la, nulla , & inania, ac juribus va-
cua declaramus & denuntiamus. Illas verb cx fententijs
qu2 pro didis poflefl"oribus fuper primiffis, ac ctiam quaf-
cunquealiasfententias qux pro quibufuis partibus fede-
fendentibus , illarum omnium nominibus & cognominibus
proexpreffishabentes, &qua: fcntcntix in rem tranfiue-
runt judicatam in Curijs pra?didorum Ewteni] & NicoLi
nuncupatorum vfque in hodiernum diem prolata: funt,
validas & ratas deccrncntes. Necnon quafcunquc lites
& caufasdeluper apudnosvcl ahbi concra iplos poflefiTo-
\ y "j
358 ^MifccUanea Efijlolarum.
res , fiiper praedidis Ecclefijs , digniratibus , Beneficijs , &
officijsquomodolibetpendcntcs.-quorum omnium,etiam-
fi vna, vel duic, fcu plurcs diffinitiua* vel alise fenrentia?
prolatx funt , ftatus pra^fcntibus pro expreffis habentcs, ad
nos aduocamus 8c totaliter extinguimus.
Et pro majori omnium & fingulorum fecuritate acro-
boris validitate, ciuibufcunque perfonis tam tcclcfiafticis
quam fccularibus , cujufcunque dignitatis , ftatus , gradus,
ordmis, conditionis, vcl pr^Eemmentia: exiftant, etiamfi
Cardinalatus, Patnarchaii , Archicpilcopali , Epifcopali,
aut alia quacunque pra^fulgcant di^nitate : necnon qua-
rumcunque tam Cathcdralium, quam CoIIegiatarum , &
aliarum Ecclcfiarum acMonafteriorum Capitulis. Colle-
gijs,& Conuentibus, ac fingularibus pcrfonis carundem :
illique vcl illis,ad quem feu ad quos diclarum Ecclefia-
rum , Bencficiorum , & Officiorum eledio , collatio pro-
uifio , prxfentatio , feu quxuis alia difpofitio communiter
vel diuifimpcrtinet j ac hujufinodi poflelTorum aducrfa-
rijs ,Quibus pernosfeuaudontatenoftra vel aliaquacun-
que radse fiint conceffioncs & prouifiones de hujufinodi
Ecclcfijs, Beneficijs , 5c Officijs, poflTeffis, omnibiifque
alijs & nngulis quorum intereft vel interent quomodolibec
in fucurum , mandamus exprcfle inhibcntes ^ videlicec
Patriarchis , Archiepifcopis &: Epifcopis, fub fufpenfionis
ab ingreffu Ecclcfixjminoribus ver6 perfonis fingularibus,
fub excommunicationis j necnonditfiorum pofi!cflbru ad-
uerfarijs fub fimili excommunicationis ac priuationis om-
nium & fingulorum Bcncficiorum fuorum qua? obcinenr,
^inhabilitationis ad illa,&ad alia impofterum obtinen-
da , perpetuxque infamijcj CoIIegijs ver6 , Capitulis &
Conuentibus fub fufpenfionis a diuinis , pocnis , fcntcntijs
& cenfuris , quas contrafacientes &: rebellcs , prouc quem-
libec ipforum concernic , ex nunc prouc ex tunc & ex tunc
prout ex nunc incurrcre volumus ipfo fado,ne ipfi feu ipfo-
rum alter , publice vel occultt , diredc vel indiredc , quo-
uisquxfitocolore vel ingenio contra dcclarationes,con-
ceffiones, approbationes, ratificationes, confirmationes,
& aliaprxdida , vel eorum ahquodin prxjudicium , dana-
Digitized by Google
Mifcellanea Epi/tolarunj. 359
ntim,fic grauamen didorum pofleflbrum , ac derogatio-
nem pra:miflbrum pernosconfirmarorum auc alicujus eo-
rum facere , dicere , & attentare ; feu ipfi pra:nominati , ad ,
quos fpedat hujufmodi eledio, collatio, prouifio,pr^-
fentatio, feu quasuis alia difpofitio, quenquam alium ad
Ecclefias, dignitates , Bencficia, & Officia feu alia pra:-
mifi[a hacienus fic poflefla recipere 6c admittere j neque
poflcflbres hujufirjodi fuper pr^cmiflis in aliquo vcxare,
moleftare, perturbare, feu inquietarequomodolibetpra:.
fumatauc prxfumat.redeaomnia &fingula inuiolabilitcr,
& fine contradidione quacunque , quantum in eis efl , ma.
nuteneant & obferuent , didofque poflcflbres in pofl^flio-
ne fua hujufmodi teneant , & defcndant. Si qux etiam,
quodabfit, perquempiam quacunque, etiam aufloritate
noftra,contra priemifla feu corumaliqua aut inpra:judi-
cium prjpdidorum poffeflbrum fiue alicujus ipfbrum no-
uitates fad^e fuerint,ilbs ac qua:cunque inde fecuta, ex
nunc prout ex tunc habcmus , 5c haberi volumus proin-
fedis j & nihilominus cotrauenicntes & rebelles hujufmo-
di, fiuefuerintPatriarchx, Archiepifcopi,aut Epifcopiab
ingreflu Ecclefia? j minores vero perfonas fingularcs ex-
communicatos •, necnon didos aduerfarios &eis auxilium
dantes, vltra excommunicationis pocnam , Beneficijs &
Officijs fuis priuatos , inhabiles, & infames : Capicula vera,
CoIIegia& Conuentusa diuinis fulpenfos per quemlibec
Ordinarium Joci , aut alterum in dignirate confticutum,
flue Canonicum alicujusEcclefix Cathedralis, perquem-
cunque ex hujufmodi poflcflbribus eligendum & requi-
rendum : feu executores dandos fuperhuiufmodi noflra
voluncate in Curia Romana fiue cxtra,declarari & denun*
ciari volumus & mandamus.
Super quibus omnibus & fingulis ipfis & eorum cuilibec
audoritate vniuerfalis Ecclcfia: damus , 5c concedimus fa-
cultatem, reiedis in prjEmiflis omnibus, & fingulis cau-
telis & appellationibus quibufcunquein pra:judicium pra:-
miflbrum ,interpofitis,feu interponendis , quas tanquam
friuolas & inanes cum inde fecutis & fecucuris ex nunc
prout ex tunc , 6c ex cunc prout cx nunc ,caflamus , irrita-
36o MifceHanea Epifiolarum,
mus, annullamus , &pro infedis haberi volumus : Vice-
canceliario & quibufuis alijs Officialibus Romana; Curiac
exprefseinhibenccs^ne ad cujufuis inftantiam (upcrcaufis
prxtenfarum appellationum hujufmodi , aut alterius, via
fimplicis querelac feu reftitutionis in integrum, aliquam
commilTionem fignarefiucrefcriptum etiamextra Roma.
namcuriam concedere. Nec Auditores caufarum Palarij
Apoftolici fcu Ordinarij loci,autquicunquealij ,commif.
fiones fiuere(cripta hujufmodi reciperc, leu caulas defu-
per motas & mouendas audire prjcfumant feu attentcnt.
Adijcientes qu6d fi vllo vnquam tempore appareret de ali .
qua conceflione fcu declaratione per nos aut noftra au<fla-
ntatcquafcunqucclaufulas etiam derogatorias,generales,
vel fpecialcs 5 lub quacunque verborum forma in fecon-
tincntc ( licet in ipfis dicatur non obftantibus claululis di-
centibus qu6d in illis non derogetur, nifi de illis fpecialis
mentio fiat,aut quod de verbo ad verbum, & cum toto
tenore illarum inferi debeat ) fada feu fienda , perquam
didos poflHirores feu eorum aliquem in hujufmodi fuo-
rum Peneficiorum pofleflione , feu alterius turbari , vexari,
moleftari feu inquietari aut contra hujufinodi noftras con-
cefllone5, prouifiones , & alia per nos approbata fieri atque
contraueniri poflTet , etiamfi ex certa fcientia & au<5loritate
vniuerfalis Ecclefia: emanarcnt fcu emanaflcnt,tales de-
clarationesautconccflioncsprobono pacis& vnionis Ec-
cIefiacnuIlatcnuscffc(f^umfortiri 5 fed proinFcclis & nunc
prout cx tunc haberi volumus. Vcrum fi in obedienria
prardidi nuncupati Nicolai V. duo vcl plures fuper vno vcl
pluribus Beneficijs Iitigarent , pofTcflbr non poflidenti non
aftcrat praejudicium j fed cuilibet jus fuum confcruetur,
leinperquefaluum etiam vnicuique maneat jus quod ante
hujufinodi diuifionem fibi quarfitum erat : & fi aliqua: fue-
rint Ecclefiac , feu Beneficia , quarum leu quorum caput in
vna obedientia, & membra in altcraexiftunt,membrare-
ducanturad caput , faluo tamen quod membrum obrinens
inillius remaneat pofleflione, fi jus eidcm competcbatante
hujufmodi diuifionem. Cacterum, quia difficiie foretpras-
fentes literasad fingulainquibus eis fides forfan facienda
fuerit>
Digitized by Google
Mifcellanea Epiflolarum. . i6\
fuerit loca dcfcrre , dicla au(5loritate vniuerfalis Ecclefiac
decernimus, quod illarum tranfumpto manu publica& fi-
gilloalicuju.s Epilcopi^aut illius Vicarij feuCurijc autSu-
perioris Ecclcfiafticx fignato & munito , pcrinde ac fi ori-
ginales litera: hujulmodi exhiberentur , ndcs plen^ria ad-
hibcatur & llctur •, irritum dccernentes & inanc fi fecus fu-
per ijs i quaquam quauis aucloritate , fcienter , vel igno-
ranter contigerit attentari. Nulli ergo omnino homi-
num , &c.
Datum Laufana» decimo fexto Kalendas Maij , Anno i
Natiuitate Domini millefimo quadringentefimo quadra-
gefimo nono.
. EPISTOLA AMEDEI
* 44 y •
/. Apri-
FELICIS TapAp^.nuncupAti,
*' * («MinMiii-
tMtit D.
LXXV,T?Elix Epifcopus fcruus feruorum Dei, Ad
tuturamreimemonam. Dilponentes rcnun- ,cnumict.ia-
tiare Papatui causa danda; pacis in Ecclefia fanda Dei , "arfunt*'^
quam cariflimorum in Chrifto filiorum Francorum , An- poniificitu»
glia? , &: Sicilias Regum , necnon Delphmi Viennenns pri*.
mogeniti Francorum Regis folemnes Oratores apud nos
fumma diligentia profequuntur : exalta noftrz mentisfpe*
culacundaprouidere necefleeft.per qua (emotis cujuf-
cumquc diuifionis fomentis ad falutem animarum, & cujuf.
libct honoris, famx, ftatufque conferuationem , defide-
rata? vnionis confurgat & vigcat integritas. Omnes igicur
& fingulos quocunque nomine ccnieantur , qui rationc
obedientia?, adhacfionis feu fauoris, ram olim Evgenio IV.
quam Nicolao Papae V. infuis obcdientijs ficnomina-
cis, quomodolibetprxftitorum &.fa<5lorum, Ecclefijs for-
fitan Metropolitanis , Cathedralibus, Monafterijs : Digni*
catibus etiam majoribus poft Pontificales in Cathedrali-
bus, aut Principalibusin Oollcgiaiis Ecclefi}s:necnon Mo-
naftcrijs , Prioratibus , Pra:pofituris, Perfonatibus, Admi-
niftrationibus , & Officijs , necnon Canonicatibus, &'Pra!f
beodis , ca?terifque quibuflibec Beoeficijs Ecclefiafticis.,
Tom. 4. Z 2
Digitized by Google
362 * tMi/celUnea EpifioUruni:
cumcura vel (iiie ciin,(ecukiribus & regularibus qoibnC
cunque , &c. vt in priori Decreto Laufana , etfialiisverhif*
Datum Laufanse Nonis Aprilis , Anno d Naduicate
Domini millcnmoquadhngence^oiiono, Poncificaciii
noibianno nono.
A.. CH.. EIVSDEM FELICJS K
d./. April.
LXXVLT? E L I X Epifcopus feruus feruorum Dei, A d
*iM»m 8t r perpetuamreimemoriam. Dumrenuncia-
obnf» om. re Papatui de proximoincendimuspropcer dandam Eccle-
niioMfchir. iiae pacem^ cu)us cmitempbitisPecn icdeni Domino vo-
'^^^ caote confceodimus $ cooaeoieos axbitnunur » primikm
drca feteoadcNiem ooofiaentiarii Chrifti Fiddium oculoe
dirigere , cafque lam ialubri pacificareremedio, qu6d oul.
lis ambiguiiadbcis ioiiotuantur,au t metu cenfiuarum acque
poenanim occafione diuerHcatisobedienciarum derioeao*
tnr iUacarom. Omoes-igicur iiceras , proceflus & mandaca
^oaecanque \ necnon excommunicacioais,fufpennonisfle
incerdidli , anachematifationiTquejetiam priuationis BeD6>
ficiorum, Officiorum,ac Dignitatum quorumcunque, fiue
Patriarchalium, Archiepifcopahum, Epifcopaiium, Abba-
tiahum ,autaliarum quarumcunque Ecclefiafticarum , vel
mundanarum ^ inhabilicacionis quoque, necnon declara*
tionis, innouacionis , damnationis , reprobationis , expo-
ficionis perfonarum , ac bonorum mobihum & immobi-
lium, juriumque & jurifdidlionum publicationis & con-
fifcationis , priuadonis quoque feudorum , auc eciam quo.
rumcunque oonorum , & jurium (piricualium tel cempo-
laKom , ae Idnbilittiiools ad illa | oecooo abfiiloiteiboi
4 fidelicaribos) lealias io eildem Hceris, proceffibus, &
'mandatis quomodolibet cooceocss ftoftotias ^ csBfiiras ^
-fe pQBOftsqoaicuoqoe,^ qoalitercttoqoeflacacai, loflidas
&proniiiI^atasseaamfi eaqyieffis pam,iNsl miooMi,^
aherius cujufcuoqoenacurae forent , per oos autper aliom
ieu aKos,oo{>ra feu quauisalia audoritaceconcraG^^w.
im^Em^ttmm IVSwl coocra Themam^ NiceUmny, in
fiiis obedienrijs iioinioacos,iiecnoocoocn quafTiispcfib*
Digitized by GoogK
I
Mifcellanea EpiJloUrum. i6i
Ecdefiafticas feculares , vel regulares , ac etiam Lai-
xales,qiue piie^s Eu^eniotLNicolao nominacis conjun-
, vcl cfiuifim adhxrcntes , afliftentcs , obedientes ,
obfequenteSjCredentes, rccipientes, & quouifmodo fa-
uentesjeolque fequentcs, qui funt ac fucrunt j cujufcun-
que dignitacjs^ &c. q$t^ ^Ui/s verUs m Desteto ^aufana
iegere licet.
Datum LaufanxNonis Aprilis, Annoa Natiuitate Do^
mini mille/imo quadiingeaceiimo nono^poDci£cacus no*
ilh aooo Qono.
E I V S D E M. ^"•c"*-
— #. - d. /.Apn-
LXXVILT^Elix Epncopos leniiis Mfoorum Dcr» i».
X7 Ad perpecuam id memomiii. Summo- ^i^^^-
pciedelideraiites , vt pax incegia jam cempore multo ab omm del
OtatoribiitfbleiimibusCariffimoriimiaCAri^ Filiorum ^u^; ae'
Francorum , Ao^ic , & Siciiiae Regum, necnon Delphini ^^''ll^i^'
VicmMinfi» pflmogeniti Francorum Regjt liiyftriffimipio»
curata , in vniueriali Ecclefia radicetur : opportunum ju« ^^^'
dicamus omnis diuifionis (eminarium & fomentum euelle-
re , ne Chrifti Fideles damnofis litibus , & difcordijs in po-
fterumcontingatagitari. Omnes&fingulas promotiones,
elediones, confirmationes , podulationum admifiiones ,
tranflationeSjCommendas , adminiftrationes & prouifio-
nes quarumcunquc Patriarchaluim , Metropolitanarum ,
&aliarum Caihedralium Ecclcfiarum ^ necnon Abbatia-
liumdigDitates,&:Monaftcriorum regimina quorumcun*
que exempcorum & non eaemptorum , quafcuoque colla.
oones , proitifioiiei 6e difpofitiones qttonimcanqiie Bene-
idofimi Ecclcfiafticocum , legolarium , veL6co]arium, de
jpre Pimonatus etiam LaScorism ^m cura vd fiuecura,
cQamir EcdefuB parochialcs ifiiefiDt , aut Canonicatus tc
Przbendx^Dignicates majores poft Poncificalesiii Oithe*
dfalibut,yelprincipales in Collegiatis exiftanCyperfona»
tus , perpetuac adminiftiationes vei Offida eciam cuiacfl^
vel eiediua in quibufcunque Ecclefijs ; Priocicns erianv
Couiiencualies^ aucalia-Baoeficia cujufcunque eoadicio^
Z a ii
Digitized by Google
364. Mifceltanea Epiflolarum.
nis , qualicatis ^vel nacurzFuerinc, etiam alcerius generfs
Cjuamexpreffajparisvel majoris,etiamfi ex quauis caufa
tunc difpoficioni Apoftolicx releruaca fuerkic , vel alias
affcda jvelad nos , feuaci Scdcm Apoftolicam cjuomodo-
libetdeuoluca,in vim fcu pra:texcu quarum habicafuerit
pofteflloj&pofridencur dc pjajfenri ( pra:ccrquam de Ec-
clefijs, Monafterijs, Dignicacibus , Bcneficijs quac nobis
obedicnces , adhxrences , acque fequentes polTiLLbanc , &
duranribushujufiDodi diuifionibusaliasquam noftra auclo-
ritacc priuaci (eu defticuri func , vcl concra ipfos pofTeflbres
fencencias, quxin rem cranficruncjudicacam, in Balilienfi,
auc in hac Lauranenficiuicacibus,fan<fla generaU Synodo
itidcm pcrmanence,fiuein Curianoftraparcibus fedefcn-
dcncibusobtinuerunc.aucfurrogaci func,fiue alias quam
titulo priuationis & fpohj leu defticurionis pricmillarum
occafionediuifionum hidas ) admifllones eciam refignacio-
num quorumcunque Beneficiorum , Dignicacum , Eccle-
fiarum fimpliciter vel ex caufa permutationis; au^florifario-
ncs& inftitutioncs, in vim etiam quarum habicacftpof-
leflio j penfionum quarumcunquc fuper quorumuis Bene-
ficiorum Ecclcfiafticorufru<ftibusre(cruariones& afligna-
ciones, cum proceflibus & fulminarionibus indefecucis-
necnon vniones , annexiones, incorporaciones quorum,
cunque Dignicatum,& Beneficiorum Ecclefiafticorum fe-
cularium & rej;ularium quibufuisPatriarchalibus, Archi
epifcopalibus, Abbatialibus vel Capitularibus menfis, &
Monaftcrijs , Conuentibus , Dignicacibus , Canonicatibus
&Pra:bendis vcl Bcneficijs,ficu ad inuicem fubquibufuis
vcrborum formisj dimembrariones Ecclefiarum & Bene-
ficiorum quorumcunque ^ Ecclefiarum quoque , Mona-
ftcriorum , Scudiorumque gcneralium fundariones, ere-
diones , fupprefliones, & fubjCtftiones j & quorumcunque
Beneficiorum creaciones ,excmpriones, icem reuocario-
nes , pallij daciones , confccrariones , benedidiones , per-
fonarum de ordine ,ad ordinem cranfiaciones, infeuda.
tioncs infticuciones , concra<fkuum confirmaciones , facul-
taces tcftandi , concefliones, abfoluciones , liberarionei,
qui(ftancias fuper quibufcunque debiris rarione decima-
Digitized by G
tMlfccUanea Epifiolamm. 365
nim , remidecimarum , indulgenciarum,annatarum ,com-
munium & minutorum leruiriorum , vel alias quomodo-
libecj difpenfacioncs tamiliper xcatis,quam nacalium &
aliarum inhabilitatum dcfcdtibus , fupcr mcompatibilibus
inquocunquemuncrc,eciamfi ad curas Parochiales , ma-
trimonijsjuramenco, ordinibus,& voco cciam tranfrna-
rino , & rcbus alijs quibufcunque ^ necnon abfoluciones
3 quibufcunquc , excommunicacionis, anathematizacionis,
& alijs cenfuris Ecclefiafticis j incerdidorum cam gene-
ralium , quam fpecialium relaxaciones j rehabilicationcs ab
omni nnacula ^irrcguianiate, auc alia inhabilicace, vnde-
cunqueproceflcric j rcfticuciones eciam ad famam &ho-
nores^graciarum , indultorum, indulgentiarum , & priui.
Jegiorum , & quafcunquc alias concemones j ac omnia &
fingulacamjufticiam quam graciam concernencia , cam in
foro confiriencix quam cocentiofo , in perfonis & locis qusc
tempore conceflionwTi & aliorumprasmiflbrumobcdiue-
runc prxfaco Eugenio poft cius fufpcnfionem ab admini-
ftracione Papacus , acque depoficionem , fcu Thom^c , A^/-
C0lao V. in fua obediencia Romanis Poncificibus fic nun-
cupatiSjtam per ipfos fuccefiiuc, qu^m alium, feu alios, fuo,
aucalceriuseorum mandaco , eciam delacereLegacos^de-.
Icgacos,fiuealiosquofcunque ab eis veleorum alcero po-
teftatemhabenccs conjundim vel diuifimqualitercunque
fada , gefta , concefta , data , indulca, difpofica & ordinaca,
eciamh majora & grauiora,auc alcerius cujufcunque na.
cura: A pracmilTis exiftant , & fpecialem rcquircntia cxprcf-
fionem , qui volumus 6c decernimus pro exprcfiis fpeci-
ficc haberi , cum omnibus 6c fingulis inde fccucis , ac etiam
omnia &: finguia pcr Ordinarios mdi<flis locis fadaprxter
illa ,& fineeorum prarjudicioquas per ipfum NicoLium^vt
prxmittitur, Papam V. in fua obcdientia nuncupatum,
tam fupcr refticucione prxfacx fandx Synodo noftra: con-
gregationi incorporacorum , ac illi &nobis adhxrentium,
quam fupcr confirmatione geftorum pcr eandcm Syno-
dum & nos , noftraque aut illius audoritace facicnda , con-
cedcnda, approbanda, & confirmanda funt, prouc con-
tinccur incertisminutisper cariflimorum Ecclcfixfiliorum
Ah. Chr
366 Mi/cellanea Epifiolarum.
Francix,& AnglixRegum^nccnon Delphini Viennenfis
didi Regis Franciac primoeeniti Illuftrium folemnes Ora-
tores concordatis ,fic manious proprijs rubfcripris, quibus
{)er hanc noflram confirmationem &approbacionem nul-
atenus derogari 6c pra:judicari intendimus, nec aliquod
detrimentumafferri ) quinimo decernimus illasplenam in
omnibusac m qualibct carum partc roboris firmitatem ob-
lineredebere , perinde ac fi prajfentes noflra: Jitera; mini-
mc emanafTent , pro bono pacis 3c vnionis Ecclefisc motu
groprio, ex certa fcicnria , & de Apoflohcx poteflatis ple-
nitudinc» acconfiho& aflenfii vcnerabilium Fratrumno-
ftrorum fan(J^q Roman^ Ecclefi^ Cardinahum,pra:fenrium
ferie approbamus , rarificamus £c confirmamus , rataque 6c
firma liabere volumus , &c. vt infrafato Decrtto Lamfana,
Datum , vt fnpr^.
' JACOTJ JWENALIS DE VRSINlS
Maij. Epifcopi PiSiiLuienfis,
d' HtrtHM»!
ob pacii Ec ^ trcs-chicrs Scigncurs & Frcrcs mcs Seigncurs dc la Clutnbre
- dcs Comptcs du Roy noftre Sirc.
■nitum fup-
piica.ioneun LXXVHI. 'T^Res-chiercs Seigneurs & Frercs, ie me
aaiof»ej de. | rccommandc a vous cant comme ie puis,
liorutuf. & vous plaife f^uoir comme apres pluficurs longs iabeurs,
fi:)llicitudes , &: diligcnces en la profecution de la paix 6c
vnion de noftre Mcre fainde Eglife , il a pld a Dieu noftre
Creatcur clargir fagrace i (on peuple longuement agitc
par lc cifine Sc diuifion qui a eftc , comme f^ucz , dcfpuis
dix ans cn la Chreftientc , & tellemenc que moyennant
icclle grace par la profccurion&bonneconduitcdu Roy
DoftrcTbuuerain Seigncur , tres.excellent Seigneur le Pcre
de Monfieur le Ducde Sauoye n'agueres en fon obeifrance
appcllc Pape Foclix , & de prcfent crcs- Reuerend Pere en
Dieu MonfieurrEuefque deSabine premier Cardinal dc
lafainde Eglifc dcRome, & Legat du S. Siege Apofto-
lique, en grande humilitc,libcralcment , & folemnclle-
ment a rcnoncd audroi(5t,iiItrc;& pofleffion qu'il pre-
tcndoic en la dignic6 Apoftolique,laifre 6c dcpofe Ics cnfei-
Digitized by CiOO^l
^MifcelUnea Epiflolarum, 367
gnes & habits : & ceux qui fe difoient tenir & celebrer
Concil gencral en cecte Cit^ dc Laufane , trannate de
Baflepareux en cettedire Citc ,fe font di(rolus,& tous
vnanimement ont fait obcTlIance a noftre fain(5i Pere le
Pape Nicolas V. en le reconnoiflant vray Pape vnique &
Vicairc de Noftre Seigneur Iesvs- Christ : & tout par
bonsjjuftes, & fains moyens, a Thonneur de tous.Ians
confufion de perfonne , a la ferenation de toutcs confcien-
ces,& au bien & brefue rcformation del'EgIi(e,araide
de Dieu , comme autrcfois pius particulierement pouuez
f^auoir, Scatout confidererles matieres,les qualitez des
perfonnes, 8c la forme de fairCjSc les circonftancesdcs
chofes: c'eft touteuidemmentocuure diuine,non pashu-
inaine, & en laquelle le Roy noftre fouuerain Scigneur
aacquiseloire&grandhonneur,& renommee par toutc
la Chreftiente, &memoire perpetuellej& immortelle. Or
dcuons tous bien loiier & regracier noftre benoift Saulucur
qui telles & fi grades graces nous foit i tous (ans nos merites
ne deferuices. Et finguherement le doiuentIouer,&re-
mercier le Roy noftrcfouuerain Seigneur, & tous fes Offi-
ciers & Subjets,car i luy & a fa nation a donnc Dieu I hon-
ncur de cette ceuure , & maintes autres erandes & euiden-
tes , voire comme miraculeufes graces a fiic , & faic chacun
jour , en & fur luy , & fa Seigneurie & Nation , autanc ou
plus que en autre nation Chreftienne , comme vous le fca-
uez mieux.Si vueiiillez entant que en vous eft^, pour ce nn-
eulicr don de Dieu , & pour tous les autres , & aufli pour le
bon eftat&gouuernement del'£glife, &pourlaprofpe-
rite du Roy noftredit Seigneur , ordonner & difpofcr de
faire rendre graces , loiianges , & prieres a Dieu ainfi que
vos difcretions f(jauront mieux , ainfi que en tel cas appar-
tient pour reconnoiftre les dons de Dieu , qui vous aic en fa
iain^ae garde. EfcritaLaufancIexx.jourd'Avril.
infrah»ncEt,!ioUm Voftfc reruiceuf le Patriarche
d*Anthioche Euefque de Poitics.
Etleleudyaufoir 15. jourdeMay 1449 par l*Ordon-
36S Mifcettanea Epifiolarum.
naDce dcs Preuoft des Marchans5& Efcheuins de laVille de
Paris,furencfaits feux & feftes par cous les quarrefours,
& autres plufieurs lieux en la VilledePans : Ht le lende-
main furent faites Proceffions generalesa Noftre-Dame,
&d'iilec alieieDcaS. Yidor lemercierDieu.
Sujfra verd hac infcri^ta,
Prefentees au Burettt le x4.tonr de M«y 144^
NICOLJI Pafa V.
Am. Ckb.
il. iS.Iaotj. - - .
LXXIX.*V TIcoLATs EpifcopinferaosnnioromDer,
lT(iui dccer
Adperpetuamreimefneriam. TflBt^Qe»
ntc quafcun- pacem & tfaiK)ttiUicatem cunctorum Fideiiom' procorare
f!H,;"^x" &le(fliconuenit,qttaoi^ dcfideramus frudus vbern.
«i.oDefcyf. j^Qjjinjjg fcqui. In eo quippc cor noftrum fuauiflime dc
lcdatur , qubd diebus noftris fandam Dei Ecclefiam i»
pacis & vnionis pulchricudinc,ac debica incegritate flo-
fCDCem videre valeamus. Cum itaque fuperionbus tem-
poribus propter diuifioncs fubortas intcr Fcclicis recor-
dacionis EvcfcNivM Papam IV. pra:dcccirorcm noftrum,
& cunc Bafilienre Concilium , plurimum turbata ,aG varijs
modis afflida fucrlt Ecclefia Dei : jam autem diuina fauen.
te acdirigente clementia , tradatu Oratorum Cariffimo-
rum in Chrifto Fiiiorum , Francorum , Angliac,& Reotci
. Siciliae, Regum , necoDO Delphioi Vienoenfisprimogenici
Fiaoconim Regis illuftris, pacem Ecdefigrcdditam tgoo*
fdmus, dttmpcrcipimos veoerabllcm & Cariffimmn Ra^
crem oolbum Amedcttm , primiMD Gardinalem Epiico-
pum SabinenfiNn,in nonnabisProainci)s Apoftolic«Se-
dis Legatum, Vicaridmque perpetonm , Felicim Papam
tunc in fua obedieotta Qomioacum,jttri,<]Ood io Pa*
patu afierebac fe babere, ad hujufmodi pacem Ecclefiac
obtinendam ccfltfle. Eos ver6 qui Bnfileac, poftmodum
Laufanse , fub nominc generalis Concilij hadenus per-
manfcrunt , ordinafle ac publicaiTe nobis tanquam vnico &
indubitaco Summo Poocifici obedieudum eife a cundis
fidelibus^
^ jcl by Googl
MifielUnea EpiftoUruml 369
Fideltbus ( U pndfamn Laafimcnfan diflbliiiflip Congre-
gatioDcm.
Cupientes igitur auanciiin Omnipotens donauerit id
agcre,quo vmucrd Chrifti Fideles ipfiuspacisjocunditatc
frucntcs, animorum conjunclione fibi inuiceni coha:reant,
& rejedis qux cx difcordia orta fuerant , ftatus vniufcujuf-
que,honor,faina rcpuradoillxli&integri remaneant:
Litcras,proccliui,n.andaca,&decretaquaccuDquejnecnon
excommunicationum, fufpeDfioouro &interdidi , anathe«
matizationirque , eciam priuaiioins Benefidoniniy O&aod
IM^ ac Dignitatiim ^nmicanque^iitiePatiiaraliabnm^
^Aflrchiepifcopalium^ Epi(o>paUi]m,Abbatialiimi,antaJia«»
quatwmnquelM EcdeflaAicaram vd mnn«
jUblMittAniiiNMli^cio"""^ quoqnef necnoa decU^nitiiM
)|fum , inBttitttionnm, damnadonum ,reprobamuium ,«3b
poficionnm pei^bnarum , ac bonorum mobilinm & imnia4
bilium,juriam ac juhididionum , publicationom &coa»
fircacionum , priuationum , feudorum , ac etiamqaorum*
cunque jurium fpiritualium vel temporalium ,& inhabih'«
tadonum ad iUa : nccnon abfolutionum a fidelitatibus &
alias in eifdem liceris, proccfTibus, mandatis, & decretis
quomodohbet contcntas fcntentias, cenfuras, & pccnas
quiifcunque & quahtercunque ftatutas,infli(5las, & pro- ■
mulgatas , etiamficxprefrae , majores vel pares, aut alterius
cujulcunque nacura: forent , per praefatum EugenjMm Pne-
deceflbfi^ noftrum in quibnfcunquelicerisinisqaocum.
cunque cenorum , & fubquacunquedaca exi(lanc,eEiamli«
coinJes^reffioae^approfailtone Fenarienfisiett Floceiidni^
§tkfdunilk0io^i] genMH )fiaepernof «aucperalhmv
J&Milios tipflus, auc Doftrsl , feu qoicusaliiaudoriiate con-i
jlia didum Bafllienfe CoDdHum , & eos qui fub nomine-
generaliiifiBpailij i im in Bafllienfi quam in Lauianenfic^^
ufcatibus merooratis fuerunt,vcprzfercur:Necnoncon^i
tra pracfetu vencrabilem acCariflimumFratrem-noftrum
yfmcdeum primiim Cardmalcm Epifcopum Legatum , tJc;
Vicarium ujpradi(ftum Fchcem V. infua obedientia nun-
cupatum : ac qualvis perfonas Ecclefiafticas , feculares , vel
fCguiares,acctiainLaicales,quae cifdem conjundim vel^
Tora. 4, * * Aaa
570 MifieJlanea Epijlolarum*
diuifiin adiuerences , aiEftences , obediences, creJentes,
recipiences, ac quouifrnodo fauentes, eofque fequentcs
fuerunt, cujufcunque dignitatis, prxeminentia? , ftatus,
gradus , feu conditionis exiilant , etiamfi Pontificali , Car-
dtQalacus, Regali, auc Ducali dignicace przfuigeanc : Con.
tra domiDia quoque , necnon communicaces , vniuerficaces
etiain generalium ftudiorum , ciuiutes eciam , pracfertim '
BaiilieDfem, ac oppida^ & alia loca quaccunque, pra;miflb«
rnm ocai£oDe emanaca , £ida , coiicd& , decfeca , U pn»*
omlgiti. SimiiiquoqueiiiodajdeclamcboefAconfia^
tioDCs fuper praemiiBs , 8ceofaa ilngulis jNAtt, ka didf
pnedeceflbfis andorinte^qaoiiiodotibec h&» : necooa
pfocefTus habjtospercaiHm,ec qiMBcmnqiieliideiecnca^
edamfi ad fentendanim ^cenfurarum , «cqoe poenarumde»»
clara tionem, ftu iUantm antalicojos earoro pubUcatioDem«
ieu pleoariam eieoudonem , contra peribnas , donunia,
communicaces , vniuerncares ,ciuicaces , oppida & loca (u- .
pradida communiter vel diuifim , quomodolibec ficpro.
ceflum ^ quorum omniumfic finguiorum cenores , etiamft
de illis plena & cxprefla , ac de verbo ad verbum prxfen-
obusmentio habenda foret,hicpro fufEcicoter expreflis
haberi volumus j mocu proprio & ex cerca nofba fcientia,
acde Sedis Apoflolicx poteilacis plenicudioe , necnon de
venerabilium Fracrum noftrorum iand« Romana: Eccle-i
fix Cardinaliuro confilio & ailenfii decefnimHs & decla<*
lannstinUumefflcAiim penic^fiNtififiedpefinde habeti
debefe,ac fi.jmllaten« emanalleot } eique ompiaflefin^
gula , onm indticcnds , de Regiibis ipfius rwEii^ Pfjcde^
ceflbriiaciioaris,telocisaaisqnibnfcilb<i<gg
leri maodaoces ^onmin^ collimus , cadamus , irriumus , 8c
annuiiamus,£cpio infiedis habehvolumus: Et oiiiilomM
nusfi 6cin^uancum oiius cflecad abundaotem cancelan^
iingnlas ei per(bnis,aominia,communicates,yniucrnca^
tcs , ciiritates , opida ac loca fupradi(5las&fupradida,ad
famam , dignicaces , honores , (latus , & priuilegia , quace-
nus illis eadem occafione priuarx & priuaca pra^tendi pof.
fent,in flatum prifbnum & debitum redicuimus , reponi^
mus y & reincegramus , plcnaric per prsfences, montlaef»t
Digitizoci by Googlt
Mifcellanea Epifiolarum, ' j7t
tia & plcnicudinc poreflacis ac conniio & aflcnfu ance-
didis. Ecquoniam difHciIe forccprxrcnces liccrasadiiQ.
fula, in quibus eis Hdcs forfan facicnda fuehc, loca defcrre :
\€cz audoricacc dccernimus , qu6d iplarum tranfiimpco
manu publica , & figillo alicujus Epifcopalis , vel Superio-
ris Ecclcfiaftica: Curisc munico , tanquam prxfacis ,fi ori-
ginaicsexhibeancur Jicerisplenafides adliibeacur, &per.
inde flecur j ac 0 didbs originalcs licera: forenc exhioicx
vel oftcnfx j juribus, confticucionibus, & ordinacionibus
Apoflolicis , ca:cerifquc non obdancibus quibufcunque.
N ulli crgo omnin6 hominum liceac hanc paginam no(lro.
rum voiuntacis, conditucionis , declaracionis, mandati, caf-
iacionis, irncacionis, annuilacionis, reilicucionis , repod.
tionis,& rcinccgracionis infringere , vel ei aufucemerario
concraire. Siquis aucemhoc accencare pracfumpferit , in«*
dignarionem omnipotcnris Dei , & Beacorum Pecri 6c
Pauli Apodolorum eiusfenouerit incurfurum.
Dacum Spoleri , Anno Incarnarionis Dominica? mille-
fimo quadringenccfimo quadragcfimo nono : Quarco-
decimo Kalcndas lulij, Poncificacusnoflrianno tertio.
E 1 V S D E M.
FKANCISCVM S F O RT I A M cJ^fUD.
DrCEMMEDIOLAN.
ty^dhorutur Pontifex ad pAcem ineundAm,
LXXX.^^TlcoLAvs Epifcopus feruus fenionun Dei
diledto Filio nobili viro Francisco Sfok-
TiJB. Duci Mediolani , falutem & ApofloIicambenedi<5rio-
nem. Licet defiderium no(lnimfemperfueritqu6d Italia,
qua: diu omni ex parte bellis lacefiita fliit , & in dies magis
laceilitur , pace & quiete temporibus faltem aoflris potire-
tur , & ad id fuperioribus annis operam omnem dederimus^
mitteodo I^gatos noftros primoannoaflumprionisnoflrx
Ferrariam , & pofhnodum ad alia loca ^ & etiam anno Pf^**
cedenri Oratores Partiumhic apud nospluribus menubus
Aaa ij
Digitized by Google
372 ' ^MiJcellanea Epi/lolarum.
fiicrint , & nihil omiferimus vt pax ipfa fequeretur : camen
peccaris nodris & aiiorum Cic exigenribus non placuic illi>
a quo pax & omne bonum procedic,vc vorisnoftris pro
cunc pociremur ^ imprefentiarum ver6 diligencer confide-
raco,quocmala .quochominum incericus, prxdx & de-
uaflaciones claridimarum Ciuicatum^Sc Rerumpublicarum
ex his conrinuis Italia: bellis proueniunc,vifum eft nobis, &
VenerabilibusFracribus nolcris fan^flxRomana: Ecclefix
Cardinalibus^dignicaci noftra: conuenire , nec id abfque
Dei offcnfa praecermitcere pofle , icerum hoc negorium pa-
cisaggredijomnique ftudio,ingenio,& diligencia procura-
re, vcprxfacodefiderio noftroTatisfiac : & quanquam didq
pacis conccdendq cercam fpem haberenon pofiimus,in
illo camcn,qui eft auchor pacis , & omnium bonorum largi-
tor, confidences,longcmehorc fpcm nunc habemus,quam
ha^enus. Nam credimus Nobilicatc cuam, & omnes alias
Icalif Pocentias,latis cognitum &: exploratum habere quoc
fincbellorum incommoda pariter&difcrimina, quxcalia
func , vc aliquando potentiores , & qui vicerunc, propiorcs
fuerinc pcriculo. Quare vt tantum bonu pacis fequi poffir,
hortamureandem Nobilitatcm tuam,vc Oracores cuoshuc
ciriflime mittere vclis bene inftru(flos dc omnibus , & cum
plcno ac fufficicnti mandato ad hanc pacem concluden-
dam,ad quam vt totis affedibus inclineris eandem Nobili-
cacem cuam ex corde rogamus.Idem fcribimus adalias Po-
cencias quarum intereft , & crcdimus firmiter eas Oracores
fuos fine mora miffuras. Nos enim quamprimumprsfaci
Oracores aduenerinc,ipfi paci,omnibus alijs poftpofitis,
omni follicicudine incumbcmus , fperances in clemencia
Dei noftri qui preciofiflimum Sanguinem fuum in remifiio-
nem peccacorum noftrorum effundcre dignacus eft,& non
habico refpedu ad peccaca noftra , fed ad fuam ineffabi.
lem mifcricordiam hac vice nos forcafiis compoces feciec
huiusoprimi defiderij noftri,6cica Majeftatemfuam /up-
plices deprecamur.
Dacum Romqapud fandum Pecrum,Anno Incamacio-
nis Dominicx miiiefimo quadringencefimo quinquage-
fimo fecundo , odauo Idus lanuarij , & Pontificacus noftri
anno fcxco. D e L v c a.
Mifcellanea Epifiolarwn. 37 j
E I V S D E M. *•;• *='*■
d. I. Fcbt.
CAKOLO ViL FfMcorum Kezi c^gho.
UCXXL TIcoiAvs Epiicopas&riiiisrenionimDei,
CaiUEiiio in Chrifto filio Ca&olo Fran* cJLS^'*
«onimRegillluibi, Salatem&ApoftolicambeDcdidio. ^i^'
mmf Accedoas ad prxfenciam noftram Veoeiabilis Fnu ^ ^
ter nofter I o a n n £ s Aicliiepircopus Turonenns , tus
SerenicacisJitefasdeciiUc,ex quibus inrelleximtts ip(iim i
tua fublimicateOracorem 6c Ambaxiatorem fuum adi
■deftinari j Intelleximus ipfum & grauiter & ornat^ refe-
rencem quanciim femper Religionis , pietatis , & fidei , &
prxcipue deuotionis in Apoftolicam Sedem anteceflbres
lui Francorum Reges Illultres indefinentcr oftenderint,
quauc^mque curx , follicicudinis & opera^ pariter adhibue-
rint, netyrannica fadione vel Longobardorum , vel alio-
rum quorumuis iimili fadione nitentium , Sedes Apofto-
JiQliiijs juhbus &dominijs fpoliarecur j & cum iu diuina:
PnwjdaiCMB placniflet, vc Celficudo taa cancoram Priii.
dpom 9c (iicccflbr tt lueres exifterec , eandem poilquam
senim doniinata eft, ficacnominis ita & itligionls & deuo*
Ciooisin (eipfa velleofficiom adimplefc, oecpari vcin cam
fandao U cBuino propofico pnefenrium Prindpum ceali.
quis antecedac,
Verikmliocvnamnobis velle i^nificare , qu6d propcer
fuperiora cempora , qoibus ferb per quadraginca annos
R cgnum tuum bellicis calamitatibus fine ceflatfone vafta-
tumcft^caoneranonpofle tollerare qux cilm florentifli-
mum & pacatiflimum crat , & libenti, deuoto & grato
animocoferauir. Icaque congruis precibusobfecrabac, vc
jequo animo ferre vellemus , fi vaftarum bellicis concuflio-
nibusRegnum, donec conualefcerec, florentis temporis
oneraconfuetanonferret. Nam oonminus erac deuocio-
nis & fidei, ied ica Bjas noftris pro temporum qualitace
ceniebac taaSefeoitasiiiobis merit^pfou^dendum. Kef-
pondimus^SeceoiiCmePrinfieps^Ffacemanftut nos omai-
Aaa uj
Digitized by Google
374 tMifc^tlanea Epi^olarum.
pocentiDeoimmorcaleseratias habcre, qu6d Sublimita.
tem tuam temporibus nollris tanti Regni tenere guberna-
cula pra:(liti/Iet, in qua tot prxfidia in neccfllcatibus Ecclc-
fix furaus experci , quod vix plura fciuiflemus optare. Non-
neineraci animieflfecnonmeminifTe quancaimpenfa, cu.
xa & loHicicudinc in principio Poncificacus noftri , cum Ec-
clefia eflct infchifmace, pacem & vnicacem tux piecatis
operd confecuca fit ? Nonne omni humanicaci & gracicudi-
ni eflecaduerfum, non fempcr mcmoricer ccncre quanca
Serenicaci cua: curaftieric vt res&loca KomanarEcclcfiat,
^uxin narioneGaHicanaconfiftunt intaclx & incolumcs *
ermancrcnt, quibus tuendisfcmpcr& auxiiium& confi-
um prscftitifti ? Nonne impiumciTet &pcne facrilegum
non jugiceractcnderCj&antecordisoculosinfixum tenerc,
quanta pietacc plurimorum voJunrates &: ftudia , quibus
Ecclcfiam magnis difcriminibus agitarc contendcrcnc ,
compcfcuififc & filencio compreflifit;? Dedic Serenitacem
cuam mifcricors Deuscemporibusiftis,quibus mulcorum
frigefccntecaritacefupcrabundauic iniquicas, Chriftianif.
fimi lUiusRcgni moderaminaccnere, mulca& admirabili
Chrifticaricacefcruencem. SeruccEcclcfiatfua:,fcruct &
nobis pcrfonam cuam incolumem mifericors Dominus, &
fifienpofljc,faciat immorcaJem: Serucc & hoc (andum,
hocpium,hocdiuinum propofitum vtcc Chriftianiflimo
Principc tutore ac dcfenforc frui diurius valcamus.
Harclicetproiixioriorarionc coram vcnerabilibus Fra,
rribus noftrisland^^ Roman^ Ecclcfi^ Cardinalibuspraffa.
to Archiepifi:opo perftrinximus : Adijcienccs nos Chriftia-
niflimi Francorum Rcgninon aurum ficirc, nondiuicias,
fedanimarumfalucem: &cum a nobisOracores & Legati
dcftinari fu8re, non infeditcordi noftro vlla rerum tempo-
raliumcupiditas,vllafiris habendi qua; temporalia funt tc
tranfcunria , ncc pcrmancnt 5 ied nos de arternis rebus, hoc
cft, de animarum falutc fuiflfe follicitos. Vnde & imprxfen-
tiarum pariter obfecramus, vt noncredat, Serenitas tua,
nosaliud velle,aliudintcndere,nifiqux animarum faluti
confulant,& abirincribus damnarionis eripianc. Namin
liis excuiationis locus noo eftpropccr ignoranciam. Nam
Digitized by Google
MtfceUanea Epiftolarum. 575
in hoc prarcipue verificarurillud Apoftolicum ditflum : QMt
iqnorat^ iqnorahitur. Itaquerogauimus&rogamus, vt qujc
finela:fione confcientia? feruari non poterunc,d>gnaretur
lua Serenitas e medio remouere. Nam quid prodeft homi-
nifi vniuerfummundum lucrctur, animat vero fux detri-
mentumpatiatur -,aut quamdabit homocommutationem
proanimafua^ Vnaeftenim Ecclefia, vnaeft fides ipfius,
exdem debent efte legcs quibus toca & in toto orbe guber-
natur®itur Nec licetalicui quacunquepoteftate pre,
fulgeac, qui vult eflc buis grcgis Dominici, 6c incer illas nu *
mcrari, qu^ PecroaChrifto commiflsc fiinc,cum didum
fuit illi : Pafce y4gnos meos : fe ab illis legibus propria au-
itoricate fubtrahere : nec dubitare dcbet qui contrarium
fecerit,feillaspcenas incurrere , qua: Canonum & Eccle-
fiafticarum legum tranfgrefibribus infliguntur ^ & con-
trarium fentire , idem eftec quod dubitare de potefta-
te clauiunL Nos fi ifta tacereraus : aut non nofcere-
mus, Nos fucceflbrem Petri,cui oues Dominicx funt-
aut Celfitudinem tuam a Dominicarura ouium numero vi-
deremurexcludere,&apud illum ^ternum Pontificem qui
judicaturuseft viuos & mortuos,cujiis viccminterris ge-
rimus,filentij noftri rarionem minime allignare poflemus.
Ha!C qu2 imprajfenriarum fummarim atringimus , latius
diximus prjcfato Archiepifcopo ,Serenitari tua: per ipfius
organumvberiiisexphcanda,cuifidem plenam tua Celfi-
tudoadhibere digneturfuperhis,acetiam fuper nonnullis
alijs parricularibus negotijs,qu2efibi commifimus prxfa-
XX Serenitari tux referenda. Cui nos & A poftolicam fedem
cum vniuerfa Chrifti Ecclefia affeauofifllme commcn-
damus.
DatumRomiapud San^um Petrum, Anno Incarna-
tionis Dominica: Millefimo Quadringentefimo quinqua-
gefimo fecundo , Kal. Februar. Ponrificatus noftri anno
lexto.
37tf MifitlUiud Efifi^snm,
AH CH.. FRIDE&JC I JmptrMms
d.y. lanu.
jSlir^iSt ««w^w^jiw Trincipi CAROLO Regi Fr^ncortm
\tt^^^ LXXXILT7 RiDERicvs diuinafauentc clemencia Ro-
uerfus Tur- jg/^ nianoru Impcracor lempcr Auguitus , Au-
J^r'iMicon. ftri^ . Dux, Serenilllmo Principi Carolo Dei gratia
^il^rit- Francoru Fratri noftro Cariflimo , Salutem & amori»
?mfii!^iu^ imerd ooocumam tncremtni^ QQancQift^ dedccoris ,
i|iiint6nic|uedetrhnenti diebus noftris aooeperit CiiriAHU
«rjm» on. ^ Religio, cxpugnata peffTarcos 9c inietiiifmeiii secfaiAit
raemorabili Cioicatecniam Magnos^limCoiillaminlis Ac^
teceflbr nofter in aBmuwcionem R onnan» Vrbis ciextt, ecfi*
omnes Chriftiaao nomine inficrnicos com maxima coidlt'
amaricndine perdpere non dubitemus, praecipue tamea'
Ibcerntcatemveftram&dolerequdmvenemencer, & ao*
xietace mentis vrgericredimusnonme^ocn 3 cum & ve-
fteranimusad profe<Jlum orchodoxxfidei , commun<fque
bonumpopulic hnftianiintencusfueric,& clanflimi pro-
genicores veftri fuis temponbus ficpe Domus Dei 7eIo
luccenfi,fumentcsarma,vexillumquc falurifcr^ Crucis pr^
(e ferentes , innumeras Paganorum , Saracenorumque tur-
mas prodrauerint, atquc dcleuerint , nomcnque illud
Chn/lianifrimumin vefira ^milia velut hacreditarium fua
virtute quxfiuerint. EaproptercCimiilteliigatisimprefen.
tiantm Orientalis Imperij loiium , PatiiarehaldnM^ue fe-
dem Regiam, & ampliflimam Ciuitatem in boftiam dt-
ueniile poceftacem , murum & ancemurale Ibrciflimum ao^
ibte Religionis amimim, Imperacorem GnECorum ocd*
fttm,nobilitacemVrbismajoriexparce cz(am .innuroeiaa
animas in feniicutcm redadas, Templa diuinodioacaiiomi-
ni qua? fucrunt illic juxca Imperialem msgnificcntiam
fplendidifljma , fpurcitia; Mahumcti iiruire : euerti altaria
Salu^toris noftri, & gloriofifljma: Macris cjus Imagines,&
vniucrla Chriftianicacis fignadeleri. Dudorem auccm il.
lum Turcoium^i^uem de noaune Pieudo-propbetx M ah u -
mecum
Digitized by Google
Mifcellanea Epiflolamm. ^77
metumappellant intoherabili foftu ,&incredibili fuperbia
elatum Occidentem fibi tocum polliceri fubigendum,
Chrifti cultoribus feruitutem , vincula, verbcra, cxdes, &
innumera minitari fupplicia j exercitus inftruere copiolos,
daflem apparare ingentem, vigilare, inftare, nitique modis
omnibusvcChriftilegem, Euangeliumque fubuercat.
Noneft nobisdubium quin veftra Fraternitas & pluri-
miim dolcat, & dolendo de remedio cogitet oportuno ,
<5xio tanta & tam enormis injuria Chriftiano irrogata nomi -
rti vindicetur, &qui majora minatur communis hoftis fi-
husSathanie (ecundus Mahumetus, Chriftiano mucrone
confoiruscum luliano tandem Apoftata yictfii Gahlee^vt-
cilit ^ dicere compellatur. Equidem nos cladem huiufmo-
di Conftanrinopolitanam in mente ficpius reuoluentes, f^e-
uifTimofqueTurcorumac^lusj&ftudia quibus innosvtun.
tur animaducrtentes,Chriftianq genti maximum imminere
difcrimen intelligimus, & nifi cito ac magnis animis & vni-
tis viribus fidelcs R cges & Principes ^ opponant , timen-
dumelTeconlpicimus, nebreuitempore eorum qui fupcr-
erant Chriftianorum magna pars i fide dcficia^Eamob
caufam cum primum accepimus de fubad^a C^JKntino.
poli nuntium, ftatim Beatiflimo Domino noftro Summo
Pontifici hcerasdedimus, &offerentesad tuitionem Eccle.
fiie Caiholica: noftras operas, in agendis confilium dirc-
dioncmque poftulauimus, ficut m tanto negotio fidem
concernenteneceftarium judicauimus.Ipfe ver6 Legatum
fuumperhos dies ad nos dircxit,venerabilem Ioannem
Epifcopum Papienfem deuotum noftrum dilcdum , qui
exornara oratione quamuis flebili, & rebus agendis ac-
commodata coramnobishabira , periculumin quo Chri-
ftiana Refpublica verfaretur oftendit,& quxSandzRo-
manac (edis cfiet pro tutela fidci vel cura , vel prarparatio,
declarando Screnitatem noftram velut Ecclefi^ Catholic«
proteclricem magnopcreadhortatuseft, vt aducrfus Tur-
corum infolentem audaciam cum noftris Principibus ac
Magnatibus infurgamus j atque vt primi inter (xcularcs
poteftatesquibus defalutc communi ChrilUanorum cura
& follicitudo incumbit, ca?ieros Reges & Principes ad ip-
Tom. 4. Bbb
378 ^MifceUanea Epiflolarum,
fum noftris exemplis, & hortationibus inuitcmus. Nos au-
tem confiderando hujulmodi negotium pro majeftatis Im-
pcratoria:rubhmitate,&aduocationis Ecclenafticx debi-
to inter fecuh Principes noftram potiffimc curam diligen-
tiamquedepofcere^nequaquamin tanto Chriftianac Rci-
pubhcx difcnmineautfilendumduximus.aut dilhmulan-
dum j (edad expellendum ex Chriftianorum dorfo crude-
h(hmum hoftem totis conatibus elaborandum , fcftinan-
dumqueper nos&noftros Principes exiftimauimus.
Verum quia res ipfa maxima & ponderofiflima eft , ac
plurimorum indiget auxilio , neceflarium nobis vifum eft
noftrorum Principum Ecclefiafticorum & fecularium,
necnon communitatum & vniuerforum Imperij fubdito-
rum habere conuentum , quem ad Feftum fandi Georgij
proximfe futurum in ciuitate noftra Ratifponenfi fupra Da-
nubium indiximus : in quo perfonahtcr comparaturi dc
congregando contra Turcos exercitu, deque carteris rebus
ad dcfcnfionem & i^mentu Chriftianx Rcligionis perti-
nentibusj cum hisquiadcruntmodiscongruentibusaudo-
re Doijiao difponemus j fperantes & Apoftolic^ Sedis illic
interuJftt Legatos,&aliorum quamplurium Regum &
Principum quibus fuper hoc fcribimus, Oratores. Cuni
autem Fraternitas veftra inter Chnftianos Reges fubli-
mem locum diuino munere fit fortita, Reenoque maximo
& potentiffimo prxfit, non eft nobis ambiguum quin ad
juuandum ejus caufam, cujus duno regnat , luofque popu-
losin pace gubernat, mentem erecljm liabeat , jamque
vias & modos excogitauerit quibus Turcorum confnngi
gladius, compefci furor , & audaci;^ pledi, ( hriftianaque
rurfus refurgere gioria poffit. Quibus cx rehus appnmc
nobis gratum eiFet, & ad negotium fidei benc foeliciterque
deducendumadmodum vtile reputamus, quoJvcftra I-ra-
ternitas in die didaad Ciuitatem Ratirponen/em,noftram-
que pra:fentiam fuos pra;ftantes deftinet Oratores , qui nos
de mente veftra in hoc tam grandi & vtili negotio eflicianc
certiores \ cum quibus vcftro nomine conuc rfari , & de fa-
lucc Reipublicx Chriftiana: tradare , ac per eos Serenitati
Ycftr^ quicquid in Conuentu Katifponenfi per nos cum
Digitizeo l ., •^j
Mifcellanea Epiflolarum. 3^9
noftris Principibus deliberatum conclufumque fuerit ,
communicarepoflimus j vtficinrefideijin Chnfti nego-
tioj infado communi alter altcrum intelligentes , & con-
cordibus animis proccdentes, Chriftianum populum, 8c
fubje(5tamplebem, cujusludore viuimus,&m alto verfa-
mur^facilius dcfendamus , hoftemquc noftris ex finibus
acerrimumpropulfcmusrnihilenim ambigimus quin no-
bisfideliter agentibus ac Chrifti Redemptoris noftri cau.
fam virili & forti animo dcfendenribus , ille nobis Angelus
afliftatqui primogenita percuffit -/£gyptiorum , qui Pha-
raonem & ejus exercitum projedt in marcj qui lapidem
Dauid in Goliarh fuperbum direxit j qui centum odua-
gintaquinquemiliainexercituSennacherib vna node in-
leremit i quiquetumentem & gloriabundum nimis Holo-
fcrnem manu fccminca: dctruncauit. Voluntas in commu-
ni nobis & ordo fuerit , ac redus in Deum animus, nihil eft
quod de Turcorum potentia formidemus, homines, cqui ,
currus & arma abunde fuppctunt Chriftianis , & forriffima
bello juuenum pcdora, nec fcientia deeft rci militaris
cxccllcns : Certa in manibus vidoria eft , fi placato Domi-
no zelus nos fidci, & fincerus in prailium fpiritus duxerit.
Hortamur igitur Serenitatcm veftram , Carifiime Fra .
ter , vt ad hoc tam pium & neceftarium opus totis prxcor-
dijs intendentes,inclyri Regni veftrivires infubfidiumfi-
dci, in Chrifti laudem , in Occidentalis populi gloriam
apparctis atquc vna nobifcum contra communcm hoftem
de modo refiftendi , & fumcndis armis cogitetis : digna eft
enim caufa in qua laboremus. Namque fi pro noftris auc
amicis , aut fubditis ieui nonnunquam injuria laceffitis irri-
rati eladiosapprehendimus ,magnifque nos ipfbspericu-
lis oDjedamus j quid nunc agamus quando matcr noftra
Ecclefia laceratur, fides oppugnatur orthodoxa, Chrifti
nomen blafphematur, &omnis Chriftianitasindifcrimine
ccrnitur. Ecce jamdudum terram illam in qua vifus eft
Deus nofter , & annis fupra triginta homo cum hominibus
conuerfatus , & in qua primi rcfurrecf^ionis flores apparue-
runt, propter nollras iniquitates viuifica; Crucis inimici
conculcanc. Terra benedida, Terra promiflionis, Terra
Bbb ij
380 Mifcellanea Epiftolarum.
lacfte fluens&melle fcclerata: gentis imperio paret:quin
ipfam Dei viuentis ciuiratcm^officinafque noftrx Redem-
ptionis , fandtaque loca , Agni immaculati purpurata cruo-
re, prxcipuum piac religionis facrarium, fimulque veneran-
dum ledum, fpurcidi Mahumeti fateltites occupant,in quo
propter nos vita noftra obdormiuit in morte. Nihil eft jam
noftrum apud lerofolymam j Antiochiam , vbi primum
venerabile nomen Chriftianorum eft auditum , Saraceno-
rum inuafit impietas -, Africam ScAfiam vniuerfam alieni
a Chrifto detinent. In Europam jam pridem tranfitum
fecere Mahumetifta:. Atdecus illud Oricnris, Grxci^co-
lumcn , Hellerpontioftium portumque firmifiimum Pro-
pontidis, Conftanrinopolim hoc foliim anno conquirere
potucrunt. In angulum redafta Chriftianitas eft j A pofto-
licasSedes pra:ter Romanam cundas amifimus. Ex quin-
que Patriarchalibus Ecclefijs , quibus veluti folidiflimis ba-
fibus Catholica fubnixa fides in altum latumque mirific^
per orbem totum felices olim propagines extendit, Roma.
nanobistantummodo fuperat. Noneftigitur ampliusfu-
perfedendum, non eft cur otioatquedelidiatorpeamus j
lurgendum eft , occurendumque diris hoftibus , antequam
nos in domibus noftris aggrediantur , antequam cordi vul-
nus infligant. Exurgat ergo veftra Screnitas , pugnatorcf^
que Rcgni fui delectos in Domini caftra tranfmittere fe
difponat , nofque de fua difpofitione , vt eft prxdidum,
oraculo prarftabilium Oratorum in dicta Ratifponenfi auU
fet , vbi & nos cum Principibus & fubdiris noftris de modis
opportunis , per quos bcllatoresin exercitum Domini diri-
gcndos quamplures & ftrenuoi & audentes congregare
poflimus jdiligenter confultabimus&agemus ; vt ficcum
noftra & veftra milioa coadunatis alioru Rcgum & Princi-
pum confilijs & auxilijs,non fiDlu Chriftianos tucri fincs,fed
vltro in fuis fedibus exterminare Turcos fub vcxillo Crucis
Fidcliumgladius& poflit&audeat.Aflittantum Dominus
Deus noftcr, Dominus exercituum , noftr6fque dirigens
grefliis & apparatus. adlufque juuans , pugnantibus pro fua
immaculata & purifllma fponfa militibusaducrfusexpro-
bratorem & blafphemum hoftem, brachiumfua;pietaris
Digitized by Coogle
Mtfcellanea Epiftolarum, ^ti
«ccommociet j vc qui confidens in mulcicudine fuorum
cquicum coeleftem contemnic Regem iniquus Mahume*
.tus, macure fiiorum (celerum pccnasluac.
Dacum in Noua Ciuicace, die oonamcDil» ianuanj,Im'
pcrij noflri anno fecundo.
jid mandatum Domini Imperatoria in ConftliOyRent'
retuU P,D9mhi» i£N£A Efifio^o Senmfi, //.
C AL L I ST 1 TapA III. ak che.
CAROLO VI 1. galii^ RegL t^' *^
LXXXIIL A^Allistvs Epifcopus feruus feruo- x'-;^'^"'^.
V^nim Dei Cariffimo in Chrifto filio l^^i,
Caholo Francomra Rcgi illuftri, Salutem & Apoftolt. gJ^J^^"
cam benediclionem. Immenfa fummi Dei bonitas , & in» muiii pomi.
<fl&bilis prouidencia , volensmundum primiparentisprac- nf^a?^
uaricacione damnatum per fuam infinitam caricacem ab IpTtitdeH-
^terna morce redimere, Filium Vnigenitum ooftrx morca> '"iftiSjj^*
litatis carnem fufcipere voluic, vc per ejus facraciflimam pou.
Paflionem dcpulfa priorum caligine deliclorum, nos ad
Regna coeleftia euocarec, qui cum ciTcc in terris prxdicans
Rcgnum, A poftolos flbi elegic, vc fuorum imic cores ope-
rum £cclcfiam fandam fuam poft ejus ad coelos glorioiif-
iiiiMimafeeofionem regcrenc , & accepiamab co gradam
iflterimmioesdifiimdencesiUam mttlaplic^to fin6Ki icdU
derencampliorem (ioceriplbs aiicem^ Petmm Apoftolo*
rum Principcm,&capuc Ecctefiae conftituit,daca fibi
tms fucceflbhbus foluendi & ligandi plenaria poteibte :
liecefie enim fuic cbm vnicuiquehuic vicx finis cooftitu*
tnSyVtPccriaadoricas, di^nitas, & poielbs craducerccur
adejos in RomanaEccleiui fucccirorcs , vt eflec vfque ad
fieculi confummacionem,qaiChriftum rcprefencans , ca-
puceflec EcclefixfusB, & foluendi & hgandi poceftatem
vicariam obcincrec.Cum igiturper hancab ipfo Petro con-
tinuacam Romanoru PontiHcum fucceflionem fa;iicis re-
cordacionis Nicolavs Papa quincus pra:deceflbr nofter,
qui SummusR.Q<n?nas£cck(Lc Poncitcx & verusChrifti
Bbb iij
382 ^Mf/cellanea Epiftolarum.
I E s V Vicarius in fedc Petri hadenus pra:fuit in hac alma
vrbe,fuum diem claudensextrcmu ,animam Deo reddide-
ritjipfiusfunerisin Bafilica PrincipisApoftoIorum cxequia.
rum celebratione folemni de more, & juxta obferuatam
confuetudinem fubfecuta. Nos vna cum venerabilibus Fra-
tribusnoftris, (anclx Romana: Ecclefiac Cardinalibus, dc
quorum numero tunceramus, Komx in Palatio Apoftoli-
co,apud Bafilicam Beati Pctri Apoftolorum Principis, in
quo idem pra^dcccflbr dum viucrci habitabat , & curfum
prxfentis vitx finierat, conucnicntes m vnum modo &
tempore congruis,conclaue increfii fumus pro Summi Pon-
tificiselecbione, vbi fada celeoratione MilTa: in honorem
Sandi Spiritus, & poft diligentem tradatum , prout tantx
reidignitas poftulabat, prxdi(f^i Fratrcs,cjusqui inuocatus
fucratgratiacordibusipforum infusa , Nos tunc tituliSan-
dorum quatuor Coronatorum PrxfbytcrumCardinalcm,
& EpifcopumValentinenfem,inSummum Pontificcm ele-
gerunt , graue onus & noftris viribus impar , noftris hume-
risimponcndo. Nosigitur, licethumilitatcm noftram , &
imbccillitatem ad tanti pondcris farcinam fuftlncndam
co^nofceremus , ramen confifiquod is qui elegit humilcs
vt tortia confunderet, vota noftra adjuuando profequctur,
nec dclerct in fe fperantes j fulccpimus onus impofitum
nobis, ea etiam fpe nos hortante, qu6d tuae 6c aliorum
Chrifti fidelium pronobis ad altilfimum porreclx oratio-
nes &: preccs , auxilium ad regendum fuam Ecclefiam
apudSaluatorcm noftrum vberius impctrabunt , & fortio-
rem rcddcnt ad tantum rcgimen infirmiratem noftram.
Idcirco hortamurin DominotuamSercmtatem vt indicc-
re velis , vt folcmnes proccffioncs cum celcbratione Mifias
lanif^i Spiritus fiant in regnis tuis,& fimul precibus omnium
Fidelium altilfimo fupplicetur, vt nobis gratia fua afiiftat,&
dirigat aclus noftros,vt poffimus condigne rcgcrcEccle-
liam fandam fuam , & ea agere qux fpe<f^ant ad falutem
animarum Fidelium , extirpationem hacrefum , & pacem
populi Chriftiani. Intcr cactcra autcm intcndimus circa
opprcfiionem Turcorum & aliorum infideliumomncs vi-
res & conatus noftros adhibere, vt illi immaDiflimi boftes
Digitized by Google
Mifcellaneit Epifiolarum. 385
Chriftiani nominis , non folum i ciuicate Confbiotinopoli.
tana , quam nuperrimc occuparunt , fcd a finibus Europic
\ penirus expcIJantur : dilpodti quotjue iunius omnia agere
quantum cum Dco potcrimus , qua: Ipcdcnt ad honorem
ftatum tuum. C.rtcrum Bullam pluinbcam Hnc imprel-
iione noftri nominiscilepra:lentibus appenlam tuaSubli-
micas non miretur , fed potius graruletur , th inaxime quia
ciufiiem tuac Sublimicajcis deiiderio occurrentes , ip ^ Jicei .. ■
ras ante accepia^»i»fllii<i>itm>ftf ^ infigoia dujdmm tranC
oaingwAiiii^ bfci^iKHfatcmpus peHSr»#wi& «fitt com
bctur. «ipafuJjBi; -tjiU
Oatum RomsapudiiiQ^umPecci^in feualdiisAfit^
lis y millcfimo qwadringtoiiciiroQqqiiiqiwgcfimoquinc^ .
Proxtmtfofihs^cEfifiaU timfmodi C^iMtJit PMfd votMm Ji^mtkdtMr.
Voium CALLISTI Tap^ IJI.
LXXXlV.FT^Go Papa Callistvs III. promitto &
l^^voueo SandiflimacTrinitati , Patri , Filio*,
& Spiritui lando , Dei Gcnitrici B. MARiit femper Vir-
eini , fandis Apofloiis Petro & Paulo , tocique Curiz cx^
fcdi , qii6d etiam Wqiie ad cffiifiQiiem proprij ianeuinis,
fi opus fbeiic , dbbo opcram » & adhibebo omnimocnm dt^
Ijgentiam » qaanaim cnm Oco poteio « jam coofilioiB
Venetahilittm Fiatnim noftiomm , pia RcnpeEatioiie xii
nitatis ConibntinopQliiaoas , qoaehea 1 pcooacisliominum
exigendbaSfiiitiioftris temporibus occupata dc euerfa eft
per Iesv Christi Crucifixi&^aluatorisooftribenedidi
kuiiiicum 9 &fiHum diaboli Machometum Tuceonmi dosi
minum^fic pro liberatione inde Chriltianorum ^ necnon
ad exalrationem fidei Orthodoxac , & exterminationem
diabolicac fecbc reprobiperfidique Machometi,potilfim^
in partibus OrienraIibus,vbi maxime fidei lumen occubuit.
Quod fi oblitus fuero tui lerufalem^obliuioni deturdex-
tera mea ,&adhacreat lingua mea faucibus meis, (i non me.
mioerotui ^ficiinoa propoAiero ce leruikiem iopriocipio
Digitized by Gopgle
3S4 MtfceVanea Epiflolarunf.
Ixcici^ me«. Sic me Deus adjauec , & iutc (knda Dei
£uaDgelia.
C ^ /l 0 L O r//. C4i^/* Regi.
$21^>. UCXXy. ^ERBNi9rtMoPitocipi,&Iihilbiflm
o?c .traiS' ^ Oomino » Domino C a n o l o Dei gi^cii
»m cl i.fti PraDConim Rcgi Cbrift^liiffiiiio , Mifetacioiie dioina EpiC
PreibYceri « 6e Diaooni (ante Romans Ecclefiae
&oi!i£!!'. CardiDales;SaluteminDominorenlpiternam Quia non
dubicaaMkStiNsnitatm veilram pro innata fibi bonicate &
deuocione erga RoijMUiam £ccle(iam plurimum Iscari £e
gaudere,quandocumqueadeius nociciam dcducitur , (bu
tum ipfius Ecclcfiac in Dei honorem& Chriftianinom nis
exalcacionem falubriccr dirigi,& foclicicer gubcrnari , ac
fceliciam fpiricuahbus &.ccmporahbns incrementafufcipe.
re. Idcirco ExcellcntiflimacSerenitati veftra: notum faci-
mus, quemadmodum diebus proxime prxteritis,foelicis
fecordationis Domino Nicolao Papa quinto , ficiit Domi-
no placuic , rcbus humanis exempcoj apud fanclum Peprum
cius exequijs folemni ricu ibi de movepemdisycx^odem
loco deicendimnsad eiediofiemfimari Romani Pontificii^
qui poteftate diuinitas omnibus coUaca^& exemplo vicac
icfinaicatit ooes Ciuriftt tao^uam bonus Paft»r in Tbeiri*
mis ipmtiiafoiHB ixmorttm pdcuis « fcTircncibus herbfi
al>ttnd<; pafcerec & impingoaret , ficoc perEsechielem mo-
nici acq ue inftru^i ilieramus ; qiii praccerea exemplo Enan.
eelici Pafloris , C\ res exigerec , animam daret fuam prooB»-
Dus fuis. In quo Conclaui quindecim Cardinales numero
incerfinmus , vbi poftMiflarum fandi Spiritus pera(f!a fo-
lemnia , in cujus quidom Spiritus vinculo & bcnignitare
omnis noftra fpcs conftituta extitit & firmata : habita ta-
men priiis rerum diligenti & maturadeliberatione, &. dif-
culfione , ac mentis intuitum non ad priuata commoda , fed
advniuerfalis Ecclefia?neccflitatcm dirigcntes, attendeo>
tefquequodocbiiivmuerfusad nos pociiumvim in canta re
proipicerec.
Digitized by Google
MifccUanea Efiflolarum. 385
profpiceret. Tandem| omnes in vnam fentcntiam conue-
nientes, quoci diuinum pociufquam humanumarbicrati (i-
mns,elegimu5 Reuerendiflimum Dominum Alfonsvm
tunc Prcfbycerum Cardinalem Valencinenfem vulgaricer
Duncupacum m Komana: 6c vniuerfalis EcclcHx Poncifi-
cem & Pafkorem , qui Calliftus III. voluit appellari :
quamquidemeledionemabomnipotenti Deo fat^am ju-
dicare licet^qui tcclefiam fuam nouis femperincrementis
tutatur &caugcc,necdiuturnaviduitate angivel conquaf-
iaripermictit. Sic enimChriftus eius fponfus ei pollicitus
cft , quando vfquead confummationem /a:culi fecum efle
{>rom fic \ proinde nobis Pontificem deditqualem vix me-
iorcm jsccmporibusmagis idoneum opcare pocuifle-
mus , qui ccfi ex hominibusamimpcus eft . audencer camen
diamus ipfum a Dco fuifre vocacum canquam Aaron ,iQ
quem fane concurrunc omniaqua; ad foelicicacem Reipu.
blicx requiruncur , in qu^onores , dignicaces , ac procmia
quanca magno & cxcellcnti viroacomnibus virrucibusde-
coraco dari poflunc, confecutus cftjcum in Ecclcfia Dei,
tum in adminiftratione rerum publicarum , tum in confilijs
R cgum & Principum , vbi prinium locum remper obtinuic
propter fummam eiusmcegritatem, &bonitatem,acexceI-
lentem juris vtriufque peritiam , in qua ab adolefcentia cla-
ruit, 6c Dodor famofifiimus femperextitit. Cujus dodri-
na&Ie<flioetiamcIariflimos viros&ticulis infignes in coca
Hifpania effecic , & canquam fidus fulgentiflimum hac no-
ftra xcace in Romana Ecclefia mulcis annis efFulfic , pro fi-
de Cacholica aduerfus hxrcfes , & fchilmata inuidiflimuj
bellator exiftens : propcer quod , vcarbicramur , Deus exaL
tauic ipfum &c dedic illi diadema fupremi honorisin milican-
ti Ecclefia. Accedic ad ha:c fandiflima eius vica , religio io
Deum,piecas inproximum,jufticia in omnes, &JiberaIi-
tasergaindigentes&: benemcritos: Sed praccipue ftudium
& denderium quoddamardentiflimum vmdicandx injuria?
iperditiflimo MahometoTurcoru Regeannis proximisin
ciuitatis Conftantmopolitana: debellatione , nomini Chri-
ftiano illata:. Qua in re itaferuensprarfatus Dominusno-
fter exitit , vt ciim primiim eledus fuerit, eledionem fuam
Tom.4, Ccc
3S6 MifitUanea EpifloUmm*
in Dcum referens, votum (blemniflimum enuTeric pro illius
Ciuicsms Iiberatione,cujus voci copiam prsefentibusincludii
fecimus, vt ea facilius qua; fcribimus, vobis innotefcanri
Quia igitur Pontificem clcc;jmus qui potcric compati infir*
niicatibus omnium jidcirco magno cantatis Fcniore dudi,.
ipfum vobisdenuntiamus, vt communicato gaudio, paricer
in Domino exuIiemus,commemorances Angciicum canti-'
cum quod in ortu Saluatoris fufcepimus, vidclicct, Gloria in
aluipimis: ti^in terra pax honuniim ItBtue voUtntatis, Quare
rogamuseximiamvemmSerenitateni vt indioere velitisy
qi&d (demnesptoceffiooescamcelebfadoBeMi^ fiodi
Spiritns in vdlns Regno & Oominijs fiant , & fimul pied<
bosomoium FideliumAttii&mofiippliGecnr,vtnobisgm|^
fiiiaffiftaty&dirig^tadus noftrQS,vt pofllmus condjf||k
omnia agere quas in Dei bonocem & EcdefiaBfiue fimm
adanimarum Fideliumlalucem redundanc ^ rr :
Datum Romx iub trium nof^rum priorum impreflio.*
nc figiilorum , die quinta decima menfis Aprilis, Annoi^
Natiuitate Domini miiieiuno quadnngeQcefiino quiflii
quageOmo quinco. .
d. 7. Aprip • ^ ^
li'- fALLlSTO PApai IJL
Ctmm. D. ^ •
Pap» vo:is
fe ("jtiifidu-
ruiu i 1 umni-
alleiir ('le pi
csercuum la
LXXXVI. 0 E A T I s s I M E Pater , non absre moraci
JQfumosezpedacionem S. V. qoomiousedo-
ceri liaAeous potoerit ,cui 6c qoanto vfiii paremos ope-
ntanVhlhrVe Him iu faac necefficate commonl ChriAlaoxReionblicaBs
cujusconditionem non ex eo duntaxatquod lanafit^fiad;
quia plufquam kefa eft , dolendam coo^dmus. Pejpendic
fauc^ue CK ancipiti quadam lerom motatiooedeiibefa*
tio noncavarijs cafil)us,varijs occuparionibus implicita;
non cunAarioni , non denique negligenrix vacatum cA::
fed vti confilia nodra & ratione&euentu fclicia forcnt,
anirous , voluntas, votum parendi monitis Apoftolicis nuf-
quam defuit ^ tempora,modus, & fecultas refpondendi de-
RierunC| quac funul vc confequi pocuunus^ mox diUtio-
Digitized by Gopgl
Mifcellanea EpifioUrum. 387
nem cura vincere aggrcfn, nihil aliud magis quam de hofte
& de remedio pubhco, qux ex parce S. V. proponcbancur
cogicauimus. Reuerendiflimus Pacer nofter Dominus Car-
.dinalis (andi Angeli , Apoftohcx Sedis Legacus , qucm 6c
pacronum rerum noftrarum , & comicem ceftemque ftu-
diorum habuimus, plurimi^m nobis ad hxc negocia obcun-
da prasfencia & aud^oricace fua adjumenci prxfticic : quo
forciora a prxrcnci oporcunitace confiha caperemus , ne-
cedicacem noftram docens cransferre in remedium , & de-
bica inprjcmium commucarej icaqu6dfi verc exiftimarc
volumus, £c noftra ftudia cah Legaro , £chunc Legacum
ftudijs noftris facebimur apcilTimum. Hoc igicur Arbicro
paulo luperioribus Hceris nocum fecimus Beacicudini ve-
ftrxquid deconftanci&fidchincencione noftra circa de-
fcnfionem Fidehum,cum gerendam cum promouendam
{enciredebueric,quidvecaufar incercefleric , vc eidemLc-
gaco fuperinde ad plcnum refpondere diftulerimus.
Nunc ver6 mox poft aduencum noftrum in hoc Re-
cnum , coadloConuencUj&accerfitis inprx(enciam no-
ftram Principibus Regni, pracfidibus armorum,acque his
qui rei mihcaris ducesfunc : fuftuhmus inprimisemedio
complures difficulcates,quae his rebus impedimenco eranc,
demum nudius certiusde mente,animo,&dehberacione
noftra : Icem luper rebus & articuhscjuiabipfoDomino
Legaco propofici func, refponfum puohcum fieri &dari
juihmur, paucaquazdam priuacx declaradoni referuances.
De quibus omnibus Legacus ipfe plenius Deaticudinem
vcftram ccrciorem faciec. Qup quidem refponlo facis-
fadum & debico noftro credimus, & Legaco Apoftohco
morem geftum. Paruimus Decreco Apoftohco,& Legato
inomnibus exquificis confijnfum , voluntacem & operam
non folum cxhiDuimus , fed fponce obcuhmus , paraci cam
mori pro fide quam pugnare. Viam , dudores , cuftodcs,
laj^ium eodudumexercicui pro commodo&vocopeten-
tium decreuimus j cempora veniendi juxca oporcunicacis
condicioncm defignauimus ^ precia , rerum commercia &
commuuciones arquo jure fucura ediximus : acJluri & depo^
ilcuri aha quoque omnia juxcaconfiiia Leqaci Apoftolici^
B^bb ly
588 ^MifceUanea Epi(lolarum.
in quibus vel debico, vel fauore, velaudoritate noflra o{M]|
eric. Placeac mod6 Deo noHro , vc belli hujus fama noa
minushabeacoperis quim nominis. Nos in his quz polli..
citi fumus, vcl qua: agercinftituimus, folida tucaque deli-'
beracione agimur , edodi curare cabmitatem vicinorum
ex parte maxima ad nos redundancem. Habemusautem
perniciofumhoftemnon uncdmbello paracum^fedfam^
quoque belii adaetfam noftros ttQqiiaiii le^ agentero,
qiiiDoiiieo Chriftiaiiitm , geoc6mquejttt|liipfin ik hIiliw
jamcoiimiderepaiac. biYteert^teiftciaQAiMpciciat^
neaudlttiinitt , oiajgiio exefciQi yxnagoiqiie annociim iedk
bus fuis excicamoK caftiaiiietatur in Bulgarianaofgrdfis.
lus , hinc Seniic teRas,ac ondem h yfuiiiiW» ftin Regi^
oofbiaditunis.
Curo ieitur diu jam moDflri hujus arces perculerimmi;^
videamufcjuc nos catlide cogi vt ujam potiiks qu^m no--
ftram occafionem iequamur : prjcuenire decreuimus ho-
Aem apud fincs Regni noilri,ne pra:ueniamur ab hofte.
Hanc quoque deliberationem nouifijm^ de confilio Lc*.
gati S. V. lufcepimus , vt non diebus,non menfibus ex-
pedatis quo citius fieri poterit parati fimus ad hoc bellum,
quod 5c pro nodro fufcepimus debico & pro aliorum exem.
plo 'y Supplicaoces Beatitudioi veftra: , vc de claile & exer»
dca oauaii i & piomillb ita dehberec ac di^ooac , vc fia^r
fflora.«xpcditiis niitntur ad profedum & T(um deftioa»!
tum,qu6 celerii^ littora,portus,6e ciuitates ho(b' An niiiici^.
vc intelleximusjomni fere cimore vacoas vezare, copiifqoe^:
holliles hinc inde diftrahere poflic. Hxceftrebusnoim^
fiduciaprxcipua, harc omnibusfpes vincendi, haBcdeoiqac?
Chriftianis conualefcendi via ) is enit efibdus £im« pac 1 1#
hocmaxim^laudabilis ericbonarrei maximusaudortqua-
principe fociorum plenitudo timore, compedibus, ferui-
tute, precario vidu libcrabitur. Ne autcm & apud aiios
Principes fidei Catholicx quominus emifia per eos vgpi
compleantur,vcl cundatio aliqua vcl diflimulario inter-
ucoiat : curec S. V. pro more fuo operam darc , vt & bono ^
cempore exercitus eorum adfit,quo tandcm inftrudi arquis
viribus valencius canci bcili difcrmien adcamus : Alioquia
Digilizecl by Goqglc
Mifcellanea Epiftolaruml 33 9
|)Ierumque fera , vt aiunt , pro nullis funt : & tempora mo.
nientis aut pretiofa fiunt , auc viiia. Qnod noftrx partis eft,
cnitemurvt opera noftra&fidei communi,& publica:li-
bertatis vfui dono DouiiniproHciat. laalijsnosadeaqua:
ReuerendiiTimus ipfePacer nofter LegACiis S. V. fcribec,
&ez parce iiaftri ooca fidec^referimus ^qnain Domtnus
Deos Goofemec feUcicer xcgkntni & profedui Ecdefiab
&at fiodae.
■ Dacom Bn(ls,diefepcimamenfis Aprilts» AnaoDomini
miUcfimo qnadringenccfimoqainqu^iefimofeicow
Mtufdem S, V.filius Ladislavs Bei gratik
Hungaria ^ Boiimia^ Dalmatta^ Croatia^ ^c,
Rex ) Au^i/e ^ Stiria JDmx , neaun Maf'
An. Chr.
d-7. April.
CALLISTO Taf£ II L c««-.i>.
JOANNIS Cardinalis S. jlngcU
LXXXVII. OEatissimb Pacer, & Clemend/Eme mUte SS.
JjDomine,poftpedomoicnlabeacorom. {[^11"^
Diftolic Sereniffimtts Dominos Rex LADm.AT$ selpon.
I m neeoao fidci propcer abfaiciam aliquorom , ^^'^
qut majorem peridam rei militans habenc & exeranum : idque
pugoaodi comTurcis : Qoibus ad (e accerfitis ex magna d 'ceualu/.
deliberatione publice relpoodic pnefeodbus Prxlads, ^S^jJijSi.
Baronibus,Nobilibu5 Regni Hunganae, Boemis & Au.
ftralibus , qui hic adfunt, quod pro honore Dei & obedien-
tia S. V. vult bellum gerere contra Turcas , vt S. V. jubet.
Verumquiaiftoannofuic fterilitas in Seruia,& in confini-
busvbibellumgcrendumeft,non poITunt ibidem excrci-
tus commodc manere , fed maturisanni prxfentis frudibus
eritibidemabundantiatamexnouisfrugibus,quam ex his
qux conduccntur. Vnde promifit in proximo menfe Au-
gufti congregatum exercitum habere, & bellum gerere.
£t quia Turci potencacos maximtfs eft : fupplicac cidem
S. Y. vcfiiam daftbm dd^ mictac , U vc Sereniffimus Do-
Ccc iij
390 ^S^ifcellanea Epiflolarum,
minus Rex AMgonum , & alij mittanc , curct, & terras mjr-
liproximasinuadanCiVC hoftisinccntus illarum defenfioni
terrarum minorilnis copijs cerrcilrem muniac exercicurm
Hocfexca Aprilisadumelt^fequenci die fiiicRcx cercior
faclus quodTurcus venic obfiderc Caftrum Nandoralba,
&alia Caftra,c)aues & introicus iftiusRegni,& cranfire
I>anubium Quare fublata omni dilacione Rcx dccreuic
obuiandum illico hofti defendcnda vada Danubij , occupa-
jepaHuSj caftr.^iucmunirc : Propcerhoc mific RcgiaMa-
jeftas Reuerendi/rimum Dominum Cardinalem Scrigo-
nienfem . Fpifcopum Varadienfem, Dominum loannem
Vaiuoda Gubcrnacorem ad me nocificare qux inccllcxcrar,
& monere mc , & monuerunc cx parte Regis , vt ifta S. V.
nota faciam,ac fupplicem humiliter, vt illicb fine aliqua
dilatione mittat clafTem contra Conftantinopolim , & bel-
lumpermareficrimandet, vtpocencia iftius hoftis peffimi
diuidacur.Bcaciflime Pacer, nifi Sanclicas Veftra prouidear»
Regnumhocmaximamcladempacictur,quia non fufficic
per fe,nec deGermania; Prouincia ylaltem habct auxilia
maximc squalia Turcorum potcntatui. Tota fpes pofita
eftquod Dcus placatus veftris prccibus dabii cor V. S. mit-
tcndi fua auxilia fine mora , & procurendi aliurum CathoJi-
corum potentiam. Hoc maxime defideratur a V.S. vtfuam
claflem illic6 mittati& quod Sereniflimus Dominus Rex
Aragonum idem faciac ,acScanderbeih terr.ibclluni ge-
rat , & Magnus Caramaous Turchiam inuadat , & Illuftres
Principes Venctiarum , Mediolani , 6c lanuenfium Duces,
£c Florentini,6calij tcrra&mari coiicurrant in auxilium.
Quia fcioS. V. zelum optimum verbis finem pono:tan-
tiim oneri mihi i S V. deiato (atisfadum puto , periculum
quodeminetnotificando. Periculum tale eft,qu6d mora
dici & horarum poteft talem induccre cladem quam perpe-
tu6 Chriftianicasdcfteat, &aquibusauxilia petuntur,co-
gancur rogare. Dcputati funcad tradandum mecum de rc-
bus, bcllum&exercicum concernentibus, Dominus meus
Reuercndiflimus CardinalisStrii^onienfis, qui omnia facit
qu.-cpoteft EpifcopusVaradicnlis, IlluftrisDominus loan-
Dcs Vaiuoda Gubernacor , qui ofiFcrc fe omrua polllbiiia £i>
Mifcellanea Epifiolarum. 391
^drum. Curabooccurentianocafacere S.Y.quamoiniu-
potens Deus nc^er conferuaredignetur.
£x Buda fcpcimo Aprilis , AnnomiUeiiroo quadriogen»
teiinK^uioquagefimo fexco. • •
Em S. V. HumiUs femUtr IOannes
C^LLISTI Papa II/.
d. 1. Maij.
CAKOLO VIL Kw Tramvnm. ta...i>*
Graiiai aci<^
Re«
nniferit
LXXXVIII./^ARissrME inChrifto Fili,Sa!utem JJ^Re7
Apoftolicam beoedi^ODem. Licet tJ^I^!t^\m
jamdi& occ immerit^ Sereniiaiem tuam omni affedione ^^^IT
dilexerimus , tamen rcceptis nuper humaniffimis hceris ^J^J[*'
tuis , quibus ipfa Serenitas nobis apertc regioquc animo &
hberalitace fignificat fe pro facro-fanda: Catholica; fiJei
defcnfione & exhortatione paratam effc confentire , vc de-
cimafuper vniuerfali Ecclefia , &pra:fcrtim in tuoRegno
leuecur : Adeo ex hac tam mirinca , & Catholico Rege
digna liberalitate animus noller eaudcc , vc fateudum uc
jamdiu oihil nobis accidiffe jdcttndios. Tux icaque CelOcU'»
«bniimniorulesgraciasagimus , quxMajonimfiionim ve-
ftigia icqinciir , in qutbus iemper firmnm colamen & prxfi*
dtttm.Cmolicae fidd conftirocum &itt. Nunc,Oiriflime'
FiH,imiic promendx func omnes vires facuitac^iqiie ) nunc
ciara vpce ipfaChnflianafidesauxiHum vocac, vc imma.
niflimonim bodiumfuror iicuiensiaChrifliFideles repri.
lliacur:quod facile eric,(i prius quam illorum audacia^c
rabies inualefcanc, virilicer refiftatur. Deus & Beatifiimi
Apoftolorum Principes nobifcumerunt, & fandi Spiiitus
auranauiculam Petri ad opcatum portum , fuperatisfludi-
bus,adducet. Nosautcm magnoanimofumus j &qua: ad
obfiftendum inimicis Chrifti ncceflariafunt,omni cura &
celeritate paramus j hortamurque ac rogamus tuam Sere-
nitatcm , vc qu;£ liberaliter obtulic,pro rei magnicudine
^ oeceilicateadimpleac , dccque opcram vc decima huiui^
392 Mifcellanea Etoiflolarufrt.
modi exigatur , vt pecania: non acfiot opcri (andiffimo. Et
vtefficaciils tua Ceintudoroentem noQra[% 6c quo in (latfl
resomnisapparatiifquenofter con(iftat,intelligere poflit,
r«mitrimus ad eandcm diledum Filium Lvdojucvm
LeTcares , quem virum bonum , & Deum timentenflogno-
uimus. Ob.idque voluncaiem noftiamSeieiuati tuae per
cundemig;iiificaiidamordiiiaaimas : Qoam pfCGamnr vc
jpfi Ludotttco in omaibus qos noftro nomioe tianaaeri^fi*
ne aliquo dnbio, provi in altis nofins Litens (cripfimus»
plenimmamfidemadhiberevelic OiantesDeompro feli-
ci ftatu. nue Celficudinis.
Dacum Romxapudfan^bum Petrum fub aonulo Piica*
toris , die pnma Maij , millcfimo quadringeiKefimo qoin-
quagefimofeiEo^ poocificatusiioKri anoo iecahdow
JOANNIS DE HVNIAD.
An Chr.
i*'* I 1
tLwmm.T», Bjuerendi(ftmo in Chrifio Pdtri D. D, Dionysio
ietrr!*!- Cafdindi nArchiepifcopo Strigoniinfi
DomiuQ nobis honordndo,
tathumNan-
Stt SV."' LXXXIX.T> EvEKENDissiMB in Chrifto Patcr
mn o^fed^. XVDomtiiem»bi&honomade. Nooicaiiesha»
^*"''"™ ^ iFeftrsDominariooi fisibere pofiumus , quomodo Impe-'
Itator Turcofum cum fi» valida Dotentta^ft com noimnHia
iogenijs ad expugnandam Gaitram Nandkiaibenle %cne-
' rai : cum quali enim potentia&iagenijsvcnemc^iMiiqaamf
ocalushominis talia vidit^nec mente cogitare potuit. la
rant^m enim ipfum Caftrom pcr jdus bombardarum dfr-
ftruxit, qu6d ipfum Caftrum non eft Caftrum ,(ed cam-
pum ,quia vfquead cerram murus eft deftrudus. Tandem
feria quarta proxime prxcerita poft horamVefpcrarum dr-
caipfum Caftrum fturroniam mirabilem fecerunt , in tan-
tum qu6d per tocam nodem , & die craftma vfque ad
prandium durauit j itavt in medio Caftri duabus vicibus
cum ipAspugnam habuimus tanquam in vno campo. Tan-
dem extra campum ad ipfos irruimus , cam quibus vfque
ad (ero pugnam iiabuimus } ipfumque Impetacorem Tur^
corom
Digitized by Google
t^ifceUanea Epiftolarunt, 393
corii dc rupradido Caftro, Deoaiixiliance, eijecimus, om-
n^fque bombardas & ingenia fua obtinuimus , ipfcque fb-
lus cum quibus remanfic feria fexta proxima de nodc con -
fufus&deftrudusfein fugamconuertiC. Proeo lialiquiad
raefens contra ipfum Imperatorem fe mouerent cxcrcitua-
cer,extuncnunquam leuius Regnum fuum obtinerepof.
feDciicucad prxfens. Exquoprincipales&capitalesgen-
les fuac, & fignanter pedites , Caftro fupradido funt pcrdi-
tJCi dictiquepeditesipfius lmperatoris,quialias gcntcsfuas
prjcualebant quafi omnin6 funt annihiiati: Nolque cum
propriocapitenoftroinipfo Caftro fuimus temporeexpu-
gnationis:£tabillodie quo ipfum Caftrum obfefrumfuic.
in eodem fccimus. Multi enim etiam cx familiaribusno-
ftrjs & hominibus vulnerati , & aliqui mortui funt ; fed ta.
men, Deo auxiliante, nunquam Imperacox Turcorum cum
ranca verecundia de campo fe m fugam , ficuc ipfe conuer-
tic tanquam debcllatus. Prius enim in aqua conflidum ha-
buimus , ex quibus nonnullas galeas eorum obtinuimus*
Qua: enim ex eildem remanlerant dum prardicla feria
quinta contra ipfas galeas ire volebamus, illa: fe mox in
fugam conuerterunt, de eifdem homincs falientes ipfas
igne combufierunt. Pro eo nunc ignoramus quid fimus
rad:uri Caftro prxdiclo , quia non poflumus dicere eum
efle Caftrum fed campum propter fradioncm & nimiam
ipfius deflructionem.
Oatum in loco prajdido feria fexta proxima ante fcftum
S. lacobi Apoftoli , Anni Domini millcfimo quadringen-
tefimo quinquagcfimo fexco.
liOANNES de Huftiad Comes Biftinienfis.
■ ' IndlpUttrisd«vigefimooBit«o Jnlij exBuda
Efifcopi Sihenicenfts ad^S. D. N,f(ribitur
infrk Jcftptum Capttulum»
Refcrt Nnnrius qubd duodechn bombardas vigintipal*
inarum ab hoftibus receptae funt $ Odo vero quac furfum'
lapides jadant , centum quinquaginta inftrumenta ad
lapides jaciendos: Vice-ImperacorTorcarorum occifused:
Tom. 4^ Ddd
394 MifceUanea Epifiolarum,
Vice-Imperator Romaniic id elk Bai& , ocdTus dk. JDi
Doftxis Yix niille occi£ iiioc.
AH. CH». HENRICI IV. An^wn Regis.
ccmbr.^^ XCT TEnbiicvs Dci gratia Rcx Angliac & Frandac,«c
c»mm. D, J^j^Dominus Hibemic,RcuerendilIimo in Chrifta
craruutur* Domino , Domino N. ritoli (Sudd P«ri fld rincttU iacro-
^^r'' m- ^i)<^^<)"»°^ Ecdefis PicA>yttioOudiDali,ficAjpo-
ftolicz Sedts i Legato , ani fiBcen iD Cbiift» dle»
dkmeSalQtem. ReMradaffinieiiiCiiriibRBHr,(bip^
?:SrimJ?e. « Briiil» viecfimo quim oaobtis Utem Piueniitttii
'^To urexi ▼^ftne^^l Dosdetetitdicretvs vcfl^r Nundus , qui credett.
eK^s^. Von^ tian» fibi ooiNaifin lioiieftfs ▼erim daridcdiicfetfe cs^
ufcx coofcf poidii^qg^aratoaoimo andiuimus .accipicQceiez eius
irtatHlt|iefBP«Hft Bnliwmi Apoftolicarum &commi(fio^
num copiis ,€|uas fimul & veftrx Pacernitatis dcfideria in-
telleximos j qoibus tale damus refponfum. Quod non
mediocrfter inprimis rccreati (umus ,gaui{i gaudio magno,
eoquod Altiff! mo pl icuit talem in terris hoc lamentatio-
num tempore in iuum erigcre Vicarium , cui maximas fic
cursc fidei noftrac inimicosa finibus Chriftianorum pellcre,
&in ncfandiffimumTeucrorum * Ducem magno animo
infurgcre , qui lanu rabic fxuit in Chrifti gregcm , (itiens
Fideliu fanguine debaccbari : & qu6d ioa Sanditt^ lioc
Regnum noftrtKn ILeoefeiidaiii Ptmuiiateiii ^weftiani
foum in Legaram ddegit , qoem ckriffiniafiiint, arotti*^
nimn conmiendaiio , magna ia»de pnedicant dc ciml^
lmit« gracanter accepimus , yifuri oculis noftris eandem
periioenter,ii itinens veftri alix fuiffcnc caufac. Perpen*
dimiis qnod decremat (nicepea veftm Lenrio in duo re-
lbliwiir.|«iDfta}quorum primam e6 verfarur, vrpaGem
fiue ireagMas inKff Prindpcs pcociiiet , Patemitas veftra
promoueac & componat : alterum verA eft , qu6d pro fiib-
fidio habemlo i fpificuaiibus &:fecularibas operam dens.
Reuefendiffime Pater dum nupcr a Sandiffimo D. N.
Nicolao modcfni Sanaiifimi D. N. Pr^cdcccflbre ad nos
tismiinifim liiiftet ILeaescndiK io Cbrifto Pascr idiitiaus
Digitized by Gopgle
MifceUanea, Eftfiolarum, 395
Archiepifcopus Tarentinus,vir maturus & eJoqucns , qm
Legatum i iateread nos vcncurum nunriaoit pro cifdem
/uperioribus caufis , quantum ad pacem traclandam fiue
treuguas inter nos & aduerfarios noftros ineundas. Me-
mmimus nos ad eundem tunc S. D . N. tale dedifTe refpon-
fum j quod fummum & fingulariffimum dcfiderium no,
ftrum atque ftudium femper fuerant paccm Ijabcrccum
omnibus , cujus auiditate dudli contenri cramus fuperfcde.
ic i profecutione juris noftri hcrcditarij , & ab iilararum
nobis injuriarumreparatione,pra:fcrrim erga aducrfariuni
noftrum Franciac , cum quo ilJo refpedu farpe crcuguas &
abftinenrias gucrrarum iniuiraus, valJacas promiffis fpon-
fionibuspIunmi$,& jurisiurandi rcligioncjfed quanta fi-
des padisaut promilTionibus dia:i aducrfarij efFetadliiben-
daaut treuguisiniris autiniendis, fatiscum maximo dcrri-
mcnto noftro didiceramus ; quoniam nihil nobis fraudis
aut doli cogitancibus idcm aducrfariusnoftcr, fu:c falutis
& honoris immcmor, contra Dcum & juftiriam fraudu-
lentcr&dolosc Ciuitatcs,Caftra, Dominia,Terras ficPof-
feirioncsnoftrasvfurpaucrat,&dcobedientia noftra fub-
rraxerat : qua: cum ita flicrant non videbamus qualis effc--
^us autvrilitas exLcgatiadnos tranfmiffione vcladucntu
fequi pofrer. Quam noftram refponfionem Paccrnicati
veflriEinnotefccrc volumus, vc incclligat non fore cxpc-
diens labores fumcrc pro re , quac nuJIum fit fruc^um pro-
dudura. Addentcs, fi cronica: infpiciantur, nunquam trcu-
guascumaduerfariopraidido initas per Progenitorcs no-
ftrosaut Dos inuenirc Iicct,/iib quarum vmbra non ma-
xima iraus cx eius parte commifla fuerit : cx quo cauriores
crimus , nc proni ad rcm nobis nocituram inucniamur.
Quod enim vcftra Rcucrcnda Parcrnitas fubfidium pc-
titura aducnit,iJIudomnibusClinftiFideJibuspaJam eire
volumus non minorcmeflt nobisanimumautdefiderium
cxponendi nos&noftram cxccrminacionem illius ccccrri.
mi Teucri,ordinc rarionis & oporcunicatc tcmporis, quam-
ca:tcris C hnftianis Princ pibus , quoniam non fumus igna-
ri quantum fidei nofti x dcbcamus. Scd rot & tanta ad prar-
fcQS noilm humtnsincumbunt onera, vt contenti vaJde
Ddd ij
39 ^ t^^ifcellanea Epiflolamml
€fremus,n ad illa fupporcanda fuppetercnc Facuitates. Nofl
quidem fine grauilTimo oncre deprimere potuimus quo-
rundam conatus, qui inftigantediabolo rem noftram pu-
blicam fuperioribus diebus extinguere laborabant. Non
(ine magna xris cfFufione peliere valemus ab oris noftris
inimicorum vefaniam , qui dominia noftra &: mare vndique
perturbant. Et nuper pacatis aliquanculumrebusnoftris,
fubito Scotorum Rex contra treuguas & paf>a, fine mo>
nitionc aIiqua,magno exercitu forritcr rcrras noftras in-
uafic, 6cobfidione vallauit oppidum noftrum dcBcrrico,
procujus rcpulfajerarium noftrumcxliaurire oportuit,&
(ubdftos noftros grauifiim is impofitionibus fubijccre ad
propulfandam violentiam, quam idem Scotorum Rex con-
tra firmatas iuramento trcucuas molitur in dies nobis &
dominijs noftris inferre. Nequc prxtcrcundum eft,qu6d
jamlioc Rcgnonoftro non cxigua fiimmaaCiirifti Fide-
libus fic collccia ex lubileo nuper Iiic celebrato , de qua
mediam integram,vt informamur, Sedes Apoftolica ac-
cepic in caufam fidci diftribucndam : Altera vcr6 pars »
quamordo fandiloannis Hicrofolymicani iiabuit in idem
opus conucrfa fpcratur : quo fic vc lubdici noftri , inter cos
quiplura iniiibfidium pra:di<5lum dederunc,fe ipfos con-
numerant&reputant. PofTcmus, Rcucrendifiime Patcr,
in mediumafferre plura fimilia & alia mulra , qua: hoc vo-
iunCjVC neque Veftra Pacernicas huc venire ftudeac, ne-
que nos id fuadcre dcbcamus , qux filencio committimus,
refcruantes in aliud tempus dicenda,pro quibus Sand f-
fimo D. N. latius aperiendis cogitauimus noftros Ambaf.
fiatorestranfmittere,quod omnino cxanimo non delcui,
mus. SedquiaConfiliarij,5cRcgninoftri Proceresabfunt,
depra:fentiduximus fuper hoc eorundem aducntum pra:-
ftolari, vt cum illis dcliberacionem habere, eundcmquc
S.D. N.deconclufionehabita cerciorcm facere,cujus ad
vniuerfalis Ecclefiar&fidei noftra: optimum zclum aug-
mcntet Altiffimus , & vcftrae Reuercndar Parcrnitatis feli-
ciccrdirigatadus. Datumcx Palationoftro Weftmonafte-
rienfi , fub priuato noftro figillo , menfis Decembris die tri-
gcfima, Rcgnorumque noftrorum anno crigefimo quarto.
Mijceilanea EfiftoLumii 39T
fO^NNlS CABiT)lN^LIS 2rt
Tit. S. Angelt A. S. Legtti Serenij&mo ac Chrifik*
nifimo Trincifi D, C arolo K^e^i Francorum.
^Kex. Poft.luiniilem obmfiieiidacioiieiii. Ac* «tL^^li^
•ceffic ad Regiam veftiam Ceiiinicyiiem Reuereodiffi.
mus in Chrido Pacer Dominus meus A. SaodsRoma-
Ds ficciefiae riculi fandc Pfaxedis Pxefbycer Cafdiaa-
Jis, Apoftolicac Sedis Legacus ,qui pro fua fnaxima pm.
'dcmia expofueric Vedros Magnicudini quanu fcelera ,
vulnera , & cruentas ncces inruleric gens Turcorum per-
fida credencibus Incarnacionem accerni Verbi , Bapcif-
matis&Crucis remedium : Ac ^|^^ coficendac illa im-
porcunagens nomen I £ $ v , in quo faius eft , de cerra de-
Iere,& ipurciciasMahomeci occupacione fubjedione^que
orbiscomprobare. Ad hoc gens illa omnem curam , cona-
t^(queconuercic ^^&aliaquacSandtillimusDominus no-
fter iiuc Paccrnicaci Reuerendae impofueric. Qua ex re
paudflimisiqose niilii incumbere videnciurabibloam*
•. Poftqnim iocfaul Qermaoias vbi S; D. N. demen.
tia meLegacionisofficio^bogii decr^oerac, Impentoriam
Mjdbcem adiui qua: dndumaoirodgeint, quod mulcis
CDoftiic eMmphs , bella mouere Infidclibus , incelledo ad
id*Snmmi Pontifids defiderio ac zelo feruenciHimo , co-
dem zelo ip(e ImpefatorioQeofiis lirerasfiicri Imperij Prin.
cipibu&detttoauic,quibusjubec vcpro verc fucuroauxilia
feranc quor dudum ipfa Imperialis Majedas ordinauerac
ahquorum Principum in prefencia ,aIiorumque Orarori-
basaftancibus. Dat eciam Hcerasad Celficudinem veftram,
& canquam Chriftianiflimum Regem,& pocencilwnum
Fratrem fuum &amicum rogac & pccit , vc fcrat auxilia,
cujus pocenciam nouic ipfe Imperacor maximo robori
Cnriftiano exercicui, &lnfidelibus cerrori fucuram. Ifta
cnim accenfus ed ifte Sereniflimus Imperacor, vcfperem
ipium, ii exerdrascofU]cn«ncdu4la Imperialidignus, prx-
Ddd iij
mihk
Digitized by Google
398 MifcfUanea Eptjlolarum,
biturum Deo perfonale minifteriuni in bello. Idem quo-
que rpero Sereniflimum Dominum Ladislavm Hun-
gariac& Bocmiae Rcgem fadurum. Velic ergo vcftra Rc-
galis Celfitudo , cujus Progcnitorcs rcddendo viccs Chri-
fto landiiTimum Chriftianicatis nomen fortiti , Chnftia-
niflimiappellaci funt,inhac perfccudone fidci Chri(lo,in
fideli{fimis membrisfuis totvuInera& cxdes paflb^ferre
auxilia. Ad hoc enim V. M. inuitatfandiilimum illud rc-
medium bajniimaris, cujus gcns irta pcrfida cft blafphema >
hocmonet Beati/ijma Virgo, cujusexfanguinepurillimo
Verbum Caro fadum eft , vc in corpore illo portaret Chri-
ftus noftra crimina , vt fcraris auxilia , quia hoc Sacramcn.
tum venerantcs,coIcntcfque intcrficitgensTurca. Hoc
admonet etiam Chnftus nofter Redemptor , cujus Pafllo-
nem & Cruccm quaj^m leuitateTurci contcmnunt, &
fperantesin Cruce g^P^ perimuni. Ad hoc VcftraCeU
fttudo ftudia fua conuercat , quia qui Chrifto in hac ncccf-
fitate auxilia noo prxbet , nefcio quid fperarc debeac a
Chrifto , nifi condcmnari Spiritus fancli vocibus, dicentis ^
Non afccndi(hs ex aduerfo , nec fofuifiii voi mnrkm fro domo
IfrMid ^vt (iuretis tn bello. Ferat itaquc Veftra Cclfitudo
auxilia,quia non dubito, completos eilc dies iniquicatis
iftius perfida; genris, vt aufcratOcus jugum feruicutis de
domo Ifracl. Cum gcnsipfa pcrfida omnium fiagicioruni
fcelcrumquc gencra commifcric , vt nihiJ quam vmdicflam
dehisfperarc dcbeamus :quianon cft reliduruspijfllmus
Deus i^irytns peccatorum fuptr fortem jufiorumyVt non exten^
dant \ufii ad iniquttates mamts fuas ^ts\^\ fortc pro torporc
&defidiajuftiflimus Deusillisqui potentes funt refiftere,
& Chriftoauxilia prxbere, ftagella pcrmictat ^ quamquam
ipfe Deus cft qui conterit brachium peccatoris & maligni,
vulc mmcn fuos Fidelcs cooperari , & gladio accingi , nc
praccAdac quifpiam fecurixacem paratam ab impia ifta
Turcorum gcnte , propcer magnam intercapedinem terra-
rum , quafi fljgellum torporis & defidiic perringere noQ
valeat^diftabatab Arabiaplusfacis Hiipania, Scmarc in-
ccriacens majoris tuirionis fecuritatem promittebat : Atri-
git umen ad eam Mahomcci crudelicas , £c pcr maximc
Mifcellanca Epiftolarum. 399
▼ulnerauic, quorum vulnerum cicarrices fanguine mananr,
manarcnrque fanguinis fluuios , nifi potentiflimus ille Rex
Henricus fua illultri opera importunos crudelcfque illius
gentis conatus reprimeret , qui vt (anguinem tucetur Cliri-
ftianum , fuum maximis pcriculis obijcic.
Velit ergo veftra religiola magnicudo fortitudinem
gentis Gallicorum communicari Chrifto , qui eos fortio-
res cacteris effecit, quos diuini amoris flamma vrit: vt fi
veftra Regia conceflerit audoritas , non retrahet bellici
laboris formido , quia illi funt minifteria prxbituri , qui pro
redimendisliberandifqueeispofl: flagella & fputa mortem
Crucisobijttnectenebiteos patrise amor , ingentia pala-
tia , aut diuitiarum mulritudo, fi veftra au(5toritas licentiam
pnbeat^quia illi funt auxiliaturi in bello qui de excelfo
habitaculo (uoin vtero Virginis prolalute humana defcen-
dit j qui pro paruo labore dacurus eft carli caclorumque pa-
triam , vbi habitacula fuleentia , & incomparabiles (unt
diuirix , & vbi mors non eft nec labor , fed perpctua quies,
& Angelorum acterna focietas. ApparuicenimgrariaSal-
uatoris noftri quando dedit Pontificem Romanum , qui
corpus quanquam fenio confedum pro tutanda fide Deo
deuouir, vc intelligatur proprior falus Chriftiani populi,
quam viuens Deus minifterio poterit dare R egum aut alio«
rum , feu A ngelo de cxlo miflb , vt populo luojEorum /alu-
temdedic concra Sennachenb fuperbiam Angelo percu-
tiente. Mulris modis, dicit Scriptura, Saluare poteft Deus
populum fuum. Occurratitaque Veftra Majeftas miniftra-
re Chrifto in hac perfecurione , ne alio prxueniatur mini.:
ftro -, vtiprevos& veftra Regna cuftodiat,vt ficutjuucnis
gubernacula Regni fufccpiftis,fenex quoque tencaris,&
poft longitudinem dierum filio hacredi relinquatis , & juxta
promifliones Chrifti dicentis: ybi ego fum^ihi d^mmifier
nuns ent j fedcbiris ad dcxteram Dei j qui veftram Regiam
Majeftatem conferuare dignetur. E. Wihenna 1 1. De-
cembris.
jF. P^.M SAok KKES Car^inaljs S. An^eli
. Ap^fifUc^e Sedn Leyituu - - i'
4op MiJielUnea Efificlarum^
A«.^ CH.. ■ 1» I I 11,
A. lo. lanu.
"S^iLjL ^CW, Iv s Epifcopus feruus feruorum Dei|Cariffim»
pciiitaK X Chrillo Filio CA&OLa .FnHMomiii Reg^
j»c<>.ite. |Utt(l:n,SaI«iein U Apoftotom i>eiiediftiMtm. Vese-t
funt iidsnos Otatoras £elfittiiWstiic».fii» pfaeftabiles-tt
(iigni , qui iiaiitoft^c ttd Apoftotom SMMi>4(iii ne^
eotium fidei roitterentiit. Geflenmt ie omoibvs jn «ebot
diligenterac ftudiose, nihil judidonoftropfSKenniaeoies
quod 4d officinm fidelium Oratomm perrinear. Si peti-!
; tionestuas omnes illis inftanubus non adimpleuimusDeiir
tefte,npD minor eft nobis qu^m tuz Majefbti auxietas^^
nor Apoftolicx Sedis , quem tueri toto poife debemus , Sc
iuftitiac debitum in qua obli*^an omnibusfumus,fecerchoa
; nos compulerunt , quod eil neceflitat»s pro Dco tua bo-
J nitas imputare voiuntan non velit, Amaraus,&incordis
yifceribus gerimus tuum- Ciiriftianiifimum nomen^cujus
veri pFcTdicatores , quantum in nobis fuit fcmper fumus
inucnci , & audore Deo inueniemur in poAerum :nega«
tioncsnoftractibi (ingulares non iunt,faeimus boc ideo»
pun^ reliq^ GhhfttaoisRegtbasiac FoieotitibBSi,<]inbai
■frequeniernondamusqoo^oncciMircttmDecHlenp^
finnos* Hiuicaolbamjnftinitionem tibi qui mi-ac|afti
Qg4tpr,i|oadubitamtts pio tua bomiiK.iiiobMBffiniani
tiKI^ ^tepMnten^ ad negotium Regni Sicilix pco officib
pqftro^lpondjmus, Oratores tui praBdidi,& oofter qoedl
ii t^ d^ftinabimus, plenii^s remenc , ft fidehcer omin#
jpp9P0it 9 non dubi tamua quin neceffitatem noftiam.bnt.
beaiexcu^tam : Vnumhoc vercaffirmamus, intentionem
s^^ftram erga Cariflimum in Chrifto Filium noftrum Re-
natuni Regem Illuftrcm optimam efle, nec alicnam ab
officioindulgentiflimi Patris, cui quandocunque facultas
fe ofFerec , contcmplanone Chriftianjflnnx tux domus , &
fux,re ipfa probnbimus,quod nunc vcrbis teftamur. Et
^uoniam non.dubicamus^remcatem cuam more Proge-
nicoium
Digitized by Google
Mijcellanea Epi/folarum. 401
nitofum fuorum negotium ChriftianaE Religionis , cujus
caufa conuencum hunc Chriftianorum tanto laborepere-
gimus ,gloriosc elFe amplexuram. Nos ne quid ad hoc
exequendum pia: voluntati tuas obftaret , dietam vnam
indiximus , 6c ad cam Legacum noftrum obculimus , qui
intcr inclytum Rcgnum tuum, &Cariffimum in Chrifto
Filium noftrum Anglorum Regem Illuftrem , Scalios quos
negotium hujufmodi concernitjpacemfeu treugas conv
ponac. Tcmpus conueniendi Moximum loannis Baptifta:
Feftumduximusoportunum: locaquoque ea delegimus,
In quorum aliquo partes ipfas conlenfuras Facile putare-
nius. Ea hxc funt, Auinionenfis ,Metenfis, Leodienfis,
Coloniensirque ciuitaies partibus non fufpe£ix, &pro-.
pter vicinitatem ctiam commoda:. Legatum illuc mitre-
mus qui conucnturis fit gratus , & nulli Tufpedus ^ hortan-
iesinDomino,ac rcquirentcstuam Serenitatem ,vt ficuc
nos pro falute Dommici gregis fincere omnia agimus ,
lictu protua innata bonitate in bonam partcm cun<5^a ac-
cipias, & in hoc fiilutari opere , quod Regibus Catholicis
fijmme eft dcbitum pr^ftcs omnipotenti Deo, Apofto-
lica: Sedi, &: toci Chriftiano populo Chriftianifiimi & vere
Rehgiofi Principis munus,quod non dubic ceflurum eft
nomini tuoadgloriam fcmpiternam. Sedde hisomnibus,
etiam Oratores tui & nofter pleniijs referenc.
Datum MantucE, Anno Incarnationis Dominica: mille-
fimo quadringcntefimo quinquagefimo nono,quarto Idus-
lanuanj , Poncificacus noftri anno fecundo.
an. Cniw
lESS.y^KlONIS CJKDl NA LIS i*?,' A.g.
Serenifimo Principi Jllufiri/simo Domino T>,
LvDOVico FrAncorum Regi Chriftiani/simo
Domino mihi colendi/simo.
Summo Pon-
rifice Legjctl
fcclcAuni.vt
picein ioter
Regj ipluin,
AcOucetBui-
XCIIL ^Erenissime Princeps, & Illuftriflime Do- ilj'^'^^'^'^.^'^
^J"^'"^» Domine mihi colendiffirr\,e : Nufquam armisdepo.
deflcxi ab infticuto itinere pofted quam fum ex vrbc cgref-
Tom. 4, Eee
luii, cotn>'o.
nctccuiuct.
Digitized by Google
402 ^^ifcellanea Epijlolarum,
fus, vtadMajeftatem veflram peruenirem. Nam meum
Legationis obeunda: officium , pijflimaque Pontificis ma-
ximi mandata vix valetudmis curandx , inclinata:quea;tatis
recrcandic fpatium relinquebant , cum prarfertim res Gal-
Jicie vndique tumultus & cxdes parturirent , armatique
exercitus , quod fine maximo animi dolore fcribere non
pofrum,adcruentam dimicationem indies magiscompa-
rarentur. Hac vna cogitatione & cura nec falutis mea:,nec
imbeciJlitatisrationem vll^duxi,cumaut Cinifium mon-
tem Alpcfque difHcillimas luperabam,aut reliquum iter
afperrimum conficiebam. Nuilum enim vehiculi genus,
nullaacceleratio tanta efTepoterat^quantam SedesApo.
ftolica , meaque in Chnftianum nomen pietas maximc
poflulabat hac rerum conditionc & fortuna. Nam ciim
Pontifex Maximus hanc nationem rebus geftis amplifll-
mam , multitudineque pene infinitam , cujus opibus ac
virtute Dci Ecclefia& fecundis rebus ornatacft,&: difti-
cjllimis temporibus defenfa , mutuis feditionibus belHfque
labcfadari intelligcret, ingcmuit vchemcnter , ac pro boni
Paftoris officio dcligendum ftatuit,qui grcgcm Domini-
cum dinidentcm mutua componeret pace fic quiete , ne
impctumfeciatficuifiimus lupus, cuinomen Chriftianum
jamdiu eft ludibrio. Multi quidem ingenio & fapicntia
prxftantiores mitcipoterant,fed qui me voluntatc fupe.
rarent , & ftudio rci conficiendx , pauci. Nam , vc cxtera
alijs concedam , Religionis amorc vinci turpe effec, cum
anceadiE vitar^tumpricfentixtati. Cumautcmomni iti-
nercadmodumfurpenfus& folicitusfuerim , vtprius adef-
fem quam manus confererentur, nCic maximc angor & cru-
cior,qu6d me quoque tanta celcritatefeiro &pcncpra:-
fcntebellifa:uicia nulla ex partc conquiefcit j vcinam vno
momento apud Majeftatem tuam , Illuftriffimofque Du-
ces Burgundum & Britannum mihi adefte Iicerec,diui(b
cciam hoc corpufculo in rrespartcs, vcvho ordincarmis
reprcflisde communi dignicace,amplitudinc ,faluce age-
retur. Id quoniam fieri non poccft , moleftiflimum eft.
Sum omnes adicurus mandaco Poncificio ,ac inftirucoor-
dine Legationis.-primumad te veniOjChriftianiflimePrin-
Digitized by Googl
Mtfcellanea Epiftolamrn, 403-
ceps, quoniam tuas Celfitudinis rado ita pofcitjme con-
feram dcinccps ad Illuftriflimum Ducem Britannum cum
& proximus fic,& ftriclis prope gladijs praclium impen-
dcat.Majeftaccm tuam rogo pcr Majorum laudcm immor-
' lalem , per Chriftianiffimi nomen quod domefticum eft 8c
ha:redicarium, per cxcellentem pictatis 6c mifericordiq glo-
riam , pcr Chnfti majeftatem , qua tanti Regni gubcrna-
culajamdiutcnes, vtpr.-elio abftineas prorogatis inducijs,
qux,vtaudio,dieLuna:inlequenci exiturarfunt. Fgo pau.
16poftadero, Deoduce, Majeftatifque tuxconfiiijs reli-
giofilfimis, & voluntate optima ea meditari & perficere
ftudebo qujt tibi , reliquis omnibus Principibus, communi
libertati prxfidium , rcmpitcrnamquc pictatis laudem vi-
dentur allatura. Mifi nunc Rcuerendum Patrem D. Bar-
tholomxum Prxfulem Parentinum , virum ciim ingenio
cum fidenon vulgari prarditum , qui hxcmeo nominero-
gabit, cxponctque alia nonnulia coram. Oro vt audias
homincm fidcmquc habcas acmihi ipfi fi adefl^m,a mc
enim proficifcitur Sc loquitur. Felix fic Majeftas Vcftra,
cui me commendo.
Ex Samurro, die decima quinta Augufti, millefimo qua-
dringentcfimo feptuagefimo (ecundo.
Majeftatis Veftra:,
Deditifllmus B. Cardinalis Nicamos,
Apoftolicac Sedis Legatus.
GEORCII FOCIE^BKACII an.ch..
circitct
B^egiS Boemi£ EptfloU apologetioL Regi HungAtU ^**"
M A T T H 1 X genero /uo, c.«,j.r i>.
XCIV. Q E R E N I s s I M E Princeps , &c. Qpant^ pa- \^^^J^,t
^tientius", & arquanimiiis injnrias asmulorum
noftrorum pcrferrimus , tant6ampliuseorumadu€rfiisnos 0""^« hxre-
& tranquillitatem regni noltn touetur audacia, nutntur m- caoiia>mij«-
folenriajomnifque rationis expers turbato rerum ordinc, CiTdiiiK
Eee ij
Digitized by Google
4^4 ^MiJcellanea Epf/lolarum.
fummKon- Principatum fibi vendicat ipfa temeritas , Deum teftamur,
n>u7*"cYu- noftramque confcientiam , qua nihil dedit Deus homini
jufce liiit ,c diuinius,qu6dcumprimumad inclyci regni Bocmijegu-
bernacula adfpirauimus, non ambitione du<5li , fed mife-
rationepermoti ,rem tantam aggredi fumus , quippeciirn
naturalis harres regni fub tutione degcret , quem nos poftea
mox a tutela , curave refolutum in regnum paternum &
auitummajoreapplaufuintroduximus,quam iple potuif-
fet optare j fcd cum videremusarces,terras, vrbcs, 6c oppi-
da regni quibufque patere violentijs , &hanc miferandam
conditionem omncs boni deplangerent, fimulquecundi
exclamarcnt tantummodb duce opus efie incccpto , de-
mum opus efle cxtera omnia rem expedire. Nos huic
flindioni prxmatura adhuc a:tate nolmetipfos fubmifi-
mus , in Domino confifi j & contraAis copijs qua; parenti
quondam auoque noftro adha:rere folebant,continu6 Pra-
gam tetendimus , vbi Pragenfibus in eandcm fententiam
ipe pacis ille^flisnon parumauxili) nobis accreuit. Iden-
tidem & per alias vrbes pacis xque cupidas copijs noftris
opes accefierunt, quas contra fortalitia, arces, &caftra
vjolentorum hominum fubito conuertimusj qux admotis
machinis bellicis partim diruimus , & a fundamentis demo-
liti fumus-.alia ver6pugna fuper mocnifs commifla deui-
cimus , & in deditionem accepimus. De fubadis autem
nos, noftramque familiam minimb locupletare , fed re-
gnum inteftino malo prefliim , & ciuilibus bellis lacerutii
larcire , coadunare , & confolidare totis viribus nifi fumus j
dumque omnium bellorum noftrorum exitus edocuilTec
nos,nihiI nifi pacem Reipublicx regni Bocmijcquxfiuifle,
nequederitu Euchariftiacfumendx ,ca!terifque facrificio-
rum ritibus,quicquam agicare, prsterquam compa^ta
olim auif^oritate Concilij Bafilienfis fafla propace indu-
cenda regni,voIuimus obferuari. Facil^ tota Boemia, M o-
rauia,Slefia, &c. poft longa bellorum difcrimina in no-
ftram coicre fententiam ,fxuafque bellorum calamitates
falutaris pacis fuauitate commutare gauifi funt , n6fque pa-
cis hujus audorem ftatuerunt , & conferuatorem,vt quibus
artibus pacem peperimus , eifdem facilc conferuare &: au-
Digitized by Google
Mifcellanca Epiflolarum. 405
gere nofccremus j finitimicque ipfius rcgni Bocmia: Po-
ccftatesper Lcgatosfuospacempccicrunc a nobisjquibus
& pacem dcdimus, vltroque oblatam accepimus , pacis
focdera fericnces ,acquefolidantes.
Sic itaque pax noftra fragrantiam boni odoris fui pcr
finitimos quofque populos fuauiflime difFudic j hinc ho-
minum commercia rcftituta hinc mercatura pcr omnes
angulosrcgni quicquid Regnicolarum vfui reliquum (iipe-
rerat , auc aliarum mercium commutacione,auc precij fo-
lucione, fruduofum efFecic : fed & mccallari^ , prxcipuum
rcgni decus, reflicuca: func ac rcparat^ , & in fumma , pax
rcdiens omnes comices, &pediiTequos eius,quos abiens
auexerac, largo cum foenore afFacim cumulatimque reue-
xic. lura quoque rcgni, quibus ynicuique jufticia mini-
flracur, remtuta func,qu.T camen longc recroadis cem-
poribus minime procefTum habebant. Sed vc inomnibus
fermegencibus , nacionibus, &linguis,omnfquercpubIica
paxdiuturnalongo in otiofemper aliquid monftri alit, vc
Romx Lucium , Catilinam , Lcnculum, Cethcgum cum
rcliquis conjuratis : fic & in regno noftro qui ex diuturna
paceincrafTati funt , & dilatati , calcicrare didiccrunr. Nara
ecfimagnanimusillepucacur,qui incidens in aduerfa inui-
£bumfecenuic,nonminorcameneft illc cui prcfens felici-
tasfialIufic,nonarrific iquanquamfaciliusfic repcrire qui
temperanciamVecinuerunc concraria fibi forcuni , quam
quipropicianon pcrdidcrunt. Hoc fi in Romana rcpubli-
cacontingerepotuic cam falucaribus lcgibus inflicucifque
formaca , minimc miramur fi & in noftra republica id acci-
deric,quam nos ab cflPrenaca barbarie fub politiamonar-
chica, viginci vix annis cfHuxis, Dominoadjuuance, redegi-
mus. Sed hoc querimur,qu6d cam pacenter fccleris,re»
belIionis,ac perduellionis fua: colorem prxtendunt Apo-
ftolicx Sedis obedientiam , & reuerentiam , ac fanda: ma-
trisEcclefia:CathoIicamvnitatem,quafinosab illa defci-
uerimus , hujiifque figmenci ceftcs , fibique fidem adhiben-
tes inuenifle miramur.
Id vero permaximc ftupcmus, fcilicec facilicacem credu-
litatiscrga fanv5tiflimumin Chrifto Pacrem , & Dominum
£ec iij
40(5 Mifcellanea Epifiolamm.
noftrum Romanum Pontificcm,de qua Dodor deuocus
ad Eugenium lcnbens licdcclamac : H^cefi^ cujus ca/Iidtf'
fim^ vulpeculiC Mt^gnorum neminem c*mper:fatti cautjje ver.
futias i inde enim ipfts pro mhilo irtc muUa: , inde innocentam
frequensaddiHio^ inde pra^ndicta in ahfentes ^^c» De qua re
nuncdicendumeftnobis, &idcirc61atiills affumcnda ma-
teria. San^fjiflimus in Chrifto Patcr 6c Dommus noftcr Do-
minus Pavlvs Papa II. credulitatis facilitaic per-
motus,ac inftigationecujurdam Antonij de Engabio fifci
ac fidci procuratoris ftimubtus , nupcr de anno Domini
MCDLXV. Reuercndidimis Dominis Niccnfi , Sandi
Angeli , & Spolcdancnfi Cardinalibus caufam fupcr re-
Japlu in ha;rcfim contra nos commifit, qui tamen de ha.Tcfi
nunquam conuidi fumus , qui quidcm Domini Cardinales
eodcm anno , die fccunda menfis Augufti animum fuum
qualis in nos efTet palam detegcnces , ab injurijs , & conui-
tijs exorfi , tali forma vcrborum func vfi: Pra-fatumGeor-
yum de Prodiebrad citamus quatenus centefima oHuaqefi-
ma dte compareat procuratori fidei fuper ha:refis reUpju ^c.
refponfurus. Nunquid mjuriumeft, Rcgem coronatumSc
vncflum, fic talitera fcde Apoftolica rccognitum, ab Impe-
riali quoquc fplcndore, & cun<flisPrincipibus,cum qui-
bus ilh ncgotium fuit, tahter honoratum , ncque etiam
de jure , ncque de fado priuatum vcl dcpofirum , fup-
prcflb Regio ritulo, folo pra^nomine, humilifque caftri
adjedione nuncupare ? Nunquid captatoria fuit hscc ci-
tano ? cui parcre minime poteramus, fine abdicarione Re-
gix Majeftans •, qua non vt Rex, fed velut incola regni
comparere iubcmur j cui parcndo jam fatcri vidcrcmur id
quoddenobisipfacitatioprxfupponit. Nunquid captiofa
rurfum fuit qua fupcr crimine relapfus in harrefim ref-
pondere jubemur ? qu6d fi faceremus nos profedo ali-
quando hxrcricum fuifle recognofccremus , a quo reacu
nos fempcr infonces & immunes fuifte & eftc confidimus.
Porro quod longe feuerius eft , ifdem fandifiimus Parer
& Dominus nofter non expedaco prccfacorum centum
o(flogintadierum exitu , nuILretiam aha in jus vocatione
prxniilla, fexto IdusDcccmbris immediatcfequentis om.
Digitized by Google
Mifccllanea Epijlolarum, 407
ncs noflros, & regni noftri Boemia: fubditoSj ab omni fub-
iedionisnoftra: vinculo,quantumin fefuit, abfbluit, no-
bisetiam deomnibusiuribus, 6c obuentionibus rcgni fcu
corona: Bocmia: vetando refpondcri Qiia" tamen omnia
contra nos & in noftri prxjudicium, nobis non vocatis , ncc
auditis, contra diuini ac naturalis juris & rationis dodrinam
& exempla, pariteriDftindum , & prxcepta nimium fcue-
riter emilTa, obejuldem Sandilljmi Patris & Domini no.
ftri, fandxque fcdis Apoftolica: reucrcntiam, paticntcr
fercntcs, Sanctitatem cjus humiiiimis precibus duximus in-
terpellandam, ne tam informi clamori qualcm fert fama
fidem habcre dignarctur j fed fi ad foniium , vel boatum
ejus^a Sanditas cxcitata cflet, non tamen idcirco fenten-
tiarrl ui ilia firmaret i fed fublato vcIo,quo tcgitur,origincm
ac zelum cius inueftigaret. Sic enim illam lingua: Tatinx
dodifiimusauthordepmgit , quafifolo gradicns caput in-
tcrnubilacondat, quonihiIaIiud,quam vagam & confu-
fam relationem fama: voluit defignarc j ideoque ipfam non
tam loqui quam potius ftridere,nondie fed nodu volare
dixit propter obfcuram & vagam cius propaiationcm , qux
tam fidi prauique tenax, quam nuncia vcri pcrhibetur.
Sunt enim 6cin rcgno noftropacis oforcs, quietis turba-
cores : Suntquijurancgcntfibinata,qui noftris redc fadis
fxpe faftidire volunt , qui omnes fceleratis rebellionibus
fuis Apoftolicx fedis obcdicntiam ac rcuerentiam obten.
dunt, vt temeritatem ,& fccdifragia fua honeftoquodam
velamento circunducant.
i.Hoc amplius,nosfux Beatitudini tam plcne fubmifi.
mus, vtfi verbo, velfado a fan£Vx fedis Apoftolicx obe-
dicntia,autreuercntia ,ab orthodoxx fidei rcd^itudinc, a
fandxmatris Ecclefix vnitatequid deuium,vcl lubricum
dixifie vel egifle, vel in aliquo deuiafle quomodolibct con-
ftare poflit , id reuocare, emendare, ac fux Sanditatis arbi-
trioinmeIiuscommutareobtulimus,mod6 fua Beatitudo
diem & locum ftatuat , vbi de noftra, & xmulorum, vel de-
latorum noftrorum nocentia,veI innocentia,& totius cauf^
conditione & quahtate poflint grauiflimorum virorum
fuppecerc tcftimoniai vbi ctiam de totius regni ftatuagi j 6c
40 S ^^ydtifcellanea Efip^olarum,
quicquid dcformc, vclab vniuerfalis Ecclcfix riru difTo-
niim repcrirecur,adconformicacemdcduci, &: omnia dc-
bitc componi poflenc, & concordari. In qua rc & noftrx ,
acomnium Principum facri Romani Imperij Eleifkorum,
noftrorum vidclicec CoeledorCi , omniumque Principum,
artinium , &fccderatorum noftrorum fuafiones fic fuflraeia
plurimum opiculari pocuiiTc non dubitamus. Hanc obla-
tionem noftram,& has preccs noftras,a Sancliffimo Domi-
nonortrorepul(ase(IcplurimumdoIcmus,quas ncc a mi-
nimo fubditorum noftrorum ance pcdes fiiac Sandlicacis
ohlatasdefpiciremuroporcuiflTe: ncqueenim dccet Chrifti
Vicarium defpicereanimam pro qua Chriftus mori digna-
tus cft, ncque tantum iucri ncgligerCj quantum cx coti
orbi Chriftianofupcrimpendcbat j poaflimcauccm iapla-
ga Oricncis contraTurcorum rabicm,qui beilorum aflidai-
»*/Miniiam. catcquidem indefcfla per Mifiam * & Bofnam ad regna
Liburnorum aditum fibi ftruxcrunt,quorum fcrociam Bot*.
mica militiaducc quondam genitore vedro ,deinde veftro
quoquedudufxpecontriuir. Vcftram fidcm appcliamus,
FraccrCarifl)me,vir infignis bellicis iaudibus genicor veftcr
qu6dvnquambeiiumconcraTurcumgeiric,in quo Boc-
niica miiitiaaffignacum fibi munus vllius difficultacis, vel
pericuii mecudiffagcric,veldeclinaucrit, quin porius pcr
omnes hoftium cuneos^omncfquc difficuicatcs incrcpide
penecrauit : & hoc dc paucis quos in miiiciam traxerunc
ftipendia. Qiud vero fperandum arbitramini, fi contra-
d:>s rcgni vinbus expcditio militaris in Turcos ordmibus
nijiitum explicaris conficeretur ? Veltra? Fraternitati loqui-
niur, bona fiducia frcti,qu6d aiiunde minus fbrtaffc iicerct,
nc alienorum mcritorum laudcsnobisarfogarefupcrbc vi-
dercmur. Talia, tantaquecommodaprecum noftrarumrc-
pulia difturbari fincerocordedolemus j ftatucramus enim
Dos fiia: Bearitudinis arbitrio fubmittere , qucmadmo-
dum gioriofiifimus ilie Monarcha Dei Thcodofius , poft
crudclem cladcm apud Thefi^alonicam ab eo perpctratam,
Bcariffimo Ambrolio Mcdiolancnfi Epifcopo colla fubmi-
fit , fi fua Sanclitas noftras oblationes paterne fiifcepif-
fct. Ha(^enushxcomniapaticntcrferre non dubitauimus
obedicnri£
Digitized by Googlc
ohc^eoi^Bc maMDfim Apoftolicic Sodi Pl^ffifae?
Jmroenm^ i conciaimiam aor costm 5aD^(&iiiiim.Ra^
DomiDnm nourum Dominum Paulum Romanum
^oqiifiKCmyOiliil jegre €iizimus,ntiiil finiftrb locuti funtus :
nequeenimnoftracondido exhis omnibus imminuca vci
infrada eft j neroifie raiicec i noflra fide, focdere, vel rocie*
cacedeHcience , quanquam ij ,qui dudum vel rebellarunr,
aut perducllionem commifcrunt, fceliis fuum hoc colore
defendcrc nitancur ; nonnullos cnim condignx caftigatio-
ni rubjccimu-s, dcrcliquisoportunicate fuadcnte, Dcus, vc
fpcramus, icquc prouidebit : eorum autcm clamorcj>,vanal-
que gratulat)oncs hadenus non magis quam ranaru loqua-
cicatem fadidiendam repucauimus | quia rumufculos hom^
num nunquSftttdoiimisaacupare j icientes quia Mbppim
^ malamfsunS,^ dextris»& iGiuSltmmikfGhtmffsi^^
till jliiiftr fTirillitur , ciec.vicupecatioiieirangiciir>fioD <iiui-
Mi^ifl/B^i 900 coDtericur paupercate, & laeta contemnit &
jYim )Per diem Sol non vr c t c u m,neque Lona per nodem.
.^^li^^iMie^^^y^ pcr xmulos noftros fiuna 19 ionginqiia
j|iffi^icur,eciam Apo0fibn^iii9ns liceccootranos inau-
dicos cmi/Iis concomitaca , ne crudelitatis ionmulemur , ii
famam & innocentiam noflram defcndere ncgligeremus,
reftat nunc vtfuggeftionibus a^mulorum &:dclatorum no-
Iborum , quibus Sanc^irtimus in Chrilto Patcr Dominus
noftcr inrtigatus, cam lcucras concra nos litcras emific , re-
fpondcamus : vt quilquc intelligat noSjUeque vocacum,tie-
quc auditum,fcdpcnitus innocentem efle de fado con-
qemnacum.In primis iiquidem caufse relapsdsluexieiis com.
jKii^onem tribus Dominis Cafdt9alibu»iconcraii0(ft6daip
>pec|uftremusi & quidem feiwriffimllMyifc^^
^4|i;|quippe ci^«ftdMiiiCinini pr ijiiiirtii»nit4sniijttdl.
«9m verba veniasitts. Aiunt judices j Citamus Qewpkn dt
^tjnkmfi » quatentts cenfffina oHmig^ma dit eimfmdt
Sf9C»rktorijideirefi>onfums ^^c. lamconibt ipfi^S judices
non publico & ofHciali nomine , fed priuato nuncupantes,
^aoitpro Rege, ficuCidebueninCyiiKipcafriuata perigaa
Tom. 4, f f f '
'410 Mijcellanea Epiflolamm*
nos tenuifle, & reputafle coram quibus , fi , vt vocatl era-
mus jComparuiflemus, tacito confcnru nos talem profef-
fumefle videremur,qualemipfi nos infuo citatorio nun.
cupauerunt. Dixerint fortafle Domini Cardinales : Non
e(i hoc npjirum inuentum ^fed formam commt(fionis Apofioltcte
fecutt fumtu , vbt nufquam Rex Boemi<c ^fed Gforgius de Po^
diebrad numupatm reperitur : fed&hoc difcutiamus, ver-
ba commiflionis a principio vfquead vcrba fignatura;, quid
aliud quam fpurcitias in ie gerunt blafphcmi, rancorosiquc
delatoris ,qua: noftram non valent mjnuere dignitatem,
quia nuda funt nullius adjutaluffragijs, nec vllafirmitate
lubnixa ? verba autcmRomani Pontificis talia eflepcrhi-
bentur : Placet^ ^ committimus Cardinalibu^ NicenfiJan^H
yingelt^ Spoletanenfi. Qua: verba nihil aliudfonare vrden-
tur , quam quod contra nos caufa commifla ccnfeatur , non
autem qui)d nos tanquam priuata perfona,non Rexcen-
feri debeamus j latior vero fienatura , qux Vice Cancella-
rij fuifl^ putatur , fuperaddit faculratem perfonalem, & per
cdiiflum citarionis cum inhibirione 6cdecIararione juben-
do procedi vtperitur j non autem prxcipit nos Regixdi-
gnitatis titulo fpoliari : nifi quis dicere velit , quod per ver-
£i\xm^placet ^ in Papali fignaturapofitum ,&perverbaifta,
procedant vt petitur^ in fignatura lariore adje<f^a,prxcipiatur
contranostanquampriuatam perfonam, Regiohonorein-
dignam, ita procedi,& nos taliter defpici prout ille blafphe-
mus & rancore plenus Delator nos in illa fua contumeliofa
commiflione nuncupauit : quod de Summo Ponrifice nefas
remur fufpicari. Sed efto fic accipi ftylo authorante, &
Dominorum judicum eminentiaidarrogante j omni con-
fideratione tamen eo res redit,qu6d nosRegio honore
non vocari , nec auditi , reperimur defado , non dejure j
inaniter tamen & abfque effedu deftituti. Sed cui vim no-
bis illatamimputemusnoftra nihil referr,dummod6 Fra- ^
tcrnitatc veftram de noftra innoccntiareddamus certiorc.
Harcadafuntdeannoi^^^.mcnfis Augufti diefecunda.
Qui.d autem acciderit hac centcfima oduagefima die-
rum dilatione pendente , intra quam judicis ofiicium de
jure quiefcic , qua:fo attendite. Sexto Idus Decembris im^
Digitized by Google
^ifceUanea Eptftolamm, 411
mediatc fequentis, idem Sanaiffimus Pater & Dominus
Dofteromnes fubditos Regni noftri ab omni fubjeaionis
vinculo,quo nobis obnoxij funt , quantum in fefuit,ab-
loIuit,&(ciensremcftre,jam licet impic&contumeliosc
prarfixum , nondum elapfum , hanc prxccndit occafionem,
Tt verbis fua: Sanditaris vtamur , ne inter moras tcmpo-
rum&cxpeaationcm declarationis res c6deducatur, vc
poftca executioffcri non pofTit,cum fccundum Let^ifta-
toris fencentiam melius fit antc occurrere , quam poff vul-
neratam,vel dcfperatam caufam remedium adhiberc.Qija-
fi hceat quenquam proptcr conualefcentiam potcnti^ lux-,
non voc^tum & inauditum condemnare?aut jus fuum quo'
modohbetauferre velinfirmare ? quod tamen diuina &na-
turali ratione improbatur, & exemplo Domini adProto-
plaftum pracuaricatorem, Cain fratricidam , & Sodomos
dum dixit : Defcend»m^6^ vMo, ^c, Profpcxit quidem
Legiftator Ecclcfiafticx Reipublicx pupillis, & fub cura
degcntibus,viduis,& mifcrabilibus pedonis, circa rcrum
ahenationem, profcriptionem , judida, fententias , rem
judicatam , appellariones,in integrum reftituriones, & cx-
tera qua: juris /unt j ita fcihcet , vt jura eorum poriiis ilLxfa
leruentur, quam poft vulneratam caufam remedia qu^-
rantur j &ibi paribusverbis vritur LcginatorrSedijs omni-
bus fic jura fua tutatur,vt nemini inferat in)uriam,nec vllius
alteriusjus auferat , vel pofleffionem poftponat/Et nunc,
quarfo, in dieitos mitritc tcmpora prxmaturarionu, quibus
fua Bearitudo pcenas fuas in nos prxmaturauit , & prxcu-
currit,occafionefretus,nerese6 dcducatur,vt executio
poftea fieri minimcpoiTit : & confidcrateftatum &euen-
tumrerum&negotiorum,qua:incereavfque nunc fluxe-
runc ; &ex ijs pcnfate num fru<f>uofius fuifl^et diem & Iq,-
cum juxta humiles preces & oblationes noftras indicere
<juam hujufcemodi pocnalibus lireris caufam exaggerare. '
SedquialuaBeatitudoprecesnoftras non iolum repu-
Jit , fcd tanquam virulentas , ahjs fuis lireris pridie Idus la-
nuarij ad nos daris, accrrime condemnat,noftra: finceritatis
integnras efflagicat, vc illiscum veritate, ficuti fe rcs lu.
bet,confl^nciusrefpondeanius. Piimum quidcm(inquic
Fffij
412 Mifcellanea Epiflolarum.
San£bicas (ua ) nos hxrefim noconam ac (xpe damnatam
fc^aari , atque fouere , publice profeffum ete : hoc & in
alijs literis de nobis fentic Sanditas fua male informata,
dicens nos in magno fi-equentique comicatu Prag^ habito»
nos hacrecicu declaraile, & in ea perfidia vfque ad morcem
cum conjuge ,ac liberis noftris perfeueracurum publicc
conteftacum efTe. Subdit & jura Legacionis nos in per-
fbna Phantini violafle. Hoc amplius addic concra nos
Procuracor( fifci', quafi nos dixerimus , communionem
vtriufque fpeciei ab omnibusLaicisdeprjecepco Saluaco-
ris ineuicabiliter efle fufcipiendam. Taiia func quaxSan-
cliflimo Pacri & Domino noftro de nobis falso ^ugge-
runcur ; quje nemo condicionis noftra: confcius de noois
fufpicari quidcm poceft jnos fcilicec in tancam furoris de-
menciam incidifle, vc nos hxrecicu eflc velle proficeremur,
auc conceftarcmur, Certc minus qu^m furem auc lacro-
nem ( adhuc enim dc (ana mence fuDgloriari nobis licec )
qui ferociflimam gencem noftra circumlpedione, &pra:-
macura adhuc arcace manfuefa(5lam canta pace guDcr-.
namuSjVC finitimis Principibus &populis eiusrei fpeda-
culum habeamur & excmplar. Scd hxc omnia , vt pra:di .
ximus , procedunt a facilitate credulitatis. Quid autem
alienius i tramite rationis , quAm ex hujufce tam vanis,
vagis , & varijs relationibus notorietatem hxrefeos no-
bis impingere,vt tam graues & immites litera:examin{s
& cognitionis vacux , poenarum autem & cxccutionisple-
nac, contra nos fulminencur ?Aliterenim in vnis,aliterin
alijs liceris A poftolicis , ac rurfum aliter in fpurciflima Pro-
curacoris fifci& fidei fuggeftione de nobis referuncurrfi
enimcoram judicibus pro cribunaliquis judiciario ordine
ioterrogatus aliquid refpondendo confiteatur , idque in
fcripturam autenticamjudiciorum more fuerit reda<^lum,
fuadet xquitas per viam monitoriorum aduerfus eum ad
executionem proccdere:ea veroquasdc nobis referuntur
duntaxat emiffa euolafle dicuntur j quod eft omnino con-
trarium notorietati, cum neque fcriptum, nequc fculptum
referatur. Eratigicur ordinaria via fuper his ad rationem
ponere , dicendo , Qnid hic audio de re ? &c.
Digitized by Google
Mifcellanea Epifiolamm. 413
At ne cunda videamur mera inficiatione declinarej rem
ordine pandemus , ex qua rumor ille fciliccr, & de violaiio-
ne Lcgationis in perfona Phantini concra nos fufcicatiis
eft. Putamus Serenitati veftrar, Frater Cariffime, per fa-
mam innotuifle,quaIiter olim (acrum Bafilienfe Conciliuni
regnicolis regni noftri indixerit,vc ijquiadannos difcre-
tionisperucni{rent,quibus vfuseiret Euchariftixfub vtra-
que fpecie fumcndx ,,quique hoc deucte petierint, taliter,
lcilicct fub vtraque fpecie,c6municentur j hac prxfationc,
vcfirmiter credantnon fub fpcciepanis Corpus exanguc,
nec fub fpecie vini Sanguinem duntaxatjfcd fubquaiibcc
Ipecie integrum fumi Chriftum:6c ha:c omnia,non per mo-
dum tolerantia: , ficuc interdum peccata tolcrat Ecclefia j
fed vthocIiccatauctoritateDomini noftri Iesv CHR.iSTr,
& iandlx matris Ecclefiic fponfx eius. In his autem nos rc-
fcrimusad documentadcfuper edita,ne quid temerc,vel
fupcrfliie dicamusjfic hoc iacrificij ritu Nos & Parcns vter-
que noftcr,6c Auus quoque,vfi fumus. Ijs prarlibatis ad
rem pergamus. Poftquam annuente Dommo,puro om-
nium confenfu,fincero omnium judicio*, ad Regalis folij
faftigium prouedi fuimus, Procuratorem noftrum apud
Sedem Apoftolicam habere Chriftianorum Regum more
decrcuimus j ad quod opus Phantinum fupradi(flum pretio
condu(flumadhibuimus,mittentes eumad Curiam Roma-
ni Pontificis tempore Papse Pij , cum viatico & commea-
tu afFatim abundeque prouifum : & quia nihil tam cordi
nobis ha:fit , quAm Rcgnum iftud olim tam varie diuifum,
vt quotquot arccs aut loca munitiora , tot R egcs in illo vcl
fummje Poteftates efi"e tentarentur , noftra tamcn opera,-
diuinafauente clementiaeo perdudii,vt nihil pacatius ha-
beat Germania , a:qu^ operanoftra fub Apoftolica; Sedis
obcdientia in hoc ritu ab Ecclefia conccfTo vcl decrcto,
vnanimiter reduceretur : pro qua re? legationcs quamplu-
rimas ad Scdem Apoftolicam rccifte meminimus : quadam
ergo die Lcgati noftri a Romano Pontificc redierunc , cum
quibus vnavenitPhantinus,non tamcn vtProcurarorno-
fter, (ed mantello reuoluto,tanquam Legatus Apoftolicus,
ibifacri Bafilienfis Concilij compa(^acadamnau]t,omnium
Ff f iij
414 tS^i/cellanea Epiftolarum.
eorum,aua: noflri nomiDe canquam Procurator rn fe Hifcc-
perac , fadus prxuaricaror ^ qui etiam coram Conuentu
Pragenfe palam beneuole noflrum (c Procuratorem rcco-
gnolcebac,ac dc culpa & cxceflii pro eo^nobis fibi ob-
jcclis priuatim voKiit refpondcre , ibi nos palam dixilFc me-
minimus, nosfub ricu communionis Euchariftiacrub vtra-
que fpecic natum & educarum , in illo ritu juxta lacri Baft-
Ijcnfis Concilij compaclaca vcllc perliftcre : hoc ccrte non
cft ha:refim proficcri vel conteftari j nihil cnim fub xtcrn«
falutisncce/Iitate redigimus j fed hoc lUb detcrminatione
fanclac Matris Ecclcfiaf: relinquimus. Phantinum autem
prxuaricatorc in cuftodiam duci ju(fimus,qucm interuentu
llluftris Principisaffinisnoftri Cariffimi Domini Ludouici,
infcriorisac fupcrioris Bauariq Ducis^ob rcuercnria vfurpa-
ti A poftolicx Legationis tituli lcnitcr tradatum, curatum-
quc dimifimus.Icaquc fibi parcicum cft,ignocum cft, & cri.
inen condonacum efttipfe viderir,quaFronce,quahonefta-
te a noftracprocuracionis func^tione ad Apoftolicx Lcga-
tionis Officium in eade caufa, infcijS nobis^cranfmigraucrir.
Dcinceps Saiidiflimus Dominus noftcr psr tocas illaj
liceras dictam pcr nos humiliccr 2v rcuercnccrpctitam, ac
opcimozelonoftra: apudScdem Apoftolicam dcuocionis
poftulacam , varijs racionibus permocus , declinat ac recu-
iat : rationcs autcm & excmpla pcr fuam Sanditatcm ad-
duda cx hoc fonce dcfcendunt, atque eo tendunt j quia
non licct harrcfim femel i Synodo fancta condemnatam,
rurfus in difpucacionem vcnire. Aic enim Beacitudo fua j
Rurfui dietam indici yinqua h.cre^i tterumvemtletur ^frufira
fofhUs , (^f. minuttur facrorum Conctliorum auHontas , ^
hiCreticorum auyttur audacia , (i hicrefii femel damnata denuo
tn difputationem fufctpiatur , ^c, ^ b hac certc fcntentia
pequcnos difcrepamus, quinctiam hocamplius adjicimus
qu6d omnem hxrefim ab Ecclefia damnatam, nos quo-
quc , vti Chriftianum decct Regcm , talcm tenemus & re-
putamus, qualem tcnet Ecclefia , in qua mancntcs cum
illacredimus cxtra quam non eftfalus. Hoc autem non
repugnat noftrx peticioni , nec aliquatcnus rcfragatur;
Non cnim peciuimus indici diecam^vc inibi fuper Huifi.
Digitized by Google
MifcefUnea EftfioUrum. 415
linim,nrefeitiir,ha;rendirpiiCi^ti^ enim
" diam , vnionem , & rranquillitatem regDkokrwii^^ll^gai
*niinime conduceret , fed fortafle concertaQtium mcnres^
magis , magifqnc cxaggcraret ^ fcd vt in tnli dieta Apodo •
' licjc Scdis indi(fiionc auclorata, 6c Lcgatorum eius prar.
fcntia infignita , ac Scrcninimi Domini , & affinis noftri
Romani Inipcraroris Augufti , vcftrxque Screniraris , aut
cclcbcrrimorum Oratorum vcftrorun^, ac Uluftriflimo-
ram Prindpum Dominorum Co^ledorum , ac cartcroruiii
Pntidpum IbfdcMtorum oq^rd^^ illuflraca;
' BllteliaaSiitepac regni , ciues quoque ^MMii hahH^
tlttiiiii^iiiMHB'!^^ giori^ 9dmonttir^Ntti6nniii
fiib Romani Poncifids obettouaft^cuperari pdielb ac
feruari , pijs adiiiMMlMM^f fill^
obedieDtiami&'teiierettciM^4Mr«iafermitacem Ecclcn^
Romanas illidantur, potius qudm cogantur : abhac fpe
neminem difterrcat , fi qui pro tcmpore Legati Apoftoiict
hocopusagrcfli , non fiinr alTccuti qiiod oprarunt veico-
narifunr: tunc cnim longc mnjor fuir huius rcc^ni dcfor-
mitas , & plcrumque ftcrit rcgnum abfque rcgenre. Fatcri
enim oportct, fi vera magis quam diclu fpcciofa funt di-
cenda, in hoc regno permultos errores viguilTc circa ip-
itlm Euchariftfac Sacramentum, circa remanentiam panis
5acrameotaIis<0Miillife4U^fiiincup^^ ) & de eo qu6d
^ji^lliliW fed tedrojidecoreiiMte
V^lbtiiMi^^rDaiittNi^^ ^ 2il
' ouibittfecrificliifcilife^ vt de veneradonfr San .
a«MMb taceamus , ^ii^ ^rtKi^diuina ' gratia^;cctf^»i|^
vfquee^funt redada,vc vix nocari poffic inte^^Rdlm&ae
Ecciefiac ,ac iftumadhuc fuperAicem ricumdifcrepantia,
▼el obferuantte alteritas : quar omnia partim vidit veftra
Sercniras, de reliquo a Hdc dignis informnra c(l,vrnobis
fupcr hoc rellimonium pcrhibere poflir. Et piofcdo (i quis
pije menris viraciem iux cofidcrarionis intcnLicritin ca quq
jam Atriginta, vcl quadraginta circitcr annisin hocregno
emendatalunt, planccomprehendctca qua: reftant mini-
ma fore,inrerpedueorum qua: tranfada funtfeu pera(5la.
GeofeflVimJl^a^ num pia ^ fiducialis, &
n
416 MtfcclUnea EpifioUrum.
honefta faerit noftra erga Summum Pontificem petitio
cxhibita j an vcro a fua San^ftirate rationabiliusfucrit dene.
gata? PoftrcmoSummus Pontifcxillasiplas litcras ,vitimo
locoaduerfusnosdataSjhocmocio claudit: Tuumejhptur
ccrum illis comptirere^ lUorum fuhire judictum ^ ^ fentenuam
• txfcUure i quam illi profinyilari fdpienua (ua^ atque doHii^
ft tjuftam proculdubto promulytbunt. Ecce coram illis com-
parcrc jubemur, gui nos non vocatos ^ & inauditos pro
dcpofito , & Regio honore deftituto tcncnt &:reputant|
cjui nos tanquam priuatam p^fonam euocauerunt , quxquc
nobis fcmeAre tempus pra^nnierunt , quo pcndente Ro-
manus Pontifex, a cujus nutu dependet tota eorum po-
teftas , nobis non vocatis , & inauditis , obedicntiam & (ub-
jcclionem omnium regni fidehum, quantum in fc fuit , licec
inanitcr, abftuht,6c interdixit. Num illi judiccs faclum
Romani Pontificis auderent infirmare? quod contra di-
uini,acnaturalis juris& rationis ordinem ,&inftin(5tum j
quoetiam Princeps legibus humanis licet folutus,diuino
tamen cxcmplo tenetur obftridus ,aduer(us nos tam in-
clcmcntcr praccipitauit. Quid ergo aliudijs verbis nobis
pra:cipitur, quam fi dicatur j abdica regnum,& omncm
poteftatem dcpone j abjice cly pcum, projicc arma , & per-
gcnudus,& inermis ad carnificinam vtma^flcris ? Porro
quis Dialcclicus hoc afyftatum,fine perplexum enodabic
vcldiftbluet ? SiDomini Cardinales deputati judiccsraias
faciant literas ,quibusSandiflimusDominus nofter man-#
dauitomnem obedientiam nobis fubtrahi, neque de fru-
\5libus nobis refponderi ,aut a quoquam pro Rcge teneri,
quid reliquum mancbir, dequo Cardinales &judices ha-
bcbuntcognofcere veldefinire. Vacuauic enim Sanclitas
fua judicum poteftatem,id fcilicec ftatuendo , quod co-
gnofcendum nuperjudicibus fuerat delegatum. Erit ergo
Summi Pontificis pijffimi patris officium cundas poena-
les literas, omnclque proceftus , qui ab execucione or-
diuntur , quibiifvcjus noftrum , vel poflefiio noftra, honor
aut fama,majeftas & gloria palpacur velaccingitur , qua?
non vocacis ncc auditis nobis ad cujulcunque etiam fifci
ac fidci Procuratoris fuggeftionem emanarunt , paterna
piccacc
Digitized by Google
Mifcellanea Epiftolarum. 417
pietate tollere de medio , noftrimque innocentiam in loco
rebus gerendis accommodo audire , percipcre , tracbre,
& examinare ad plenum informationes
clementer rufcipcrc j quibus bcnignc rcceptis, perfacil^
erit Romani Pontificis Legatorum , veftricque Serepitatis,
& aliorum quos fupra nominauimus interuentu,dcformata
rcformare,& cunclaqux reftant debito ordine tranfige-
re,acfeliciterconfummare. Ijs itaquefuperius defcriptis
rogamus Fratcrnitatem vcftram , quatenus diclo Sandifli-
mo Domino noftro fuppiicnre velit,vnd cum Illuftribus
Principibusamicis noftris,qui fimiliter pronobis inrcrce-
dunt, quatenus fuaSanc^itas dudumoptatam audientiam
nobis in loco competcnti conccdere velit,& nos fuppliciter
orantes in co gratiosc exaudire, qua nobis data fperamus in
Deum illa refpondebimus qua: Dommo Dco grata crur, &
hominibusaccepta, Datum Glac. . . die 18. Menfis lulij,
Ad mandatvm Domini Regis.
^cnerAbili Fratri zy^rchiepi/copo Lugdunenfi ^"^^ ch«.
T AVLVS TdpA 1 /. d^i^Fcbr.
XCV.X TE N E R A B I L I s Frater , Salutem & Apo- 5! r«.^V«''
deceftbrcs noftri Romani Pontificcs, annis fineulis in die e"ommu'!!i.
Coenac Domini fedentes pro tribunali in Pontificalibus pa "mTn G<^*r.
rati,afliftentibusfibiVenerabiIibusFratribus noftrisfandl^ f!r«m»n'
Romang Ecclefi^ Cardinalibus , necnon Archiepifcopis,
E pifcopis, 5c alijs Prxlatis , fimiliter io Pontificalibus con-
ftitutis jCxeminentialiquo locoaudiencemultitudine tam
curialium &incoiarum,qu^m peregrinorum ad vrbem Ro-
mameo lemporepropter indulgentias & benedidionem
Apoftolica confiuentium , ad majorem deteftacionem gra-
uiuro quorundam criminum , quofcunque criminibus ipfis
illaqueatosfolemni publicatione cumcandelisaccenfis,6c
deinde extindis,5c in cerra projedis , excommunicatos de-
nuriare^quem ritum ac Iaudabil5confuecudine nos quoque
fecutiftempore noftro obferuauimus & obferuaturi fumus,
nihilque ha(5^enus excommunicacioDi confuet^ addidimus,
Tom 4. Ggg
Digitized by Google
41« MifceUanea Epiftolarum.
prxter jufti/fimam & omnino neceffariam condemnatio-
nem obllinat^ perditionis filij GEORGri de Pogiebrat
Huflitarum hxrefim ne modo pertinaciter tenentis,verum
etiam iliam totis conatibus defFendentis. Cum autem noa
miru fit nonnullosefiein Prouinciatuaeirdemcriminibus
in fiipradidis Buila &: publicatione contentis irrccitos , nc-
moque quamuis excommunicatio ip(apra:ter hujufinodi
folemnem publicationefingulis annis inpropatulo aliquo
ad tempus aliquod afHgatur, ica vtquicumque voluerinc
illa legere, vel inde exemplum tranfcnberc optime poflint,
ne quifquam verifimiliter vbiuis conftitutus ienorantiani
pra:tendere valeat : Nos tamen prodebico Paftoralis offi-
cij,ne ignorantia hujufinodi fiib quauis excufatione prxteo.
di pofiit,obuiare,& quantum in nobis eft etiam (alubrfiis in
ipfa prouincia tua prouidere cupientes Jiteras excommuai-
cationis & publicationis originales cum pra:(entibus ad Fra-
ternitatem tuam tranfinittimus, cidcm committentes, & ia
virtutefimdcobedienti^mandantes, vt ter faltem fingulis
annistribus feftiuis diebus infra Mifiarum foicninia, dum
populus ad diuina concurrerir,non folum in Metro^olitana,
& alijs locis Ciuitatis & Dicccefis tuas , fed etiam a fingulis
fufFraganeis tuis in Cathedralibus Ciuitatii & Dioccefium
fuarum Ecclefijs,pcr vniuerfam Prouinciam tuam palam
& folemniter , alta & intelligibili voce , non tantum in La-
tino, fed ctiam in maternoac vulgari fcrmone,juxta idioma
vniufcujufque loci,pubIicari facias, tranfmittens fingulis
ipforum fuffraganeorum vnum tranfiumptum ad litcram
originalis ipfius noftri,manu publici Notarij coram tefti-
bus, ac tuo pendenti figillo roboratum. Cui quidem tranf-
fumpto ex nunc , provt ex tunc , & c contra , decer-
nimus & mandamus ab eifdem fufFraganeis tuis , & ab alijs
quibufcunque,indubirafam fidem tanquam eidem origi-
nali noftro , non obftantibus in prxmiflis omnibus con-
trarijs quibufcunque,omnin6 adhibcri. Datum Roma:
apud S.Pctrum fub annulo Pifcatoris, die z}. Februarij
1469. Pontificacusnoftri, Annoquinio. L. Dathvs.
Scrifft itidem in h<tc verba ad ArchiepifcopHm
TolofanHm ijfdem Anno (*r die.
Digitized by Google
4i9
CHRONICON
HARIVLFI
MON ACHI S. aiCHARlI
CENTVLENSIS
—————— I 11— «^— —i^fc— ^^^. '
9RjEF AT I O HjiRIVLFI
deJcn^tionegeJiorMn Ccntpdenfis EcdcfiA*
O s T K M genus humanum primi hominis^
delido a ParadiH foclicicate dejedum diuinx mi-
{efadonis obcencu corrigi , & vc pacriam vnde
ceddcfamA^ yiiieiidaappeiefer, (k«iur^ ccb-
pit admooeri { nihtl vtiJius, fahia dantaiatDciScproniiii
dileAioi]e,atqiiediniiionmiprxcepconiin e3ieciraone«iD
hominum {ludijs inueniri pofle credimuSyqataqu^d^ea
quae jufti ac fideles reda feceninc , vei dix«ruot ,ad nori*
tiam pofteromm fcribendo tfanfiiiiferuor * : Sic eoim bene / • »«004»
feftorum quxdam ima^o , U. vefut pneiencia ntiona-
ilium hominuni mentibus , qua fe informent , prxcen-
ditur : vc ciim mod6 narraciir qualitcr juftus vixcric , qua-
ve mcrcededonacus fir ^ modo impiu«;,& bonum faftidicns,
quancismalis fit grauatus edicicur,humanus animus jufti
mercede ialubriccr iliiciacur vc bene agat \ mipij iucericu:
Digitized by Gopgle
42 o Chronici Centulenfis,
T terrcatur , ne malum jfaciat. Hac vtique rationeson foliini
: Lcgalem & Propheticam , verum eriam Euaogelicam re- -
mur eile fadam fcripturam , vt homo Deo carus , de cujus
creatione tanquam condlium iniens dixerat conditor
, • Deus j tadamm homimm ad imaginem ^ jtmilitudinem
, ' noftram : homo , inquam , tantx excelientia; , tand pre»
' tij , patul^ videat quid ftudiosi repudiet , quid potiilimiiiii
jnti* moiu apprehdidacj&c&iiitfDCis^ . • • • . Deiiiiti»roiefi>lIiGU
tumattenderic.ipie homotandeiiipro fedifcatibllidtari;
Orooia ergo quibus sDftrnironr dinioae bonicacis figna vel •
nionita , icriptutamm anciquarum pagints reperinntur in^
ferta. Quo negocio confortacns ^ Hab.ivlfvs ian^
Richaii|llonadius, hoitatu^uoqne honorabilium Fiii
trum accenfus , decreut^ qux deamtqiiitate&nobiIicacct>
EcclefiiE Centulcnfis fparfim collegeram in vnum confor-
mare, & ne difperfa funditus deperirent, vnius corporis
rctcnta pra:fidio,ad pofterorum notitiam propenfiiis re-
feruare. Summx nunc Majeftati linguam offerimus , vt
quas deformi afinae formata concefiit verba edere,digne-
tur 6c mihi infundere Spiritum gratia: fuas ^ quo valeaixiv,
propofitum ad cffedura perducere. v ^ %^
OQgimnp^e vmUs mditan fpiriimiXes^
B» tikip0fmi0 fM9$ tiSipirtis dm»
yit^dMMit^vifmitmstmmMiamti
Centnla quos PatreSy quos cceli concio Fratns^
Quos fihi confortes fanHas augendo cohortes^ *
congaudent ^etommmqni hene plaudent,
Jnclytus ifforum primus frincepfque virorum
Hic fatia exprefie RiCHARi nofceris effe:
Namque J)eo carus , per quem tibi ntundus amarus
£xtitit, /tthereis arrtdes ritt! choreis»
Hinc quoque Saniiorum defcnpta cohors feniornjn
Irradiat mentts ftr diuid ntn ffmditmes»
Digilizecl by Google
Jme S. ^khar^, Lib. L 421
UOMJNA EORFNDBM ^BBAtFM,
1. Sanctvs Richarivs
Abbas & fiuidator
prinius.
2. Ocioaldus Abbas.
5. Cofchinus Abbas.
4. S.Guitmarus Abbas,
5. Aldricus Abbas.
6* SymphorianusAbb.
7. S. A^hilbercusAb-
bas & reiedi^cator.
S. Nithardus Abbas &
Comes,
9. Hericus Abbas.
10. HeUzachar Abbas.
11. Ribbodo Abbas.
II. Hludoguicus Abb.
13. Hraodolfus Abbas
& Comes.
14. Helgaudus Abbas
& Comes.
15. Guelfo Abbas.
16. Karlomamius Abb.
17. HerebertusAbbas.
18. Hedenoldus Abbas.
19. Gerbemis Clerictts
Abbas.
10. Fulchcricus Abbas.
XI. Ingelardus Abbas.
11. Angerrannus Abb/
15. Geruinus Abbas.
14. Geruinus Abbas.
tXMrsH m C9tL MS,
15. Anfcherus Abbas.
a6. loannes Abbas.
17. GelduinusAbbas*
z8. Petras Abbas.
19. Guifredus Abbas»
30. Richerus Abbas.
31. Laurentius Abbas.
ji, Vrfus Abbas.
33. Ricberus Abbas.
O quot SdwShnm tegh vmu di/dpulorum
c^uia fntens fAttio Trincife !B^ham.
Ggg iij H
422 Chronici C^andenjis ,
1» mmmc fan&A 9S indkUdM Triniratis.
INCIPIT TEXTVS GESTORVM
ECCLESI>€ CENTVLENSIS.
LIBRIPRIML
C A P V T L
*De gefiis Fr^ncorum,
C T o & E Deo gefta Cenculeniis EccIeiuBdcicrii'
3curus, digniffimum cenfeo , quoniam hzc eadem
Kcclefia largitionibus Regum Francorum multo-
tiesauda eft, vt de eorum fedisaliqua bic cxprimam j quiir
reuera juflium cft,vt illius proaedum regni commemo-
rcra , quo matri Ecclefia: nihil dempcum , fed mulcum col-
latum eft. Cum igiturvtcx prircorumdoccmur hiftorijs^
Troia: ciucs cxpugnancibus Graecis locum pacrium defe-
remes partim Ictika» pefmctilenr, partim etiam finicima:
PaniiooiaBloGaialttlNcafe ccepifient , ibique eiufilem gen-
pais^ duodiecim idlicec millia ;io immaacm populun»
czcreQiflec»viaacQraliiemper feritate viguerant » non fe
pain (unc promifbao cum alijs nationibus nomine arinbtari»
led ex femec caput fiacuences vr&em condiderunt ,
quam Sicambriam vocaueranCsilqualalicer & ipfi Sican»-
bri nuncupati (unc. Tantae quippe idem populus femper
fuit, immi) efl: efficaciz , vt quaquaverfum vcnicns plus
dominancis rpcciem , quam captiuati prxtcndat mireriam.
Verum cum Deus omnipotens , cujus velle pofle eft , prac-
fcius hanc gentem fiia: dcitatis agnitionem deuotiuimfc
quand6que rufcepturam- , rcgni cam nomine & honore
/ublimari permifi{Iet,primum Rcgcm tradunrur habuifle
McroueuQD^obcuiuspoccnciaEi^a, & miri&cos triumphos
Digitized by Gopgle
fiue S. Richar^y Lib. I.
intermiiro Sicambrorum vocabulo, Merouingi di^^ifunr,
ficut&ab Romanis,quorumjueum deruisexcuflerancccr-
uicibus , lingua Attica Franci, id eft feroces , vocati funt.
Meroueus igitur de medio fa^flus fucceflbrem reliquic
filium Childencum noraine, qui de Bafina Turingorum
Regina genuit Hludoguicum. HicHIudoguicus Rexpoft
patremcum belligerator acerrimus,&alicui parcere ne-
lcius , regni faftigio potiretur , prareunte Dei larga bonitate
d B. Remigio Remorum Archipracfule diuina: legis jura
fufcepit , & ab eodem baptizatus Pontifice , adorare quod
incenderat, & incendere quod adorauerat falubriter eft
inftitutus. Atcumipfe Rex deuotc audienshxc deuotius
obferuaflet,tantus eum diuinac poteftatis deinceps fauor
confecutus eft, vt qui antc aliquoties vidor extiterat, nunc
vidoriofifllmus rcdderetur , 6c fufcepti regni terminos ma-
gnifice dilacaret , ciim diuina: pietati non fufficeret eius
gladio infideles tradere , fed etiam fua: majcftatis miracula
aducrfus illius inimicos placcret exerere. Denique cum
ipfe Rex,fuperato penes Pidauum ciuitatem Alarico Rege
Gothorum , deliberaflet in reucrtendo illasvrbes capere,
qua: fibi contraria: perfiftebant i Equolifima: muri ciuita-
us,quam oppugnarevolcbac,in confpe(5^u eius diuinicus
corruerunt. Sed cum omnibus hoftibus pra:ftancior Dei
donohaberetur,xxx. annis regno perfundus obijt apud
Parifium vrbem Regiam iibidcmquefepultuseft. Quo,vt
creditur, fuperis fociato ,filiorum eius major * natuClo- •
tharius quinquaginta ferme & vno annis cacteris obcun-
tibus regnum fortiffimc rexic.
C A P V T II.
De tempore quo /ahUus Richarius ortus efl:
de Kegibus,
TTV I v s itaquc tempore Regis Beatus , & a Deo ele-
Jfj^dus Paftor nofter Richamvs nobihflimis ex in-
ciyca Prouincia Ponciua parentibus progcnitus , mundo
ialuds fcientia iQdigenci fa:liciafuiexortusgaudia infudic.
424 Chronici CentuUnfis ,
Clothario autem Francorum Rege mortuo , Regnum"
eiusxqua lancequatuorilliusfilij diuiTerunt. Primus Ari-
pERTvs fedemfibi Parifius ftatuit; fecundus Gvntran-
Nvs Aurelianis i tertius Hilpericvs Sueflionis j quartus
SiGiBERTvs Mediomatricum quac&Mcttis. Horum ita-
quefrarrum junior Sigibertus Brvnichildem ab Hilpa-
nijs dcdudam in matrimonium fibi copulauic , qua:ci Hil-
DEBEKTVM filium pepcrit. Quibus regnanc:bus altquan-
tos verbi diuini miniftros Hibcrnia iuTula nacos Francijc
folum concigic inuifere ; quorum duo , vc poftmodum nar-
rabimus , B. Richario jam a.dolefcenci Dominicx falucis
iniciacores fucrunc. Hildebertvs vcro adhuc pucrulus
regnum cum macre gubernandum fufcepic , intcrfcdo pa-
trecuencuprxlij. Siquidcm ipfe Sigibercus apud Vidu-
riacum villam , qua; in fuburbano Acrabacenfis vrbis fica
eft, Hilperici fracns fui,qui apud Tornacum cunc erac
oppidum , qucmque ipfc Sigibercus vfque ad inccrnccio-
nem pcrfijqucbacur, fraude incerfeduscft Scd&Hilde-
berco morcuo , qui vc fercur , incra adolefcencix annos cum
vxore propria vi vcncni peremptus eft, rcgnauerunt duo
filij ejus Theodericvs & Theodebertvs , adjuuance
cos auia Brunichildc. Regnauit aucem HiJdcbcrrus annis
XXII. Goncrannus aucem , pacruus Hildeberri , Rcx Au-
relianorum ccrminum vicxfuicipicns ,regnum quod ccnc-
bac Brunichildi reliquic,quod poftea in forcem Theode-
"ThcoJotUi. berci * deucnic. Rcgnum igitur BurgundiorumThcodo-
ricus, Auftrafiorum vero Thcodebercus fufcepic ; Hilpc^
ricus quoque , qui Sigibcrcum occidcrac , genuit fiiium no-
mine Clotarivm virum folcrtiiTimum atquefapicntcm,
^olc'%kx S"* P^rcc>^ regni quam pater tcnuerat retinebat. Hic ciim
s. coiom- Neuftria? moraretur, lis intcr Theodoricum 6c Theodc-
bcrtum exorta eft , & difceptantibus illis de regni termino,
vterquead Clotharium Legatos dirigit, vrerque aducrfus
parem auxilium poftulat j quod ille abnuit, prohibence id
fieri (andifiimo vii^o Colvmbano ,qui malicia Brunichil-
dis acqueTheodorici de Cocnobio Luxouij fuerac decur-
bacus: quique ipfi Clocario diuinicils prarfignabat, intra
triennij icmpus omne regnum in eius ditione conuercen-
dum.
Digitized by Google
igicar Genmnam ianm Tbeodcber*
ad beinm prQn^cans , 8c ]um Txbem Leachonim
s , fb^unc illnra de pfaclio.
SljU^t^ dflms impijs K^gibus CLOTHfJMVJ
HIs ita alterutrum confligentibas, Beatus ConfefTqr
Domini Richarivs jam majoris zcatis retinens
xpecam (iiuinis openbusin{i{lebac,,&eamaxime illi inerac
cuca, vt va(a diaboli^ anima^ fcilicec peccacoruiTL przri-
pieD^,ruo coqleiliD>o?)ino ai£gaaret;quocl xjuam pie fic
«liminfis^iter peregerit„iK>n ppAri^ iji^ Dpfpioi AiUjiot
idiftit Jante pfift docebw^ AdRegiifif)]»^ f^f^r
«^^H^9P^KiLTiri| doiensiejb toai^idej^^^
'coileao^ c^f^fffm. i|pb^^ ipfi TH£pDO]|wcoi/niteniOT
j^ugiainem firi^aoccu^t^ad.l^ttlbiaaim c^jflffim pugna*
trunis 5^ ic4.pK>dirioi|ie. ruorum captusi T,)|aoi4^ nnia^
BavNicflilWi disigit^r. : Queni^^4lla recepij^c,^!)^
Theodorico tnagjs fauebat y fuiiens Theodebe^tum fieri
jClericum j ulll c , ac p oft im p i c perimt fpcic. tlac i taque itj-
£oQ)ici .yidboria Thcodencus nimium etatus , Mecenilum
Trbcm rediit , ibiquc diuinitus pcrcuilui inter flagrantis
j^nis iocendia intcrijt. Brunichildis autem SiGiBEtiTv/*
Wium Theoderici iuifecit in rcgnum. At Clotharivs
memor Propheriaj B. Colvmbani fincsregni qui rusede-
bcbantur diriooi^cum vaiida m«DD capcat rccipere. Ad.
aecfo» qi^m cnm boftiiibas^nneis prof^deos Sigibe^v>^
«npfmiu & ipcerempcus.|.^aff ^utnqoe cum
•M«ia..fi^ canci. fniit, feps» ncca^
pmin ezecciciii.gyiando< monftrator \ poift ijniinaiiaiyfnm
candis^uornmal^eata miferabiliceryTcdignum crat, vita
|Mrin9mae.r Hjf ica geftis, Clotharius nemi^f obibncc fi^n»
trium regnoniro. ob|innic Monaidv^m ; qui- elaboraca
Majoribus dignic^pooto^ctof loriiBa&enu^ge/QS^
Tom.4. Hbb
426 Chronici CentuUnJls ^
quam prxcipuc illud memorabilc fuse potentix pofleris re-
liquit exemplum : qu6d rebellantibus aduerfum fe Saxo.
nibus, ita eos armis edomuit, vtomnes viriiisfexus eiu^
dem terra: incolas , qui gladij , quem tunc forte gerebar,
longitudinem exccffident, peremerit quippe vt juniori-
• irtjUi. bus tumoris aufum recordatio * vitalis lcu mortiferi gladij
amputaret. Huic fuit ex Berthetrvde Rcgina nlius,
nomine Dagobertvs , qui patn fuccederet mduftriadi-
gnus &moribus. Hic deniqueinannis pucrilibus pofitus,
traditus eft aGcnitore Venerabili Arnulpho,poftca Me-
tcnfium Epifcopo, vt eum fccundum fuam fapicntiam enu-
triret , ei que tramitem Chriftiana: religionis oftendercc, ac
ciuscuftos&bajuIuseflTct. Clotharius igiturjufta fuccef-
fionea Hludoguicoquartus viucns & incolumis filio fuo
Dagobcrto regnum fuum tradidit. Mortuoautcm Clo-
thario Dagobertvs totum patris fui Rcgnum fagaciter
accepit , & pacifice gubcrnauit , altcrum quodammodo
reprefentans SaJomonem.
CAPVT IV.
fpfo bitio Z^erbd DomtniKhmm de <vita S. Richarii *.
TEMPORiBys igitur gloriofiffimi Regis Francorum
Dagoberti, qui & fasculari potcftate prxclarus , &
Chriftiana Religione nobilis eftulfit : nam & Optimates
fuos dienitaribus exaltauic , 8c (eruos Dei hononbus exco-
Juic t plurima M onafteria i Sandis Patribus coeperunc con-
ftrui ) nec non mulci exlaico habitu viri Religiofi inuenci
Aint^ex quibus Richarivs quidam natus in villa Cen-
tula Prouinciz PonriuzvelutLucifer inter vmbras oriens
emicuit. Nontamnobilibusjuxcafxculum parcnribusor-
cus, quim moribus boneftus , & omni probicate deuotiffi-
mus,itavcinlai'ca vica quxdam prasfagia fucura: (andica-
tis gerercc.
VICX.
Digitized by Google
• «
' CAPVT V.
QVoD inprzfacionc monuimus,&ooncic1dein cmti-
monemus , vc nemo feiac incKgii^ , ii hxc Domini A U
bim verbft de rm Sme&SSai CMMan^ rhetoik^ U
perpinbdidA cmA iBcdweiiCis iMoifeftiofii ciMcleArc
tenomiis. Ecce coiiii vi&iir dUfle quM Dagoberd
teniporibiuSan^ ille omis fic : c6iii piofeft^ficri ooH
ponerit , vt ibb lempoi^ ynius Regis pauculo ^Mio re-
goantis homo nafceretur, adolerceret,cdaGaicnir,& ad
perfete lciied^ucis fafligiiini«yel deciepior mtis peme*
Ailiecieniain. Quid ergo, inauis , comndices auAori yit»
qiis? Non contradico, necaliudaftruo, fed idipfamquod
difertiffimus vir paucis & conncxis clocuruscft verbis elu*
cidarecupio. Deniqueaudi rdicit Dagobcrci tcniporibus
plurima Monaftcria ccxpific conftrui, ffc multos ex laico
habituviros Keligiolos inuentos fuiHe. Ac deindcfubjun-
git : Exquibus Ricliarius quidam. Animaducrte quia noa
dicit Dagoberti cempore efle nacos , fcd Rcligioios inuen-
tos,qibsyciqueolim ortos,& grandeuas tunc zutisne«
ccfllf liiiMiligas 5 aeci:>lidiccceie %ik»kai$fil$ Wi dMi
•iMlNliNrti^ gra-
<iri|lli iiiiiii ili iltoftwdMitta Sed^eteteaifims ciiii
jkHiam ini iiiiipii>di»art,ii|>lcBH»aiquoicic> nacos C\t
Mnifeihres. ProtiiiiMl t|IW|^l ^:,€mmA tao adquief*
4ini,teadraperiorareciirrens , rhetoric^intulic, &nimift
parce : Nacusin Vilb Cencida Proaiociae Ponciuq. Ac de«
namyelutadhucinquirenn,an ip(a eius natiuitas humilio-
irparentum profapia cxciceritrabfurde interroganri cum'
cdlggerationeindignationisintonatdicens. Velut Lucifes:
intervmbrasoriens cmicuit. Tum vcrb tanquam adhuc in-
£ft:cnti, nc fortc illa (plcndidifli^na natiuiras, & generis cla-
ricudo Sancli viri virturibus obfucric, vcquafi minus leliu-
miliauericqui cantum dc lacculoprxfumercpotuifrec: Do-
&or modeftusab hac te remouens cogitacione fatubricer
in£:rc;noQcaJxuiQbiiibus juxcaiitculum parentibusotcusy
Hhb li
428 Chronici CentuUnps i
quammoribushoneftus, & omni probitate deuotiflimus,
Tanquam diccns j ade6 in illo viguit excellens nobilitas, vc
qualisimervmbrasLucifer^talis&ipre fplendore generis
interpatriotashaberetur. At ne putes quod tantalangui-
nisnatus altitudine.cocledismilitixdifHcilius arma corn-
puerit,fcito ilium contempto generis fupercilio, tam hu«
militeracfummiiTediuinisparuiflemandatis, vt nobilitatis'
magnitudinem vicefit reiigionis magnitudo, &feruata in
omnibus dulcedine, totum vcndicaret honcdas, n:hii po(n«'
deret arrogantia.
His ita exiftentibus, aliquid de ipfis vitac eius tcmporibus
recenfcamus, videtur enim abfonum, vt Dagobcrti tcm-
poribus a:ftimetur efIeortus,cumille gcftorumcius ccx-
tus poftquam dicit quomod6 prxdicatione leruorum Dei
conuerfus (it, & poftconucrHonc qualiter conucrfatus iir,
ac poft abftinentiflimam conuerfationcm quo feruore ver-
bum Dei annuntiauerit ; vtque fandam commatrcm fuani
RiCHTRVDVM vifitans ,filium cius, fandum fcilicet Mav-
RONTVM benedixerit, atquead poftrcmum tentantem fe
hoftcmproftraueritjeuidcntcrcloccatipfum Regcm Da-
gobertum Sandifamaexcitatum, eundcm Dci virumvifi.
tafle, & benedidionis fuaj orationis grariam flagitaflfe. De-
RtJi*"Miz* niqueipfe,'cujusmod6 mentio incidit, B. Maurontus in
bajuiu». aulacjufdcm R.egismilitauit,& vtnobilis Rcgia; bullac,vel
figilhbajulus,quemvideliccc Chrifti Saccrdos Richarius
dudum infahtulum bapcifmate icgcneraucrat. Omnin6
igitur hjcc gcftorum tcnenda eft difcrerio , vt juuenem
hunc (ancla pra:dicacione cbnuertcrit Chaydocvs, fed
Dei Sacerdotertvjampenc decrcpitum inuifit Rcx Dago-
bcrtijs. QucConrmiaficeflc, ipforumgcftorum cuidcns ra-
rio manifeftat, fi tamen induftria legcnrium fagaci difcuriac
intcllc«5lu. Harc anticipando prarmifimus , vr commcnda.
ta tcmporum rarione caetcra jam fidcntius cxcquamur:
qux tamcn nos poft venerabilis Albinitacunda cloquiadi.
cerc prscfumpfiflc fraterna caritas benigne indulgeat.
Regioigiturhxc,quzbcati Patroniprotulitgcnituram,
aquarum concurfu hinc inde circumlita ncmonbus confi-
Uypafcuispecorum habiUima, criticei gramiais & ca:ce.
Di^itized by Google
fiue S, Richari^ , L i B. I. 429
rorom fcminum fertilitate vberrima,mercium & vedliga-
lium commeatibus quarftuofa, acris temperie faniflima ,
omni commoditati corporese iocunditatis (atis apta viris
prxtereAmilitiainciytis beIIico(avaIde& importuna. Ci-t
uitatibus licet careat, munitionum caftris exceptis , oppida
inftarvrbiumretinetopulenta. Hujus ergo patrisc 3- Ri-
cbarius indigena, cum nobilitate fpcndidi generis mqribus
pollebat honeftis, jam tunc futura: (anditatis gcrens prxfa-
giademonftrabat iri propolfto laicaliquod poftea fancflo-
rum operum exccutio declarauit.
CAPVT VI.
. . De aduentu (gf- pradtutione Sanihrum '
I^ibernenfium. '?
EO tempore aUo B. Richarij itiueiltUs infigni/nma;
nec dum facculari fchenlate cxuta, dfuinis iam ChTiftb
voien^e erat mandatis informanda. Quo vidclicet tempo^
ie SiciBE&TvsHex cum Regina Brunichildeftatutoapud
Mcttenfiumvrbem regni fui folio , Orientalem Frartciant
gubemabar. Cbntigic duos Sacerddtes fanditate floren^
tcs, & virtutum meritis fulgentci de Hyberniac partibus
Pontiuas perueniffcregiones. Prioris nbmen Chaydocus i
altcriusTiomeneo quodridu lingu^ barbaraejneptum vii
(um eft , a prioribds mutatum vocatur, & fcribitur Adria*
Nvs. IpfoautcnitcmporequoifH profriadeferentCs Chri-
ftum iecuti funt inultorum San^lorum examina produxiild
fciturHibertiiaiexqiiibus Beatusquoque CdLVMBA-NvS,
homo Scorici generis,ftoriiit ^ cuius^latidabih^s conuerfatio;
virtufque exiinia ,'totiu^ Galiiai \6cl refperftt. Fcrcur vcr6
qu6d cum ipfo illi quoque maria hbc properando tranf-
nmearunt. Quosad noftraloca ferimus diueirifTe: vnd^dc
ilia teimporum rario quam pauI6 fuperius iiotauimus, nia*
xime confirmatur : quia Cum noriGTimum fit omnibas B.
Columbanum Sigiberri Regis, & Brunicheldis conjugiS
eius tempore Franciam 'aduenifTe, neceflario creditur Bci-*
rifiunus K,ie]iaritis- foperioris Clotharij Kegis temporibus'
• Hhh iij
450 Chronici Centulenfis i
isatas fui(Ie,quem illi San^i viri diebus Sigifberti janf jlM^
ueni inuencrunt ^ qi:em tamen ficjuuenera dixerim, vtan^
m i I i bercas £c iiuittitriae rununa in iUo vigeasmhil admitcey
retjuuenile.
Sandi igftur Domini facerdotes in Centulo vico Terbunt
Dei prafdicare aggreffi, vc milites optimi prxliabantur bel-
la Chrifti Domini poftri : fed agreftes popuii talia audire
nonafiueri, nec ferentes quod in mente infeda nequicia
Diaboli rogabaoior noiiamcditari, zel^accenficmii Impet .
co irarlfuiorifqae a^edoicoiinnaelia«b hii eoaicdibos elis
foinare deliberaoc \ oec qobd k parte Oceaoi veri* fi>lis fpiff
cokrDomtnor eis mMterec perpendebaat , qoia fbrc^ adlM^
falolfieridigninonerant. Quod vbi bonae fpei Richanus
adhuc laicus comperit^femeripfum pro ferois Dei rebdi^r
kmi plebi obijcit, & ab ipfis idibus violenter , vt nobilem
£u erat , abftrahens, obfequijs intra domuni inducit. Vn-
de \ fagaci Ie<5tore Itquido poteft comprchendi , neminem
poftRegis dominium tuncin his partibus fuifte potcntio»
rem, quiad eruendos Dei (eruos tantam habuit autoritai
tem. Illositaque human^ tra^ftans obfecrat difcutnbcrej
menramponir,reficitcos & reficitur ipfc ; nam inter car.
nalium epularum fercula deuoti herogs fpirituales non ceC
fant rependeredapes. Nec mora Richarius^ propter quem
reoeri lucrandum cseleftis Domini» foos huc direxerac
iHmlftrbs, compundos io lacrymas lefbhiiturr flt joMi
tfai(Ml^criptura,juftomiopriocipio fiudlcic accoiitorrm^
nenafle jooeniii fadliiacelasecttr. Non, ioqoam, in pecra-
^i^bi arefcerec, oeqoe joxta fiam vbi concolcaretor , fc)
4 t<lkictibiiS comlederetor, femen verbi Delcectderat , fed
lo tellovem optimam ab ipfo vero Agricola incns inuifibiH'
tereitcultam, quz poftmodto> vcin/eqoencibos pacebir;;
centuplicatis frugibus foxuiKlata innumeros copiofa ferti-
litate ditauit. Abillo deniquetemporehabitum Rclig!«ittfs
fumens, in dies de virtute rn virtutem fcandere gemdjti;
Jamdidiprxterea viri Deipoft emcnfum virac pra^^nris
iludium, immortaliratisadcpti brauium,ca:Iicas ledes fuo
ingrefru exhilaranr, Centulenfem Ecclefiam le . . . funda-
um CQrporibusnobilic^yam veropenedirttcam omwit^
Digiti^ed by Google
fim S, Richaru , L i B. I. 431
nibusfuftcntaDtiverunitamenlicetDosjam eorum tranfi.
tum expIicuerimus,nouerit Ledor eos vfque dum ieaeT:
cerenc in ^liuiois opehbus Ceoculo deguiiTe.
CAPVT VH
Pi 4ufimt4te <vU£ SMtS^mi Rjlcharxx,
T^OiTVO^iYi' digreffiooibus , qoia diidaoiinis te*
I noiem oaxiado c»gic , jam loquatur pagioa quaHcer
f^RiduHiusddiicepsvtieiic. AtqutdioinoSpiriciMadiii
xepent^ mutatur ex omnibiis^abDegat lemetipfum quaiis
«nt^fuecaCyfobicd efficitur quod oonerac. Miradidonis
iiim,& qua: carnalishomo tolerarevix po{rec,ni{i ineo
ver^ Deus habitaret : tanta quippe aufteritate vim fibi.
metipfi inrogauit,&tam dura fecaftigatione conftrinxir,
vt qua:cunque ad humani corporis efum folcnt elTede-
ledabilia , omnimodis fpreueric. Ab ipfo enim conuerfio-
nis fuac principio ad vitsc vfque occafum non panem tririci,
non leuamen olei ,non efum leguminis ,non dico carniuni
vel pifcis , ied nec vioi » ilue alcerius coofeda: potionis gu.
ifaim Toqoam admifit: fed quiaearnts nuteriesabfqneerca
ibbiifterenequit , poft longa&diutoma jejunia panelior««
deaceo cineie commixco, £c aqua lacrymis temperaca, ft^
^m )ejunij$corpu(cularoremillabac:naro vc gniuiorem •
iibiimponeretieiuDiorum anritionem , non eftconrentos
iiordeo nmplici ( quodoimium afperriRUCooftacJeileiapo.
ris ) fedqoia cioerem fe procoplafti peccato cogncuerar,
hordeocioeres admifcebac: nec pura aqua ad forbendum
eifuithabilis, niftante eam lacrymis augmentaftet vber-
rimis^juges vigilias orapallida demonftrabant. Fidenter
loquar, eum perfecutionis temporeNeroniana velTraia-
na pro fide Chrifti non refugifle * tormenta, qui tantac at- ".'itjJmlS".
tritioni fe fubdidit voluntari^ : illorum fiquidem, qiii tunc ^^**^
temporis Chrifti nomen ncgare compellebantur , vix
feptimanas ipatium pailio occupabat , immi^ vix triduo
pf otelabaciv : luc ^uitem per iproUzuro vica; fpatium lon -
mm tnlit nttnyiiiim | fi quifque Fidelis irei nwricani
dijiiilicec ^sn^ ma^ eric « Dei ambre caiocni ^
Digitized by Gopgle
Ghronici CtntVLlenfis ^ "
airidua madatrone coocriutile.» pny Aie.g^ii^lj^
l\" • CAPVT VIII.
h .M ' - 'Dip ordiMaghne efus. ^ * ' *
HIs itaqi]^ Wiran
Deo pUceocem e?ciu|^W,,.digfip ikffyi^jsM^ miu
dpiitur, £c Apoftoikje prartioaiionis eiyffl^
fanKlhiinaraiTi oonfctus & Saccfdosefl»lar;f«<i^re to-
cumianais adibus Chriflo immacwUtlnni eihtb«cm,ipfe
quoque immaculatum ChriAi corpusintemcntismaikm
tradaretj& vt cui pracdicarionis deuocio inerat, honorisdi-
snitas non deelTet. Qucm honorem famulasDei roagoa
Eumihcateornauit,& veracaritateexcoluit, & veth Dei
prardicationeampliauit , atque velutbonus agricola fpinas
pcccatorumdeagroDoraini Euangelico vomcre eradicar
uit » & arida cprda fuperiiQ perpecuac falucis rore irrigauit.
Scd &.cliuinap|^^ieniia per.ei^ praodicatjonem in populo
BoofiiVHiifn plqrtmi fidd ie4Nr<Kremeota ^vn^k U (fMoi^
ioAm pnediavif Tir Dei KidwuriQK tiO^iidMbifi» hadlAU
cams; quia aupdofepfac#:aiiifc, eiten^plo oAnidii^ac »ic«i
viqcqiiaipeiijs iermofie inpiiAiBiiak^ tpfe pn^ prsbr
dtewricit. Quijiqiiid vec^ ei pQpulus. ii> <ftipen(^ prxdica««
tipois obtulic, omnia paviperibus diufdcv^MipMuic: lod^
giiamtoei deof^iiipaifr^reotis vitac cogitare^qui diut;.
tifsaBternar vitaraccipefeaohel^uit:ide6 oblaca abkoaiiQifK
tus diflribuit,vtpromi0afiDeoacciperet. Felixconmier-
cium.vc qui parua ac rrStfitoria hiUriter diffaribuerat, magna
& xccrna fceliciter eflet acceptiu-us. NamftudiofifTimus
ftjic paupenim confolator , pcrcgrinorum fulccpcor, vj^
duarum dcfFeniur , pupillorum &: orphanonim parL^r, ica
Ycniriiiic dc eo Sanctulimi lob tellimonium d>ci pofiic:
Oculmi fiti MC9.y Qt ciMwd» , fater •rphdgm \ ^ c^mfum
imqiiriqfirfiiM em) cpnftpjBbaot, quc^ laemitlmfmt^
MUBia.ixiedeliflkAiaGnMUiaaii fittiiiM^J.tfi^ii^MftMilk
Oigitized by Coogli
pue S. , Li k I. 45;
hAaxi MunttcaBcb fadoCnids%iiodidodct&sIain«ii
ocolonmi doqabar) & paralycicos Tircuce precum, Ocina.
nasimpofictoDeerigebac. DaBmooia de ooieflis corpori-
bos Dunc prece a d Deum fufa , nunc fbto impcrioeijciebac,
per&pe verd foUMprseienriii fbgauif .
CAPVT IX.
D# msrsmlo Lepro/ortm.
NEc leprofos vel elephanticos exhorruit , fed qoafi
fratres amplexabatur, balneifque eorum membra
fauciafouebat, eadcmque poft ipfos ingrediebacur. Vndc
& pro tam inaudita humilitate, pietatcque ineffabili, con.
tingebac maenum & inaudicum miraculum : quia cum caD«
tum felwmiuarec vc aauis Teneni cabo infe^ proprium
corpus diloerec, non iblikm iofe malam in h non crahebac »
ied & ipn leprofi qoi dudom loci Iberanc dinina mano me-
deote;&Sandi mericoeidgeoce, omiii malo ftacim cmmK
dabiu»Dr.Propliecid6fmonisaec(brdasaadicosfQicti^^ 4f&^.ifr7&
Ml vsgJiJ^ve ifitrHki in dtmttm tuam , finditm vifiimtiitH
tuis cooperi: f!r camem taamne deffexeris» Nec fblum cama*
Ji refedione ad (e yeniences fouebaCyied edamipiritali
latio fanda: przdicationis reficere non ceflauit, £c Hcuc
miferorum idoneus vbique fuit confoktor , ita fliperborum
durus caftigatoreflenon timuitrhos piecatis clcmentiaele-
uabat j illos feuera: inuedionis cenfura deprimebat: nec
terren.-cpoteftatisiramforis metuebac, quem timorinte-
rius diuinse potentia: totum corroborabat jparui pendens
diuitum minas , vc pracco vericatis exifteret. Necfuicarun-
do venco agicaca , vc eum aura humana? laudis vel decra Aio.
niscommouerec, (edio arce folida: vericacis coniidens, ab
lnKnano^ofe fecoadam Apoftotom iudicari Coocemp^»
Viam Regiam iocedens, necidexcris propter cerrbres po.
cenciom , nec i finiftris proprer Uandicias adulaocium de-
dinaoic : .quapropter magcam plebem Domino Oeo iiio
iohacPonrioaprouinda acquiiioic,6c fibi honorempeB*
pectioro promeruic.
Tom.4« li^
Digitized by Google
4)4 Chmci CeniuUn/iSf
CAPVT X.
Di mjfirdtioige eita erga, captmos : ^ quod
BriuMism petierif.
VN D E populus cernens eius religiofam in Chrifto
deuorionem, coepit eum attentiiis honorare,& mul-
ta ei pro eleemofynarum largitione offerre,qu2 iilej vt
erac Dei & proximorum diledioneplenus, omnia inpau-
perum largituseftiblaua, maximeque in capduorum ex-
pendic redempdonein. Namali^ occultis diabolicafraii.
de peccatoram nnciilis obligitos per (edolae praBdicatkmjg
hoRamenta (blnebat» alios teculari capduinte oppfdK»
per peomic laigiooD^ ledemic i vc ilU ipiritiialiief abfi>ltt-
cijocuiidaieQtiiriDomioo,6cifttcarnaii feniitute libm-
ciconuerceieoraradDeam: 6ciiod iblikm in his regiom^
bos Galliarum per pietatis opera, vel per prxdicacionis lu..
mina, praedidusvirDei Ricnarius claruse£bl(it»ied nlik
cifer aequoreos oceani campos tranfiliens, prxco diumt
luminis nodumas fuo exortu difcunc vmbrasj fic ille ia
vlcramarinas Bntannix regiones ad expellendas ignoran-
ti*e tenebras lumen veritatis fuo fparficaduentu j fciiicct vc
ficutiniftisregionibus,fic&in illisalios a feruitutediabo-
lica,aIiosdcapduicate carnali liberaret, illis verbum Dei
infudit , iftis charicacis predum impendic , vc pro cempora*
li redempdone apccrpam accepiiTenc iibercacem. •
CAPVT XL
De tduentu eiue in Sigemtdem,& mirdculo niuis^
' Xt AT igicurvilla io pago PonriuoSigecrudisToea-
j ta, in qua kepe didus,imm6 (emper dicendus venenu
uEsPacer Ricbariu^cooiueiiecac maoiiaDis. babcre hofpi-
riumcikmxquoreosoceani transfretare campos ftudereC{
partim fiIunferxincuri^benspra:dicadoniregionis Brican*
nica: , partim edam captiuorum ftudcns redempdoni. Erac
auceiDipiiusviilacdommanomine SiGfiTjivDis^ i qua vi.
Digitized by Goo<?Ie
Jlue S. Richar^t Lib. I. 43 s
delicet ipfum pracdium nomcii accepic. Veriim quid fa-
dtum fic ciim ad hanc Beacus Domini Confeflbr quadam
vice venifTcc, calamus perftringac. Contigic hiemali ccm-
porede Bricannia redeuncem San^flumillo Richarium ad-
uencafle , eumque ibi poflcum cum his quos redempcos de-
ducebacnoxilla oppreflic: dSenacrice igicur jam dicla le
fuofque Beacus holpidorecipi popofcic j cui illa hanc mu-
nificentiam omnino denegauic : nccdum quippe plenc
fciens cujus vircutis vel merici eflec, & vc fercur , quodam
fmifl:ro rumoreada, ejus precacafecileconcempfic. Igitur
virDei cum domicihum fibi quemquam nolle imperriri
prjcuidiflec , eumque aliorfum progredi hora ipfa vecarec ,
cum redempcis fuis, quorum cum ingencem curmam fecuni
habebac , ejufdem vicificum peragrauic, inuenicque fofla-
tum magnura in quo homines non pauci poceranc clancuI6
congregari. In hoc icaque cum fuis feceflic , coriufque no-,
dis Ipacium inibi peregic. Sed quid Deo fapienrius? ad hoc
cerce mulier non eft permifla ei pracbere vnius nodlis hofpi -
tium , vc diuina operario acciperec locum j cognitoque
quanri apudDeum eflec merici^non folum domum,ied
iomneei contraderecpracdium. Node igicur eadem cum
San<5lus fuique in foflaco cubicarenc , cancam e nubibus
concigic defluere niuium magnicudinem , vc omnis pa-
tria vix ferre quiueric illius denfitacem j operta omnia & in
fubicum candorem vniuerfa mucaca func,(blum illud fof-
laci fparium , quo Sandus cum fuis cenebacur , nix non in-
uafic , & qux vel geftu vencorum , vel fua fubrilicace eriam
incerna ce<^lorum penecrac,ab eiusinjuria fefe concinuic,
qui hominum caren$ domieilio fuperna proce<flione cege-
bacur. Mane fado habicatores loci exurgunc, & vel fibi
vel pecoribus fuis per medias niues viam fecare coguncur
fole lucence dum omnia per^dencur , inuenicur fandus
Pacer Richariusaquisniuium remanfifleincadus:quofado
omnes obftupefcunt,admirancur,& ver^ hunc,qui cali-
ter fic defenfus, Dei culcorem & amicum prsdicanc. Hanc
landi viri erga Deum poflibilicacem , vc illa nobilis femina
aure cordis percepic , nofpirium fe negafle nimium percre-
muic , & in tanto caritaris glutmo deinceps eum dilexit , vc
J J 1 JJ
4%6 Cbmici Ccmulenfis ,
ipiimidvil]ainperpetii6 traderethabeDdam. Ver^ mlra.'.
bilis Deus in San^s (iiis, vere Hdelis in promiiOS) ipfe fide.
lem famulum humano femcl auxilio deditucum non defe-
ruitj fedvbi adhoram non permiHt habere manfiftncn^
fecic percipere ex toco heredicatem.
CAPVT XII.
Di finti p€f ordtioMim ims inibiproduSo:
DV M icaque B. Richarins pro ccdefiis patria: palnu
inilicarem adhuc duceiet vitam tn lerris , in prauiido
pnedioi hoipidam &pe habebat apud merooiatam Dd an*
cillam ) dto (cilicet Bricamiiam pe^eret , yel inde ad pro* .
pria repedaret: qcuectim in magnanmiliaritate apnd eum
naberenir, vtpote 01)115 vitam in Dei opere coDfpiciebac
^doam ,pet9teum« vt fuis iactis predbuis apnd Omni*.
potenrisclementiamobcineret^quacenus dicari mererecur
inaqux largicione ( eracenimibi valdeneceflarid) qua pre-
ceeiuscoadusorauiti poftorationemautem fuum in ter-
ram baculum fixit,atque mox fons erupit, qui vfque in
prxfens ibi perdurat,illud exhibens ad quod orationibus
lerui Dei pnmitus enicuit i qui cum nulla ficcitate vnquam
fluere deunac,nunquani ramen eiufdcm vici rura tranfgre-
ditur, fedhicnafcens, poil parcum curfumillic deficiens
annullacur. Mulca de fonce & de villa dici poceranc, fed ea
onoittimus ^ vt adalia cidiis expediamur.
CAPVT XIIL
Di Propbetia. eius,
S£ D inter tot 5c tanta miracula ,qu£ per fuum homi*
nem Chndus Dominua^ciefaat «ctiam Spiritus iao-
€d , qui vere efl omnium arrifex , omnia profpiciens , tanta
eum fupplcuit gratia,vc non fola fic^na fanitatum , fed 6c
denuntiationes rerum futurarum ciHcaciter confequere-
tur j quodin fequentiiiquebicexemplo. Cum causapra:-
dicationis iri Britannia diutiusmoraretur, fubito fancli Spi-
ricus a^acuvemc iUi in niencem aliquosfuijurisfubferui.
Oigitized by
fiue S, Richarij 9 Li b. I. 437*
tutercliquine in Gallia; quo doloreperculfus dixitad fuos,
iieu ! noftros fub fcruitute diminmus in patria dum huc
alios iibcrare venimus , maxime quu fcio citb eos eiTe mo-
rituros : fcd ite feAluancer , oauem conicendite , & eos
ftcite ingenuos sphufquiminomDtiir. lUi haiid fegnitet
pr«cceptuiii fectto patemtisn patriam veDenint,pnedido$
leriios viri Dei ^os & incolaiiies inuenemnt » cofque ve-
lad jufli ftint, mann initcentes ^xenmt ingenuos : qui non
poft multum tempoiis, ficot vir Sanclus prxdixerat, de«
lundi funt. Oquanta clementia efl Dei Ciirifti , qui Fa*
mulo (uo pietatisafFe&um inferuit , & fiiiuramierttocam
etus mortem o(lendit,quatenus illi mifericordjas merces
de fuis non periflet , & illos morientes feruitutis jucum non
grauafTcc ? Ex eo tempore nemincm fui jurisfub leruitutis
iugo retinerc voluit ,fed omnes vbique ad fe pertinentes
libertatc propria perdonauit, ne in proprios duriorfort^
vidcrctur , qui in alicnos mitiflimus apparere gcfticbat , &
y t merccdc quam ez alijs congregauit^ de fuis accumularet.
DeeftCApvT xnr. '
Capvt xtr. /
De conJhuSiione dnmlinfis tXonAfieriJ.
PpsTQVAM fligatis ignorantiac ac erromm tenebrls
rouliasDeifamuitts Richarius Chrifli nomine reple.
verat regiones , & Paganos conuer fos inmtmeros fanda fi»
de^plerofqueautem Monadica Rcligioneinftmxerar,poft
locatas Ecclcfias, &Ciericos dclcgatos, cum fentiret fe
non pode amplius prxuaiere ad circuicioncm prxdicacio-
nis , permancret tamen in eo infetigata volunras fandx
exercitationis, folo natiuo, & paternx hxreuicaci, quam
noftrates alodium vcl patrimonium vocanc, fc fe concu-
lit y quod rcliquum crac virx ibidem in Dei leruicio tranfa-
durus. Hancdenique poilii^irionem Chrifto fecum dudum
obtuleiat, monailcriwnquein patemo iblo conftruxerat,
vtibi ipfelnerac tnundo piocreatas, ibi multos per Dei
gratiam geoeraret.Sc inloco (iuc natiuitatis procreareo*
1 1 1 ig
4J8 Chromci Centulenjis ,
tur filij fuperna: hereditatis. Qui locus, Deo conferuante,
clarusadhucin villa Cencula permanet •, & Chrifto Do-
mino famulancium haclenus turbam retentar. Igiturcum
hoc perfecilTet , prout fancbflima: ejus voluntari compla-
cuit , qua: non amplitudinem a:dihciorum , aut vetufta-
• «iiu. tem * tedorum , fed falutem animarum , & fanditatem
laieni. quxrcbat morum honeftorum , ex prouincialibus aliquos,
exhisquosredemptosfecerac hbcros, qui fcilicet (an-
^itatemcjus ceriius xmulabantur, inibi Fratres colloca-
uit i quorum vitas difcutiens ,morefque corripiens,deimis
adaJta,de terrenisadcceleftia,plus exemplo quam verba
tendere perdocebat prxfidcndo eis jure Abbatis. Multi
quoque nobilium Francifcorum ejus adhxrentcs bonitati,
femitas vitx jugitcr carpebant : ipfe vcro difcipulorum
mentesccelcflibus intentas &mundo fuperiores efleper-
pcndens gaudebat , & feipfum ad altiora extendens in-
4t. », hianter dicebat : Sntuit anima mca ad Deum fomem viuum:
quando veniam ^ apparebo ante faciem Dei / Et iterum;
f/^i. 1«. ij. £yf autem cum iufiitia apparebo confpefhi tuo j fatiabor dum
Apparuerit gloria tua. Sandio enim fe femper Spiritu illu-
ftrante, & gratia Chrifti cooperante , tanto fe ardentius
fcruituti Efei fubegilf quanto viciniorem fibi diem remu-
iierationis efTe prarfcnfit. Nam (cipfum quotidianisjejunijs
maccrauit , fnortificatione carnis conftrinxit , vigilijs affli -
xic , orationibus muniuit,caritate confirmauit, fpe r^bo-
rauit, fide armauit ^ nuIH malum pro malo reddens , nuUius
adulator,neminem contempfit, vtviam veritatis priorjpfe
incederet, qiiamca:terispra:dicando monftrauerar. Sicvir
Dei galea falutis indutus , & gladio verbi Dei accin(5tus , 8c
' Jorica juftitiac vndique circumdatus,& fcuto fidei armatus,
calciatufque in prarparationeEuangelij pacis,proceinc in
prxlium contranoftem antiquum ,omnia tela eius ignita
fbrtiffimo fidei vmbone repeiIens,quotidianifque trium-
phis fpolia magna vido nofte reportauit in Ecclefianri
Chrifti j tam metucndus humani generis inimico , quam
humano generi perneceflarius, vtpotequi non fuamcan-
tum,fedmultorum qu^fiuit falutemj ideojuftum eft,vc
multorum ore in Chrifto laudetur^mulcorum per Chri^
fiu$ S. Ridjarij^ L i b. I. 439
iboifeclempcoretaiitiisqiuppcillud ad colligendas Deo
aaiiiiaslmoraccenderat , vciicMonaAerio przeiTet qiuu
tenusper Ecclefias , per caftra, pcrvicos, per fingulorum
quoqueFidelium domos circumquaque difcurrcret,& Cor-
da audienduro ad amorempacriae coeleftis accenderec.
CAPVT XV r.
Di fimSU HRiCTRyDE eommdiri ims,
QViED A M illuftris matrona nonune Hhict&vdis,
nunc ccelefti iede beata , aiiquando &a&o Abban
iuom defttnaueiat filium npmiae MAya.oNTVM, quem
ipleiatidosBaptifmatis vndadiluensCbrifti caucerio no-
tauic. Atcumpoeridemjam renacus matri edec reddicus,
nialigni fpiritus tencacio accidic viro Dei cali occafione.
Vifitauicenim equitando jamdidamDeodeuocamfccmi*
nam Hri(Skrudem , & iam pofl dulces vicz coeleftisepulas,
& poft colloquia faluDriaJpfe virDei ciim afceofb cquo
ad propria remeare difporuiflet , matrona pra^dida juxca
morem equitantis veftigia pariter fecura eft , habens m vL
nis filiolum fuum , vt paruulus quoque benedidione homi-
nis Dei roboraretur , quem ipfe , vt pauI6 ante infinuatum
cft, facro baptifmate Deo regenerauit ; acceptoque in-
fance eques venerandus , feu ad benedicendum , feu ad
deofcuiaodum , antiquus hoftis omsibus bonis inimicus,
qui U fimdi viri glorixac virturi , & iandbs iltios pneri reli-
fiofitarifutorae innidebat|immifit equoferodntem , qui
ucill4cquedentibusfrendens,pedibuscalcitrans,&toto
corporeiofiuiiens,incon(beto impetopercampumdifcur-
tere coepit. Quodpaoidacemens mater oculos auerrit , nc'
morientemfiiiiim videret , quem (eruus Dei fafuienre equo
manu tenebattfiunula ver6 pro morte pueri , vel cafu virt
Dei,ftrepere,plangere, cjularenon deftititrfed dextera
Chrifti,qua: Petrum trepidanrem leuauic ne mergerecur
in vndis , puerum cadencem fubleuauic nc allideretur in
terris: nam oratione a famulo Dei fada,puer incolumis
quafi auicula peruenit ad terram,& equus redditus cft man-
fuecudini (ux , & macer quidcm filium fuum c ccrra faoum
44^ Chromci CentulenfiSy
&rideneem fufcepitin vlnas: ipfe tamen Sacerdos Dci noo
equo itcr agere, fed afcllo manfuetiflimo exeo temporc
voluic: nempc memor Dominum Chriftum,dum ad re-
demptioncm properarethumanigeneris,afello iter egifle
non equo. Sic ipfc deinccps cum propter falutiferam prjc-
dicationem per muica quotidie fcftinaret loca , afellum fibt
porticorem Itifficere jiKiicauic. Sic , Deo miienuice, tai*
tatiomali^hoftisiUi ver&eftin Iattdblioiiofeiii,&ftipef^
bia equietfiida efthumilitatis magiftra.
CAPVT XVII,
De (fco iUumlnAto,
AL T E I i£ litori aquam traanre volens quodam tem-
pore Kymbz aduentam opperiens iniidebac , ci!im
ccce Pontiuenfis indigcna homo carcus , qui tanto cum re-
Jiquis conrribulibus patrono gIoriabatur,inibi illum inorari
comperiens, alienis obtutibus dedudus occurrit , & cariili-
mum Patrem patriacque Dominum infinitis clamoribus
exaggerans,Iumenproprium fibi donari pofcebat : Cujus
neceilicati vir fan^lus mifericordifTimoj vt lemper fiiic, cor-
ile compaciens , eum ad (e propius acciuic,quo appiicatO'
digiKiis labris iicraciffimis appofuic, ind^que totlens fidi*
aamorbori ocolos leiitm€,ttttimque Dominieum exem-
plum virtttseademptolecuca,dia obicuracum laminatnm
fcddidic: qnolocoyilla &Eccle(ia permanec,quxobeius
anooremDomnusRicfaariusdiciCttr. Nullaatttemvnquam
andquitas abolere potuit ab ore pofterorum , quin quo.
tidie referant Patriorx noftrates inter alia magna miracula^
qu6d ci^ ifdem Beatiflimus Paftor in locis Britanniae
capciuorum ftuderet redempcioni , Ci quando accidiflec
tardii^is haberi vehiculum , quo in redeundotranfmcandus
elTet Alteiae vel Quantix fluuius, abfque aliquo humana:
opisadminiculo eundem pedibus nonhumedis tranfifretr
verum nos non omnes Fidelium relatas eloquijs (andi Dei
virtutcs referre lufcepimus, proindead certiora veniamus,
quic fagax prifcorum induftria altiori confilio imitanda vitar
eius libello inferuic : c^uocumquc enim icer agebac , auc
Pialmi
Digitized by Google
fiue S, Richar^» LiB. I. 441
PAifiilexoreeiiitreronabant , aatiUatispfxdiGitioaudie-
h$XfU$ii€CUiuam Ci Chriffaim femper przdicAretiu lingua,
qtiemrempergerebatiiicorde^per quem pius confolator
miferisfuit, £cdurus inuedorpotenabus,ilioruminopiam
dementi miferatione releiian&,iibmii&itipeibtam rcoexa
cailigacione rephmens. * .
CAPVT XVIII.
TAiiT.o'iiTM igiWbooQnim ftinftiioiilaniit ^td
Ijeovoknte.qui glorificuices (eglQiifictt, coDifbtt
piit0fiiutiiMs:i«idiiiiiveiiif ado«boirasff^ierfit,iiittiii>
moi vtipfiif Ot»timates R egnt ficProceres ndn Jateieti Reu
• gemqiioqne ipfom DagoMrcoin ad viiendum eum inlia
opinio prouocaret. Nam qiiodam teropore ipfe Rez po*
tenciifimus Dagobertvs ,.xogaDte viro IUudri Gisle-
MARo , Pontiuas deuenit in partes virum Dei vifitare , & vt
^pfum lacro.randiseiusorationibus commendaret.quem
jplc famulus Dei vcrumoue & fanditatis fua! benedi^one
roborauit , & Sacerdotali audoritate libera voce caftiga-
nit ; denuntians ei ne in fzculari fuperbiret potentia , ne in
fuginuisfperarecdiuitijs ,nevanis adulantium excollerecur
rnmonbus, necaduds gauderec lionohbus ^ fed magis Det
tWeret poteotiam , & ImineDfiim iUitis kiidaret gloiiam y
hiiPMnam potenriani vel gioriam imnam patafet,qD«|]i*
felot vokuitti ▼mbm recedit,ft velat ^oma fiipet
aqoem «eotcKtentatkmis fiance eoaacftit : 9c boc magis
lintendocogicarec, quia PHiiatsfntmift§muntapMtien' ^'^-r*
mri £c , Cui plus datwr , fks exifffr db f : & qui yix fiiffi« im$. tt,^
m profe folo-iatiooemreddereDco in diejiididj,qiio«
»006 fapporcare poteric rationem reddere pro tanhs miL.
libus populi Cibi commifn : idcirco quifque magis timere
poteft * prxefle qudm fubelTe j quia qui rubeft , pro fe /.«d^iBfc-
(blorationem reddetDeo j qui autempraseft, pro omni-
bus erit redditurus qui fub eius funt poteftateconftituti.
Qua caftigatione Rcx , vt fuit (apiens , benign^ fufcepta,
congaud^ofque eius libcra. vehcatis fiducia , Sacerdocem^
. Tom. 4. Hkk.
Digitized by Google
442 ^ Chnmici Centuknfis l
Chdfti ieciim ad conuiuia yeniicfiogauic QhnS&tttHt
fonacus ezemplo fscuiaiiimi aoa nipueiis oemDuia ,
pnedicationis nandfceretur occanonem venic cum Rege
ad menfam j tot^que die illa &: node incer epulas Ixtitiic*
verbiDeidapcsfalutiferas conuiuis fuis miniftrauit: cuius
conflantia morum, & inflantia pra:dicationis prxfatus Rex
deledatus , ccepic eum animo amare,& honore profequi
intantumjVtcaipfadiealiquid dc ccnfufuo adluminaria
domus Dei ei cundonarec. Delegauit autem ei , prius fa-
cinorum fuorum confefliooeprsemifla , Scabfolutioneper-
cepca , cerritoijmi qnoddaiii ya pago Ponthio , quo
dciir Cainptaia^TbiliabenciirnluB cres,ex ctdieSaada
viro, & poft eius cranficnm CencnioCoenobio Jiodi^ii^
feruiences : qnariiiii primavocaeQr AlcailUris, fecanda Re»
l)eUis.nioas,cerctaVaIerias. ' -
CAP VT XIX.
pe ordiM^tione O c i o a l d i zyihbms : (g^ .
SAnBui eremum petieriu
EX I N D £ famulus Dei , qui ab hominibus veneraba-
tur , homines fugere meditabatur , vt honores.tcm-
porales declinando ,koiiores acdperet perpetuos. £xeiii*
plaifei nempe Rc|Kiai qaaraniqiie digpittcnm Prinoipes
tinicances,San6^ viri benedidionibwcercadm peifra
tendebanc. Quod ip(e cceleftibos ian^am inleri aipiens
&C molefte ferens,ne cancis bonomcorum mAm obfe-
quijs vlteriusaiiii^cecnr,erefnam cupiuic » qnacenus fott
0e&liberius vacaret , & contempladuos carperecfrudus,
qui in adualibus haud fegniter defudabar. Veri^m quia
Eccleda in Centuloexftrudla abfque Abbatenec debebac
efle nec poterat , hoc officio fe fe exonerans , vnum e difci-
pulis perfeda: ac probac^ ran(f^itatis,nomine Ocioaldvm,
jamclidoCaEnobioprxfecic Abbacem. Quo perado di-
uinis fe fe ex integro contulit cheorijs,eremiticam pecijt
vitamqua fecretiijs fola cceleftia mente rimaretur , & to-
jcum fe m Dco faat^ificarec , d quopoft modicum ecac fufdu
Digitized by Google
fme S, Richarij y Lib. I. 445
f>Iendus. Cui Giselmarvs vir illuftcr , & Chriftianac re-
igionis deuotu. imator , fimul & Mavrontts (ancla:
Hridrudis filius,qui ob infignem nobilitatem apudRc-
•gem Dagobertum plurimiim poterat , & tunc terra-
rum vel filuarum ad Regem pertinentium difpofitor &
cuftos habebatur , prxbuerunt locum manendi in filua
Chri(ciacenfi , in loco qui nunc Foreftis-Cella dici-
tur,diftaas aCcntula X.pafiuum millibus, vbi vidclicec
per ante ada fa:cula nemo habitauerat: in eodem vero loco
fub honore noftrae Dominae fandac M a r i iC , Chrifto
Monafterium conftruerc inchoauit. Scire autcm volumus
ledorem , qu6d ipfe dc quo loquimur Maurontus poftea
pompa 'xculari & habitu calcato Monachus , Monacho-
rumquePaterfacluseft,&nunc fanda: vitx merito coc-
leftifungiturfocietate: necenim caflari poterat illa facro-
fanda magni Patris Richarij benedidio , qua fucrac du-
dum puerinterceffione matris potitus.
CAPVT XX.
t.
■ QuA mAcerationc corpui proprium in ermo
contriuerit,
MAgnvs itaquc ConfefTor Dei &eximiusPaterRu
charius,cum folo comilicone nomine Sygobardo,
apiccnobilicatisfulgido , prarfatam habitationem ingreilus
eftparuotantum ruguhunculo vilifiimo opere iado con-
tencus , vchabicacio vitx cougruerec , fuperBuum sftiman^
£ecuhconcempcoremaIiquidfaeculi diuiciarum videri ha-
bere. Ac inibi canca fe morcificadone camis conftrinxic,
tanca jejuniorum & vigiliarum aifiduicate macerauic , vt
yix ofia arefcencia diffipatis jun(fluris adhacferent'.& cre-
HiCDcia baculoregence veftigia difHcilc mouebac,ac mence
fasculo major fola cccleftia fempcr cogicabac : quant^imque
mundo alienus , tantum Deo proximus : illum quoeidie
Tincens in eremo i quo Adam olim vidus eft-in Paradifo :
fuper afpidem & bafilifi:um ambulans , capuc quotidie an-
tiqui concerebacferpentis : cemporalia cunda contemnensj
Kkk ij
444 Chronici Centtdenfis ;
2terna fola fufpirans , atque per auguflam viam qux duclt
ad vitamiterfuumailiduismuniuic orationibus. Nec clau-
fatameneremianguflijslucis columna laterepotuic,quin
magnis fuifiilgoris radijslong^ latcfque innotuit : quapro-
f)ter vndique ad hominem Dei cxci , furdi , muti , claudf,
eprod , paralytici , feu cundis inHrmitacibus fatigati ibanc,
vel portabantur,quosfandarummedicinis oracionum ia-
nabac, omn^fquead fe quocunque morbo afBidos venien-
ces, vel criflici<e cujuilibec rancore angudiacos , fanos &
hilares ad propria remearc fociebac. Nec mirum fi Deo
carushomo abhominibus frequencabacur , cilim ipfaquo-
queanimalia omni racionc carencia ad obfeqaendum Dei
feruo prompcinima forenc. Denique H quando , quod in-
frcquens crac ,concigiflet eum neceflitaci corporea: quid-
piam comedcndoconcurrere,illx aues,quaru mulciplicica-
ce nemora replebancur , ica intrepide ance illius ora defccn-
debanc,8c genuculis eius vel fcapulis inHdebanc, vc non in .
fenfacaanimalia , fed canquam Hlios affeduosc pacri inhx-
rencesipfa rei qualicace putares. PorrigebancurcisSandi
viri manibusaliqux micx , & quar pro fui duritia,vel aufte-
ritace hominum vfui eflfent inhabilcs , ipfis auibus nunc
voce , nunc pennis adulantibus graciiTimae fieri vidcbantur.
CAPVT XXI. r
De trnnfitH eius ad Chrifium.
AcTENvs dumde San£b vita agerecur, fe hilarem
animus geflicbac , &quafi de viuence Pacrono gau-
, ciim quae viucns fecifTcc narrabac : hadenus un«
quam profperis nauigabamus vcncis , & dilcdi Pacris gc(la
le^bione placida percurrendo , quafi dulce nobis celeuma
canere videbamur : ac nunc anima quid eligis i concicefccs^
an jufti mortem narrabis ? fcd ne dicasmorccm qux Sando
fedcnacalcm. Namquando mundo morcuus , cunc Chri«
ftoeft in coclis vcr^ nacus. Miferum eft locamorcis vlcr6
amare, & pofl experta (alcem pcricula porcumnoUcvide-
re. Simul & Parri congaudere debes , qui naufragio mundi
(aluatuSjfirma fede cum Chrifto viuens gaudec^aurcatus.
fiue S. Richarij , L i B. I. 445
Firmaj inquam , quia coeiefti j firma,quia arterna ^ firma,
quia nullis hoftium incurfibus auferenda. Cordis igitur .
dolore lacrymarum vbercate digefto Patris non mortem,
fed tranfitum dicamus-, qui idcirc6 verb beatus eft,quia
mundum conteronenshunctranfitum femperambiuit. Scd
jam frontem foluamus,quo Patris gloria hbere nuntietur.
Prsefciens ergo diem aduocationis fu^, qua foelicitatem
diu defideratam accepturus erat,& fcmper adjungi Deo
quem femper amabat , vocauit ad fe pracfatum Sygobar-
dum commihtonem fuum dicens : Scio, Fili mi, fcio, qubd
finis meus non tardat,&Regem meum quem diucupiui
citius videbo : 8c vtinam tam propitium mihi feruo fuo,
quAm defiderabilem San^^is fuis. Scd tu fih prarpara vafcu-
lum corpufculo meo quo condatur , non fuperfluo ftudio,
fed neceflario vfu ^ vt iliic fcruetur in illum diem , quo cor-
ruptela ha:c vertatur in incorruptioncm , & mortale hoc
induaturimmortalitatem. Etparatcomni diligentia,Fili,
vtdumdies illa quzmihi mod6 appropinquat,tibi quo-
quc aduencric,paratum te inueniat. Egovero vado viam
totius raundi,tantum mihi mifericorsntSaluatormundi,
&meraod6 defendat ab hofte,qui me olim redcmit ab
hofte j &quem prjcrentisvitxhabuiconfolatoremjXtemx
vitx mihi inueniam largitorem. Ha:c difcipulus a Patre
audicns lacrymis perfulus tandem prxcepta fecutus , li-
gnum inuenicns fidic , cauauic , & corpori Patris coaptauir,
& fletu opus rigauit quod fecic j & pene prius lacry mis im-
plens amaris , quihi paternis membris : aptatumquc vt po-
tuit farcofagura inlocoaPatrepra:finitocompofuic. Incc-
rimdum triftia Patri filius pararet obfequia, validior Pa-
trem coquebatinfirmitas, &:infrigidocorpufculo vix ha-
licus rcmanferat cxtrcmus, ncc tamen ab orationis cefla-
uitofficio, veldiuinac laudis obfequiOiEt dum falutifero
corporis Chrifti & fanguinis viatico fuum icer muniifltt,
incer graciarum adiones , & verba orationis , v i. Kalendas
Maij fpiritum emifit , pofitufquc eft in fcpulcrum a difci-
pulo , vbi ipfc prarceperat.
Kkk iij
446 ' Chronici CentuUnpit
CAPVT XXII.
glwU iim caUtis Sygobardo oftntfi,
^ £ D mirum didiu , incer exequias paternas fubito difci-
^pulus fbpore oppreiluSjvidicin vifuquafi raptuse^Tec
iofliuam fplcndldiflttiMMP, oamique dccoie puklienimaiDi
Qimiofblis luce doriofem , in qua^B. Ricliuiinii praBclaio
HcliUari ▼ultn vidic habiaiatem , fibiqoe diccntem : Ecce^
IFiaier Sygobarde , qualem maniionem pnepamoic mihi
Denspro^quamhabuiiQtena pulcherrimam in codo;
pfo contempdbili glorioiam , pro obicuia lucidiiCmam , Se
pco6iraoiaomDimauitace reniceotem. ( £oimver6,quod
pnBtereundum non ed , inter alia qua; in femec conficiebac
cormenca , & hunc quoquefandm Dei (Ibi ingerebac cru.
ciatum fi aliquandoaJgeret.abijciebaturfocusj fi calentes
aura: haberentur,adhoc adhibebatur vt non calefacerec^
fedviridilignoinftrudus vtobtutus fiimo repJerer.) EJt
pergifcens itaque Difdpuluslztioropus exequiarum per'<
fecic , Deo prouidente, vc filius conlolarecur, tc Patris glo<i>
lia monlbaiecur ;coadic4fque eft^vt praBdiD, miles ChriAi
irbi Ao Reri BMHiw^ niifiHMif^ -
C APVT XXIIi. •
T>e TransUtioni corporis tins in Centukm,
T) £ ATVS inqae ftichorios , quia tgpDypiiipeflabifafimjO
jQgencre,tumproe3dmia{andicateapuict noftraces po-
pulos clarifGmus habebacnr,non diueft permifTus eolod
quiefcere, quo , propter iter infrequens & vitam remotio-
rem,feipfum retruferac lacuit tamcn fand>i corpons ve-
ncrabihs gemma in ligneo illo farcofago (patio quinque
nienlium 6c dierum duodecim, ideft , a v i. Kalehdas Maij
vfque ad VI I. Idus Odobrisrquo fcilicet cempore Fra-
cres a Cenculo Monafterio^ quod , vt fupra didum eft , ipfe
Sandus a:dificauerat , cum fuo Abbate Ocioaldo viro
religiofo , SaodiqaefucGeiS^re venerunc , & dileAi Pacris
corpus veseiaiidttm Jcoanei^Mnc , ita ab onmi ttbo cor-
Oigitized by Googl
fiue S.Richartj, LiB. I. 447
mptionisIiberum,iicucabomDi mundi amore cor pofle-
derac mundum. Cum reuerentia crgo tanto Confeflbri
debita glebam omni auro cariorem deuociilime humeris
imponentes , prxcedente & fubfequente Religioforum 6c
Plebeiaiium caterua,dctuleruntCentulam, vtqua: Sandi
viri gaudebat genitura , eius confequenter ornaretur fepul-
tura. Sepulcus eft ergo Chrifti amicus & gloriofus Con-
fefTor Richarius in Ecclefia fua ,quam fub honore noftra:
Dominx Sandjc Dei MatrisMARiiE dudum sedificauerat,
VII. IdusOdobris:in quoloco a parte capiris eius Beati
Petri Apoftolorum Primatis nunc altare habetur. Ibique
longoquieuittemporein alio tumulo,donec poft cl. 6c
c6amplius annos a (andisviris qui huic noftro Cocnobio
prasfuerunt, Scmaxim^ a fanto recordaoonis Angilberto
Abbateomni venerabilitatishonorificentia excultum eftj
quodquomodoficcomplecum, Deoauxihante,alias expe-
dietur. Ibi autem , Deo pracftante qui fuos fideles nouic
clarificare,nouafxpenoicunturmiracula fa£ta,qua: om-
nipotentem Dominum duabus ex caufis conftat facere vo-
luifle , vc fciiicet fides precanrium patefieret , & merita fui
feruioftenderentur,quo in feruo fuo Chrifti femper laus
celebrecur, vt didum eft,laudance Dominu in Sandis fuis.
C A P V T XXIV. Dceft.
Di mirdcults dd fipulcrum eius petA&is.
Mycon DiacortM £5* Monachas.
ANnva fefiiuitas hedie ceUhratur honore
j4lm Ricbarg , qni colit afha poli,
Mic inopem Chrifh duxit pro nomine vitam^
* T^t caelo fociua fieret Angelicus,
CaptiKorum etenim (Htduit fere fktque redemptor ,
Tutor egenorum , atque fater inopum,
2/on opm eft^ fateor^ neque foffum firingere cunBa
yiuens qu<e geffit , quanta etiam docuit,
Qualii enim quantifque fuit , miracula pandunt ,
lUiu4 in facro fape peraHa loco.
44' Chronici Centtdenps ,
Finibtu mftepryi ortua quihua ipfe qniefcit^
Cmjtis pro nteritis fiat loctu incolumis,
JfjUts obtentM , necnon Qhrtfbque fauente ,
Sijhmu4 iS<cfi denique nos famuli.
Quapropter hodie Chrifto juhilemus ouantes
Zaudes , fro fanUi Richari/ meritis.
Vt cunHfs nojira pUceant pr/efentthu4 od^e
2^ec mtnus Domino , hoc iytur moneo,
Atque pium pnro pofcamus corde Patronum ,
Vt nofler cufpis , fit , fimul ^ clypew,
Quatenus armati prectbus fuperare queamus
Infeftos nimmm Catholictc Ecclefia.
Jioc mundi faciaa Reilor , quia hoc tiSi poffe efl ^ ■ '■
' Sit tantum veUe , pofcimus b Domine. • l
£t tiht fefia dtes , fraceptor Uta fer annos - - i .
En numero pauci verficuli hoc rogttant, ' . < i'>
CAPVTXXV.
De /ucceJforihHs Kegum FfMcia. ' . '
QVoNiAM aoidcm in iaitio buius operis de geftii
Francorum aiiquid mcmoraium cft , neceflc rcmur^
ac perpulchrom cft,vc quidpiam itcrum dc eifdcm refe-
ramus. Dagi.bfr.tvs igirarpoftqu5mpoftpatrisobitum
rcgnum ex integro adcptus eft , paucis annis vixifte dcpre-
heditur : qui ciim haberct duos nlios S igibertvm & Clo-
DOVEVM j Sigibcrtum cum Pipino Duce Auftrafijs regna-
turum direxit Clodoueum vero fccum rctinuit , qui poft
cum rcgnum Francorum rufcepit. Hic Clodovevs uim-
pHt in conjugium fapientcm & valde decoram pucllam
Baldetildem , ex qua Clotamvm & Hildericvm
atque Theodericvm filios fufccpit. Quo etiamrcgiiln«
te PiPiNvs Dux Auftrafiorum mortuus eft, atque Gri-
MOALDVs ipfius Ducis Hhus Major & Dux a Sigiberto
Rcgc confticuitur. Sigibfrtvs quoquc mortuus rcliquic
filium hcredcm nomine Dagobertvm, quem Grimoal-
dus totondit , & pcr Didonem Pidauorum profanato-
rem , non dico Epiicopom , in exiUum mifit , filiumque
fuum
Digitized by Google
fim S, Kicharij , L i b. L 449
faom Regem fubftituit. Qupd eum Franei refcijflenc, in-
dignc tulerunt, & perinfidias Grimoaldum capientes,Regi
f rancorum Clodoueo miferunt , quem ille pro merito tra-
^ans , in carcere Parifius trufit, ac demum digna morte
multauit. Tunc Childericvs ipfius CLODOvEr filius
Auftrafiorum regnum accepit , & honeftiflime rexit. Poft-
quamautemc vita deceflit Clodovevs filius magni Da-
GOBERTi, Clotharivs faftiglum adeptus eft regni,re-
xitque populum Occidentalium Francorum annis x iv.
Ebroino Ducatum & Palatij negotia exequefite. Clo-
thariover6 defund^o,CHiLDERicvs germanus eius in toto
regno lublimatus eft , procurante id ipfum Leodegario
Augoftodunenfium Epifcopo , qui tunc tertiporis inter re-
gni Magnates cgregius animi induftria, vita:que merito ha-
Eebatur. Ebroinus autem,qui Major domus fucrat,THEO-
DERicvM fratrem Childerici cupiebat fieri Regem.
Sed quia pro fua fcritate oderant illum Franei,confilium
eiusomnino renuerunt: &il]e videns fe deftitutum , con-
filiumquefuum irritumfadum,poftulauit aRege^vt re-
hdis omnibus Monachus ficri permitteretur. Cui ciim
Childebicvs annuifict 5 illico Luxouium perrexit5&
mentita deuotione ad hoc aliquandiu ibi ceu Monachus
deguit, vt liberius tradaret quid contra illos quandoque
fijcere poflet , qui in conftituendo R ege fuam refutaueranc
cle£lionem. Rex igitur Childericvs confirmatus in re-
gno 5 quotquot tyrannorum ftatuta aducrfum prifcorum
Reeum leges inuenit , deftruxit , & in priftinum reilitudi-
nisftatumqua:ineptefucrant decreta reduxit. Theodo-
mcvM quoquegermanii fuum cuidam Dei feruo erudien-
dum ac nutriendu commendauit.Cumque probifllmc Mo*
narchiam difponeret , temere ab infidiatoribus inierimi-
tur, cijm nonnifi tribus annis regno potitus fuiilet ^ fed 6c
Tcnerabilis genitrixeius,in omni fanditate & ftudiovir-
tutum perfeifta , poft temporalis regni honorem , quem
ipfarelmquens Monafticx Religionis habitum fufceperat,
xterni gloriam fufcepit. v 1 1 1. Kalend. Februarij foeliciter
migranse feculo. Theodoricvs igitur matri Baldetildi
fuperftes regni fufccpit gubemacula : quod cum audiflet
Tom. 4. L i 1
4SO Chronici Centulenfis y
ille vcfiisfiiniilfttor^fic Bilfus Monachus,nequiiGmus (cilicet
£biioinvs Monaftcrium deferuic , habicum abjecic, &ab
eodem Rege Major domus Regia: refticucus , mulca mala
his qui dudum lao confllio in eligendo Regereftiteranr»
inftixit. Inccromniaaucemfuarfacuiflima: crudelitatis ne-
fandaopera, illud deteftabiliffimum comprobatur,qu6d
ReuerendiffimumPontificemLEODEGAMVM tantis inju.
rijs , tamque multiformibus aflfedt fupphcijs , vc in ip(a
posnarum argumencacione pagaQomin qnoodam prisci*
pum (xuitiam ^quiparaiIe,autetianilbpoaiiifle jurediea»
tur. Hi ergo fuefimt K^es, qai ex ^ ceeptc xegmmi
, Ciuldcdait, Hliido|;aici»,Cloianiis, Aripertus, Qun^
ccamms, Cliilpericas, Sieibertus, Clocarius , Hildebertiis»
Tfaeodoricns , Theodebertas» Sigibercus , Dagobercus,
Siribevtus, Clodoueus, Dagoberias» Clonuius,HiUi&«
iicuB,aiqiieTheodoricas* ; ^ -
CAPVT XXVI.
AT nunc illud poni decet , quod dcccdentc fio-
ftiflimo Abbace Richario , O c i o a i. d v $ vir ho*
neftus Centuleofi Cgenoblo pn^aeric, qwem, vc fupri
comprehenfnm eft , Saoans ipfe oU oificio decflm.-
rat. Hic conrammito fv^ vine cariii fkMi biMiinm
Chfifl» «cccpic gloriae immonalis. Poftoaim vcr6 de
bitp ooftw moi^imris abfolvtus cft , fuei<lum nobii
»01» eft » wm ibcim miniftenj habuerie fucceirorefii.
. EiRiieniPCMn^fcalij noa ignobile$ viriboim noftriCaD«
noUj Abbavit quorum gelU liccc finc occulta» liomi*
nibus.eorummmenvita; mcrita apud Dcum magna fore
BifduAturiinterquosiioruic vir vencrabilis vicar,&fum*
coi<uaii* fimplicitacis Abbas C o s c h i n v s j quem fcrunc ex
^jSe?"' Difcipuli? fao<^li Filiberci fuifle , & ob morum probicatem
fcientixquc vbcrcatem Gcmmetieenfi Monafterio pras#
liiiire. Siquidemci^iii&ciariffimysPacecaQftccKichariiis,
Digitized by Copgle
fiHe S. Rschan^, LiB. l.' 451
fuperaca in huiiu virx procindu fasculo , jam emericus mi.
lcs&morti proximusbaberctur, B.Filibirtvs juuenile*
annosin Dei feruitio cxercebat jConcinentiflimaslcruituti^
tirocinium gerens in E^efbacenfi Cocnobio fub lan^f^o Ab-
bate Agilo. Vndc&contigifrefercur, vc abeojamfenc
Gemmeticenfe Cocnobium fundante, ifteCofchinus di-
uinis inftitucis fuerit erudicus,8c merito vitc poft alios quof-
dam ipfi Monaftcrio praffucric. S icque fadum eft , vt dum
illuc Monachos vcrbis&re^lorum operumcxemplis opi*
mac , ooftratcs eum Monachi fibi Abbatcm prxfecerintt
nonquia inctr eos defccilTec, qui hoc opus dignc exequi
pofrec , (cd quia cArieas fumma & hurrnlitatis alritudo ad
hoccoscompulerit. Eocnim tempore jam omnes e fe-
culo migrauerant qui fandifTimum Patrem Richariumvi-
dcrc potueranc j & ob hoc huius loci Fracrcs, magno penes
cum dudi func amore,quia videliceifuis oculis vidcranc
B. Filebercum , Bcarilfimi Richarij feruenciffimum, vtdi-
cebanc,dilcdorem . 1 ftc icaquc cum jam,vt diximus,Gem-
mecicum Coenobium regeret, noftro quoque Cccnobi»
fratcrna elcdione pra:latus eft. Hic adincitamcntum vir-
turis , 6c ad cxcmplum ardificarionis animarum fibi com--
millarum , B. Filibcrri vitam dcfcribi juffit , vero quidem
fednon valdcculto fcrmone ^quippc qui fic loqui gcftie-
bat , VI & fimpliciorcs ex ledione admodum plana frudumr
intclligcnria: capcre pofTcnt. A tempore ergo huius Ab-
batis Ccntulenie Cccnobium & Gemegicnfe ita ad inui-
cemexmulta caritate fc complccluntur , vt prjeter quod
locis diuidebantur,fumma diledionc vidcrentur vniri.
Tunc vere Samlti & boni Fidcles non valde curabant
fcriptis qua: gercbantur committere , qui ad hoc folunv
conrendcbant,vtinlibrovitxmcrcrentur adfcribi. Vnde
& ilHustemporis Abbates, cx toto prorlus ignora0emus, Anttiranm»
nifi venerabilis Abbas A ngelrannvs cx aliquanto id pro- ^'^*
curaiTet. Qui dum prifcorum Abbatum Cataloeumpcr- ^««»»"1».
ftringeret,exijs vnum hJilie mlinuauit Gvitmarvm, ooiiaianii
quem & fandiifimum virum ritulauit. Et quia tanri viri tale gj^""
meTuitteftimonium,dignum eft vt^nobispufillis memo-
recur , qui viri vcr^ faq^ orc fandiifimus eft; notatus. Hic
Lll ij
Digitized by Google
ruaKK
452 Chronici CentuUnfis ,
ia Neuflrlx folo humacus quiercic,6c in fuo noraiaedi^
caca Ecclefia exidic , qui quancx faQdicacis & jufliciz fue<«'
ric, nos quidem uon occurrimus dicere , fed his qui eius'
corpori fando deferuiunc Canonicis prardicandum com.*
miccimus. Hunc icaque in ordine nodras defcripcionisi
quarcum Abbacem ponimus, s
AiiSJS* Vo^ iftos Reuerendos Abbaces quinco loco dicicur Cen--
tulx congregationem rexifle Aldmcvs, de cuius geftis
apud nos nulla indicia vifuncur : eum , & ipfum eius nomea
ignoraffemus , ni(i hoc venerandi Abbacis induilria An-:
gelranni reuelailet.
vi.sympho. Aldrico quoque de medio fedo Ccnculo Monafteri»
pr^fuic SYMPHORiANvs,virbonus,caftus,Deum cimens,
iegregans reipeccacoribus,6c excel/iorccclomencis pu-j
ricace efFeilus. i
Horum itaque cempore Abbatum tam magna & cami
frequencia apud cumulumfacracillimicorporisB. Richarij
diuinitus pacrabantur magnalia, vc eciam rerum immen..
flcasacque magnitudo illius cemporis fcripcoribus omnin6
abAuIeric fcripticandi voluntatem, dum ea quic quotidie;
cemebant Jfuperfluum a:ftimarentj vel tarditace ingenij,
feu rerum inopia vecarentur defcribere , qua: nec memoria
aboleri vnquam pofle purabant. Non folum autem in hoc,
vbicorpore Sandus quiefcebat, fed etiam in Forefti loco,
vbiaIiquandiumoratusfuerat,ingenciamiracuIa farpinime
oftendebancur. Sciac vero legens hanc ForeftenfemCcU
lulam si die Sandifllmi obicus B. Richarij fuifle decencer
^ Fracribus exculcam , &qualem hic habuic iocus, calem
& ipfam Cellam obtinuifle Abbacem, vc poce qui ab inicio
habueranc vnum eundemquefacraciflimum Fundacorem.
Poftquam ergo B. Pacris Richarij , qui noftn fideific
reIigionisfundamentumexcitit,ex aliqua parte vitam di-
gerfimus , quam & huic quoque operi ftabilimentum 8c
decorem pofuimus , habeant flbi noftra Gymnafla hanc
porcionem pro libello , vc ^ locucione diu habha , nofter
interim fpiritus conticefcensex modica quiete validior ad
dicendum reddatur. Nunc autem Deo Patri & Filio pro
pr^ftjcis gracias exhibenccs, 6cin dicendis (andi Spiricus
Digitized by Google
fiue S. Richarij , L i fi. 1 1. 455
rratiam cxpetentes , texrulum finiamus : orantes vt in vaw
bo & adu (andz Trinitacis virtute dirigamur^cuius not
confellio giorioros £iciaciaia:culaiaecuioriun, Amen.
LIBER SECVNDVS.
CAPVT PRIMVM.
2>r Gemslopd FrMconm Prmdfim,
Vp E & I o K I libello innotuic qiianto & quali
Fundatoic hoc Monafteriuro Centulenle orig^*
nem vel inirium (anditatisacceperit, & quaticer
ipfc primus Paftor nofter vixerit in munao , vel
qualitcr infertus fit coelo : Sicque feriatim ad fextum vfque
noftn loci Abbacem nofterfermoperdudus eft. Tandem
igiturfeptimumdefignemus, cui jurefeptenarius numerus
compenfatur ob gratiam Spiritusfandi , cui is quem dicere
habemus,habitatioextidtgratiofa. ANGiLBERTvsfaiceft ^[J^tiJJU
X)co&hominibus carus,genere fplendicius,virtute pra:- ^^'^^py^
cipuus , Regum & Procerumalumnus , nunc multo la-
tius pro Angelonim ibdecate beatus. Scd quia nobilita- ',)tl*\'. t,^:
tem noftri loci ex aUqnaoto perftrineerc propofiiimos, ^^.J!^;,.
^aem nobilicaciim jam cx primi Fanttcoris fao^cace fi.
gbaoimos , di^m ,cft eios wi nobilitanem d oobis pro
poflecxplican, cnidsofefe&iiuiaihid idemlociis nouec
magnifice meniic «npliari.
Adoo igicur IncamttiaBis Donunicae DCCLiv. Cum 7f4*
PipiMVs com filijs Kakolo & Kaholomanno Fian--
conim orbi imperarcc , omnium bonorum laudc fcmper
attollcndus Angilbertus indole fux nobilitatis jam didos
Regesficinfuiamoremconucrterac, vtmiro modo vifce-
raliter illum diligerent, & verfo modo Rcges quibus ab
aljjs placeri ftudecur , huic praeaffe^diledionis piacere
L 1 1 iij
Digilizecl by Google
IV. Ktt
Franconim
4 5 4 Chronici Centulenfis ,
ftuderenc. Inde autem hunc arbitramur honeflari libcl-
lum,li & horum quoqueRcgum Gencalogiam brcuirer
annocemus. Quartus Rex Francorum ClotarivSjIHius
ciotaiius." quem fandus Remigius bapcizauit Hludoguici filius,ge-
Eiuipoftc. nuitfiliam nomine Blithildem, quam Ansbertvs vir
fenatoriiE dignitatis meruit vxorem,ex qua genuit A rnol .
DVM , Feriolvm ac Modemcvm fratres. Arnoldvs
generauit Arnvlfvm, prim6 quidem fub Clotario Da-
goberti patre palatij Prscfct^lum , poftea autem MettenGs
vrbis Epifcopum. Arnvlfvs genuit Flodvlfvm , An-
SEGisvM, & GvALCHisvM B. Guandrcgifili genitorem.
Ansegisvs poftpatrem Major& Pnfedus genuit Pipi-
NVM Seniorem& Ducem, qui&ipfe genuitKARLVM iti-
dem Seniorem & Ducem. Anfegifo igitur, fil.oque cius
Pipinohumanam obcuntibus vitam,KARLvs totius gen-
tis Francorum raagiftratum, quanquam poft mulra bella
& certamina , dc manu Rainfredi tyranniabftulit,fuac-
que ditioni fubegit. Denique rcbus Dcllicis operofiffimc
infiftcns , tyrannos per totam Franciam fibi dominatum
vendicantes opprcfiit , ob eamque rem plurima jfuri Eccle-
fiaftico detrahens prxdia fifco fociauit ,ac deinde milici*
bus proprijs difpertiuit. Prjeterea Sarraccnos Galliam oc-
cupare tentantes duobus per magnis praclijs , vno in Aqui-
tania apud Pidauum, altero vcro apudNarbonam juxca
Byrraraflumenitadeuicit, vc inHifpanias redire compu-
krit. Itaquecuraaducrfantibus nullatenus cedere fcirec,
nuIHque parcere , durum i pofteris Tudites agnomen adc-
ptuseft. Tudites enim mallei dicuntur fabrorum , quo-
rum iclibus cunda atteritur durities. Pepigit hic focdus
cum Levtbrando RegeLangobardorum,eique filium
fuum PiPiNVM mifit , vt more fidelium Chriftianorum
eius capillum priraus attonderet, ac pater illi fpiritualis exi-
fteret. Quod ille gratantiflira^ complcns , multis ditatum
muneribusgcnitorinatumremifit. Rebusitaque humanis
€o poft diutinam adminiftrationcm cxempro , duo filij eius
Pip[Nvs & Karlomannvs regni fummam concordi
focictate diuifam aliquotannis fub CHiLDRico,nomine
tenus Rege , gubernauerunt. Nam in illo cempore deci-
, , ,1
fiue X Riduir^, LiB. IL 455
4ente Regali giona, perPmedos pAlacij Donmt Regia
ordinabatur : oequc aliiid Regi relinquebacnr» QQain tc
Kegio fol^m nomifie conteottis foliQ reftdefeCi ac^ciem
doroinands effingerec $ Legatos vn4ec4mqiie venientes
audirec , eifque abeuntibus refponfa qux erat edodus»
vel potiCis jufluSjCxfuavelutpoteftate redderet,ac regni
adminiftrationem , &: omnia , qux vel domi vel foris eianc
ageoda ac difpooenda^ Pxasfie^us aul» ptocuiabac*
CAPVT II.
Fi Karlomannvs , cmKiffk frmi fmhm
KA&LOMANmrs icaquepoftaliqttaocumcemporisrpa- /I^rii^r*
cium excurfum,regDi paicemyquamad regendu fuice>
perat.fratri Pipinoielinqneiis,amorefuccenfusfpecuIatiu^ ^/^Hf^
Ticae R.omam (e(e conculic , atque in Monafterto S. Silue- <•
Ari , quod eratin monte Soradim ,aliquandiu conueriacitt SjffiliS!,
cft fat religios^ ^ fed cum Francorum populi , qui obtentu
B. Petri ApoftoIiRomam petebantjiliodiuertercntjedm-
quefrcquentiusinuiferentjvideos hoc fuo propofito offi-
cere , receffit inde atque poftea Cafllnenfe Cccnobium,
quod tunc a quodam religiofiflimo viro nomine Petronace
rcftaurabatur , inhabitauic. Igitur Pipinvs regni Fran- f'?!"''* R«
corum fummam confecutus , jufFu Stephani Romani p»pa^!
Pontificis , qui tunc temporis Parifius morabatur, ob ne- ^
quitiam Langobardorum pulfus Italia , Hildricv m iner-
ciffimam Regem depoGtum ac detonfiim priuat^ viuere
compu&L Genoeiacaut^dC ipfe ez vxore B11LT1.ADA duos
filios , ^AiLLOMANMyic U Kaholvm. Pratdidus aucem
papa ciki|i diudiis Pacifius moraretur,conugit eu m muiffi-
m^tofirmari , fed apparentibus fibi fandis Apoftoui PeCfO
le Paulo , fan^6qne Dionyfio , qu6d U ianandus, ac pro.
«riamiedem eflec cum pace reuerfurus,audHiic:quique
u>rpicate cecepta, cto io ipla Dominicae Nariuicacis fo.
lemniute apod Beatum Martyrem Dionyfium diuina ce«
IfilwuBec officia» iniaipiaMii&com 6ao-ian^myfteaa
Digitized by Google
4 5 ^ Chronici Centulenfis ;
vDxic Piplnum cum vzore BercracU^ & doobus fiiijs » ia
Reges Francorum.
' Pipinus deniqueannisduodecim fupeifles duobus filijs
rcgni fucceflioncm reliquic : c quibus Karolus morience
germanoMonarchiam (olus obtinuic. Cui clariffimus vir
to'£2!!!d' ^ N ^ ' EKTvs Dobilicatis & (apientiie merito exciti t carid
utdX^ finiis^ade^Ttprse omnibiis ei fiuniliariffimusfaabefetur ;
^ qiUB affliGida in tabtikffl conualnic , vt Regis filiam nonine
B&B.TAM in conj ugiumacciperec, de qua duos filios Haai>
MiDvM & NiTHA&DVM geouir. Cui etiam ad augmen.
cum PalatiQibonoristotiusmaricifflaE terraBDncatos com-
mifTuseft.
£rat eo tempore hoc Cenculen(e Cocnobium , d fan£lo
dudum Richariofundatum , a Monachisfatis honeft^ Deo
femulancibus hadenus inhabicatum , qui morum quideni
diuicijs plenam , fed rebus fa:culi non valdc locuplecem vi-
tam ducebant : non quod eis prxdiorum ac redituum feu
villarum a fando Ricnario collaca deefTec copia , fed qu^d
omnesredhibicionum impen^s in paupcrum magis quim
in fuas vcilitaces conferebanc. Angilbektvs itaque cum
acceptoDucacuPontiuuminuifcrcc, a Prouincialibus au-
diuit figna & prodijgia virtutum, quz omnipoteos ChriHus
ad fepulcraffl fiii umdiflimi Confi^fibris Ricbarij judcer
opeiabAtnr : quae open in corde ejus magnum hnic Tooo
amorem oonaliauerant } vnde exhibitio operis qua; eft
probado diledioais$extempl6pro(ecua efttnam impe-
oaca ab Impentore Karolo complendi voti liceDria,fim{d-
oue inrimaco cordis fni defiderio , quo S RicharijEccle*
uam reficere ambiebar,accepitab eodem Regecum omni
iauorabilitate benignam refponfionem , roIamen& adju.
torium fuum illi nunquam defuturum fpondentem. Ape»
riuncur illi jubence Rege chefauri ingences , & quidquid
velquancum vellecinde coUere rogacur, quo dile(?Hffirai
viri intencio dilic^encillime complerecur. Ica poft hbaca
^^xfr ^^"'cisamiciciiE okula,venerabilis Angilbercus Ponciuum
ccowiCTf» ac Centulam regreditur,& in M onafterio fandiffimi Pacris
******* Richarij Monachi indumencum,& verc humilicacem fufce-
ijr Abus. pit. luquepoftnoa mulcum cemporis Abbas loci difun.
gitur.
situr«6c tam Fiatrum precani, quimRegis juflu Angil.
bcstuscoiittneiitia & humilitace reueraMonachus adhoc
offidttm prouehitur. Quod poftquam£iftum eft , artifice»
dodifGmoshg;Qi&lapidis,yitri 6c marmons^Aogilberca
ciirjeicRegiaDoteftas. Exinde quia cam proamore fandt
Ric£ari), quam pro dile^o fuo Angilberto, Centulenfe
Monafterium omni honorificentiaattollerecttpiebac,di*
fexitvehicula fortia & multa in vrbem Romam,vcmarmor
& columna: ad ornatum jam didicEcclefia: deferrentur j
nec hoccontentus , dirigit Lcgatos per regna & ciuitates,
jubensfubditis^rogansanon fubditis, vtfibimittanc Reli-
quiasdeSandis quos diuerla loca habebanc:qu6dfiquis
nofie vulc qux & quales Sandorum Reliquix huc aliataer
func , non noder (ermo , fed ipfius Domni Angilberci fc{i*
ptura demonilrabic , quae^paulo poA inferecur.
*
CAPVT VIL
De riisdificitttoni dmuK JUmmfiif^
ANgilbertvs igitiir Det fremsauziboy & Dom-
ni Karoli aflenfo & iargitate omnimoda , prim6 dei j-
densillud anciquum a fando Richariolocatttm templumv
nu^pa&iniignipnidentia noui fundamenca conjecic:oI>
hocaucem vecumim depofuic, quia S. Ricfaarij veoerabile
corpusibidem tumulo tenebatur , & voti eius erar foper
fandaeiusmembracomponereclcganrcm Bafilicam. Piif.
fimusautem RexKarolusex fuis, vtdidum eft, thefauris
tantam 6c tam immenfam eidem delegauit pccuniam,vt
ad omne opus ncceflarium , mercede abundante ante defi-
cerec quis operaretur, & quod operaretur,quim vnde ope-
rarius remuneraretur. C6m crgo marmorea: columnx in
bucico erigerencur vna incer erigentium manus lapfa in duo
Irufb comra^ eft:extempl6 tancus omnes qui aderant
«toloreKcepic, vceadienihOoperis pcfcompkcent. Mane
fii^dum redirenc artifiees^exco^turi qaoiiam modo
jpfi liradwaBtnederentur » viderunt cokmuNHn Aamem fou
per bflifim (uam liihil heSum habencem. Angeltis quippe
^Xom. 4» Mmnv
4$s Chfonici CentiUenfis »
Domini ▼eniens , & fuo dioco rctflniSun perpalpans , iiitie-'
gernmam di^ dtiiis remcaic. Monftracor Terd ipfum
ADg^iioe manus veftigium , ica YC inruentibus videftcur
.manerediuiia^ciim ipiumlocumteneac Fortiorem. Mulco
igitiir apparaca , fummaque diligencia^ac eximio decore
inchoatum eft condrut Monafterium , atque in honore SaL
uacoris , (andique Richarij ,fulgenti(lima Ecclefia,omni-
•bAfque illius temporis Ecclefijs prxltantiflima , perfeda
eft, Hxc ab Oriente habet ingentem turrem poft cancel-
lum, &: interpofito veftibulo alia turris verfus Occidentem
habetur pnori xqualis : illa autem quae ad Orientem vergit
prope locum fita eft quo fanclus Richarius (epulturam lu-
buit. Sepultura vero ipla ita pofita eft,vt a parte pcdum
ipfius Sandi altare fit in loco ediciori » & aparte capitis
undiPecri Apoftoli ara perfiflat Turris ergo Orienulis
eum cancdlo budco (ando Ricbario dicaca cft j & cur-
risOcpidencalis in honore £indiSaiajuorisfpecialicer eft
dicau : Tbi eciam in gyro deinciis hosVcfificalos fcfibere
fecic memorabilis An^lbercos,
OMnipotens J)0miimsqt^ttifitviltmifftAe9i0^f
Majefiate potens femper vbiqut £>i«r.
Jiefpice de folio SanEhrum gloria fummo ,
jiuxiliumque tuis Rex bone da fimvlts,
Principibus pacem , fubjefiis adde falutcm j
Hofiis peUe minus , ^ fera beila preme.
M<ec quoque qua fiatui fulgentia culmina templi
Angilbertvs ey> ^ ftnt tibi grata Deo,
Auytfio (jr Karolo, cuius virtute peregi^
Concede impery gaudia mayia tui,
Qui[quis ^ hic fummsu pruibMS puiffturit aures
£fft8m irihuit ftrnper hstbtn Dtttt»
Videcnr vfqoe hodte in paoimecico chori cam piilchm
SC um diftmdia marmoris operacio,.vc qaicnn(]iie.iUiid
infpicit incomparabiie opus adeuereCL Sanb coram alQui
S.Richarij fiecicpingere in ip(b pauimenco qaofdamveffi«
calos,qiH>siioslac qiioqoe oeccMarib micceKCilfaiiM
Digitized by Goo^Ie
fim S. Richar^9 Lib. IL 459
JHcc pauimentum fmmilts Ahba4 compsnere feci
An^lberttu ego^ duEiua amore Vei.
Vt mihi pojl obitum fanHum donare quietem
Dtgnetur Chriftus ^ vita ^ falufque mea,
Enimuer6 quia andqua illa (andii Richarij Ecclefia in
honore fanda: MARiiE fHerat confecrata , ne videretur
venerabilis vir Dci matrem cxhonoraflc, alteram ei con-
ftruxic, qu.-e citra fluuiolum Scarduonem hadenus con-
iiftic. San(flo quoque Benedi(5to Abbaci vnam cxftruxir,
jquam fuper ripamjamdidifluuiolicollocauit. Si igiturfi-
tus loci difcernacur , aDiniaduercicur major Ecclena^qu;^
ianaiR.ichanj cft , Aquilooem ceoere } fecunda inferiory
qax in honore noftraBDominae S.MAnijcdtra fluiiium
Scaiduonem fita eft, Auftmro ^ tertia, qux minimaeft,
Onentem. Ckuftnim ver5 Monachoiom tnangulttm
iaaum eftjviidelicet i S. Ricfaario yfqne ad S. Ma&iam
tedus vnustl ianda M aki a vfquead iandum Benedidum
tedus vnus. Icemqne diando Benedido vfque ad fan^lum
J^icharium tedus vnus. Sicquefir»vt dum bincinde parie-
tes fibi inuicem concurrunc , medium fpacium fub diuo
triangulum habcacur. Monafterium igicur fccundum de-
crecum Regulas (andlifHmi Benedi(5li , ita difpofitum fuic,
ytomnisars , omncque opus neceflarium intra lociambi-
tum exerceretur. Aquaautem torrencis Scarduonis ipfum
.Clauftrum praccerfluic,qua: & ibi farinarium Fratrum in
vertiginem mitcic. Sed quia nos de fitu locihxc breuicer
diximus,Monafterij dedicationem jam modo difleramus :
qua: camen non noftris vcrbis , fed Domni Angilberti
fcripco hodieque permanend deroonftranda eft : cujus
ule eft eiemplar.
CAPVT VIII.
Scripttfr4 Domni ANGiLBSRTiiif perfeSmm
^ ' dedkdtione Cemulenfis Ecdefi^.
EG o igicur prxfcripcus Angilber.tvs conflderans»
acdiligenctflima iatteftigaaone»& mentisaffedupes*
Mmm ij
»
4(>o Chranici Ctntulenfts ^
tradanSjOualitcrvna cum confenfu Fratrum meorum &
omnium ndclium fanda:Ecclefiac,ca:rerorumque bono-
rum hominum,hunciandtum locum mihi licecindignoab
cmnipotcnce Deo, & Excellenti/Gmo domino meo Karo-
Jo Sercnilfimo Augullo^ad gubernandum commifTum^au-
xilianteDominoinmelius rca:dJficare voIuifTem j vt Mo-
nachi, & cxtcri famuli ibidem confiftentes , vel etiam fuc-
cefToresnoftri qui perdiuerfa tcmporum fpatia fucccfluri
erunt, Dco militarc, pro mc, & pro prardiclo domino meo,
fi^jufdem Dci clementiam attcntius valeant implorare, qua»
cenusillis fa(5ia noftraad perpctuam confolarionem , no-
bifque, qui pro Dci amore laborauimus, illis orantibus
ad mercedcm proficiant fempitcmam : fecundum quod ra-
tio pcrmifit, & pofiibilitas noftra adminiftrauit, non ta-
mcn quantum voluimus, fcd quantum occurrimus, ficut in
(cquentibus dcclaratur, laBorarccurauimus.
Quia igitur omnis plebs fidelium fan^liflimam atque in-
fcparabilcm Trinitatcm confitcri, venerari , & mcnte cole-
re firmiterquecrederedcbet jfecundiimhujus fidci ratio-
nemin omnipotentis Dci nominctres Ecclefias principa-
Jes, cummcmbrisadfepcrtincntibus ,inhoc fandoloco,
Domino cooperante, & pra:dido domino Augiifto juuan-
tc, fundare ftuduimus : quarum major & prima cftin hono--
reSandi Saluatoris& S. Richarijj alia in honore Sandas
♦ Dei Genitricisfempcrque Virginis Mari^e & fandorum
Apoftolomm jtcrtiaveroin Clauftro Fratrum in honore
S. Bcncdidi Abbatis&rcliquorumfandorum rcgularium
Abbatu. Quareriammirificoordinededicatxfuntavcnc-.
rabilibus duodecim SS. Epifcopis , quorum nomina ob ve»
nerarionc & memoriam illoru huicOpufcuIo annedenda
tu* Rotho: efte judicauimus. Hifunt,MEGiMHAR.DVs Rodomcnfis,*
«Bjjcaai. £cclefia: fedis venerabilis Archicpifcopus , Georgivs,
Absalon, Gerfridvs, Pleon, Hildigvardvs,Theo-
DOiNVS, Ydelmarvs, Benedictvs, & Kellanvs, Pra:-
clarifllmi Epifcopi : Ioannes vcro & Passivvs fandxDei
RomanxEccIcfiac Lcgari, Pra:fulcsnobiIiflimi.NamaIta-
re S. Saluatoris , in quo pofitx funtreliquia: eius & SS. In-
nocenrium , qui pro eo pafll funt j & alcare S. R.icharij, ini
Digitized by Coogle
fme S. Kicharijy Lib. II. 4<Jt
quofimtreliquiaeiiindegenitricis MARiit , &cjurdcm S.
Richarij : Altare S. Petri,in quo reliqu a: cjus, & S.PauJi,
Sandique Clementis : Altare S. loannis Baptifta: , in quo
reliquix ejus, & ZacharicX patris ipfius : A Itare S. Stephani,
inquo reliquix ejus,& Suneonis quiDominum in vlnas
fufcepit. AJcareS. Quintini, in quorchquiiEejus,& SS,
Crifpioi 8c Crirpiniani : Akare S. Crucis , in quo rehquias
hgni ipfius : Altare S.Dionydj, in quo reliquix ejus, Rufti-
ci, & Lleutherij : AltateS.Maanctj, in quo rdiquia: ejus,
Exfiiperij & Cflndidi : Alcaie iaiidi Laurentij , in quo reli-
qtticeius,SebaftiaDi8c Valerianit & Alcare l&aiMarti.
oi, in quo reliquix cjys , & Remedij , Vcdafti , M edardi,
C»alarici,Lupi,Seruatij,Gefmani,atqueEligij. Tn Eccle-
Gsk vero S.Benedidi, altare ipfius,in quo fiint reliquiae ejus,
&ADc6Dij & Columbani, Akare S.Hieronymi, in quo
reliquix eiusj Ephrem,& Equitij : & altare S. Gregorij, in
quorehquiaeejus,Eufebii , & Ifidori ab eifiJem jamdiilis
eIc(flifrimisviriscondignc,acdili^cnriffimc, cum ingcnti
gaudio fijb die Kalend . lanuarij fuerunt Domino confe-
crata. In Ecclefin etenim BeatxMariiE Virginis altareip-
fius,in quo recondit? funt rcliquix eius,& fandifiimq Fefi-
citatis, Perpetua:,Agatha:, Agnetis, Luciar, Ca:cilia:,Ana-
ftafiiE,'Gcrctrudis&: Pctronillsc: Altare S. PauH, in quo
reliquix eius , Barnabq , &Timoihei. Altare S. Thoma:, ,
inquoreliquisecius, Ambrofij &SulDicij -.'Alcare S. Pbi-
hppi,in quo reliqui^ cjus, Silueftri & Leoois : AItareS.An-
dresc , in quoieliquiq ejus, Gcorgij , & Alexandri ; Alcare
fandi Iacobi,in quo reliquix eius, Xyfti , & Apollinaris :
Altare Dead loannis Euang^lube, in quo ridiquiae eius ,
Lini 8c Cleo : Altare ianai Bartholomari , in quoreliquiaB
cjus, Ignatij, & Polycarpi : Altare S. Simonis , in quo reli-
quix cjuSjCofinxficDamiaDi: AltaFcfimdi Matthaci,in
quoreiiquia:ejus,M3rci,&Lucac: Aliare S. Thaddasi, in
quo rehquisc ejus , Nazarij & Viralis : Altare fandi lacobi
fratrisDomini ,in quo reliquia: cjus , Geruafij & Protafij :
Altare fan<ai Matthix , in quo rcliquia: ejus , Hilarij &
Auguftini: vi. Idus Septembris in ejus facratiffima Nati-
nitate 4 veaeiabilibas Epifcopis , G £ o r c i o videiicet
Mmm iij
462 * Chronici Centvlenfis , '
Absalone, Pleone, 6c Ge&fhido honore digniflinio
func dedicata. Sed & altare Beati Arcbaog^li Gabrielis»
Iquodell fitum in porta meridiana» Tiif. ApiiUs io
Anoundatiooe S. MAniiB : MichaSlis vero , quod eft ta
porta Occidentali , i ti. Kal. Odobrisab Hildegvaldo
venerabiliEpifcopo: Raphaelis aucem^quodeft in norta
Septentrionalf, 1 1. Non. Septembris, in Jionore ipfonmi
Archangelorumjomniumvirtutum coelofum»4 IissBie*
^ligiofo Bpiicopo optim^funtconrecrara.
Reliqua vcr6 mcenia ipfius Monafterij eodem Domino
cooperante quxhaclcnus confpiciunturconftruda, ficuti
cernuntur, omnia a tundamentis ftuduimus rexdificare,
& vt habitatores illius in eo Miilarum fblemniafrequen-
tare,& omnipotcnti Domino deie(flentur defcruixejipfo
adjuuaace , muio curauimusfirmicer ambire.
CAPVT IX.
De Reliquijs quas dediuetfis Promncijs in bunc
JknSium locum congregauit ^ @^ de Caffis
quibfu habentur reconditn.
DVm enim prarfcripcasEccleiias prudenti confilio in
honore Domini noftri l£S7CHK.iSTt, (iiacque
jgloriofae Qenitricis , & Omnium Sandorum eius ^ iicuc
(iipr^ fcriptum eftyfundacas perfpiceremus.magno defi-
derio, nimioque ardoris amore iumos accenfi ,vc^ecoo?
dumpoffibilitatem noftram^eodem Domino miferance,
parccm ReliquiarumillorumSandorum adornandas ea^.
dem fan(5las Dei Ecclcfias adipifci mereremur ; quapro-
ptcr totis viribustotaqucmentis intenrione iaborare con*
tendimus j quaiiter pcrauxilium omnipotentisDei, &ad*
jutorium gloriofi Domini mci magni Imperatoris ,dedi-
uerfis partibus cotius Chriftianitatis , quantas , & qua-
les, vel vnde allatas recondere inhocfando loco valuif-
£cmus , prout in confequentibus pacec. Ideftin primis de
Sanda Romana Ecclefia , lareieDce bonx memona: Adha»
no Summo Poncifice , & poif eum veneiabiii Ledne Papa
Romano. De Coofiantinopoli , vd Hiecofolymis, pec
Digitized by Gopgle
fiue S, BadMrij ^ L i b. II. 4^
Legacos illuc dDomino meo diredos , ad nbs vfque de-
lacas. Deinde de I calia, Germania, Burgundia, atque Gal«
lia k Sandiflimis Patribus , pacriarchis videlicec, Archi-
epircopis,necnon Fpifcopis jacque Abbatibus, nobis di-
rcdas jfeu etiam de lacro Palatio qux per temporaab an-
terioribus Regibus , & poftea i jam dido Domino noftro
maximte funt congregata: per eius eleemofynam deomni-
bus parcem habere , atque in hoc Sando loco condigne re-
condere meruimus. Sed de his , de quibus cerci niimus,
&apr*cdidis Sandiflimis viris breues recepimus, omnium
illarum oomina in hoc opafculo infererenon negleximus^
quatenus i nobis» & k cqn^s fuccefloriboKnDftris , qui
Eer tempoia in hunc Sandum locom (bcceflbri font, £c
oc nofle voluertnt, magiiiicmien Domini noftri I bs v
C H iL I s T I , per quem nobis luec licec indignis , & cetera
bona largita func , per omnia & in omnibus femper glori.
ficarecur, qui eft benedidus in (ecula. De ceceris vcth
Reliquijs , de quibusineertafuntnobis nomina,abeifdem
faodis Patribus receptis, minim^ fcripiinBQs : caetetaruni
autem , Hcuc decreuimus nomina ,ift6 ordine notari cura-
uimus. Primum R eliquia s Domini 8c Saluatoris noftri , &
eius gloriofa; Genitricis, 8i Sanc^lorum Apoftolorum , &
ceterorum Martyrum, poftea Confeflbrum,necnon autem
San^laru Virginum ac^ue.concineacium fubiccucifumus.
RELig^IiE D.OMINI .SA).VA.T0KX$,
De ligno Domioi.
De vefte eius.
X)e findalijs eius.
De prac(epe dus. • '
De fpongia eiits.
De lordane vbi baptizattts eft.
De petra vbi (edit quando v. inillia hontimun pauit.
De pane vnde diftribuit Difcipuliafilil. I i
De Tempio Domini.
De candela qu« ioNatittitate^ciaBaceedif eft.
De moDte OliiM-vbLottajc.
4fi4- Chvmci Ceaitiknfis^
De inenfa eius.
De monte vbi transfiguratus efl.
De columna vbi flagellatus eft.
De ligamioibus vnde l^tus eft.
De pecra vnde Crucem afcendii;
De clauis vnde CruckfixtUi cft,
De loco Caluaria^.
De buccella vbi fel & acecom mixtum fuit.
De peera Tuper quant ianguis de ktere eius Mlauit.
De Sepvlcio DomiDi^
S)e ^>ide reuQlaiQ aboftio moaanenc», oecnon 6cde
fepulcro Innoceiiiiiini , (pii pco esk pti& iiuit:
JDc oionte Horeb..
Deligim trinm tabcniaciilQnini.
DS LacTB SANCT2I I&AXIA.
De capillis eiua» De vefle eiiis»
De palUo dus.
De BAHBA SANCTI P£Tfcl»
De fondaJijs cius.
De cafula eius , & de fncoiAciilSi
De menfa fandi Paoli»
De orario eius.
De cippo in quo milFus fuic
De cruce fandi Andrea:
De manna fandi loannis Euangeliftar.
De Reliquijs Apoftolorum lacobi , Pbilippr , Thomx,
Barcholoma:i , Matthaci , Simonis , Thaddaci , Matthix,
Barnabz , & Timotfaet.
De offibus Zacfaarix Patris iaodi loanni» Bapci&v.
Reli<)uiae fi. Simeonis qoi Dominum ta Wnas fiiibepit:.
De capillis Beari loannis Bapriftai«
Deiangoine eius.
De Teffe eius. * .
Dc cofbs fan£b Stsphani
De lapide vnde bpidatus eilt *
De craticula fandi Laurenri}. i
Digitus (aufli ApoUinaris.
Deipongiaiaoi^ SympiM>riaoi,&.de veilemacris eius.
Digitized by
4^
S.Pancraciji
Vigilij.
Siunnij.
Martyrij.
Parophili.
SS.Geiiiii
Fabianl
Valerij,
PergendnL
CounaB»
iDamiani.
ARaflafij.
■Georgij.
Alexandri,
Cafliani.
jMagni.
VitaKs. '
Nazarij.
Naboris,
Celfi.
Geitiafij ,
Procafij.
Innocentis.
Lauremij.
Tiburtij.
Valerlanb: ' .
Hippolytf;
ChrlQophori.
jPelicis.
Mauricij*
Candidii;
Exapcrij.
Vidorfs.
Innocentij.
Benigni ,
Dionyiij,
Ruftici,
Eieutherij.
Comelij.
Leodegarij.
Sixti.
Firmini.
Saturninl.
Qujntiitf.
Valentini.
Marcellt.
K^ciani; >ui >
Crifpini,'fi'l
Crilpiniani; ' " .
Etdeod^as XL.
Martyrum : &
de /anguine a*
iioruni ittalco-
nun.
RELIQ^I-fi CONFESSORVM-
S. HiH-
Manisl
Medardi,
AudoeQlb
Eligij.
Amandi.
Liipi.
Auehtihi. - • •
Sulpicij. •
Kemedij.
Maurilionts.
Albini.
Seruatij.
Tom. 4,
Hieronymi.
f^-
-diTiBni.
Gregorij.
Angiiftint.
Leonis. •
Silueftri.
Felicis.
Ifidori,
Dondti.
Benedidi.
Columbani.
Ifaac. '
Vinceocij.
Antonij.
Paulini.
FoitQnad.
Simnlldafti.
Guauaricl.
Vcdafti. t
Rdlquiac eicou
poribusSaodou
rum quac con»
didic. Paiilinoa
Papa.
Reliquia; (mOi
Megimboidi.
Pralci.
N o o
466
Eugenij.
Frond*
Fidelis.
Afterij.
Cbronici Centtdenfisy
Simpliciani.
Faxidi.
Aftogij.
Giilarij.
Speracj.
Roberti
Galemeri.
Ofqualdi.
RBLIQJI-fi VlRGINVM.
Perpeciub
Agaclia.
Eugenia:,
Tiiedak
PecroniUae.
Euphemis.
Fauftx.
fiufrafisB.
Aldegnb(fis.
Colurobc
Feliciila:.
acque
Huc vfquede oertis Sandonitn Reliquijs,de quibus i
SS. Pacribus , qui eas nobis lareici func , nomina cerca red-
pimus , (eparacis Marcyres vel Confeffores defcripfimus.
Deincepsautem diftindealiorum Sandorum nominafiue
Martyrum, vei Confeilbrum , quia ooninuenimus iniimnb
icripiimus.
His ica,ficuc pauI6 fuperius fcriptum cft,honorificc,
decenccrque recondicis, innomine fan(5tzTrinicacis cum
mulca diiigencia parauimus cap(am majorem auro & gem-
fnis oroatam , io qua poitnmus parcein fupcsL fcripianiiii
Rebquiimm , quam com ipfic ob Teoeiacicmem illonmi
Saodorum, auoram Reliquic io ea leoDodi videocur, fub*
cnscrypcam un^ Saluacoris pooeit ftudnimus.-oamoe-
terorum Saodoniifi Reliquias , quac (iipr^ leguncur ad-
Ibiptacper alias x 1 1 1. capfasmiooces aoroargencoque,
velgeilimispretions honeioilime paracas , quas a (aepe di-
disveoerabilibusPacribiis cum eifdemReliquijsdooaoce
Domioo adipi(ci meruimus , diuidere , acqaefuper crabem,
qoam in arcu coram alcare Beati Richarijftatuimus, po.
nere curauimus : qualirer in omnibus^ficut dignum eft,
laus Dei , & veneracio omnium Sandorum eius , in hoc
Sao^ loco femper adorecur,coJa(ursatque vcQerecur»
Digitized by
Jke^S. RtdfdTff .t II. 46r
. C AP VT X. . . .
Dt jfltarijs, & Altmormm SM&que omatu *
G Ittltfiji , c-
Vmq^e praefcriptorum Saniftorum venerationi al-
tana ordinata^acqued^eoru Reliquijsvenerabilirer, j^^tmm
vt(upralegifar,anoftra paruicate ellcnt ornata, diligenti JJf '
cura tradare CGcpimus,qualiter ea ad iaudcm £c gloriam
Domini noftri Iesv Christi, ob venerationem Sando^
rum omnium, in quorum honorefunt coafecrata, dedonis
Dei,& largiucemagniDomioi mei,«iyQiie Dobili£ma5
BioiiS) vel lebcjoofwn booteoin hooyiMiln Jibefoffmiy
Aiabtiliscolhds^ opeiefiibrilllnaiiro , argento, & eeinmis
oraaicetiain, & Tbiiocaconaenieana oiileicnt & fuper
ciboriaponere poniiflemas, Itcutpfoiit eoden Domkia
cooperance valulmas , facere ftuduimiis. Id funt in Ecde-
iia fandi Saluatoris, {andique Rldbaiiialariafabricacamfc
dedm, cibocia * duo » iedoria ^ aoro , argenco & nMrroo < ciborhim
ribnsparata duo. In Eccle(ia fandac Dei Genitricis Mi^ Tj^ roimo'
riac,&Sandorum Apoftolorumaltaria iabricata XIII. Ci- f^r", ''fo°ec
borium vnum, & le<4orium optimbparatum vnum.In Ec- c^rp" 'ch*,-.
clefia (andi Benedi(5lialtaria paratatria. In Ecclefijsvcr^ ftKuperai.
Sandorum Angelorum Gabrieslis, Micha£lis,Raphaclis, i Ledorjttm,
llaluria tria, qu^ fimul fiunt altaria x xx. & ciboria 1 1 1. |^um"l*
& ledoria 1 1 1. Nam de allijs vafis & fuppelleailibus
habentur in eifdem Ecclefijs auro , argent6que pararai:
XVI I . coronasaureaB 1 1. lampades argence^ vi. cupnnx au-
lo argent^qoe deoonttae xii. poma amea iu, caboei a».*
leicampacenirii, CaiixTnoiaafeasiM^ai cum imagi*
aibosfiinal & paceoa ^ alij calices argeotei com faispaceu
nii X II. ofienoria ac|geniea x. ad capot S. Richaii} tt*^
bola anfo&argento paiaca Tna. Oftia majora aoeo 6eafu
gO^co paran 1 1. alia miiioca ii. alia oAiobfiiiiilicer pam*
ttdnoybakeamamcomi acraroencariumopciinamaigett»
ceum auro paracoro i, colcellos auro U inargaritis paracos i»t
oodex ebumeus auro , argenco , Sc margariris opdm^ pa- * Vttnfmn .
ratus I. punga * auro parata i. incenfaria argeotea auro i^tSSSir
paiaa iv. moappiargenteiibperauiaci xi 1 1. conchaac*
Nnn ij •
Digitized by Google
468 Chronici Centtdenjis ;
gentea major cum imaginibus argenceis vna : bocularis
i f Do<iii. ^ arcentcus i. vrcei areentei cura aquamanilibus fuis 1 1.
v« ...11« u- canna argentea i. eburnea vna. Situlae argenrea: 1 1. clauis
aureai. icilla argenteai. corona: cum luminibus xiii.co..
lumnjeante altare S. Richarij auro & argenco paratJc vi.
trabesminorescum arcubus fuis argentoparata: iii.cloc-
'f!m\ti', G»L caria * auro parata 1 1 1. clocca: ^ optimjc x v, cum earum
/'omp.ni. circulis XV. Skilla: « iii. imagines a:nca: vi. ebumea i.
nibulum.
ci\ ci*fht. candelabraauro parata 1 1. oftia auro parata v ii. Infuper
4 Schilla . U ..... \.. . * ,
iiue fciiu^. donauimus ibi pallia optima l x x v 1 1 1. cappas c c. DaL
gnum.tintin- maticas xxi v. fericas. Albas Romanas cum amidis luis
auroparatas vi. Albas lineas cclx cafulas depallio xxx.
dc purpura x. dc ftorace vi.de pifce i. deplacta xv.de*
cendaco v. Stolas auro paratas v. fanoncs de pallio auro
paratos x. cafljnos de pallio v. faga de pallio v. i
De iibris, Euangelium auro fcriptum cum tabulis ar-
genteisauro&lapidibuspretiofismiriHceparacum i. aliud
Euangeliu plenarium i. dcalijslibris voiuminacc. Infuper
eciamplurima ornaraenra in fabricaturis ,& diucrfis vcili-
tacibus , in pIumbo,vitro,marmorc,fcu cstcra inftrumcnta
qux longum fuitenumcrare,prolixiufque fcribcre : qux ta-
men tunc temporis apprctiata funta fidclibus Dei & S. Ri.
charij , qui nobifcum in Dci fcruitio laboranccs exciceranr/
hxcomniavalcrepocuiirelibras xv. millia,veIcoamplius.
Huc vfqucSandifrimi viri Angilbcrci fcripcura dc con.
ftrudione, & dedicacione, fiuc ornacu Ecclcfia: Cencu»
lenfis digcfta eft , qusc ab ipfo vencrabili viro vfque ad hxc
noftra cempora per ccc. annos &liiis valdc inucce-
rata, non linc labore ad futurorum crudjcioncm a nobis
huicoperi infcrtacft. Suntcerce&alia multa , quxad de-
corem diuini officij cum fuperioribus inucniuncur ab eo
honefte ftatuta : fed quia poft canra cempora apud nos tam
pro loci immucacione , quam pro Abbacum voluntate,
non feruantur , ob hoc iftic referre omnia vitamus j c qui-
bus tamcn aliqua adhuc affumcmus ob magnitudinem
loci noftriexprimendam. Poftquamcrgo ornacum Eccle-
fix & impenlas thefauri dixit valere potuille xv. millia
libras & eo ampIiQSi» ica fubjecit dicens.
Digitized by Google
fiue S.BaduKrij L i. b. II. 4691
, ' C AP VT x.i.
Dt mJlii$uiaH0 ems ergA dinbu Officid.
H'Ts & alijs, prout donante Domino valuimus,ele-
eancer dirpofitis ,acque ex diuerfis prajfcripcis Rcli-
quijs iupradidorum Sandorum omatis EccIeHjs , diligenci
mencisafiPedu cradarecGepimus^qualicer Domino dooan.
teadhocperoeiiire Taliiiwnnwjvc ficuc in aedificijs mar.
raoieiSy&ibceceris oroainencis oculisliooeft^ claieicuoc
JuimaDis, ipi edam in Dci laudibus , in doddus dkieriis» 6c
candds fpjricnalibus Chrifto oninipocei|ti .pkiceie Talea.
mus. Quapr(M>cer ccc. Monachos io hoc £uido loco
regolahter viduros auxilianceOeo confticuinius: opcan*
tes , & oridinantes , vc finon plus « iftius pumeri congrega.
cio in perpetuum liabeacur. Centum etiam pueros icbolia
erudiendos fub eodem babicu&vi^u (lacuimus,quiFiaH
tribus per tres choros diuifis in auxilium pfallendi & canen.
di inrcrfinc : itaut chorus fandi Saluatons centenos Mona -
chos cum IV. & XXX. pueris habeac. Chorus S. RicImu
rij centenos Monachos, trcfque & x x x. pueros jugicer
habeat. Chorus pfallensante landam paffionem centcnos
Monachos ,x X x 1 1 1. adjun(f)is pucris limilirer habcac. Ea
aucem racione ipfi cbori crcs in diuinis laudibus perfona-
buc, vc omnes Horas Canooicas in comniunp fimul omncs
decancenC} quibusdeceiicer explecis>vniuicujufaue chort
pars cercia Eccleiiam exeat , U corporeis necefficadbus,
vel alijs ydlitadbus ad teroptts in^uiac. Certo .cemporis.
ipario interueoience ^ad ^nioae laudis npuoia celebranda..
denuQ redeunces. In vao <]UQque etiam choio idjugicer
obferuecur » vt Sacerdocum »ac Leoiciacum ireliqoorunique
iacrorumordinum aequalis nomerus teoeacur. Cantorum;
nihilofi)ioiis &it,6&ori]mxquaIi menfura diuifipiprdioecur,.
qualiterchorusa choroinuicera nongrauetur.Quinimmo
omnes vnanimes facnficiu laudis Domino omnipotenti pro
falute gloriofi Domini mei Augufti Karoli , pioque regni
cius ftaDilitatecontmua deuotione jugiter exhibcant. Ma-
(ucinaii etenim » feu Yerpercipaii oificio confiimmaco,
N n n iij
470 Chronici CentuUnfis^
ixioxomQCs chori ordinabilicer fe anceiaiidMn piffiooem
coDgregeoc : decem cancum pfalmiftis Tnicniaae choro
remanencibi», & fic per porcam (zn&\ Gabriclis , ac per
•«t* * Domni Abbacis *ambuIando per Occidencalem
Claudri regionem cancando venianc ad S. Mariam ^ vbi
oracione pro cemporisracione depofica , rcmeando venianc
ad S. Benedid^um inOriencali parce Clauftri ficum:inde
per gradus arcuum increnc ad fandum Mauricium , sicJ
<)tie incraoces fimdi Richarij Bafilicam refticuancur fiijs
dhoris.
Ilkid ctnm oblman.pnedpat deiiotknie nuttdamiis,
Ttmilkdies pnetereac abfqoe laaanmi Miffiuvm decan.
ncioDesfidelicetnfinonplas^Tel zxx. i Fmtribus di-
uerfimiro tboronim per diaeda aliaria Miffie qvoiidie
«gantur , exceptis illis duabus de Conuenn ) qux manedc
meridie folemniflim^ celebrancur , in quibus quotidieme-
moria fand^ifiimi Adriant, & glofiofi Oomini met
Augufh Karoli , coniugis , & prolis eius teneatur : quaiiter
juxca verbum Apoftoli , pro Rcgibus , & omnibus qui in
fublimicacefuncconfticuci , SaluacoriDeo noftro obfecrau
tionum vel oracionum pracias jugicer perfoluamus.
^*JniMi Karolvs Dei gratia Rex Francorum & Langobardo-
f*g' rum ac Pacricius Romanorum , diledifllmo Magiftro , no-
^X'^ bifque cum amore nominando Albino Abbari in Domi.
wmIIJ]^ nolEsv Ch&isto aecemam , Saiucem. Peruenic ad
nos, &c.
• Hcc in*. * hoeamem qnod oartala nofln profeenta retolic»
*^ quod platima fainc dici poflent , fed nolnifle te eticodere
modnmGaftalC) 8ciiuaim^qoiaciim fiipientepancisTtetK
dnm eft verbiS{ ica & nos verfa ?ice paacis paucafdcri.
bimas. Qood aotem Warpafti verba Reginx Sabae ad Sa«
lomonemde beacitudtne reroorumqui nobis afiiftunt,5c
audiunt verba (apientiae noftfiE,fi hoc verum fbteicitis,
▼eniie«afliftice,&audite,n pariter in Domino inpratis
vernancibos Yaiiciate floram (cfiptunium jocunclaotes
dele&emor.
Digitized by
fm S. Richarjt Li b. I L 471
BsfUcit SfiftoU K A K o L I MAgni «JAlbinvm
%X4gifirum.
T TIc idem Albmos ivenerabili Angilbmo accerfitus
X 1 CeQtuIa,viuin S.Ridiarij antiqua iimplicicate negli.
geDcntod%dUvaiiiftDl«iiioiie€ompoliiit:p Ope-
lit pnefiiaoDe ciiDd£ gloriofiim Augvftuin Karoluin , ia
. qua pacenier inoiiftiacur B. Pacris Ridiarij magpa & plu.
rioia fiitfle miiaculasquiiii ille ezkuos vit^ eius texcus enar-.
labat. Andphoiias quoque 8cre/ponroria , vel Hymnos de
eodem Sauao compofuit, vt magni Patris feftiuitas nihil
mimis cong^ui offidj haberc videretur. Vbi notandnm eft,
qu6d quodam in Hymno ipfum S. Richarium laudando
alloquensdicir Tu flruxifticocnobium in locoprope Ar-
gubium , dcaliud m Ceocuio ,ambo pereoni merico.
ETlTjiPHlVM S. RICHjiKIL
/ ■ In fironce fepulcii
AV R E A ttdtfm the/aurnm contipt vnut
Stmmau frscelfQ j qwmCmula potulit i^s ^
Qulqut Ud Psfior Jk^ttit egrc^tut.
In laccre deztro.
Pofihahito mundi, quo grandi ful/it , honore^
Ampldd diuitias fpreuit amore Dei,
Hicfrftu proprmm fran^ent ctrumint diro^
yHr fim S* mayiM femftf in trh cbit,
In calmine arcae dcfuper.
/f/f vitam funfiis reparauit^ lumina cacit^
Zeprosifque faUu hoc refouente redtt,
PUntu ApofioUcis virtutibus , atque loquelts ,
C<clefiei tenuit [mptr in m dafts.
472 Chromd Centulenfis l
In iatere finiftr^^
Huic Karoltu Princeps condtgmm mente benigna,
Perficiens tem^lum , condidit ^ tMmulnmm
Pofi fexagenos centnm circiter annos,
Cum Dmuniferuis inteysr extat adlmc,
Iii &onte pedum.
j/fjtud vf mtritis eafidt xmlifia ftpm ,
^effiafat Itmtemm fattqmtttu agat, Amen.
AUbL
Stmfer San^e tuos , R i c h a r i ^fMUff fimts,
Akjirstits tttfd eafsttt tmiejke vt etwk.
jj-*'Aicui. Yid\. lunij obijt ALBiNvs,qui Alcoinus
Abbas, Leuica , U Mooachus , di^cor vitat iandi Rt-
charij.
His quoque temporibus florebat Corbcienfis Abbas
S. A DAL ARDvs, qui nobilitatis , & fanda: Religionis laudc
per totam Galliam colebatur. Hujus amator & auditor
pracclarus cmicuit R a t b £ &T v s , qui tanto caricacis fer.
uore erga noftraces Monachos agebatur , vc ea ipia qu^e
nofbis nnGit vd fcripiit,nooainons Terbt, feA tocumainor,
& pura dileAio-deprcheadaocar. Quique cimiipfitts CwoSd
Aoelardi digcreret Ttcam ) Om^, mquic, C^ntiM^quiM
tAm otttfs i§td fitnSd ffftifs nnifiirim pettrtus , Atrtist
ytdajhm y & CenttAs fmiBifimum Richariam , 1» fMfw
tmUtts Adtlafitm ttmm, In quoftudiose connderandum
quanta reaefcnaa exculerlc magnificumPaflorcm,&Pa.
troaumho(lrum,quemcumadjedione fuperlatiua nomi.
nauit, cum illum infignem Epifcopum Vedaftum nudo
nominedefignarcconteetusfit. Fecic hoc ob aflidua mi-
raculorum qua: apud nos gerebantur magnalia , fecit & ob
illam reuera fandiflimam eius vicam,qua:nontamranda,
quam fandicatis fpeculum vtiquc comprobatur. Hic ad
SiMiiK**' "^^" MonafterijMonachumGoLLANDVM fcripfitexpo-
fitionem fuper Euaogelium Matthxi ^ canti pcndens Cen .
culenfcs,
Digitized by Gopgle
%
fiut S. Kidjarij y L i b. IL 475
tideiires , vc (ua ets miccerec /ciipca , quacenus eoram judi<
cio deberenc cum au^oritace ^uaquauerfum proferri.
£TlTjiPHIFM S. CHMDOCI
Confi^oris*
MOle fAhMU^ GHAiTCCTf pffiSMafim!
Smui qum gtmiit, e^dbed itmi Uffi*
Hu Dmsm Chrifi fjmtm ffmifm pmm^
Contemffii fitrist mmt keatus pptu
JiiHe fk mcratit ttmtni cofia fiuBud »
Et metit atherei pramia Urga fiU,
Jimc j4ngilberfs fretiu pietstt ma^ffira\
£t timmit esrmen ctididU ^ fmmtkptt, .
Corpere terrene qmi cemitur effe fepultut y
Gaudia pro meritis calica Letus habet»
Jfe fuit Fricorus Chaidoco confociatut^
Quem Jihi eonceJJpm Cemuia gaudet otians*
. JiievkiKmveJtmdtJptxit fro^erawtndi^
Ei mtdi vimmi fftriet magua paiti,
. Qgmtd^ Dit fUenHaeltmm reysa petiei»,
: ' 2/mu Aigilbeni etmnim fulget^ jimtBm
^ ; CAPVT XI L
De eibuu S. A|iQiLB£&Ti @h fiffdmrd yfia
di NitHARDO filio iim tufiiccifibrf.
ANno Dominiexlncarnacionis dgccxiv. Indi(5lio- ^^^'^'
ne VI. EYcellenciinmx memoria; Karolvs Ma. 2«mj^
gnuspofthoftes vidoriofidime cum Deifauore criumpha.
tos, cum Romanorum Imperium , & Francorum &Lan-
fobardorum Regna quictifilme obtincrcc, v.Kalend. Fe-
ruarij trannuic e mundo , pro obfequijs , & hononficen tia
Deo & StnM eius ftudiosi exhibica acbeDigoc,perce«
pconis^vc fpeiamusyfoeUcia&iiniBomliaregM Vene*
Toni. 4. O o o
474 Chronici Centulenfis^
rabilis autcm Angilbbrtvs ,tamctfi renio& aufteritatc
jciuniomm, & vigiliarum ,corpore laflbfcentc quoquani
proercdi non poflet vcl vellet , cjus tamen dirporinoni,qua
thefauros proprios in beneficium elecmofynx Eccleharum
Prxfulibus attribuit, vc pote diledi femper Domini, inter.
fuit • magnifque honoribus & beneficijs Ecclefiam Centu-
lenfemabeodemantequamdecederet fiiblimari obtmuit.
Fueruntautemxxi. Metropohtanxciuirates^quibusdiui-
ficdari grandem partem fiiarum facultatum: quarum hxc
funt nomina : Roma , Rauenna, Mediolanum, Forum.Iu-
lij Gradus , Colonia, Magunciacus, luuauum, id elt, Salz-
burc Treueris, Remis , Senones, Vefontio , Lugdunum.
Rocomagus,Arelatum,Vienna,Darantafia, Ebredunum,
BurdeeaTa,Turones,Bituricum. Huicvero diftribucioni
nonnifi quacuor Abbates interfuifTe leguntur, fcilicet Fru-
dieius, Adalongus, Angilbercus, Yrmino. Ipfedenique
Rexintantiimlocumipfumhonorauerat, & extulerat, vt
& R egalem curiam inibi tenuifle die Natalis Domini , feu
diePafchx,ahquoriesinueniaturin gefl:is illius temporis-.
quodetiam A fucceflbribus fuis,ijs lcihcet qui nollratem
Galliam in fui forte Regoi habuerunt , multo tcmporc
amabiliter feruatum eft. .
Ciimcrgo mortuo Karolo MagnoHludoguicusfuc-
cefllflet, Regnorum a patre acquifitorum apicem lufci-
piens,annoregnieiusprimoincipiente, fandiflimus Ab-
bas Aneilbertus corporis ardatus moleftia coeleaibus
caudiis propinquabat , & coclefti Patre difponente filius
proximerccipiendusflagellabatur,vtdignus fieret cui fe-
fix nec peritura hereditas conccderetur. Supercrelcente
incommodo, cum videretur jam humanis eximi, multa
vfushumilitate, vt pote cujus perfeuerans fuerat confcr-
. uator , pr^cepit vt ante fores Templi tumularetur Sane
fufpiria & lacrymx,qux illo morri proximante fufx func
nonanobis narrandx fufcipiuncur , ne poft tanta tempo-
rumincerftitianosquoquead plangendum reuocet dolor
tffTno renouatus. Poft mortem vrique Magni Augufti Karoh an-
urt' noeodem,diebusxx. fuperftes efFedtus, AnnoDominicx
huS w- incarnauonis d c c c x i v. Indiaionc v i. menie Februa-
cellu.
[11 . KaleiuUs Marm , cdefamds dfca ie
myfterijs^ Ver^^ClimkaroatBris Angilberci gloriiA
aiiiiMalninwiimnf niim rniri IrijT rrrirrif ilniT comitlaia,
ficurpofktggmm fafe iclido, fupenysciuibiis afTociacur, Sc
.wqnoditods ambierac,operiU^aemeracfafi, Cbriftiafpe-
. dibus pTzfeorialiter mulcecur, videnseam fkuri efV : Ven*.
rsdicaboc & iure probabili Chridi (ententia aflruitur, qui
diligentes i Patre fuo, & a fe diligendos adcuerat, & tantac
diledionis profedum fui vifionem propalat : Et maniFcfla-
bo, inquiens, meipfum ei,id eft diligenti , 6c probationcm
diledionis, quod efl: exhibicio opcris, cxequenti. Tunc
amantiffimi Patris venerabiie corpus dulci filiorum obfe-
quio componitur, & cum omni veneratione iancto Abbati
dcbitaante portam maions £cclcfiar honorifice (epcHtur.
Locus autemipfiusfepultur<eita adicui Ecclefi^ proximus
eft,vc ^ Dcmioe Bamica ingredi pofficyqui rioir iaodaBH
corporiseiostnmbam calcaret. VDi,iicot paol6 (tiperii^s
didom eft^llnmiliBiris «^yKeotvc ppoi Te popoiceiat| io
gyrc^aoieilk %llilirie ifti ▼erficuli^lii tepirieis tabnhri»,
primus ad capuc^ (ecuiidns ad laeuamj^Mrrius ad pedes,
quarfdsaddmtraiii^«x|bfiriiQo&. » ^
Jtex Re^uiem A NGilberto da Pater^atqtiepiua Rex^
Lex Uyim vitam atemam iUi da , quia tm Zex,
Zux lucem femper cenceie UU^ iena ^ es Zux.
Paxfdtm mperpefam detut, es fUMkm Pax,
Mulca & magna acque infignia func, quac de hoc ve-
nerabili viro dicere hiabebamus , fed quia omnia com-
prehcndere nequiuimus quac in hiftroriis Fraocorum de
illo, eiufque probicate habencur rogamus vc ad iaudem
Deiomnipocends, &ad hooorem Beari viri paucula hacc
noflntibusioterimibffidaDi: CsBiier&m , vcofmua quac de
illo inDcdioeiiraMis.defiHtvirtas,affiiitftdGaote]a oepJow
fimadiflibfeodofidlidtamiiiferemnsaiidttori. Qmenitve«
sd^io-looofiipfi icripco per annos xxviii. Rmanee A».
gnftaHkidi^liicoaonis XXVI. CbrifttaotemDomioinOk
ftri legoo iinllam meom capienie per onoia fiecabs
Ameow
Ooo ij
476 Cbrmd Cenmiinfist
I«tur &priiiio Cefttulenfis Coeiiobf| Abbue inriimte,
ejuiqiie ih]dijs6cb<Miiateni€iifliata-,jamiiiciiU
liiiguasnofhgiequiBsprabeator^ntenwKftit^
Jaoone concepta^quo paulul^m quia morrales aliternon
poflumus adrotttiliirjeo ddiisiiirpirijs (atisfadadelidcn*
>rf * {4e. tur * Simiil&aequuin videtar,n is qni iingQian cm noa
^**""' vfus eft amore, finguiaci quoqfue in aSeiofjptione g^tnMitm
collaudeturlibello.
PcNjdurdo Hoc camen in calce libri nece(]ari6 recondimus, qu6d
£!iftM2?' po^^ fandum tranGcum filius ejus Nithardvs , quem
de Hegisfilia Berufufceperat, Cenculenfibus jure Abba.
ticio praclatus eft , paucifque diebus in regimine expletis,
interemptus praclio przfentis luminis caruit vifu ^ fepultiir-
qnejuxtapropriumgenitorem quieuit in pace, Regoante
DominonoftrolESV CHaisTOCum Pacre fic Spiricu ian-
&o in iaccda ikxaiorum, Amen.
rauiMW.
LIBER TEELT1V&
CAPVT PRIMVM.
Ahh^e HfiKico.
N N o facra: Incarnationis Domini noftri lefii
Chrifti Dcccxi V. Ind. vn. dum felix Fran-
ciafub gloriofiflimi Ca^laris Hlvdogvici mode-
ramine omni venuftate floreret , obtinuic beneficio ipiius
princtpis He&icvs AbbasiegimenMonBibrij B. Ridia-
rij. Noiinir aiitem deicriprio ^ quia eodem quidem qno
ftn£bffimi]k Angilbertas Abbas obijc anno, ied non ea^
dem Indi^oiae hic Hericns Abbarise Centulenii pnela-
iDjiaionK ctts eft : quidem menie Sepcembri die xxit. IndioQooes
mutantur» De<huinsTer6fa^is nihilapud nos mcmorabi-
ie iiabctur, pr^ quod in iibro miraculonim B, Patris
fiue S. Richarij, L i B. 1 1 1. 477
Rkhaiij imieaitiir , quia videlicecTnt^ Aiis ?ai]aliis , Hen-
ioiiiiioimne,villam Sidrudem^ quzeracantiquittisdepu-
taia ad Fratnim calciamenta , contuleric : hzc enim vUfuia
ipfi fand^o in hoc fa»culo viuenti fueratdonata,vt in vitx
eius fcripco clare patefcit. At nunc placet memorari quid in
illavirtutis contigeric» podquam Heuconis dominiofub-
ada ed. Fuerat illic prope nemus , vbi Sandum Richa.
rium accolx loci & in iter carpendo ciim Bntanniam pete-
ret, & in redeundo laiEtudinem corporis temperare , & (a.
cras fundere oradones juzta quandam fagum ex auita 8c
patema idatiQiie «a^dcRiiit EiiiiiiiKr6 dmB pnefttos
Haito ipfinn iHAm cteftemmfbiilbt » coepit libeia ea TCi
poceflite ) quadibn aiitemdiediim nuaittiiis circuiret, (b-
per jamdiAam fagum venit s qnam enormem iDtnitiis , inf.
iitiocidi» vtexiD& fbcns fibi fieret. Cai fenii parere no-
loerunc, diceoces facracum fuflem, &ibi B. Richarium
confueuifleoiare : quod ille fuperba meoce concempHc, &
niocidereturcolfgic. Icadejeda arbore,& parcibus inde
partitis , (uperiores quidem findi pocuerunt partcs, duac
ver6inferiores,qu9 & groffiores eiant difficit^ nimis fin-
duntur. Attamen magnis conatibus ruftici infi/lentes, pe-
nultimum dirimuntfruftumjnquo inuenr^ funt reliqui^
quaficapillorum, 6c barbae abrafiones j qux ciim Ruflici
honori haberent, vtpote qua^ a Sando ibidem repofita:,
mifer ille, & malc curtenfis * Heuto , ea pro nihiio habens ci?**
fpargere fecit,acdeiDdevldmumfs^ truDcum qui fupe-
reratfindi pnecepic ; fedadomoem idum ioiedibilis per-
OMiifit : qood Hlle videDt « iuffic portati in ioas domni
acriom. qnod vnlgoscarcem didc,6e vcieri aflblecaoce ia*
noam iadari. Ip^ aocem die qoidam fillac colonos acce^
ptamlecurem quafi tentando ligno ienlter affizic , & ad ipw
lum idum iliic6 diuifum eil , & inuenta efl qusBdam crux
inferu vni ex illis partibus , cuius etiam iigni fenna aheri
partiinTcolpca videbacur: hoc illi qoiaderaDtvcvidenmc
nimio€errorepercuIfifunc,inic6que confilio, ipfas parcei
cumcruce iDtulcrunt in apothecam cuiufdam cuf^odien-
das : cuncfequenci nofkeobfirmatisapothecac oilijsdormi
tum cft : mane ia<^0| dum fomno excuciuntur, cr ux Uia vei
Ooo iij
Digitized by Gopgle
47S Chronici Centulenfisf
parcesmilqaani iniieiBiintur. Prxfatus aucem Heutcvqtii
iukdai temerauerat , quinto die, Deo vindicetTicalein ipiii-
tum amiHt. Sed & Hericus aiiqaaiuii ia icgpiniiie apois
cxpleciSy diem daufit eJKcemum*
CAPVT II.
Trimligium Hlvdogvici Impemorir.
TEmpore iflo ciim concigillec Hlvdogvicvm glo»^
riofum AuguftumPoiitiiiamiotiareprooinciam,ve-
neiabiletemplam S. Ricluuri|oi«tiomi^nKiii peciQit. Fm-
tiesieiturMooaftaijtimentesne aliqais de paiencelft fie-
pedi&HeotooisviUamSidnKiem libivliirpaiet, ina|db«
tem R^iam e»Mttncfciinilent, vc fuper hac, &ruper eaa*
nibos, qoas aliquo euentu perdere roetuebaot , viliiB, 9c
qaasKAHOLvs MagoasejuldemgenitordoaaRegiooooh
tulerat, fua: audoritatis prseceptum firmafet» qao jamdi(^
villa , vel alix poflefEones , aDfque alicuius contradi^o,
Monafterio libere deferuirent vt nemo Abbatum futu-
roruni ex eisaliquam d loci dominio vlteri^s auferens alicui
donaret. Ipfe ereo ralibus precatis placide obediuit , 6c fuac
prsEceptionisautnoritatem fuperhiscali modo confecir.
5> iNnomineDomini & Saluacoris noftri Iesv Christi,
99 Hlvdogvicvs diuina ordinance prouidencia Imperator
99 Auguftus, nocum efle volumus cundisfidelibus fanda: Dei
9> £cdefiae,6e ooibis praeTencibasicilicet &fucuris, auia dum
» aosorationis caafiLto BeaciffimiCoofefloris Chriui Richa-
>« rijBaiilicam odoeniicmus , adieraac C^litadmem ooftram
99 MooacbiexeodemMonafteriOydeprecances,vt fuper le»
9« bus, qoasmodemoiempore in quibufliber pagis U teiri*
n Coriisinfraditiooemlmperij noftri ad vidum & veflitom
» coru»lMbenr»noftmBi-audoffttacemfirniicatis grati^ €ni
9« juberemafi per quam decemeremiis,Tt neque Abbacea
9) pertempora ibidem degentes,nequemini(lri,aucalia qna:*.
/d^iiniif. libetfuperioris ,vel inferioris * pracdida perfona , de eif-
>« demrebusaliquidabftrahereaucminuere, vel inalios vfus
it recorquere pracfumat. Qiiorum peririonem juftam ac ra*
» tiooabiiem judicances, bos tmperiaies Apicesooftros £r*
Digitized by Google
fm S. Richartj^ L i b. I II. 47^
iiiteaittgiacacirca^ibrmDei ibidetn percempon Uh^o^tt
tia dee^ntes fieri iuffimufi, per quos decemimus, atque om. cc
nimodis fancimus, vtnullus Redcr prardidi Monafterij,u
autminiftrieius, dc rcbusquas moderno temporein qui- cc
buflibet pagis territoriis infra ditioncm mipcrij noftri a
ad vlus & vidum atque veflimentum eorum habent : quo- cc
lumhxc funt nomma, Cmini curtem cum Bronoilo,Al u
dulfi-curtem,Valles, Drufciacum. Nonamuiilam, Mons- «
ADgelorum^V^iberendum, Bagardas, CurticeIlani,Crux, cc
Langdntum, Alcegiam , Sidruiein^Niuiellam , Verculf , cc
Q^^vm^^By^mxSiB^m^^^ guidqqiiiMiig ««
^MiiS^lt^isfHt^^ iegaliter afpiiBfe«ric
GdQiimn^ auc paratas,aucIidlaS0niii , * miNN(liKi;ilMtof»^ cc f^''^^^
am ilias quaflibet igdhibioofna itigff , auc exadare
praefiiroat: fedeomodoatqiietenorequonuac (laniimustc
teneant,atquepoffideant, ica noftris & futuris tempori. cc °° ^"^^'^-
bns (ecur^ atquequiet^habeant & fruantur , quatenus ip«- ct e"°£nalo'*
fosferuos Deiinprsedido Monai^erio famulantesprono « Hl^^^hoiiem'
bis, conjugeprofequenoftra, atque ilabilitatc totius Im- cc f„"^ Ifl
penj noftri perpetim Deimifcricordiam exorare delectet. cf ci *iKuteco.
Et vth.Tcauthoritas per futura tcmpora iuuiolabilcm at- <c
queinconuulfam obtineatfirmitatem , manu propna fub-
terfinnauimus,& annuli noftri impre/Iione fignari iudimus. ic
Signum Hlvdogvici SereniiGmilmperatons.Dataiii. cc
Non. Aprilis, Anno Chrifto propitioicVri. Imperij Do* «c
mim Hivooemi fiffitti Aogutti. Indift. Yiir. Atoaa «
connsadidccnfcPiLiqTO fccogpiguiic fiibferipfi. ^^'^.[(w.. cc
ExhisqiiaBinhoc|pfaecepto commemorantur iacntiffi.
mnsPatCrnoAeriUohariusquafciamquiete habuerat, fed
•^oia pmuornm |(W]uam hominum ioftlciitijsfuper his
Fratres turbabantur , obhoc illas Regia pneceptione fir-
mari obtinuerunt. Nam & illx villa: , qnx a fandi Kicharij
temporehabebantur,&de quibus nihil mali metuebatur,
vtfunthxc, Centula, Abbatis-villa, Altuillaris, RcbcUil-
mons, 6c Valerias, aliae multas iitic fcribere non curaue-
Digitized by Google
4Sa Cbramci Ccnndenfis i
CAPVT III.
Defcriptia de ThiJiMro,$hfi^s,Ji0Vi
T TLvDoovicvs Iinpmior mauuSp» pntcyiope
J^nl^ruper poflHiicmiMisMoiM3lsrij>vocaqic ad (e Mo-
otcnos» rogans n onmi qtuEetiiiK|Qe haberi poteraot» taai
inclie(aiiro£€clefi(, qimn>h(misibcenfib|»»laibercn«
ciir,fibiqoenionftiareDCur.Anaoigitur Incamationis Do-
t , (. mini dcccxxxi. ladi^iooe i %, Fada eft defcripcio de
Abbacia&D^RicharijrogaoceSereDifljmo Augufto, An.
no Imperij fui xvm. In primis de Ecclefiafticis rebus, & fic
de prxdii s U pofiefGoniDus , ilue 8c de itai&Uts, qai d ift*
dem Abbacia beneficia retincbanc.
HabencuribiprincipalesEccleiia! iii. vnamajorin bo*
nore Sandi Saluacoris & S. Richarij ^ aitera in bonorefao-
^scMARiiEitertiainhonoreS. Benedidi. Inquibusprin.
cipalia habenturaltaria III. hoceftS. Saluatoris, fandi Ri^
charij , U S. Mar.i iE ex marmore,auro»& argeoco^& gem-
mis,acbpidibus diuerfis fabreSida. Super illa cria aharia
habencor criadboriaeKargencofie attroparata » in qutboa
tresdependenccofon^ytingul^ per (ingula cs Mco eem«
. mifque parat^, citm aoreis cnidcuUs » alilCqiie dinerw or-
oamencis. In cifilem Eccledjs func iedoria pia ei marmo-
se»argento,&auro&biicata. Capfcreliqqianimattresefic
argentaiEve) elHime^ paraanfiuiciKx.cnN9es majorea v. 6c
minores vui.poniaalcaiiaiiini. b qnibascria (uocaarea,
« u,it, *t. reliquaafgencea. Icem poma guncfanonum * yix. ex ar.
luin* ^**-- gento auroque parata : cadela bra ferrea ex argento & auro
t^lnumr' ' parata.majoraxv.minoravii.coronscargentea: vfi. &cu-
prexdeaurat£ VII. lampadesargentex vi. cuprex deaura*
txvi. hannappi pendentes argencei xiii. conchz argen-
tcac pendenres II. Arezmajores iii. &minores iii. Turi-
bulaargenceadeaurata viii.cx cupro i. flabellum argen.
teum 1. pariesad capucS. Richarii» & duo odiola parua
cx argenco & auro, gemmifque £u>ricaca : ad pedes ipfiuc
oftiola
Digilizecl by Google
pue S. Richartj ,Lib. III. 481
oftiola VI .exargento auroque parata.Sunt & alia iv. fimili-
terparata. Antealtare ejufdem Sandi ftant colunina: vr.
raagna?excupro,argento, & auro paratxfuftcntantcs tra-
bem vnam fimiliter cupream argento auroque paratam,
Sunt & alia:trabesminorescresex cupro, argento, auro-
queparatxincircuicu alcarisvel chori, (uftcncantes arcus
xvii.ex cupro , argento , auroque fobricatosj interquos
ftantimagines beftiarum,auium hominumque vii. ex acre
circuli ad figna pendences argencei v. reliqui ex auricalco. »
Euangelium auro fcripcum vnum cum capfa argentea
gemmis& lapidibus fabricata. Alix capfa: Euangeliorum
duxcxauro&argentoparara:, faldene addicoex argento
fabricatum ad opus iplarum i. Calices ex auro i v. ex ar.
gentomajores 11. minores xni. patenx aurex 11. argen-
tcac majores i v. minores xii i. ex auricalco i.ofFertoria
aurea i v. areentcaLX. eburneum i. magnum areento &
auro paratum, Scyphus argenteus major,i. minores ar- '^.^^^ j.,^^.
gentei iv. ex auriacalco i. tutelli * argentei iv. vrcei ar- coioru', caii-
gentei cum aquamanilibus 11. hanappus ad bibendum pMfhnico-
argenteus i. fitula argentea i. excupro & a:re ir. & ar. S."''""'
gento parata 1. canna argentea 1. ex ftano i. tabula:
eburnea: ex auro argentoque parata: 1 . majores 11. minores J,^''!?^^*!'/."^
II. ex cyprcflo vna argento parata : claucs argenteje 11. nuemappu.'
ex auricalco deaurata 1. bacuIusauro,argenro,&cryftalIo itua^XM
paracus i. pra^paratio baculi vnius ex criftallo i. cafulac £,V'iiIilf*('i.*'
caftanea: xl. iericac nigra: v. perfse fericz iii. ex plata i. '^*'-
.5? t r nunc rnant-
ex pallio xx. cainas"'' fenca: v.melnae ^ lencxui. ex pil- pui^* »pp«i-
cc I. ex ccndalo iv. cappa caltanea auro parata i. lerica imiir.yuigo,
1. dalmarica: xxxr. hrocci ' ferici xv. lanci xi. fericus 7T,TJ'yic\o.
albus I. pcrfi ferici 11. roccus peAoralis i. fanones ad p-tun"'"*""
offerendum auro parati xiv. ex brandeo ' iii. ex pallio
XV. faga ' ad paienas fcrendas iv. pallia lxxviii. vefti- W-*'
mentaxLix. viginti alia,cum pallio paratum i. in facrario ptf.r"*
adtabulamcooperiendam vcftimentum lineumpallio pa- Jl/'j^"',Tu?"
ratum i. tapeca vi. corcin.x iii. bancales ^ ferici iv. & alij 'n^pp«i« »«
X. culfinilerici 11. ex pallio iv. veltimentum Iincum do- u-.maflrout.
minicale i. naftolx ''ex auro parata: 11 \i^anti ' caftanci I Vvanii chi-
auroparati 11. linei 11. fanoncs manualesauro paraci 11. ^Tn^'" ^*"
Tom 4. P P P
4^2 " Chrmci Centulenjis ,
"iM^fvtSS pse cccLxxvii,
fiMtiv*. De librislibricanonici :Bibliothecaintegra, vbiconti*
Hencur 1 bri r,xxu. in vno volumine. Ucm Bii>iiothfca,<lllfc>
^rfain voiuminibusquatuordccim, •o'!/!'^
Dc libris S. Hieronymi ; fuper Ifaiam. Itemin Ifaiam j
fupcr Pfalmos^Expofitio Leuitici Opufculaeiusfupcr le-
reniiani ^ m x 1 1. Prophecas, in Ecciciiaftem , in Cantica
/ » parchiiit CaDticorum , in Ezechiel. Liber Epifcopahs' j Comracn-
toThwphTii canuiin Matthxum, Expohcio inMarcum, illuHrium vi-
it"«iOTp5.' '^"^ > ^"P^^ totum Pfalterium , io Epi(loli$HduabiUi faoj^
»»> llllilf^iiDC e(l, ad Gaiatas, & ad El>befios , in Epiftolii a4
VkkmutaMtbHltcm¥^iM^ cantra IoiaoiaiMniliMii|}
ciim,& Apdogencusadi^aiiintcbiim^Qtt^ Geo^
(is,&iiberIocoru^liber qui dicitur Antiomenon^dtfispiVa*
viaik^is Cafojde Egreifione tilioEum Ifra^l exi£gypt0) de«
Ifaac, de Ofan(^$i4i6etapbjiai & Calculo : de morte Qzis^.
Regis^ de Filio prodigo j de Natura rerum j de Rhetori^
ca : omnia ha:c in vno volumine -, Euangelium in Grsco
& Latino fcriptum : qui funt libri numero xxi r.
•fiuitQt. Dc libris lancli Auguftini : Examcron * cjus contra-
Manicharos , & alius hacrcticos j decadx Pfalmorum j Epi-
id*lt.'f»ru. ftoliccjufdcm j Expofitioplenariafuper Euangelium Joan.
S£ /aiKllL. nis i alia Expofirio Auguftinijunioris *; de fermone Do-
mini in monte ; de x. piagis | de x. pr^cepc^ ; m vno vql_
tMHiae. Itt Epiftoia loannis Apoftolii Coiicor4ia Euaoge^
lionim 5 de uiiiiiaie Dpmioi j Enchiridion ^ de oatiiiia $et
origine aninias ^ ^ DoMaa Cbrifti^tia ^ SpQoslM» Aur^
• jh« Hjrpo. guftinijConlefliowes ^ Hypomneofticoo ffde x. cbordiiA
f Mfticoa. CQojli^ s de Aree muHca ^ de Virgin i tate feraaodi$
& Sermones eius : de x 1 1. abiifibus i & Incerrogacioiiei.
HoroHj ) SC Rdponfioncs Auguftini: in vno volumine.
C^ntrabasredcos',^ ATOne Chriftiano - de Blafphemia
Spiriius,Expkmtio R.onoi} dc xn. benedidionibus P».
• triarcharum : in vno volumine. De Trinitate de Videndo
Deo^ de plafmatione primi hominisj de Definitionibus
. ' iiogmacuni £cdeiiailicorum, &c Epiftoiac S. JF ui^cnnj : jn
Digitizixi by G
fiHe S, Richarij , L i B. 1 1 L 481
vno volu. de Magiftroj dcfanda Virginitate j & Acadc-
micorumin i. volumine. Opufcula, & Epiftolx Augufti-
niad Pelagium & Valentinum j & rcfponfiones Profperi,
in I. vol. Explanatio Auguftini, &l luliani, & Pauli-, de
partibusorationisin i.vol. qui fuotlibri nuraero xxix.
DcIibrisS. Gregorij : Expofitio in lezcdiiel. vol. iir.
Moraliavol. v. Homilia; xl. voI. i i. Paftoralcj Dialo-
gus j Regiftrum ordo Ecclc/iafticus : liber parcerij * de -^••Pitrei.
didis ejufdem : qui funt libri numero x v. W
Delibris Ifiodori : Etvmoloc;ias:R.otarum* ; ProariTiio- ' '"^**^ f''^
rum j& Rotarum 6c Omciorum : item Proocmiorura j item Hymnorun-..
Rotarum^ tradatus in Pencaceucbon,in Regum ,in Ruth,
iftEzrajin i. vol. SenocntiiE 11. vol.Synonima : qui func
libri numero i x.
De libris Origenis : in Genefi Homclias xvi.ir. vol. in
CanticaCanticorum:quifunt libri iv.
Hilarijautem : defidelandacTrinitaris j quacftiones Hi-
larij, Cypriani, Alcimi Auiri, Hieronymi, Augaftini, fuper
Pencateuchum in i. voI.qnifuntJibriduo.
loannis Chryfoftomi 3 in Epiftola ad Hcbraros j Home-
lixxxxiii. dc Compuindionecordisconttra Nouarianosj
de lejunio , & fcrmoncs ejus lxii. ScvitalaRdi Ambarofij
vno volum. qm funt libri v ii.
Cafliodori ^ fuper tocum Pfaltcrium.
Fulgentij , libri x i v. qui perfingulos Jibros vnam lic-
teram detrahft.
Beda:,dc templo Salomonis j triginta quasftiones eius
in Regum, cum Expofitione luftiinOnticaCanricorumj
\Xi i. volum. inprouerbijsSalomonis,& in IibroThobi^ j
in Marco , in Luea , in A<5tibus Apoftolorum j fuper
Epiftolas Canonicas j luper v. libros Moyfi in Apoca.
lypfi ^ in Abacuc, cum glcrfiis Pentateocj de Natura rerumj
dc Temporibus : qui (uot libri numero x v r. •
Diuerforum aurem lulij dc aucfloritate diuina: legis ;
Eugipij excerptiim dc libris fanAi Au{Tuftini ; Pafchafij de
Spiritu fando j Prhmafij in Apocalypii ; Timothei Ubri iv,i
& craftatus Percgrini contra nairecicos, 8c Epiftolac Thco-
philiad Epifcopos torius -/tgypti in i.vol.Eiqpofirio Arno-
P p p ij
Digitized by Go<5gIe
Chronki CentulenfiSy
bij fuper totum Pralterium-, Gregorij Nazianzeni libri virr.
& Homelije Auguftini dclxticia Scgratiain i. vol. Acha-
nafij in Leuitico qui funt libri numero v 1 1 1 .
De Canonibus: Canones Apoftolorum , & Niceni
Conciliji & XI I. Concilia, 6c decretalia Apoftolorum
/.Apoftoii- * I vqI Canones colledi de diuerfis Concilijs volu. 1 1.
Cecili Cyprianidecanonibus 6c inftitutionibus Ecclefia-
fticorum Lxx>mi. i. vol. Gelafij Papjc de libris recipien-
dis&nonrecifOTidis: EpiftoIxdiuerlorumnumeroL vi.
vol. Homeli^rius San(f^orum Patrumannicirculi, Hiero-
nymi, Auguftini, Gregorij ,Origenis, Leonis, loannis,
Fulgentij , Bedx in i. vol. Item Homeli^ SS. Patrum fu-
peranni circulum,in iii. volu. HomiliicS. Agnetis: Boc-
tij de confolatione Philofophia: j Gregorij Epifcopi Tu-
ronenfis de generatione Adac , & de geftis Francorum j
Expofitio philippi fuper lob j gloffx SS. Patrum fuper
Pfalmos 1 1 I. vol. Camani de Incarnatione Domini ^ Ex-
poficio lufti in Cantica Canticorum j & liber Euchcrij
Fpifcopide defedu folis & lunx: vitx vcl pafliones SS.
A poftolorujMarty rum,ConfefrorCi, Virginum i& collatio-
nes diuerforum Patrum in vol. xvi ii. Expofitio luliani Po-
raerij,5c Prognofticon in 1 1. vol. Expofitio Pelagij fuper
XIII. Epiftolas Pauli ; Expofitiocujuidam in Epiftolamad
Romanos j glofiae ex didis Patrum in 1 1 1. vol. Item glofix
Patrum vol. iii. Liber Martini Papx j Regula S. Benedidli
fexies j Rcgula S. Auguftini , FruAuofi , & Ifidori , i. vol,
HomelisE Casfarij Epifi:opiAreIatenfisiExpoficiofidei Ca.
tholica: S. Hieronymi:Dida Ifidori de ha:refibus ludxoru
& Chriftianorum j & de Philofophis, Poctis j & Epiftolz
Cyrilli , Leonis , Dionyfi , & aliorum de- ratione Pafchali j
& cyclijin i. vol. Altercacio legisinter Simonem luda^um,
& Theophilum Chriftianum ^ Ephrem dedie judicij j AI-
bini ad Karolum de fideTrinitatis , & de Incarnatione Do-
mini. Epiftola: Caroli ad Imperatorem Grascorum : Pfal-
tcria V 1 1. Qua:ftiones feptem artium j Colledarium cu-
jufdam in Macthjco •, Colleiflarium Scocaicum , vbi primus
eftde caritate, vltimusitaincipit, Curre ne parcas j Liber
fcintillarum : qi^\ fuDC libri numcro l x x.
Cioogle
Jlue Richar^ , LiB. 11 1. 485
Omnes Codices librorum Clauftralium de diuimcace
fuDt c X c V.
De librisGrammaticorum : Donatus, Pompeius , Pro-
bus, de pedibus & fyllabis j Prifcianus j Comminianusi
Seruius , Vidlorinus Martvr ^ ; Diomedes ; Verus Lonei-
nus "jTadmnus^^jTuIhusCiccrOjRhetoncorum nbrirr. 'inui.
omnia in i v. vol. Profper , Aratus** , Seduhus, luucncusj U^JZi^^^
Epigrammata Profperij verfus Probx, & mediccas For- '„i;/''^**
tunati. I. vol. QuintusSerenusde Medicina j Fabul^ Auie- ''^-
ni j Virgilius , Eclogac eiufdem gloflatse. Althclmus ,me-
trum cuiufdam dc veteri 6c nouoTeftamento , cum vita
Cofmx & Damiani metrica in 1 . vol. qui lunt libri x x v i .
De libris antiquorum , qui de gcftis Regum , vel fitu
rerrarum fcripferunt. lofephus plenarius j Ptinius fecundus
de moribus 8c vita Imperatorum ^ Epitoma Pompeij^ Echi.
cus de mundi defcriptione j hiftoria Homcri, vbi dicit, Ef
Dares Phtyiiius : hiftoria Socratis Sozomeni , ScTheodo-
riti. Libri Philonis ludari i. vol. Ecclefiaftica hiftoria Eu-
febij. Chronica Hieronymi; II. vol. hiftorialordanis. De
fummatemporum,&deoriginea<flibufque Romanorum i.
vol. Lex Romana j Padum Salica: legis : qui funt libri nu-
mero x v. Itemvolumen , vbi fermones habentur dcNa-
taliDomini, Stephani ,Innocencum : Bodani * cum Par- bcJz.
ces Donaci glofTatiE j Liber logon , id eft, Scrmonum Gra:-
corum, vel Lacinorum • Genealogia Bibliocheca: j Paffio
DominiinTheodifco*, &iuLacino : quifunclibri vi. > utft.wn.
Delibris Sacrarij, qui minifterio alcaris defcruiunc : Mif^ nKi^'"'°"
fales Gregoriani cres j Miflalis Gregorianus , & Gclafianus
modernis cemporibus ab Albino orJinacus i. Lcdionarij
Epiftolarum 8c Euangeliorum mixcim & ordinacc compo-
fici V. Miftales Gelafiani xix. Texcus Euangelij iv. aureis
liccerisfcriptuscocus i. Lecftionarius plenarius afupradido
Albino ordinacus i. Anciphonarij fex : qui func libri nu-
mero x x xv.
Omnes jgicur Codices in commune faciunt numerum
CCL. & VI. ita videlicec vc non numerencur libri figilla.
tim, fedCodiccs quia invno Codice diuerfi libri mulco-
lies, vcfuprd notacum eft^babencur^ quos fi numerarcmus,
P p p iij
Digitized by Google
4t6 Chronici CentulenfU ,
quingenrorum copiam fuperarcnt. Haecrgo diuiiiz Cbt».
rtrales , hae funt opulcntia: cocleftis vitx , dulcedine ani-
mam faginantcs , per quas in Centulcnfibus implcta edilla-
iaiubris fcntcntia : Aim fcitfitiam fcripturanm , ^ vitia nsn
aipahis,
Sed nuncctiam de exterioribus bonis hic ponamus lo*
diculum ; & villas qua: Monaftcrio Chriftimilitis prascipai
Richarij tunc temporis feruicbant brcuiter annotemus.
R editus yer6 vil larum qui fcirc cupit , codicera ex hoc con-
fcriptum reuoluat ; nam pro fui magnitudinc hk totus po-
ninonpoteft. Hac ergo funt villasS. Richarij : Runiacus,
Vallcs, Drufiacus, Nouavilla, Gafpanus, Guibrenrium,
Bagardas , Curricalla ,Crux, Ciuinocurris , Haidalficurris,
Maris, Nialla, Langradus, Altcia , Rochonis-Mons, Sidni-
dis, Concilio, Buxudis, Ingoaldicurris. Inter has eranc
quaedam licet paucas , vbi aliqui militares S. Richarij bene-
ficij quidpiamnabcbant. Hacautem funt villacin Domini*
catura Sancli ciufdem , abfque vlla admixrionc beneficij,
vel alterius poteftaris , Pontias , AIrifgnico,Tulinjc, Dur-
captum , Abbatis villa , Forcftcmonafterium , Maiocch,.
fandus Medardus , Alliacus , Longavilla , Altuillaris , Rc-
bellis-mons , Valerias. Ifta: non tam viHa: quim oppida,
vel , vt ita dicam, ciuitarcs habebantur j quippe quibus nul-
la vis injuftitia: inferebatur. *
In Forcfti.cclla habentur trcs Ecclefix,prinna S.M ARiiC;
fecunda S. Petri j rerria S. Richarij : vbi funt altaria auro
argent6que ornata v. Corona argencea i. capfella auro
parata i. Cruccs auropararx ri i. Capfa auro & gemmis
parata i. crucicula argenrca auro parata i. aliac deaaratae
V I. Poma deaurata v. Ciboriura auro argemoque para*
Itf' "^o'!"" CandeIabraauroargcnt6queparata v i. vcntaculn ♦
deauratum i. fufcellum deaiiratum i.fcyphusdeargento i.
ubula: deaurata: cburnea: ii. Caliccs auro parari majores
r 1 1. argcntei minorcs i v. offertoria argentca v 1 1 1. deau'.
tata III, vrccttinargcntcum i.CapfaFuangelij argentear..
cafulx fatis prcriofac xv. Dalmatica: iv. cafulae parute fe».
rica: 1 1. hroccidcpallio in.Ianei iv.albjc xxvii. ftola: ix.
Fanonesxiv. boculares ii. coochz n. fandalia cum -caJtfo«-
Digitized by Googli
lue Teruaii.
nenliutn ,
TtrtmiM»*,
fiue S, Richartj , L i b. 11 1. 4.17
nibus vi.libri quinquaginta vnus. adlumen Ecclc/ifafpicic
yilla Dulcianx-vallis. Suncibi Canonicixxx. qui habenc
ad ftipcndia villas iv. hoc cftEghod,fan<aum Vigiiium,
& duos mandoniles , & Ecclefiam S. Marcini : & ni alijs
villisS. Richarij accipiuncahqua.
Eft Cellula qua; vocacur Bocricium in pagoTerrago-
nenlium^jinquahabecur alcare i.fabricacum ; cruces m. /*Teri*ififc
inauraca: 1 1. margencaca i. caplaj x v i ii. rabricaca:, churi- tutscuc.
bulum i. candelabra paraca 1 1. vafa a:rea 1 1. calices ar.
gentci IV. patenx argcncca; 1 1. auraca i jlcyphusargcn'
ceus i. offcrtorium i. opercoriumpallium i. cafuiai.dal-
macict i. MiiTalisi. ictflionarius i. Antiphonarius i.Ho-
meiiarius i. paffionalis i. Pralcerium i. funtibi Canonici x,
habentes villam Teoncs , villam Neudum , Ecclefias duas,
viilam Albicrium , villam Guadanniam , Sc aiios multos
reddituscx beneficio iandi Richarij cui fcruiunt.
Eft & alia Ccllula in pago A mbiancnfium, qua: vocatur
Incra,vbiliabenturcapra:parata:x.crucesparata: i ii.ca-
fula: 1 1. dalmatica: 1 1. candclabra parata 1 1. IiberGene-
fis, Exodus,Numeri,Rcgum, Prophetarum, Parabolsc
Saiomonis , Miflale i. Leciionarius i. Antiphonarius i.
funtibi Canonicixi I. qui habentad vidum dccimam,&:
nonam ,& molcndinum 1. Ipfa villa CcntuloMonafterio
feruit , habcns manfos veftitos clxxx. Flamiriaca villa,
Caiiacus vilia, Montcs, Vadimiacus , Loacas : ha: omncs
fando Richariofubjaccbant. Scdjamiilorum nomina rc-
dtemus , qui cx S. R icliario beneficia retcncabant : quique
cum fibi fubditis Militibus noftroAbbati & miniftris Ec-
clefia: nobilitcr faris feruiebant terramarique , vcl vbicum-
quc corum comitatu quilibcc c fancli loci f ratribus indi-
guifl[et.
Heligaudus, Mainfridus, Itberus , Hubertus , Bertui-
nus, Aiquala, Berlandus, Ratuinus, Gyloldus, Lantge.
rus, Hardradus, Algodus, Geraldus, Ifi^hel, Harbcrcus,
Anialbertus, Droptulflis, Milo, HerotiAus,Gucheus, Gn-
narius, Helmericus, Beringarius, Adatelmus, Aldricus,
HeriuIfus,Godeardus, Teutfinus, Sigcfridus, Hildega-
rinusy Helmericus, Oclaricus, HildeUndus, Landricusj
DigitizGw , v .oogle
488 Chronici Centulen/is,
Rcgueguardus , Gualccrdeos , Rogingus , Gualterus , In-
gclbcrtus , Frcdcnertus , Ombcrtus , Gualbertus , Madcl-
guariuSjEgfridus, Tredico,Ercmboldus, Odelricus,Guan-
delmarus, Leodricus, Ermenardus , Framericus , Bolo,
Guntfelmus, Zacharias, Gofbcrtus, Hatto, Harfridus,
Flodeneus , Guandclmarus , Rcgemfridus , Gualcarius,
Odilo , Godefridus, Herembordus, Rcftrudus, Adico,
Amaifridus, Adclfridus, Ingrannus, Dcodatus, Fronul-
fus , Regembertus , Afcbclo , Bcrharius , Framcricus , Od-
fulcus , Ermcngarius, Fginboldus , Guaringaudus , Bono-
ihus , Gondachcr , Odo , Amalricus , A Itmarus , Lamber-
tus, Raimbertus ,Tu!chrannus, Hyfaii, Onulfus ,*Emii.
nus, Bcro, Rcgcmlnndus , Aiguinus , Roghcrus, Leuc-
brandus , Berlaicus , Salomon , Mcginarius , Guilgeradus ,
Donatianus.
Hxc funt nominaMilitum Monafterio Beat flimi Ri-
charij famuiantium , quos vbiquc A bbas , vel Prxpofiii fe-
cum ducebant j quiquc conluctudinalitcr in dic Fcfti S.Ri-
charij , & in Natiuitatc Domini , vcl in Rcfurredionc , fcu
in Pentecofte , fcmpcr Monafterio adcrant , accurare
prout quifque potcrat ornati •, &: ex fua frequentia Rega.
Jcm penc curiam noftram Ecclcfiam facientcs.
Viilas igitur & pra?dia , diucrfafque pofreffioncs & redi-
tus , quae cx beneficio S. Richarij obtincbanc , longum &
nimis grauc nobis cft hic recenfere, maximc ciim voiumen
hsEC diflercns picnitcr apud nos habeatur , a quo fcientiam
horum lufcipiat qui aoile exoptat.
CAPVT IV.
De Ahhdte Helisacare.
AB B A T E Herico rebuj humanis exempto , H e l i-
SACAR eleganris gloria: vir focceflit ingraduAb-
baricio •, quem fbrunt Gemmetici quoque Monafterij faif.
feRedorem,obitlam,quxlongc fuperius d nobis com.
iDendataeft, mutua: diledionis fratcrnitatem. Hic ma-
gna: fanditatis ftudijs poilebat , & in cantam profecic fom-
niacrehgionisfizuencacem^vcab ingreiTu Mooailenj omni-
modum
Digitized% Google
fiue S, Richartf y Lib. III. 48P
niodumarcerecfeminarum accclliim. Magnae igitur fan-
dicacis meritoDomino complacuit, & vt ex ipfa rerum
eucDCuperpenditurJpfifando ConfciTori carus perman-
iit.-quia illius temporead fui facraciflimi corporis tumulum,
Dco priEftante,magna obcinuic fieri miracula, quorum ali-
quaad Domini Dei noftrilaudemhicponenda/unc. Ec vc
liciacur, omnipocensDeus in pnftandis miraculorum be-
nelicijs, non fola (emper San(5^orum fuorum mcrica,vel
pecencium intucri credulicacem, verum etiam aliquando
confidcrarecernencium dignicacem : dignicacem dico non
lionoris alcitudinem cerreni , fed mencium fincericacem j
ne enim miracula ance oculos noftros fianc , non fola impe-
dit petencium fidei pufiilanimicas , fed & noftra flagicia ob-
iiftunc , quibus dum focdi Dci obcutibus exiftimus , magna
videre indigni habemur. Magnus icaque hic Venerabilis
Abbas vica:merico fuic,cui omnipocens & piusDominus
per glonofa fui fideliflimi famuli Richarij merica magna
vidcreconcefllc. Harc icafehabenc.
Quidam pacer familias in Burgundia diuitijs valde iii-
clytus , fed liberis priuacus , vnicam filiam, quam folam ha-
bcbacparalyfi polfcflam ,quamque per muIcaSandlorum
Jocagraciii rccipienda? fanicacis geftauerac, vifione admo-
nitus ad Vencrabilefandi Richarij remplum dctulit cum
multo comitatu j ibique in feftiuitace Sandi, qua: vii. Idus
Otlobris colicur, fubftitic,promiftam ca:Iicus filia: oppe-
riens faluacionem. Ec quia mos in illo cempore , infticuence
prazdido Abbate Helilachare,erat,ne limina Monafterij
foeminx attingcrcnt , ipfa introferri non potuit , fed ob-
panfi^xtrinfccus tentorijs manfit. Ipfa igitur dic poft per^
adla Miftarumfolemnia, Fratrcscaritatisgratia ,&honoris
obtentu, cx vinaticofancli Richarij homini mittuntbene-
dic^lionem. Atilla quam diraparalyfis poffidebac, 5cquac
nunquam locuca fucrat, vel ori cibum intulerat,exipfo
vinatico vt bibit , tantam ftatim fanitacem recepit, vt illico
cxiliens ceteris pras gaudio ipfa miniftraret , & amorem
Sanfli laudcmque omnibus inculcans , non vt infirma , fed
vc vcre fma equicandoremearcc
In Villare viculo fuit quacdam animarum mufcipuia
Tom. 4, Qj] q
4 9 o Chronici Centulenfis ,
mcretrix fcilictt Olgia , quac Deo fibi digna rependente
omnium membrorum contradionem & tortioncm pertu-
jit,ade6 vt ipfafacies more inioiito retrorlum aipicerct:
quam fuimilerantespropinqui adperitum archiatrum Ri.
charium deduxerunt^ibique ommno (aluata eil: verum.
tamen corpore fanato animus voluntate languebat^ dum
inpriftinafe focinora volutaret. Hoc autem eius fadum,
ciiuinum non latuit oculum , fed repctita nequitia reped.
lum eil & judicium. Ad indar ergo prioris mah contra.
hitur , & quod majus cft , loquendi facultate priuatur : tunc
parentes eiufdem non deiperantcs de potentia medici , rc4|p
portauerunt eam ad luffragia patroni. Sanatur itaque &:
emendatur j ne fiampiiiis peccaflet jam defperatiiis puni-
retur. Sunt vero&alia multa&magna,qux refcrre p<
ceramus ^fcd quia hbellus hxc dignc exphcans noftns ai
marijs tenetur, hoc loco ifta fufficiant-. alias aliadicentur.
V- , C A P V T V. yr.- r:j ar?.-^
De fL/4bb(tfe Ribbodone: ^ troMsIiU^iQ,^
Elisachake venerabili ood multis in regimiQe
annisperfundo,atquede hoc facculo nequamere*
pto, RiBBODO Abbafplendidus Centula: congregacionem
fua paftoralitace ornauic:quo Ccenobij curam adminiftraQ-
ce^HLODOGVicvs diuxmemoriac Imperacorcum regnaf-
fec annis x x v i. moricur anno Dominlcap lDcarnaciQni|
«40. DCCCXL. IndiiSHone 1 1 1. Qui incer magna Regdiaque
qu£ geifit opera, Conftantinopolim dicitur adijffe, & inde
magnas atque mirificas Reliquias detuhde ^ quas per fanda
loca difperciens , pofteris honorandas cradidit. £c quia
faodi Richarij £ccIe(ianuUi tunc temporis Gallicanar Ec.
clefis honore 6c gloria , feu religione habebatur inferior,
ex eifdem Rehquijs magnam huic loco induKic partem ^
cajisuiaiii. hoc eft , CalicuUm * Domini Chrifti , fummicatem acu-
minis lancca: , qua eiufdem Domini latus fuit apertum •
deccm lapidcs Beati Protomartyris Stephani perlitos ian>
fiue S. Richartf, L i B. 1 1 1. ^ef^
guine,quibus idcm Martyr fuit trucidatus : ampullam quo-
que eius iancbo (anguine plenam.
Geoueratautcm idem Auguftuscx Ermengarda Re- iu<J«uici pii
ginatresfiiios , ideft, Hlotharivm,Pippinvm &Hlv-
dovicvm: ex Ivdith vero Imperacrice genuerac Karo-
lum glonofum Regem. Itaque poft objtum genitoris lires
inter fratres exonuntur, dum vnufqujrque libiimperium
exoptat. Dum hxc agerentur, & res in conrrarium irec,de-
ccrniturvtinitointer lepra:lio, Rex vel Imperator habe-'
rctur , cui lors miniftrafTet vidoriam. Hlotharius ergo ad-
jundo fibi Pippmojcontra fratres fuosKarolum & Hlu-
douicum exercitum duxit in pago Autifliodorenfi , m loco
quidicitur Fontanetum,ibique,Ffancicumnationibusfibi " * *
lijbditis mutua fe capde profternentes,ad vltimum Hlu-
douicus & Carolus fugato Hlotharitf triumphum adepti
fUDt.
R I B B o D o , vt didum eft , tunc Centulo Monafterio
Abbas pra;eratj qui videns landiflimi Angilberti Abbatis
corpus (anctum eo loci quiefcere , vbi Ecclefiam ingre- '
dientes neceflario incedebant ^ & nimium moleftc ferens*
talcm tantumque virum quotidiano populi acceflTu calcari,
reputanfque eflTc juftum vt homo Dei intraDei domum
paufaret , ieuauit eius membra fan<5ta, & tranftulit ea intra '
Bafilicam fandi Richarij die Nonarum Nouembrium. Re-"*
quieueratinlocopriori annisxxviii. & tamenDeofa-
aente, quiferuifui meritum oftendcbac , ita integrum 8c**
abfquc corruptela (andbum eiuscorpusinuentum eft,ac(i^
ea hora anima illud depofuiflTct. Odor etiam mirx fuaui--
tatis ibidem exuberafle aflTeucratur. Huic certa: rcitefti- '
moniumferunt Francorumhiftoria; jea:fcilicet quat illius
temporis fada commendant. Nam cum'aliquando quidam
libellus in manus noftrorum deueniflTct , poft qusrdam ali^ -
de S. Angilberto harc inibi fcripta notauerunt. Mortuo •vfjev.uT,
Hludogujcolmperatore Karoli Magni filio , tres cius filij, ^ JSaa*
&c. * mdifl^olutorcpcrtuseft. Idem etiam liber fupcrius jjf"!"^'^'**
aliquid repetens , de ejufdem nobilitatc pauca lubinfert,
diccns ; Fuit hic eo tempore ortus haud ignota: familia:.
Madhelgaudus aiuem , Richardus , 6c hic de vna progenie
Digitized by Google
492 Chronici Centulen/!s ^
fuerunt,& apud Magnum Karolum mcritA magni hab&*
bantur i qui Angilbertus ex eiuitlem Regis filia nomine
Beretha , Harnidum fratrem meum^fc meNithardum
fenuit. Cemulo opus mirificum in konore oronipocentis
)d(andlaaeRidiarij conftnndr) fiuniliam £1» oonmiil^
lam mihfice rcxic : hincpoftvitamomni fdidcatecfelni»
^tarn Ceoculo in pace qniettic. Is ipreNitbardasOomnl
AngilberciiiliDS Coenobio Iiiiic pndaifle afTeueracur poA
deceflum patris : quique chm pandffimis diebuf mini^
flraflet, bello interfedus, juxta patrem fepulturam mc^
ruir. At cum ibi aliquantis annis pau(aflec } jamdudwn
tranHato corpore S. Angilberti in Ecclefiam , quidam de- .
uoti pofucrunt corpus eiufdem Nithardi in patris farco-
:&gum. Jn loco igirur , vbi dDomno Ribbodone iaoi^us-
poiicus eft Ang^bertus epicaphium podcum eft. *
CAPVT VL
Triuilegmm Clotharix. ''^**
PO ST Jllud y quod fupr^ diximus , crueocKGmimi pne^
Jium 9 pace inter fracres £ida , didiemnc fibi tpfi Ftan-"
corum Imperiom. Ec Lorbariusquidem accepic Regnum»
Romanprum, & toctm Icaliam, U partem Frandc Meok
caIem,quaeabeodem mutuaco nomine Lothariogiavocft*
cur , totdmque Prouinciam. Porrb liic Hlocbarins mr
paccisiiii obitum decem U o^.annis vnd^us fberac ad Im.
peratorera. Hludouicus ver6 prxcer Noricam quam ba«-
bebac, cenuit Alemanniam, Toringiam, AuftrafiamjSaxo-
niam ,Hunorumque Regnum. Karoiusvero medietatem
Francijcab Occidente , & totam Neuftriam , Britanniam, -
& maximam parteSi Burgjondiae , Gothiam , Guafconiam^
^ Aquiupiam.
CAPVT VIL
De c^bbate Lvdovico.
AN H o DominicsB Incarnadonis.D c c c x l t-T. to* •
gaanteKarolp-annoiv, Indift. vi.Pt«fiile tLoamom'
Digitized by Google
fiHfi S. Richarij , L i b. III. 49?
Ecclefix Sergio Papa , Ribbodone Centulenfi defundlo
Abbate , eiuTdcm Coenobij curam fufcepit gloriofus vir
LvDovrcvs ,tam diuinaquam feculari prudentia ornatus,
IfteexRegali pro/apia oriundus fuit , & nobilitatem pra:-
clari generis in nobilitatem tranftulitReligionis : vt ficut
fui parentes , cognati , vel fratres purpura & diadematibus
refulgebant , fic ipfe in ocuIisDei animivirtute fplende-
rer. Verum antcquam Abbas fadus fuiftet Fratres noftri
Cocnobij Regiam pietatem adierant, eiqueDiui Augufti
Hludoguici prarceptum , quod fuper villis Sand^ liuius
audorizaucrac , oftenderunt , fupplicantes vt idipfum &
ipfe facerer, & fuper cifdem villis fux poteflatis prxceptio-
nem proferret. Karolus itaque occidentalisFrancix Rex,
a quo hcxc poftulabantur verenter aflrenfit,&: feruis Dci
feuens , fua: prjeccptionis audoritatem eifdem tribuit , bis
verbis defcriptam :
In nomine fanda: & indiuiduse Tj^iniratis , Karolvs
gratia DciRex. Si feruorum Dci juftis & rationabilibus
pctitionibus benignitatis noftr^ aflenfum prjebemus,Regiq
Celfitudinis opera frequentamus, ac pcr hoc facilius nos
aiternjc beatitudinis gloriam adepturos liquid^ confidimus.
Quocirca noucrit omnium fan<^se Dei Fcclefix Fidelium,
acque noftrorum , tam prasfcnrium quam & futurorum fo-
Jertia , quia viri religiofi Monachi ex M onaftcrio Centulo,
pracclariflimi fcilicec ConfeflToris Chrifti Richarij,cu!minis
noftriadeuntes ferenitatem , obtulerunc pra:celltntix no-
ftra:gloriofacmemorixDomini&genitoris noftri Cxfaris
Augufti Hludoguici audoritatem , qua continetur , qua-
liter idem Dominus & genitor nofter quafdam villas ex
eadem S.Richarij Abbatia vfibus &ftipcndijs eorundem
Monachorum conflitutas eis concefterit ,acque vc nullius
quand6que Abbacis vel cujufcunque pcrfonx minoratio-
neillisfubtrahantur, Imperiali prxceptione plenitcr con-
firmaueric. Acproinde orauerunc ijdem Monachi Magni-
tudinem noftram , vceandem Domni genicoris noftri Im-
perialem audoritatem nos denuo rcconfirmare vel reno-
uare dignaremur per prxccllcntia: noftr.-e rcfcriptionem.
Quorum denique preces clemencer audiuimus , 5c ica ilUs
.^494 Chronici Centulenfis ^
5, in omnibus conceffifTe cuntflis notumcile volumusrquin
„ edam rcucrentix noftrsercriptum hocipeciali conditionc
3, fieri^^uflimus , per quod memoratas villas , hoc cft, Cinino-
curtcm cum Bronoilo, AIdulficurtem,Valles,DrulIisrdum,
5, Nouam viliam, Montem- Angelorum, Guibrentium, Ba-
„ gardas , CurticcUam , Crux , Langoratum , Aitegiam , Si-
„ drudem ,NiuielIam , Verculf, Concilium, Roconis-mon-
„ rem,Maris, velquicquid ad fupradida loca pr^fenti tem-
„ porc juftc &legaliter afpicere videtur, ficutiDomno &
,5 genitore noftro llatutum eft^vfibus 5< ftipendijs Mona-
chorum in pracfato loco Chrifto famulantium conccdi-
,5 mus,atque Hrmamus : videlicet vt nuUi vnquam liceac ab
3> eorumdominiocxeifdem villis^liquid abftrahere,aut mi-
3> nucre,aut in alios vfus conuerrere , ncc paratas,aut hdi-
>> monium aut hoftilicium , aut alias quailibet redibitiones
» prxfumat vllo modo exigerCj fed ficut didum cft,co modo
» atque tcnore quo agpijHimo Imperatore genitore noftro
„ ftatutumeft,ita noftris& futuris tcmporibus fecure illas
,> ieneant,&quietcpoflidcanc : Quatenuseordem Dei fer-
,■) uosin prxmillo Monafterio Dominomilitantcspro faluce
j, eiufdem genitoris noftri , & foelicitace noftra , & conjugis,
i, proleque,fiueftabilicaceregni noftri , incefianter pijllmii
j, ludicis miiericordiam implorare deleclec. Ec vt harc au-
,> doritas perfucura cempora inuiojabilem & inconuulfam
obrineac firmitacem ,manu propria fubtcrfirmauimus , &
„ annuh noftri impreffione aflignari juflimus. Signum Ka-
» ROLi gloriofilfimi Regis. Meginarivs Notarius ad vi-
>i cem H L v D o v I c I recognoui & fubfcripfi. Data x 1 1.
)> Kal. lunij , Anno i v. Regnante Domno Karolo Se-
,1 reniflimo Rege, Indidione v i. Adum compendio paJa-
,> tio regio in Dei nomine foeliciter, Amen.
Ludouicus Abbas incipiente v. anno regni Karoli Mo-
nachos fuos , quibus nuperrimc praclatus fiierat ad Regem
miccic , quacenus quibufdam villis A feacquifitis , & ex Re-
gio dono percepcis , fux iceraco audoricacis prxceprionem
firmarec. Illi obedicnccr pra^cepcum Abbaris exequences,
Regem Karolum denu6 exoranc j vc juxta quod fiius geni-
tor,6cipfe paul6 ance fecerac^Regia: poceftatis au^ori-
Coogle
fiue S. Ktcharij , L i b. 1 1 1. 49 5
cacem reconfirmarec. Karolus libencer ac placide obau.,-
ciiens,qux orabacur aciimpleuic,& io hoc quoque priui-
legio illas nocauic villas , quasdudum in luperiori firmaue-
rac : adjungens iUas qux ex indudria clarinimi Abbacis *
pofcebancur firmari , id efl , Foreflem cellam , & quidquid ■
adillampercinebaCj&aliaquxdam^qua: ipia carcaliqui- -
do pandic , ica fe habens ;
In nomine iandx & indiuidua; Trinicacis. Karolvs «
gracia Dei Rex. SiferuorumDei^&c. vttn fracedtnti. Qui »«
abenignicace&licencia diledi propinqui nodri Ludouici <c
Abbacis eiufdem facri Coenobij viri religiofi Monachi ex
Wonafterio Cenculo , pra:clariffimi fi:iliccc C on feflbris «
Chrifti Richarij , culminis noftri adeunces Serenicacem , tc
&:c. vt tn fuperiori. Quorum denique preces diuino in- u
cuicu , & deprecacione pr^efaci vencrabilis & diledi pro «f
pinqui noHiri Ludouici Abbacis clemencer audiuimus,u
&icailIisinomnibusconceffiire, cundis nocumefic volu- »c
musj quineciam reuerencia: noftra: fcripcum hoc (peciali «c
condicionefieriiuffimus,perquod memoracas villas , hoc «»
cft Ciuinicurcemcum BronoiloiSc Argonillare, Adulficur- <«
ccm , Valles, Drufciacum, Nouamuillam, Moncem Ange- «
Jorum, Guibrencium, Bagardas, Curcicellam, Cruccm, "
Langaracum, Alteiamqua: Abacis jamvocacur, Conciliu,
Verculfnm cum fecicis in Ragineri exclufa , cerrifque ad "
eampercinencibus : Roconis monte cum fericis & cerris in «
Asflarijs,Sacrocampo, & Pccronurio confiftenribus -addi- «
to manfo precariae Hegfridi poftdeceftum eius,Nigellam, *c
Sidrudem,capellamin villamaris cumManfis adie perri-
nencibns : Iniuper& cellam, qux Foreftis vocacuf , cum
villisad eam percinencibus, quas venerabilis AbbasLudo- «^
uicusauxicMonachorumftipendijs, quarum ha:cfuncno- «
mina: Argubiuscumcolonia,qux Romamgilisdicicur,& *«
beneficiolum Norcberri & Guicbaldi in eadem colonia «
/ica; & Bonella cum bencficijs Angalrij, & Godolardi; «
necnon&villaqua^vocacur (andus Vigilius,cum Bernia- «
co, & Accinicurcc,& Euholc. Ec in pago Beluacenfe, in «
loco qui dicicur Gellis ficici fex , & de vinea aripennes «
odo: &iaKiuircncurcefecicisduobus,&devineaaripen- «^
4fifi Chrtmici Ctmii/mfis ,
peimes iex,& in Queacoico iedds dnolNis j in Mt^AfMtf
9) manfiimvnttm. In Aicofedciscfibusiin Auiihii OHUifiHi
j> vnum. £a vero condicioae , vc qiti bcaefida ex jams,
>* didisrebus mod^liabenc, candto ea redneanc vfquequ^
» auc alicubi pro eifdcm beneficiis alia obooeanCf auc
» decefTum illorum , nifi force Abbas pro eorum cnlpa aoik
9> abeisreceperic, Fracres abique vila incerrogatione tto»-
» pianc xn. Canonicos in eadem Cella Monacbi fubiiia
>* cura&ordinacione indebicisSc neceflarijs flipendijs re&i»
» giosc cuftodianr. Ex fyluaetiam^quajad candcm cellam^
» qu^ Foreftisdicicur , percinere videcur , qua: neccdaria ia
5» vcilicacibusmaioris MonafterijfueruiCj dilcrecione &ordi*
5) nacione Abbatis prxuideanc. Ha:c autem omnia, quid«.
}j quid ad iupradicla loca prxfenci cempore juRe £<. legali*
>> ccr, &c * -
» Signum Karoli gloriofiffimi Regis. Ionas. Diaconus ad
» vicem Hlvdovici iccognoui& rubfcripfi..Oaia v. Ka.
»» lendasOdobiisannov, Ind. vii. Regnance Caiiolo glo-
M riofiflimo Rege. Adum compendio paL^cioJUgio! m Dei
%\ nomine iei|cicer, Ainen. . « •^^^MfMNMMMMtt
CAPYT VIII.
JkUiio S. RiCHARii, ef'K#/^. »
• y^OENOBio Cenculcnfi Ludouico prxfidente, ob
\jmalignorum cimorem Danorum,quos fcquana illis
aleBaccemponbiis , mulca Monaftcria mari finicima ac vil-
Ix foecunda: priftinum amircrcdecoreni. Quo rumore &
hoc M^nafteriumconcufiumeft^in uncum vc non folum
faculcaccs Ecclefix , vcrum eciam ipfum incemerabilem
thelaurum, (andi fcilicec corpus Richarij , concigeric fu.
. gaminire. Fracresdenique illudcollences,paucolquekMi
. cuftodesrelinquences duceilbrunCy & crito wuminS^
. domadis dilperfi Monaftecio earuerunc. Deiaucem. vofaf»
. ■ cacePanjs difcedenribas aliiqne icgoa pecendiMis, Fm«
. aBCy reculerunc SandCi Domini in proprium locum.Reuee»
tcnti patrono occurrunt Patrienfes,de eius reddita pnelen*
ciaiodicibjJicerexttIcances.OiiwtpQcemiin^iCMp^^
Digitized by Google
fiue S, BJcharij , L i b. 1 1 1. 497
fuiSandicordibusPontiuorum amorem accenderct, duo
magna in ipfo reditu perfccit miracula. Qmdam enimno-
bilis Goifelmus paralyfi dctentus , omnium membrorum
officio manebat priuatus, Hic reucrtenti fantflo Confci-
forifuorumauxiliogcllacus occurric:& mox vcciivs lcc^i-
cam confpexic , ftacim omni ma!o liberatus opcacam fani-
jacempcrfeclinjmcrccepic. Ahcrquidam ignobilis voca-
bulo Magimbertus habebatgr bydropicus , inucilis ad
omne opus , & nifi ab^o moueretur , voo' £1^3^ refide.
bacl^pi^cettiiiwm^liiio^^ , vc
San^ regrediendioiNtmiti^ 8b itfiiamii&g&f#billi>
Tcpofctific^tNcgance iUo &impoiSbiIlfittE^ ofteocanie^-
iili^mafi^ntes obMlf» Sanaoculerunt,4i6^^
cefHo Fiaifilinitferentium San(fium illis^contra venin^^
inflrmus exclamauit i quodam ^e calcari , li|)Qftmodte'
;vifum eil illi qubd aqua calidaperfondeieiiif yik^ ex
^cegroranacus.eik. x . .
C A P V T I X.
l>tf Havodolphq JbbMCcmu.
PO s T aliquot annorum fpatia mortuo AbbaceLuda- w« /,
uico , Abbatia Cemolen(is Redorem babuit egre-
gium viniiDnoimneHikvoooi.FHm,vinimImperiaIem, l^^^J^:
hL tam diuina Philofbpiiia qoim lcciilariprudentiaoma' "^^^^^'
tiflimum. cum eflet atnioculus gloriofiiBmi Reas
Caroli, & tamen fpreca («cali gloria Domino vc nobiliffi- ^^„'p^.
nHunobilicer de/entiret , k Fiatribus Cencolenfibus , qao<> ^j;^^'.
rum fodalis in propofito eiat , Abbas eligitur. Quiqoe s»'»'"'^..
cum hoc officio RegisprcGaoifimdusiuiilet, eiufdem Re- <'^>x ZT
gis Caroli , fui fcilicec nepotis , dono& pjcce Comicatum
maritimae prouincia: fufcepic : quia erac , vtdiximus ,non
folum ftudiorum Ipiritualium , (ed & humana: prudenrix
periuflimus. Ornabatur itaque noftrum Monafteriuni
Hruodulpho Abbate , refuigebat res altcrnatim publica
Hruodolfo Comite. Huius largitionc Ecclcfia noftra villas
lunc optimas promeruit fex , quac in fequencibus notantur.
C^euam Monachos, (Icucianceriores Abbates fecerant,
Tom. 4. R r r
Digitized by Google
49S Chronici CentuUnfis^
ad Regem traofinific » vt fuper his villis & fiiper altjs de qui^
bus in poftenimcaliuiiDiatimebatur , fux iterum potefbtis
au&oricatem firmaret, quod & fadum eft : nam Fratres
regiam Majeftatem adierunt, poftulatum auunculi defe-
rcnres : quibusilIevtroIcbacl)eoigneparuic,&ei£demtaie
prarccpcum confirmauit.
In nomine ianto & indiuiduie Trinitatis C a r o l v t
gratiaDei Rex. Sifcruorum Dei,&c. vt fupra. Quia vo-
„ luntate & liccntiadilcdi Auunculi noftri H r v,odvl fe
„ Redoris Centulenfis facri Cccnobij , Monachi ex eodem
„ Monafterio prxclahilimi rcilicec,&c. Quorum denique
preces(fiainoDucDtato,&depfecacionepraBfittiaiiuoculi
noftri HruodnUi Abbads clemeoter audiuimus , & ica iUia
inomoibuscooceflifile cuo^oocum eiIevc»lomus. Quia
„ eciamReuereociKOoftfxfcriptumlioc fpeciab coodiiiooe
^ fiert jufiimus, per quod roemoracas vilias , hoc eft Cioiui,
^ curcem cum Bronioio,>& Arcouillare, Hardulficurteni^
Valles, Drufciacumcum £cclefia Cardordeoie, & appeo^
,y dicijs fuis, Nouam villam, Montem AngeIorum,QuioDeO'^
„ tium , Bagardas , Curticellam , Crucem , Langoratum ,
„ Alteiam,qu2E Abbatis jam vocatur , Verculfiim , Conci-
3, lium cum manfo in Vcrtunno , quem Theutdradus pro
„ quodam ConcambioS.Richariodedit: Niaiiamcumman-
„ fionile Filcarijs, Roconifmontem cum feticis &terris in
„ Masflarijs , Sacrocampo , & Petronutio confiftentibus:
nec Don ctiam 6c Sidrudem cum omnium rerum pienitu»
dine. Infuper & hoc quod quidam bomo oomiDe Ragem«
bertus jure beneficiario quodam tenuit pro commniatifl^
„ neForefteofis Cellu[x,quam faadeousper^ttdoricateoi
„ prxcepd ooftri kibeoces tenoefaotyfecuodum opportttH
oitatem^«or69que pedcionem , atque confenfum janifi
„ di^ Aouociili nofbri Hruodulfi : id eft , Argubium cuoi
„ appendentijs fui$,Loogum fuperiorem,Spaniam,Hadar.
^ di-viUarem «^HalMcurtem , & in Hambixca.viila £cde«
„ fiam vnam cum manfis duobus , Manfionilem vnum qui
5, didcur Ponticulis , & in Buxide manfum vnum cum (ua
„ integritate, &: quidquidadifta aucla vel commutata,fu-
pra(£^^uc ioca prsfenci temporejuftc^ iegaUceji: afpU
Digitized by Google
ftue S. Richarij , L i B. III. 499
cere videtur , ficut a Domno & genitore noftro , &c. «
Signum Karoli gloriofiflimi Rcgis. ^NEAsNorarius »*
advicemHludouicirecognoui &rubfcripfi. Dara 1 1. Kal.
Martij. Indi(5l. 1 11. Anno xvi. RegniKaroIi gloriofiffi- «
mi Regis. A(5lum in Germiniaco Palatio Regio, in Dei "
nomine foclicirer, Amen. «'
Hruodulfus igitur Venerabilis Abbas & Comes , pofl:-
quam per aliquos annos Ca?nobium cumprouincijsmari-
timisgubernauit, fc Deo vocantccx hujus mundi ludibrio
emigrauit , percepturus pro fideli adminiftratione dulcia
paradifi. Fratres vcro de ciusmorte nimiiim triftcs, librum
rotularem conficicntcs direxerunt per Ecclefias , & loca
Sandorum , diledi Patris cxitum nuntiantes j & pro ipfo
orari cupientes. Quod idco placuit memorari , quia ipfius
voluminis Epiftola noftra arta te adhuc durans inter anrqua
monmienta (antli locigratam ex feFratribus facit Icclio-
nem. Ipfius itaque Epiftola rolii * talis eft : • /• • 'Of"i».
Frarrcs Cccnobii fancli Richarij gloriofa^ memori.T om- *'
nibus Chrifti Militibus. Petimus obnixe Paternitatem ve- "
ftram pro noftris fraternc geri Defunflis , & veftrorum**
acque dirigi vocabula mortuorum , diemque aduentus pra: *'
fentis curfbris ad vosvenicnris per monimenta Kalenda.
rum fignificari , ne fallacia: fua: prxftigijs nobis poffit men- "
tiri. Officio vcr6 Abbaticio , fcu Pncpofiturxfvna cum
Decania: qui fungi videntur pariter intimare fciat. Obijt "
itaque apud nos Domnus Hrvodvlfvs Comes, Abbaf
que fimul nofter vi 1 1. Idus lanuarij. Ide6que rogamus *'
quatenus pro co deccrtctis apud Dominum, vt & vos mer- *^
cedcmhabeatis, & ille incongrcgationeluftorum aggrc-
gctur, veftrislufFultus fancfliflimisopitulationibus. Statui-"
nnifque iuftum eflc , vt quem Patrem habuimus pijffi. "
mum dulci filiorum amore pro eopiumDominum incef "
fanter rogemus. '*
R r r ii
Digitized by Google
ioo Cbrmici CentuUnfis ,
C A P V T X.
Di Hbligavdo Comiu.
VN I V E R s ^ carnis viam ingreflb Hruodulfo fufce-
pic Heligavdvs Comes Cenculenfium gubcrna-
tionem. Hic ex fxculari Comicacu rranfijc ad animarum
Ducarum. Namancequam AbbasaucMonachus forcc, Cx-
culo milicauic , & eciam vxoracus filium iux carnis reliquit,
terrx quidem pocedatis , fed non Monaflicx ieruicucis h£.
redem , nomine H £Rlvinvm , iiniiliter Comitem. V eriim
ii aliquis quanatcur noftras ReAor» Abbas , 8c Comesin-
fimul extiteric , reddimus quam antiquiotes tiadunc hac de
re racionem. Eo enim tempore permittence Deo , & pec»
cato Chridiani populi e»gence,ftrae nadones Danorumj
aliar^mque barbaries gentium , perfiepe Francifcoslimtces
peruadebac, SciprosReg^acProceres regno deturbare,
Sc penicilu incerimere conabatur. Pontiuus , vel Nl^imacus»
Prouinciolac tunc Caftella aut municioncs auc rar6 , auc
nufquam habebanc, & proindc per has libcr ingrefTusad
Franciam hoftibus exiftebat; quod eciam inhoc Opufcu-
- Jo gemino poceft animaduerti exemplo , quando fcilicet
Domnum Nichardum fandi Angilbcrti filium^bello inte-
rempcum recuHmus , vel quando tempore Abbatis Ludo-
uid (andtum Patrem Richarium illorum timorc hinc fuifle
fublacumdocuimus. Rcucri autem noftri aftipulauere fe«
niores, quod & ipfe Nithardus vtriufque officij minifler
esniceric , & quia expeditioni non relido regulari ordine
in^ruiens,abhoftibusfitoccifiis. Cikm ergohorum cani-
na rabies firequenti foo aduencu malagiauta orfaiGalfico
infligerec,vi(bm eft Regibus Francorum & Opdmatibtts vt
Abbas Ccntulcnfis , qui roagna: gloriaBmagnique nominis
habebatur, huius fcdandaetempeftatisonusexciperet : quia <
& in ipiblocoiando magns generofitads viri habitabanr,
& qui tam pro bonorum immenfitarc,quam proparen-
tum Militum numerofitate,magna & fortia aggrcdi poC
fent. Ncccnim vnquamaliquisdenobilibusloquens aliud
nobilius quxiuiit , fiiandii Ricbarij Monachorum uobilicas
Digitized by
fiue S.Richar^ , L i b. 1 1 1. ^ox
ci nunciatafuir. In hoc cnim Cocnobio Duccs, Comites,
filij Ducum , filij Comirum , fi!ij ctiam R egum educaban-
tur:omnis fublimior dignicas c^uacjuauerfum perRegnum
Francorum pofita , in (ancli Richanj Monafterio feparen-
cemhaberegaudcbat. Tah igicur qua diximusrationequi.
dam noftracum Abbatum Comices iofimulefaoc& Abba*
tes, qui £c genero&parentiliutisluinioeeimcabaiit
crae Regulx (eruacores, in ipfis edam exerdtuumcumus
ante Oei ocolos liabebantur.
Abbas ergo Heiigaudus fim61que Comes, c&m liuius
Cocnobij moderacor cxiderec, cuidam milicari viroRoK
ienicurtem , & alia quasdam, proh dolor : quac nuper 4
DuceHugonenofter receperac locus , in beneficium fub
certi temporis denuntiationetradidit.-cujus fa(fliprecaria Ani»K«»ii
cartula a nobis habetur , fcd nihil eorum hic ponimus , qux
non honoris augmcntum , quin potiiis matcricm doloris
prxftarent : qui etiam poft ahquoc annorum exhibicam
Abbatije Comitatus adminiftrationcm humanis rebus cx-
ceflit : nec Comitatus curam jam Abbatibus agendam re- obi,t n,.
Iiquic, quia hanc fihus eius Herluinus fufcepit. Verum- «mb»il!['*'
camen huius Heligaudi Comicis leges, quasin (kcularibus
propofuic>adhucaproiinictaUbustenentur,(ciontur,fer*
oantur,
C A P V T XI.
DvDoiiiMrtfGvsLFONB AkbMi tfTrdmUuQ
CApitis finSH RidfMri/.
ILlo itaque mortis euentu fubftra^o, Abbatem ha.
buimus & ver^Patrem virum Regali gencre procrea-
tum , nomine Gvelfonem. Quanta: vero ftrcnuitntis &
probitatisfucrit Domnusifte,non paucisporeft explicari
relatis. Vcrumtamen bonitatcm ilhusaninio infitnm hinc .
quifque lucide capere poteft , cum ficut fequcntin doce-
bunt^erga S. Richarium fidehs ac deuotus,crga (ubicdos
benignus, ergaPrincipesfcmpcrexcicericamacus. Hicob
cxpercam in fe prudentiam , ic rehgioficacis deuotioncni,
fiua^MarcyrisScVirginis Columba; apud Senones ijta>,
Rrriij
Digilizecl by Google
502 Chronici CentuUn/is y
/icut &nofter, Abbas permanfit : Ea autem quic fub ipfb
eius regimine gefta fuille inueniuntur , referri debent , vt 6c
in his quoquc nobilicas viri liquidb perpendatur.
Anno igitur Dominica: Incarnanonis dccclxiv. Ind.
XII. MenTc Oiflobri ,die V I. Kal. Noucmbrium, tranfla-
tumcft abipfo Abbatc, vcl a Fratribu»,gIoriofum caput
S, Richarij de capfa lignca in capfam argcnteam, auro
gcmmifqucredimitam. Siquidem cum , vt fupra diduni
eft , barbarorum impulfu pacria vaftaretur, Fratrcfquefu-
erc cogercntur, fcceranc capiam ligneam,in quacapuc
eatum fandi Richarij condiderant , vt facile & leuiter
fccum pofTent quaquaucrfum portare. Data vcro quiete,
&hoftibus fugacis , Odulfus venerabilis MonachusSan<fti
eiufdcm habcbatur xdicuus j qui dum ardenti animofacra-
tiflimum Pacrcm omni honorc profcquerctur , cx thcfauris
Ecclcfiarauro & argcncoprccicsifque Inpidibus abundan-
tiflimc cam capfim parauerac, vbi cari Patroni caputde
lignea tranfmimjm narramus : quod dum ficrct, contigit
adcfl^c vnum e Monafterij famulis nomine Geraldum ,qui
luminc oculorumantcannum &dimidium fucrat Dcipcr-
miflu orbatus j transffrtur Sandus , illc orans folo tenus
jacet, dum Sandicaput vcncranccr rcconditurjiftiusocu-
lis fe lux peregrina rcfudii. At mcmoratus Cuftos in iplam
quam diximus capfam multas Sandorum Rcliquias cum
Sandicapite rcpofuit, de quibus paulo poft pauca refc
remus. Sed quiapietasRegum mulcanobis contulifle de-
prehenditur^adillorumfada paulifper ftilus rcucrtatur. i
CAPVT XII. \
De RegiOus : de Keliquifs quod Odvlfvs Cufios
fvndecunque meruit,
IN fuperioribus recognofcar nos le^or dixifle Hlvdo-
vicvM filium Augufti Hlvdogvici, poft habitum cum
Fratribus certamen,Noricorum & Alemannorum, Auftra-
liorum quoque & Saxonum ac Hunorum regna perce-
pifle , qua: poftquam x L* £c 1 1 1. anois ftrenue gubcrnaf»
Digitized by Googl
fiiM Sn Riduir^t L i b. 1 1 1. 50J
iet , jamque fibi de iepultura coocaiidDm accendefee» tribus
filijs regouin fnum parritns eft , & Carlomanno qutdem
dedtt Noricam , id eil Baioariam , & Marchascontra Scla*
UOs6C Laogobardos. Hludouico ver6 Toringiam , Audra.
fiaro, Franciam,6c Saxoniam dimific. Karolo quoque Ale-
manniam , & Curgualam ^ id e(l Comitatum Comugaliia:
reIiquit.ADno autem Incarnationis Chrifti dccclxv Ind.
XII. pofl: Pafchalcm fcftmitatem hxc regnorum particio
fada efl:. Ipfe tamen Hludouicus iijper filios fuos felici-
ter principatumcenuicpoftei per xi. aonos^sicquemor-
tuus e(l.
Eoigiturannoquo filijs regpa contulic , Odvlfvs Cu-
Ilos Eccleiia: S. Richarij pecijc venerabilem Hilmera-
D V M A mbianomm PfiBfuIem , vt Hbi ad honorcm Oei , 5c
obamofem Ffatrumfuorumaliquamportionem Reliquia-
rum donaret. Qu^d ei diuina graria illuftratus animo
odCt libeori , atquediem qu4 pro eis mitreret ftatuir. Prac*
didus yer6 Cuftos difcipulum (iium Samuhelem Prdby-
terum Ambianis mific, qui perceptas ab Epifcopo Reli-
quias Idus lunij Cenculo deporcauit. Videhcet ex Caiula
iandi Firmini, quam haRuic inducam ci^m incerHcerecuf
pro Chrifto ^ &de o/TibuspopIitum Bcatorum Marcyrum
Fufciani j Viclorici, atque Gentiani ; nccnon & partem
ancerioris digiti famofidimi Honorati Confeiloris Chrifti.
Tunc religiofiffimi Fratres obuiam k Monafterio proce-
dcnces,&terratenus adorantesjexccperuntillas cum in-
genti gaudio ac fummo honorc, & in capfam quafancli
Richarij capuc beacum feruabacur , repofuerunc.
Eodemanno pecijc ipfeaedituuslaniSli Fratres ludoci, vc
iibi pro caricate ex ipuusSan^ corporealiquid largiren.
cur : at illi exulcantes quod apod liaberetur vnde i Cen.
lulenfibus potuiflent rogari , memorato Cuflodi ctrilfim&
parueruntyfic mediecatem ctigiride eodemSandoeicon-
tuieranc:quem,vc moris erac,noftraces Monachi hono-
rantcv ezceperunc , & in capfam foepefiicam cum ian^ Ri«
charij capice Idus Decembris pofuerunc.
Sequenti etiam annoidem Monachus rogauit a Fratri-
busCcenobij f oatan6li<e,quod nuperrime fuerat popu.
5 o 4 Chronici Centulenfis ,
latum,vc cx corporibus Beatorum GuandregifHi & An-
fl>erti fibi & loco noftro tribuerent quanculamcunque par-
tem. Acceptas ergo facras Reliquias lcgacus xditui, olla
fcilicec&cmeres, Ccntulo 1 1. Idus Februarij inculitrqua:
4 Fracribus cum bonor£ lufceptas, 6c in capiam faepe didain
^ . : recondica; fuDC.
PracBitiis CttftotOdttlfiis ofattic qttaodaroAbbadifiiii
euDtemValemiaoas ad placinim Karoli Regis, quoiibi
ftto precactt obdnerecaliqaid donari ex Reliqutjsaloii Mar.^
tyrtsSaluijiCuftodiboseiurdemSaiiai. Qu«vbiadlo«
cum vcnic^non imnnemor accepcac preds, impecrauic ab
eivifdem locialumnis , quo«m Kedor crac eiufdem Abba.
tiftaB filtus.nomine Hvco ^ex Reliquijs jamdidi Marcyris
portionem j ex {anguine fcilicec, vna cum capilJis eius : fed
6 parcem manicx quam habebac veftitam tempore Domi-
nicifacrjficij ;qux i v. Non. Maij Ccntuloallatx, atquea
. Fratribib verentcr excepcac,aciD prxTcripcam capiamiio*
«eftac condirx func.
Anno quoque Incarnationis Domrni noftri Iesv
Christi dccclxvi. Ind. xiii. obtinuic Cuftos la:pe.
didusapud Hvdonew Belgiuagorum * Pracfulem iticer^
' ceftu HiLME&ADi Prjepoiid &i^Lttctam Marcyris , qua
iibialiquid^ruisReliquijs dependeredtgnarecur. Legatus
Itaque ill^ veniens,^ jamdidoEpirccpo Rcliquias ex^
pillis S.Ludantyfic de vefte eius, necnon de corpufcula
(an^ti luftl os quoddam acceptt , attulkquead Cceoobiun»
Centulum 1 1. Idus lunij , quas Fratres cum hymnis &:
laudibus adoran ces eiceperunt > hL cum capiie S* Kicbani
Pontiuorum Patris condidefunt*
C A P V T X II L
TnmUpwm Hlvdovici Cimiitocme:,
9 6 7. T)^^'^ hxc veroannofequencilnd. xv.ciimhoneftif.
I iimus Abbas Gvelfo Cccnobium CenculenTe mo«
deft^acreligios^gubernaret, ViUam (andiiflimi Pairts Ri.
charij, CiuintaiRem vocabtilo , conogic pedicum equi-
t4mvefi:equeQtitiaiificnnimisgiattari. QiiodpiiisRedor
pemidens»
Digitized by Google
fm S. RichArij, Lib. IIL 505
peniideiis»&reputaDsqu6d li res infolcfcerct,oimictate
diuerteDtium ddcrctur villa,acceflit ad Rcgem Hludo-
uicum , qui ante fcrmc triennium fueiac a patre R!Cx fta-
turus * 5 ^ deprecatus cft , vt propria: auaoritatis prsccc- *
pnoncmhibercc, ne aliquis commcantiumpedittitii cqui- ^
tiiinvc villam jamdidam cnusA hofpitandi intrai^Xui Vc
nerabili Abbaci vtidilcclo parcnri Rexjamdiaiilimnait &
ad cius pctitioncm talc pra:ccpcum firmauit. *
- InnomincDominiDcia:tcrni,&SaKiarorisnofl:ri Iesv cc
Christi HLVDovicvsmifbricordiaDci Rcx. Norumfitcc
^^^SL^S^ Ecclefix Fiddibus , & noftris, pr.tfen- c
^^"^ i^ffyi^? GvriFo Vcncrabilis <*
-^y"*^^^*^'^^^^^' cariffimus,ad noflraacccdcns u
SeiewtWBm^Diefelld^tft^vtpropterhofpitum opprcfiio- <6
nem fiwew juberemus pi^ccptbrti mirftrx auiaontaris ex <c
vilia iiimst^&ai Richarij qomine Quinfedfirccj qua- «t
waos oemo ibi manfionaricom feciac, necte!libftcm va- »c
dens, nec iterans , fed libera fic jamdi^a villa a^b omni op. «c
preffiooe bofpicum ,& hberc poffit fuis Senioribus dcfw-
uire. Nos itaque cius peritionibusairenfum prxbcnccs pro- ««
ptcr amorcm Dci , &: reuerentiam prxdiai Ioci,&reme. »«
dio anima: nollrx , ^ ob jamdi.^i Abbatis Guelfonis carif. «c
fimiconfangiiincinoftndilcdionem ,ita & fecimus. Prx, ««
cipicncesigirurjubL-mus per hoc prxccprum noftrxau<aol ««
ntatis, vt nuilus in pra:didam villnm cx omni regno noftro «
introeatcausa vliiusmanfionatici finc voluntate prxdi^ao- cc
WlWPwcrura^d libereab omnium hofpitum opprefijo <c
OC nwliilifllbivlIaTerultarione. Si quis vero hoc nolhum
prarcepci^ilHligens quippiam finc Iicentia Fratrum ex "
pr«diaisfeceoc,argcrtlTOIII xxx. coadus cxfoluat. Ec
yclixc noftKe cooceilidi^lriltai^ oer omoia tempora
inuiolabibccr ab ommdmimmm,msa\i noftri im. c«
prcffioo<?liibiwcamfigiIIariju{Ei90$;^^^^ Nocarius ««
ad viccm Gavzl r n i recognouic & (ubfcripfit. - f ; : c«
Datum III. Kalend. lanuarij. Ind. x v. Aooo n. Rc- «•
gnante Ludouico gloriofifiimo Regc. Aaum Compcodio *<
Palacio inDei nomine feliciter, Anien. - »
- , >. I '1 ■ ' , ■ ■ '
c •' • ..... . c .' :..
Tora. 4, . S f f '
$o6 ChromciCenHdmfis,
CAPVT XIV.
ftmdiOwLTO, Reliqm/s.
*
'J/fJ^cu T TO c eodem anno , eademque Indid. Oduliiis jan-
flm.»iii'uut J[nuarius ^ fandx zdis Almi Richarij , qux/Iuic i
Fracribus Senonenfibus ex Monafterio (andx ColumbaB
VirginiSjCoram GuelfonegratiaDci vtriiifque loci Abbap>
ce, vc peripfius aflenfum & jufiionem aliquidfibi imper-
tirent c corpore prxdidx Virginis. Nam eorumdem Fra-
crum aliqui tunc temporis Ccntulo raorabantiip. Q^pre-
catis libentiffimc fauentes id fe impleturos dixerunt, fi
Chrifto proccgente propnum incolumes poilent reuifere
locum , quo poflquam vcnerunc , & ca:teris Fracribus fuis
Centulenfiiini preces intimatienint , refponderootillicuiii
magna deuotione , li aliqpid ex loco itfornai piijiiadini
ad&onor6n fiinaofiflimi loci quiuiflb, onm omnililNVt*
Utate (e tribuere velle. Sumpleront icaque ex Gxtocmm
pore Virginis Martyrifi^ os ex humero quod adfaaeitt
fcapuhej & ad Cocnobium B. Richarij mtienipt. Mom^
chi autem eiufdem loci gratificum donwn excipiences,
&Deoglorificom melos rcddentei,icpolnerunc illud ia
eremium capfie auro gemmifqueornane, vbi&condicae
uinc aliae Reliquise cum gloriofo capite Bcariffimi Ri»
charij.
Eodem Anno Vencrabilis Hrvodvm Abbacifl^ , Cen-
tuicnfium cafta diledrix , actulit ad Monafterium fandi
Richarij Reliquia«; Sandorum Patrum , fcihcec Aracoris,
/ancii Pauh , fandi Mauri, fandique Saluij Confcfl^bris
* Epifcopi , quas Fracres eiufdem loci repofuerunt 1 1. KaL
Aprilis in capiam qua condicac funccecerie Sandorum Re-
liquia^.
In eodem ver6. Chiifti Ineamationis anno contigic
2uendam^ Fratribus noftris, Sarouhelem nomine,limma
ndi Dionyfij attigifle , qu6 impetrauit apodquendam
Preftiyterum ciiiitatis Parifiacie quoddam offijlum tx
corpore /andiViti MartyriS) quod etiam Centulum mi*
fit, quodque i Fiatribus x v, Kaiend. MAij ifaibepcam»
^cd by Googl
Jlue S, Richarij, L i b. 1 1 1. 507
& in fuperiori capfa decenter poficum eft.
, . NicolaoPapa Romanjc Ecclefije pra:fidente , quidanfi .
Almi Richari) Monachus , homo prudens, nomine An-,
sEGisvs, imperioKAROLi gloriofiflimi Regis milTaticum
tuht ipfiSummo Pontifici, pro communi vnlitate fimd:x
vniuerfahs Ecciefia; Catholics. Qui Anfcgifiis munifi.
centia tanti viri honorificc fiifceptus, & eis proptcr quas
miirus fueratallegatis ,aquodam impetrauit Romano tum .
prece tum prccmio RehfjuiasSandorum. Corpusfcihccr,
S. loannis Martyris penc totum , necnon & brachium
S. Papx Vrbani , SandiiqueJ brachium Alexandri quinti-
Apoftolica; fedis fucceflbris fimulque caput B. Fochcita-
tis,vna cum quatuor fihorumeiusReliquijs,atqueReh-
quiasSandorum plurimorum jquorum ob muUitudinem
nomina non rccenlemus. Hasigitur fecum refcrcns diui-
tias, Monafterij propri) intuhc gazophylacijs. Examen de-
Dique Monachorum obuiam exiens,& pronis in tcrram
corporibusinmodumcrucisadorans,Kal. Deccmbris ear.<,
dem xi:^cepic, & cum capite Sanclifllmi Richarij honorificc -
collocauit. I.
Odulfus venerabilis iterum obtinuit a quodam Sandli
Mauricij miniftro , quihis forte diebus Pontiuo habcba-,
tur , vt ex lacro jamdidi Sandi corpore quippiam perci-
pere mereretur. Cuius probitati ille digna rependens , lar-
gituseft ciquandam portiunculam dc facratiflimo capite
gloriofi Martyris Mauricij , & particulam de camifiafandi
Exuperij fanguine infeC^bim, qua vcftitus erat quando pro
Chrifto marty rizatus cft : quibus reuerenteracceptis , facla*
eftpars capitis iandi Mauriciicum jamdida portione in-
terula: fandi Exupcrij , concapialis capiti Beati Richanj, /
CAPVT XV.
Priuilegium K a r o L i , I/asIoas,
REgnante gloriofo Rege Karolo Hludoguici
prioris filio anno xxviii Indicl. i.qui erat Domi-
nicselncarnationisannus dccclxviii. Vencpabihs Guei-
fo Centulenfium Pacer exorauit eiufdem Regis Majefta-
S f 1 ij
508 Chronki Centulenfis ,
tcm, vt villam Hasloas, fupcr Somenafluuio firamjfua
praEceptioneautlorizaret perpctuo ea rationehabendam,
vt nulhis AbbaSjVel quihbec aker, ab illa quidpiam ex
appcndicijs fubtraheret , auc ahorium quam in vfus Fra-
trum delegaret. Annuit ei Rex glorioius^&pro hac ra>
tione taie condidit pracceptum.
lo ooimnelaiids&nimttidiiKTriiiitAcis , K a r o i. v s
prari^ Dei Rez. Si Fidelium noftroiiim iuftts ac lacioiMU
bilibus|ioftuhtiooibus,qnjis prd&cris locisfibi commiil^
(isnoftrsBiiieicitatiindmauerint,afIeDrum pra;bemus,«&£.
aue ade£fednm perducimus , profucurnm nobis ad pne-
fentis vitae curricula felicius trandgenda , & adfuturaeDes.
ticudinisproBmia&cihiis obtioenda non dubitamus. Conu
Seriat igitur omnium Fidelium rand«eDei Ecclenae^no^
Torumque prxfentium ac futurorum induftria, quia di-
le(^usnobis Gvelfo Venerabilis AbbasMonafterij Cen-
tuli, vbi S. Richarius egregius ConfefTbr corpore quiercitj
vbi etiam turma Monachorum Deo jugiter militare di-
gnofcitur , ooftram ruppIicauitCelfitudinem , vp^^fdam
res eiufdem AbbatKE, id cfb,in pago Ambianenfi fuper
fluuio Sominac villam quaj dicitur Hailoas,cum ferina-
rijs pifcatorijs omnibus fibi percioentibus , vfibus ac
ftipendijs eorundem Monadiorum ,ad foi eaamfefugium
deputaremus , & noftrc audoricatis prxcepto perpecim
haoendam confirmaremus. Res etiam aBas v&ms ac fti*
pendijs eorondem Monachorum deputatas,& praBcepcis
piae recordauonisgenitoris noftriHiudoguiciSereniHimi
Augufti, & noftiis confirmatas,iterum noftrae Celficttdi»
nis audoritate corrobonuremus. Cuius juftis ac rarionak
bilibuspericiooibusfauentes jhoc Altitudinis noftne prae-
cepCumfieri,eifdcmqueMonachisdarijunimus perquod
pnccipimus acquefirmamus, vcomnes res illis deputatas,
&aU(ftoriratibus gcnicoris noftri,& noftris corroboratas,
ficutin cildem pra:cepcis concinetur,abfque alicujusAb*
baiisconcradiclioneautminoracionc firmiter teneanr,or»
dinent, acquc poflideant j & pra;fatam villam qua: dicitur
Hafloas, cum domibus , asdificijs , terris, filuis, pratis
aquis , a^uar udive decurfibus, farioarijs , pifcatorijs , man.
Digitized by Googl
fiue S, Kicharij y Lib. III. 509
cipijsvtriufquefexusderupercommanentibus, veladean- «
dem villam juftc pertinentibus , plenaque integritate ad <*
fuircfugium deputamus,& hoc audoritatis noftra: pra:- «c
cepto confirmamusrita vt nulli Redlorum eiufdem Coe- «
nobij liceat ex omnibus rebus quicquam fubtrahere ,aut **
minucre^autinaliosprarter quos confticuimus vfus rctor-
querc ^ quatenus ipUMonachi liberius Dco famulentur, «
& pro nobis, conjuge,& prole, totiufque regni noftn ftatu
continuis precibusDei mifericordiam implorent. Vt nu **
temhipcnoftra; audoritatis prxceptio inuiolabilem obti- *'
neat firmitatem manu propria fubter eam firmauimus,Sc '*
annulinoftriimprcffionefignariju/hmus.Signum Karoli "
gloriofiflimi Regis. Frotgarivs Norarius ad vicem «
GozLiNi recognoui & fubfcripfi. Data vi i. Idus De "
cembris. Ind. i. annoxxviii. Regnante Karologloriofll **
mo Rcge. Aclum Canfiaco Palacio Rcgio , in Dci no- **
mine felicicer , Amen. «
C A P V T XVI.
T>on<ttio K A R o L I , ^t» BaIHs-VUU,
DE o autem inftigante , & Fratrum religiofitate id
promerente, non fufFecit ifti pocentiflimo Regi ea
indulgere, qua: fuper prasdiorum, & villarum confirma-
tione pofcebantur , fed fua fponte illa eciam loci vidus
amore conceflit quac nunquam a quoquam rogarencurj
tumquia opus non erat reditu abundante, tumquia alia
multa pracftantem id non rogare faserat. Donauitigitur
Cocnobio Centulo pro fux remedio animie villam in pago
Beluacenfi fitam, Vallis nuncupatam , fuper cuius dcdi-
tione talem firmauic prxceptioncm.
In nomincfanda: & mdiuidux Trinitatis K a r o l vs **
gratia Dci Rex. Quidquid locis diuino cultui mancipacis «
largiendo conferimus , profuturum nobis ad prxfentis vicic <«
curricula fa:Iicius tranfigenda, & ad a:tcrna: beaticudinis «
prccmia facilii!ls obtinenda non dubitamus. Comperiac "
ergo omnium (andx DeiEccIcfia: fidelium, noftroriim-
que, pracfeniium , ac futurorum (blertia,quia ob Dei & *^
Sffiij
5 1 o Chronici Centidenfis ,
» S. Richarij cgregij ConfefTorisamorcm & honorem,com»
V placuic Ceiricudini noftra: pro noftrorum abfolutione pcc-
caminum, vfibus & ftipendijs Monachorum inMonafte-
» rio ciufdem S. Richarij,vbi ipfe fanclus ConfefFor cor-
j> porequicfcic , vbietiam GvELFO Abbas efte dignofcicur,
» Deo mihcantium ; quafdam noftra^ propriccaris rcs & man-
»j cipia largiri , & largiendo delet;are ^ id eft , in pago Bclloa-
. jj cenfi , invillaqua: dicicur Vallis,feticum indominicatum
» habentem quadrellos cxxx. &de vineis bunuaria xxx.
3) &dearabili cerra bunuaria xxi. &deprato bunuaria i r.
11 Scquadrellos xl vi i i.&defylua bunuaria xx &deco(i.
{«* r4///'i.*' " cifo * bunuaria v & quadrellos ii. & de marifco * qua-
* paiiude 5> drellos cx. & de alnido * bunuarium i. & fannarium i.
Cii. «-f-i/. manfellos i v. habecvnufquifquebunuaria 1 1 i.&ahos
«V.g5i*«' » manfcllos ii. habet vnufquifque bunuaria 1 1 1. & dimi-
5> dium Vndc hoc Alcitudinis noftra: prarccpcum fieri, &
cifdem Monachis dari juffimus, perquod pricfacasres Sc
» mancipia , cum domibus , xdificijs , vineis , terris , f\ luis,
» pratis, pafcuis, aquis, aquarumve decurfibus ,mancipijs
5» vtriufque fexus defupcr commancntibus , vcl ad eafdem res
5) juftc pertinentibus, farinarijs , omnique intcgricate eius
» largimur , & largicndo confcrimus j ira vt nulii R ecflorum
?> ciuldcm Monaftcrij liccatcxcifdemrebus quicquam fub-
9> trahcre,&c. vtfunr^, Sigillari jufiimus. SignumKAROLi
» gloriofi(fiini Regis.FROTGAMVS Notariusad vicem Goz-
» LiNi rccognoui & fubfcripfi. Data vi. Kalend Aprilis
» Ind. I. anno xxv 1 1 1 Regnante Karolo gloriofiflimo
» Regc. Adum Siluanecflis ciuitatc in Dei nomine fcli-
»cicer,Amcn. ^
C A P V T XVI i;^^*''^*^'^
i; Domtio eiufdem de Ber/Accas cum pnuilegitr.
C"^ V E L F o Vcncrabilis Deo dignus , & omnibus ama.
■j; bilis , vbi comperit Rcgiam crga fandium locum mu-
nficenciam , fimulque quia, vc jara patuit , cius confangui-
neus crat , ex amore fumensaudaciam atquc fiduciam,hor*-
tatus cft fxpcfacum Regcm Karolum , vt ad laudeiu &
Digitized by Gc
fm Richartj , L i b. 1 1 1. 511
amorem Dei , ac Sandi vcnerationem R icharij , quem Dci
amicum miracula crebra tcfbbantur , aliquid adhuc Ccn-
V tulenfibus Fratribus impartiretur,quo &: Dcum fibi pla-
cabilem perSandti menta faceret,& eiufdemloci hono-
rem in ahquo augmentaret,falubriter certc infinuata, falu-
brius funt perfcda : nam hortatui diledi cedens parcntis,
donauit iterum S. Kichario villam juxta Monaftcrium
pofitam,quie Berfaccas dicitur,pro cuius largitione tale
audoritatis fuas teftimonium contccit.
In nomine (anclac & indiuidua: Trinitatis Karolvs"
gratia Dei Rex. Si locis diuino cultui mancipatisaliquid «
competentium fubfidiorum conferimus , id nobis prodefle «
ad Sandorum corundum fuffragiaconfequenda, eorum- «
que precibus ad milencordiffimam pietatisDei clemen- <■<■
tiam adipifcendam proculdubio confidimus. Quaproptcr «
. omnium fanda: Dei Ecclcfix Fidelium , & noftrorum, u
lam prxfentium quam futurorum lolertia noueric , quia cc
nos ob emolumcntum noftri falutis, deprecanteGvEL- «
roNE Monaftenj fancli Richanj prxcipui ConfefToris Ab «
bate, prazcepto noftrx auclontatis delegamus qucndam «
Jocum Berfiaccas nomine in pago Pontiuo,haud fecus Mo. «
nafterio ipfius Confeflbris , ad luminaria fcilicet prxno- cc
tata: Ecclefia! perpetuo ritu fubminiftranda , &: quafdam cc
'res qua: juns ipfius Ecclefiic cfTe nofcuntur:co vidclicct cc
tenorispado, quatenus deinccps fub manu miniftrorum cc
luminaria coram pra?cipuo illo Confcfibre,RcIiqujifquc cc
SanJloru illic degentium fint adminiftrata : vnde hoc Pra: cc
cellentia: noftra: prxceptum fieri juflimus , miniftroque cc
huic prxpofito dan,per quod prardidasres omncs,cum cc
Ecclefiaicilicet inib; fundata , & fyhiis, pratis, pafcuis,mo cc
lendinis,aquis ,aquariimve declirfibus,& omnia qua: ad cc
ipfum locum Berlaccasfciliccc juftc & legalicer pcrtinere'cc
videntur, prarfato lando loco largimur. Statuentes qua- cc
tenusex hac opitulaiionc tria continu^ luminaria coram cc
capitefxpedidi prxcipui Confcflbris, ReliquiifqueSan- cr
clorum ardeant , & anno vna * tranftatione Sandarum cc /. ♦ ajmuj.
Reliquiarum illi conditarum , qux cuenic i v. Non. De- «
cembris j.commemorationc Sandorum , & commcrciosc
Digitized by Coogle
512 Chronici Centulenfis ^ *
35 fuorum prjcmiorum Fracribusibi Dcomilitanribus refedio
35 cibi & pocas congrua: opulentix eorum exhibicione fub-
55 miniftretur , qui res eafdem in pracdidtt Monafterio rcgen- *
9> das ^ordinandas perceperioc. £t nequis tb hodierna die
» U, ddncqps hanc pra:diaana yiUam Beriaocas ab obfequio
9) diuini culcus fubtrahcre quocnmque awbtmne accemettji
vi aucindedona,velquaidam exhtbitioDes excorquerepni^
» runoac , fed (icuc iututum eft inniolabiliter naaoere cotf^
99 cendat , ancc diuinum confpe^nm pracdido Pacfooo-tt
Colleeis fuis drcuinfl;9QC|{Mi|s|»recamur , fed perpetuafao^
9» jusftabiiitatis cranquillicace potiri ipflus loct miniim^pii&*
n taxaca luminaria indclinenter , 6c refedionem Fracrnm an.
33 nuatimadminiftrent. Et pronobis,conjuge, prole,regni-
53 queftabilitate Domini mifericordiam jugiter obfecrando
33 depofcant. Vtautemhaccnoftrarroborationis & largido-
35 nis aucloricas plcniorem in Dei noflri nomine obtineac fta-
5, bilitatis vigoreni , manu propria fubterfirmauimus ,annii-.
35 lique noftri impreffione affignari juflimus. Siguum Ka-
>3ROH gloriofiflimi Rcgis. Hildeboldvs Cancellarius
33 ad vicem Qozleni recognoui & fubicripfi. Daca iv. Ka-
33 lendas lunij Indi^, i. Anoo xsviii. regnante Kaiolo
M glorioliffimo Rege. Adum CaiiiiaGo palatio in Dei lil-
>, mioe jfelidter , Amen. u i r(r(> iiliiit(j|^|L
C AP VT XVIIL
Dtf «^iftfoi/Kr S. RiCHARXi.
SE D nunc ad S. Patris noftri opcra recurrendam cft, vt
noftris opufculis per fc nimis infullis quafi condimen-
cum diuinitaris ex eis confcratur. Eo cnim temporcfcc-
mina paupcrcula detulit filium fuum ante annos quaruor
natumad fuffragia Patroni noftn,iam pcr duosannos omni
corpufculo contradum vbi pio medico eius caufam
commific , illico virtuce mcritorum Sandi amifTam recepic
fanicacem. In Wilcaffinopago homo grandsuus 6c pau-
pcr habebatur in villa Ekmaco , cui d dM{ nattuiaacii- in le-
iiquum faerac negata oronimodi iemionis facnliM. Hnilc
dioa mifenoo in vifiiperfiiaiic SanftuTequircie Riefa»-
rium»
i..kju,^cd by GoogI(;
Jiuc S. Richarij , L i b. 1 1 1. 513
rium , ▼fum loquendi illum pofle darc confirmans. Cre-
dulus ille di<£tis incimatum rcquiric archiacrum : quo in-
uenco coelefte mox fenfic ancidocum : nam in larufbi Pacris
folemnicace damnacacaciturnicate natiua Jingua: loquacis
accepic officia, Puer nomincDodigerus mutato jurena-
fcendi in hanc lucem contra(5lus, & diftortus confufo mem-
brorum ordine proceflit : fuit vero Rotomagenfis indigena
cerritorij. Verum eius genitor multiformi nuntio cogno-
fcens potentiam & pietatem PonduorumPatroni Richarij,
fic feeiusbeneficijs vti poflc non defperans, fuftulit illum
ad Ccenobium noftrum in Sandi magna feftiuirate.Et quia
fidem habuit, fpcseum prjcfumptanon fcfcllit; Nam ciim
inEcclefiaaftansfiliuminbrachijs cencret fuperno rcfpe-
dufanatuscft. Contigit eo tempore Danorum careruam
dc palatioDomni Karoli rcerediencem , & Anglicos finus
rcpecencem, per hoc Monafterium habuilTc commencum :
nemo autem pucec iftos mod6 fuifl^e , quorum violcncijs &
priiis & poftea pacria depopulaca cft noftra , nam ifli gratia
legationis forfitan pacific*e Rcgiam pctierant Duce Ans-
LEico aulam. Icaque inrcgrefluhoc fandum Coenobium
peruium habences , gracia orandi incrauerant Bafilicam hi
quos fides Chriftiana illuftrabat , cum quibus vnus intrauic
paganifmiadhucerrore obfeflus, qui Dco omnipotcnti vcl
San£bis eius nullam cxhibuit rcuerentiam,(ed curiose agcns
ccepicperiuftrare facrarum xdium diuerforia, volcns ali-
quid vidcre vnde noftra:fidei cultoribus poflec infiilrarc:
quam cius prjefumpcioncm maliciofam diuina cxtcmplo
profecuca eft cenfura , pcr quam coa<?lus eft bono fuo fieri
Chriftianus,ne amplms malo fuo illi dominaretur Zabu-
lus. Nempeciim perfcrucata Bafilicaexijflec, &iIIo vfque
venifleCjVC mari fc nauigio tranfuehendus commictcrec,
coepicomni fua vircutedeftitui, moleftia etiam c()rporis&
angoreingctiafFdcimgrauari. Cumquejam oculosin mor-
tem cIauderec,propinqui eius forcilcga indagine quefiucrut
pro qua re tam fortitcr torqucretur. Deprehendunt fuifle
caufam , qubd S. Richarij paganus incrauiiFec Bafilicam ^
quod ita fibi vidcri jam&iple fucrat confefliis. Spondec
icaque fi rcddatur fanitas, fe Chriftianorum neccm in xter-
Tom,4. Tct
514 Chronsci Citttidinfis^
numnoo appetere, & ipfuin ritum fnfcepHirBHi forer
quatuorqooquefilaargenteavn6mque aureum^fujE lon-
gitudini coscqua lenderc fccit , & pro deuotione B. R icha- •
rio niitti rogauit , addico tot candelarum numero, quoc ibi^
dem altaria pcruiderat :.quac vt fieri ftaiuit , ftatim propitio
Dco cocius mali leuamen accepic^ & deioceps mole»
fttam ex hoc non percuhc,
CAPVt XIX.
De Abbikte Karlomanno j ^donatio DnrcApti.
. ■ . ■ ■> ' •
IGiTVft fendinjmo Gadfone Abbate fdici .aodlii
mortalia ctuidU fopeitacc , fekciftiiii ttsftrtiesMoi^
chiRcgiuni Abbatem nomtoe Karlomannvm forctua.
nir,quibDnusboni fucceilbr extitit. Hic gloriofinimiRe.
gis KaroIifiIiusfuit,&: Imperialem nobilicatcm landitacis
& pieracis execurione feiici aniniovicit : qui ab eocempore
quo ian(f^um lufcepic ordinem omni humilitacefcmperita.
tenus fuhit , vc ipia fumma & excellens gcneroiicas nuUa in
eo conciperet mcntis ignobilitatem 5 fed ficut genere ica &
virtute magnificus Pa(kor eligeretur ^ quippe qui (uo fplen.
' dore ad ie craxerac dignicacem. Nemo- Mtcem mdignun»
patec quod didiniB Hegts fiUtiin noftnmi §ai&: Abbacein,
- qttoiii«ki<ciwctemporisS.RidianjAbbadajDi^^
• flffliiendas & ifGm domhitciooic elegaaciA,& ccrc4iiiilica<»
fiuni vironMR {eruiojscnjoipiam Epifcopi pnecellebacd^
{niiacem. Po(lquam ver6- is Abbas Aacuns eft , placuic
ei genicorem Kirohimadire , & vcpCDrfurcmoceS. Richa-
nj-bonCAogerec^rogare. Vadit icaquedokiflimus filiusad
caricuriam genicori$^& quid^animfhabcac conhcecur. Pa.
ter amplcdicttr filium., percipit vota , & contra farcnlarif
pocentiac confuerudinem exulcat fe vidcrc filium Mona-
chum 6c Abbatcm , qui ccrcc ftcilc potuiiTct Ducacus vel
Regni infulis dccorari. Exulcac Karolus de filio quodca-
duca concempfcnt j Ixcatur & fflius qubd patrem luopro-
pofiro non aduerfantcm , quin omnin6 ^ucntem attendit.
in ilia verb militum defcripcione quz fuperius inierca eil^
tnueoicur Hongarius Miles Durcapcom viiiam ex bene£cio
Digitized by Google
fiue S. Richar^i Li B. III. 515
Ccntulcnfis Abbatis Herici tenuifJe j qui quoniam mor- •
tuus erac , nullumque hercdem , qui contra tcnere eam
pofTec, reliquerat : fi quidem tanta noftrorum audoritas,
tantufque timor ac reuerentia habebatur , poftuiauit Ab-
bas Karlomannus , vt jamdiclam villam Durcaptum pr«-
ceptione fua ftabilirct genitorpius , quatenus ncc bcncfi-
ciarie, nec alio modo a dominio Fratrum cuilibet data fub-
trahcrctur, fedfandoMonafterio propric deinceps ferui- '
ret. Vt hxc autem pcterct, ratio fuit tahs : Domno adhuc <•
viuente Guelfone donauerat idem Kex fandko Richario
villam Ber{accas , ftatuerarque etiam fcripco , vt cx rcditu •
eiuldem triain perpctuum ante gloriofum Sanif^i Richa. -
rij caput luminaria arderent : hoc autcm addcndum cen- :
lebat Karlomannus hic Vcnerabilis A bbas , vt etiam ad pe- c
des Patroni cximij iria itidcm ex dono Patris luminaria -
fcmpcrardcrcnt,&omni nodcante vnumquodquc Altare t
vna lampas ftatucretur : quod 6c fadum cft : nam gloriofus
gcnitor dilcdi naci poftulatis afrcntifccns, quicquid rogarac *
velociter mandat implerij talc fupcr his cdidu confinnans.
In nomine fandac & mdiuidux Trinitatis. Kar.olvs«
fratia Dci Rex. Cum precibus Fidelium noftrorum dc- «
ite faueamus , confequentius procul dubio vidctur, vt pijs «c
monitis hberorum noftrorum aflenfum pra:bcre faluberri- c<
mcnonabnuamus. Igiturnoucnt omniumlancbcDei Ec- «
clefia: Fidelium, noftrorumquc, tam prxfencium quAm «<
& futurorum induftria , quia Dilcwliflimus filius nofter «<
Karlomannvs Monafterij fandi Richanj Abbas ,ad no- «
itram accedens magnificentiam fupplicitcr cxpctiit ,qua- «
tenus per audoritatis noftra: prxceptumad luminarcipfius <c
facrofancli ConfclTonj, Chrifti Richarij ,quandam villam «
ipfius Ecclefia: , Durcaptum nomine,quam Hvngarivs c<
jure bcneficiario quondam habuifiTc dignofcitur , cum om- cc
ni fua intcgricare concedcrc, & confcntire ad feruicndum «
£)eo jugitcr di^narcmur. Cujus precibus racis 6c ratio «<
nabilibus aflenlum pracbentes , hoc Cclficudinis noftra: cc
praccepiumfieri,&altari jamfatx Ecclefix dari jufiimus, «
pcr quod memoratas rescum pleniflima fui intcgritate, cc
cum cernsfcihcec culcis U iaculcis . fvluis , pratis,pafcuis, cc
516 Chronici Centulen/is,
J5 molendinis, aquis , aquarumve dccurfibus , & vniucrfis
5' lcgitimisterminationibus fcu appendicijs ; hac conditione
* u *fi, U' }> perpctuoritu famulandas * concedimus , quaccnusad pe-
UH . desiandiflimi Confcflbris, pro nobis, proque anrma quon-
?5 dam cariffimarconjugisnollra; Yrmandr.vdis, feu & pro
95 pra^dido carifllmo tilio noftro Karlomanno & Fratnbus
Gius,tria luminaria oici aflidue ardeanr. Infuper huicpiac
5> inftitutioni , vt vnumquoJque ipfius Ecclefisc altare pro-.
)> prium fingulis noclibus habeatlummare. A.idimusin villa
5> Encra manfum & moicndinum vnum , vfui horum lumi-
• •v*/,fer- 5j nariorum perpetue feruiendum *. Necnon & in vfibus
uituiuin. 4 1 ^ II- j
» Fratrum in viila Halloas molendina duo , qux Notarius
" /■•"'• ^o- „ * in beneficio habuifledignofciiur.-quam villam jam noftro
55 prarccpto his ipfis Fratnbus inccgcrrime contuicramus ,
» icu etiam ad portam ipfius Monalleri) villam Anifccias j
» & in Hamangi monte, hoc quod Atto, & Atgerus habue-
» runt , precibus fupphcantis fil>j ciufdcm noftri Karlomanni
» perpcrut* feruicndumconferimus, conferentcfquc concc4
55 dimus. Pra:cipicntcs ergo jubemus , jubentefquc omnii"
5^ modis rogamus , vt nullus per fucccfllonem Abbatum, Re .
» doruiiique Abbatia: huius res prxdicl:as in nullosalios re<
y> torqucre audeant , fiueattentcnt vlus j fcd propria ftabi.
» htate his, quibus ftatuimus delcruire conccdant , atque
5) confcntiant nemine refragante, locis ; quatcnushaedilpo.
5> fitione , fancliquc Confcffons Chnfti Richarij prcce,
55 mini milcricordiam habeamus propitiam , & anima co
55 jugis noftrx Yrmindrudis perpetuam obtineatquietem, dC
filij noftri jugem ftabilcmque falutem. Vt autemhic no-
„ ftra: aftenfionis feu roborationis audoritas fjrmiorem per
„ futura tcmpora obtineat ftabilitatis vigorem,manu propria
3, fubter cam firmauimus, & annuli noftri impreflione afli-
„ gnari juflimus. Signum Karoli gloriofiflimi Regis Hil-
3j DEBOLDvs Notariusad vicem Gozleni recognoui & fub-
„ fcnpfi. Data xviii. Kal. Februarii. Ind. 11 1. Anno xxx.**
5, regnantc KaroloRcge^& in {ucceflione Regni I oth.)rij
„ anno i. Adum Aquifgranij Palatio in Dci nomine feli-
„ citer , Amen.
1
ilpoj
Doi
conf
Digitized by Google
fm S. Richarij , L i b. 1 1 1. 517
CAPVT XX.
»
De KigtbHs FrMCorum : de Gmramundo PagMMo^
Jmh f9 Ecclefia, nofir» comhtfid efi.
MV LTi s & grandibus KaroU Regis bencficijs huie
)ooo,vt jam darimieft , imp^oii9,iQftoni videtar
porali eius felicicate paucula redtare i vt quia quirn
liberalis fuerit erga loca Sandorum^noftri loci exemplo
monftrauimus,quantumaDeo fit exaltatus recenfeamus.
Annoregnifui x x x v i. Italiam pergensad iimma Bcato-
rum Apoftolorum Pctri& Paulicausaorandiperuemr,ibf. - '
queabomni Romanopopulo Imperatorcligitur,&: a loan-
ne Papain Imperatorem confecratur viii. Kal.Ian. Anno
IncarnationisDominiDCccLXxv. Indeque Galliam pro^
^fStc reuerfus eft. Hic praeter ea quae oaclam cdbftrnda
aniplitaic ^aiiqin-teda tbca ioftaaranit $ qnibns hodi^ne
GhnftilaiifftsiioiiapoUetdecefitdr. AnnQ quoqueRegni
fui xxiYiir & Iiliperii iflchoaiite 1 1 1 . Itabam iterum per-
tcadr. IndedBm r^edat',cran(cenro Cinifo monte, pne- '^^f^ll^
ientisluminiscaruit vifu iit. Non. Odobrislnd. x. A nno Ms.txttibit.
I^qpiininoftri lisv CHB.1STI DCCCLXSnrii. ruccefsicqae Hz/qux de
4l>r^odihas eius Hlvdovicvs. Prxterea Karlomannus t'KLVrnujl
eiufdem Karoli filius Cenculenfium Abbas decuiib pne* wa^ff"'"!©
iamm vita:curfa fcliciter naigrauit e iaecuio. ■ ^^"^^
m f ttMain pault
A\KS.k [ce^tratihifors KarloMANNE parabat^ w^JRa.
yt morum , yinerifque (imul probitate cluenti, SidulS*'
Omnia fed [pernens nthilum quandoque fittura ^ «au
Gaudes atemi y^ians infynia rcyii, tu«,quiarer&
JHac ftmty Chrifie^ tuie qna dona* frcemia Sanflif ,
tf pffC^um^ te [uftr mitia fiMrar.
c]UA ocralio-
ne fic fadum
nefciinui .
monemus vc
quzrjiur Sc
fciibatur in-
Ocia occaiio.
Fm6 ftater ehis RoHlvdogvicvs , aAno regoi foi iz.
oecdnineaplccoiiioirtaiis eftCompendbPalatio v. Idas
Apfilis. ifi^JiJ^:
litti^ac8ipQcibw,quipoft Veaerabilem
' " T 1 1 iij
$\t Chronici Centulenfls ,
num huicfaniflolocoprzfueriDC^nulla certa intimac nar-
Abbatfi 4 le ratio. Fuerunt tamen penes ha:c tempora noftri loci Abba-
r^uiV««:t ccs Herebertvs atqueHEDENOLDVs egregij xque viri :
f ri)exitur. fed & H VGO atquc Gth ardvs magnac (ancbicatis viri , qui
quancum temporis in regimine protraxerint , quibufve tcr-
minishuius virxauram exceilerinc , nulhs antiquorum do>
cemur monimentis.
At poft mortem Hlvdogvict, filij eius HLVDOGvt-
CVS& Karlomannvs Rcgnum inrer fe difpcrtiunc. Hi$
ergo regnantibus , contigic Dei judicio innumerabilem
barbarorum multirudincm Hmites Franci^pcruadereagen-
• Gormoot. x& id Rcgc corum Guaramundo qui multis,vc fercur, re-
fnis fuo diriflimo Imperio fuba<5bs,etiam Francia: voluic
ominari , perfuadence id fieri quodam Efimbardo Franct.
gena nobih , qui Regis Hludoguici animos oflFcnderac, qui-
que genicahsiohprodicocgcnrium barbanem noftros fi-
nes vifere hortabarur. Sedquia quomodb fic fadum noo
foliim hiftorijs,fed eciam pacrienfium memoria quocidie
recolitur & cantatur ; non pauca memorantes,cccera omic-
camus , vc qui cun£ka noffeanhelac , non noftro fcripco, fed
prifcorum audoncace docearur. Enimver^ jamdidjc gen-
cescumnoflrisorisproximanres omnibus perniciofam in-
diccrenc vaftarioncm , Hieremias Monachus, & Thefaura-
, • riusfandi RicJiarij ,homonobihs,ncc folumclauftrah,fed
eriam iaccolari prxdicus prudencia , fuga: prxfidio vitam
feruaredifpofuic. Nefiab cis quos venire audichac inue-
nirecur , acrociter pcrimerecur , vcl alios moricntes vidcrc
cogcrccur. Fecic itaque capfam aliquanras magnitndinis,
^uam ne facili cuiquam patcret , ciogulis fcrreis firmiter
imbiuit.Deindenulloexiftcntequi coufrairet(nam Abbas
loci id ipfum volebat, cetcrique Fratrcs fimiliter fugam pa-
• ' rabant ) accepit de thefauro Ecclefia:,vel ornamenns,qua:-
qucpotuitpretiofiora,8c in arcamjamdidam recondidir.
A tempore etcnim Domni & fancli Angilberti Abbaris in
majus femper & mclius iocusifte excreuerat,& tam fo-
renfibusbonisquim Ecclcfia: thefauris nimis valde fiierac *
augmentatusj vndefic multa fucrunt quacpro timore hinc
ablaca funt , quac hic oofter fermo ide6 non explicat , quod
, Google
fine S.Richartj , L i n. 1 1 1. $19
omnm recenfere vt longum ica & graue fuerit : b^c func ca-
men c\nx. omni auro cariora & regnis prarponenda ab hoc
loco pcr jaoKlickum Hreremiam funcablata : Caligula Do-
mmi Saluatoris qua tempore fux (andac puentia: vfus' eft j
nam vnius cubici habec longitudinem : fummitas Iancex,de
qua eiufdem Domini latus pro noflra falute jam mortui
manu milicisfuitapcrcum,vnde etiam Ecclcn^Sacramen-
ta Huxeruntrampullacduacinquibus B ProtomartyrisSte-
phani ianguis habebatur , vna cum lapidibus decem crucn-
tis , cjuibus iapidacus cik a ludxis : Keiiquias eciam Inno-
centum, Apoftolorumque & Martyrum tancas rulic , vt
prxcenlludamabile Beatiilimi Richarij corpus in compa.
racione horum quac tulta func,pauca, auc mmima puca-
renturquxreliikafunc. Hacc omnia cum eximijs Ecclefix
ornamencis jamdihibus Cuilos afportauit, & in Monafte-
rium fandacColumbj? VirginisapudSenones recondidicj
propter iliam quac tempore Domini Guclfonis concigit
amborum locorum vnitionem:quique cum pro amiciria
priicz dilec^^ioms ,tum pro ranri allatione chefauri oHiciose
lufceptus vti qui probus vir fuiflec , ibique de reliquo habi-
tare ftacuiirLC, decedente loci Abbate a Fratribus eledus,
& eiufdcm Cocnobij Recflor eft inftitucus j quique cum
huic officio elcgancer faris miniftrarec,Senonenfi Epifcopo
morte fubtrado , a Clero & plebc vniuerfa eleclus , &: eiuf-
dem Ciuitatis Archiprxful eft ordinatus. Porio cum canto
gradu pollcret, fuggerentibus Clcricis arquum fibi vifum
cft, jamdii^kasglorioias Keliquiasin fuam Ecclefiam crans-
ferre jvtquaipfeexalcacusfuerat tancorum pignorum re-
ceptione a:ternalirer honorarctur j fcd harc cnftia nobis fe-
ponences ad reiiqua tranfeamus.
Cum popuii fuperucnienres noftris finibus primiim ap-
puliflentjexeuntes de nauibus , Vimmacum & Ponriuum
Prouinciasluftrarunt, Ecclefiasftrauerunc, Chriftianosju-
gulauerunt,& omnia morcibus & fant^ine repleuerunt.
DeniqucEcclefiam fplendidiflimam B.Richarij quq pro fui
magnitudine vel firmicace deijci non pocerac , admoco igne
fucccndcrunr, fublatis prius omnibus,quac difcedentibus
Fratribus ex fupellcdili remanferant Ecclefia^ , ^ .
520 Chronici Ccntulenfis ^
Pra:di<^DS ergo Hlvdogvicvs Rex in pa^o Vimmaco
cum ei(dem gentibus bellum gerens, tnumpLam aJeptus
/• cfTi', eft.interfedo eoru Rege Guaramundo. E t caccis * niillibu&
iw""" ' populi infidelis,ca:tenhiganfunr. Dicirurauremqu6J in
ipfo congrefTu prznimto teriendi conaminefua interiora
ruperit,ac deinde mortuuseft. Regnauitautemannos ii.
menfes 1 1 1. dies xx i v. Cui fucceilji in recno frater fuus
Kailolomannvs hicquoque annis Erious & dimidio
potitus e(l regno , ac deinide m Euuelina (altu in Monte
^rico a fera fingulari perculfus , mortuus eft. Obijt anno
• «♦• Domini dccclxxxiv. Indid. 1 1. viii. Idus Dcccmbns.
Deinde Kaelolvs Rex (ecundi Hludoguici filius,quem
longe fuperitis retulimus Alemanorum 6c Cornugallix
Regem fuifle, Monarchiam totius Imperij Francorum fic
• •f. Romanorum aflumit, AnnoDoraini noftn dccclxxxv.
Indidl. 1 1 1. Hunc comperimuserga Dcioblequia prom-
ptum,& ad Eccleflas qua: incurfu paganorum dirura: eranc,
reftruendasaliquantulum efuisreditibusdonauifle. Sed his
itafehabentibus,adfandi loci noftri hiftoriam articulum
refle<flamus.
Populus Chri(banus, qui cxdibus gcnrilium fupereflc
potuit,ac fideles quique dolentes nimisiftius loci nobih-
catem abolitam , ftudueruntqualitercunqueagere,vt facer
Jocus non omnimodis deleretur , fed pro pofle , & pro
cemporis opportunitate, viuiflca Chrifti laus, 6c Sandorum
mcmoria irerum in eo celebrari reinchoarctur : & licet offi-
cinie,feu Clauftrum, feu omnes dirurz e^TentMonacho-
rum prifca» habitationes , altaria tamen & Ecclefiz parie-
tcs inconuulfi perfiftebanC} vndc&rcparandi locum (pcs
promptiorhabebatur. Accedebat&hoc,quia quicunque
ibidem Domino militaffet , magnis redituum viilarumque
copijs potiretur. Hac igitur rationc,& pia Fidelium curiofi-
cate atqueinduftriacoepitlocusiterum aliquatCQusaptari,
& tedis non plumbo vr pnus , (ed ligneis tabulans qualiter
poterant obduckis , Clcricorum exercitus cum aliquibus
Monachis,Deo & Sanf^is quoridie ibidem vota laudum fi:-
Abbu «IX. rebant , vno cx clericis nomine Gerberto jure Abbatis eis
pra;fideace,quique cum ahquanco temporc huic loco prac-
fuiflec.
Digitized by G()()"^Ic
fiue S. Richarij , L i B. III. 521
fuiflet , mulris villis & prsedijs ac reditibus vendicis , vel do-
natis, vel occupari permiffis , mortuus efl apud Buxidem
villam noftras Ecclefia:, qux in rationc proprij vidus dele-
gata ei fuerat. Per totum autcm tempus quo pra:fuit , Mo-
nachi qui aderant femper in omnibus pra?ualebant , & tum
religiofitatis eorum intuitu , tum obtentu fidelitatis erga
locum probata; , forenfis populus eis potiflimum deferebac
honorem , vnde & Clericoru facultas & hbitus minor om-
nin6 exiftebat. Denique ciim eis difponendi loci copia
maxime , vellent nGllent Clerici , traderetur , ad hoc com-
pellere G irbertum nitebantur , vt relida ficuli leuirate pa-
rem vidum & habitum fufciperet : illo autem ambiente
Praclationis honorem , potius relinquere, quam feculi ille-
cebris non feruire , Monachi mulra erga eum vfibonitate
tribuerunt illi jamdidam Buxidem villam , in qua priuatami
vitam exegit,dum &Monachorum follertia,Clericorum
contubernia pro pofie a ferepelleret,& ille vtMonachus
fieret nulla confentiret ratione.
Hoc itaque mortuo,Clericorum & Monachorum Cen-
talenfium primatum cxcepit Monachus Fvlchericvs,
quia jam in tantum per Domini gratiam Monachi profe-
cerant, vt contempto fupercilio Clericorum , c fuis fibi
& valerent & vellent prxponere.
CAPVT XXII.
AhUtto S. RiCHARii Ah Arnvlfo FUndrenfi.
PO s T Qj[ A M igiiur peccatis exigentibus diuinac jufti-
tiae placuit , vt per manum Paganorum, quorum Prin.
ccps fucrat Guaramundus , Francia vexaretur, & diruris
multis Sanjftorum locis , Centulenfis quoque Ecclcfiac ho-
ueftas & gloria maxima ex parte deleta eft ; multa pcr Gal-
hamadmodum confiisc geftafunt,dum defficiente prin-
dpatu Regio , ceteri Proceres vel populi tanquam filij Bc-
lialviarum fuarumprauitatesexerccnt. NcmpefiquiDu-
cum vel Comitum potenriores erant,circumquaque ma.
nus inijcere , & vicinas fibi prouincias vaftare , fibique ful><
ijcerenon ceflabant. Regnura quoque fibi vfurpare mo-
Tom. 4. V u u
522 Chronici Centulenfis ;
Iiebantiir. Ex his Arnvlphvs Comes Flandrenfis multa
ineptaagerecoepit,capt6que Monafteriolocaftro Rcgio,
Pontiuam Prouinciam propria; ditioni fubegit. Hanc ita-
que fraude vt perplura folebat adeptus , tranftulit hinc
S. Patrem Richarium , cupiens tam nobile iucrum cum
quibuldam Sanflis propria: regionis habere. Eo etiam tem-
pore fantflum corpus Bcati Gualarici abftulit , 6c in Mona-
fteriolo caftro vni cum fanclo Beatiflimi Richarij corpore
feruari prxcepit. Poft aliquot annorum curricula, Fvl-
CHERivs Monachus,qui poft Gerbertum Clericum Cle-
ricorumque Abbatem Centuli Monafterij Redor erat,
adijt memoratum caftrum , locutufque cum a:dituo, qui
Sandorum corpora aderuabat ,clancul6 impetrauitcum
maximis xenijs , & infinitis precibus , vt fibi carus Patronus
reddcretur. Defignata itaque nocbc Fulchericus equum
confccndit , & toto quiefcente populo foribus Ecclcfiacad-
ftabatexfpcdans: Cuftos autem ille valdeformidans Do-
minorum animofitatem, popuHque furorem(nam incredi-
biliter hicnofter Sancftusab omnibus venerabatur &ama-
batur ) egrefTus Ecclcfiam his Fulchericum affatus cft ver-
bis; Ego quidem tuis precibus, & Domini vidus timorc
Sandlum tibi Richarium reddam , fed fi refcitum fuerit me
illum diftraxifle , procul dubio periculum vitx mejc incur-
ram ^ vnde necerfe eft, vt te cum San^flo recedente, ego
quafi adfurtum debeam exclamare,vt tali arte ignoran-
tiam poflim fimularc j tu ver6 cum Sando D(;i fugam cele-
riter inibis. Sicque San^f^um fuo loco reftituens temet-
ipfum quoque feruabis. Hisita compofitis Ecclefiam in-
trauit,gIoriofum fandi corporis ledum accepit. C6mque
Fulcherici manibus illud voluiflet tradere , equus cui fede-
bat ilic6 poplitibus in terram dimifiis , capiteque inclinato
vfquead folum, Domini Confefl^orequa potuit veneratio-
neadorauit. Fulchericus talimiraculoexhilaratus Beatifli-
mum Patrem cum incfFabili gaudio recepit, protinufque
retrocedes quam citius poterat veniebat. A t vbi Cuftos ille
intellexitillumjam leuca: fpatioeloneatum, quafi pro ali-
qua neccfljtate cxurgens, & accenns luminaribus excla.
mat, perftrepit, 6c multis vocifcrationibus S. Richarium
Digitized by G
fiue if. Richartf, LiB. III. 525
/ibi furtim ablatum conquericur. Protinus ergo Ecclefia
turbatur jpopulus accenditur, Principes tali nuntio pcr-
celluntur. Continuo milites popuUquefugientem fequun-
tur,&quia equus cui Fulchericus infidebac erat candidif-
fimus , ob hoc & per tetram nodem facilius fugicns agno-
fcitur : veriim cum huic jam penc laflefcenti adhuc grandis
via reftarec , ilUque proximarent , placuic Creatori Domi-
no mirum quiddam operari, quo agnofceretur huius Sandi
faucre relationi. Nam dum Fulchericus peruenifTet ad
villam quarantiquitus Mons Angelorum , fed ex hac occa-
fionc Nubili mons vocatur, tanta aeris denfitudo ,tanta-
quc nebulx caligo infequentes circumfepfit , vt non modo
fugientem,fcd nec fealterutrum vidcrepoflent.Eraceciam
eis mira icineris difficultas, vt patulc cognouerint veraciter
Dei nutu fe efie prxpeditos. Videntes ver6nihil fepro-
ficere ( nam & Centulic populus , jam in obuiam curreoat )
cum inefFabili mocftitia recefterunt. Hxc vero Sandi re-
latio parum valuit , cum eum Centulenfes diu habere non
hcuit. Nam Arnulfusidem qui prim6,iterum Sandum fibi
vindicauit , & tanquam cautior fa^flus , non jam in Pontiua
patria , quam quandoque perdere metuebac , fed in fiden-
tioriloco fibique vicino , hoc cft in Monafteriofandi Bcr-
tinirepofuit , fimulque fandum Galaricum , vbi longiore
temporequamMonafteriolo fuit. Longoitaque tempore
Monaftenum Ccntulenle canti Pacris prxfcntia caruic
agente jamdidi Comitis Arnulfi potentia,
CAPVT XXIII.
De Abhate Ingelardo.
TA N D E M placaca Diuinitas y & fuorum precibus in-
clinata , dccreuit gloriofo reditu patrum , filiorum
peiSora rcleuare, qu^ diuturnis gemitibus grauabantur
pro eorum fublatione: verum Flandrenfi Arnulfo dudum
morceprxrepto,&eiuspoteftatisherede nari fiho fubfti-
tuto^aido fimiliter Arnvlfo, Hierarchiam Francorum
abfque titulo Rcgij nominis difponebat filius Hvgonis
MagoiDuxinclytus HvcOjq^ui cum grauiter ferret pacna
y u u ij
524 Chronici Centulenfis ,
Jioftili accrbicate demolitam , necminus indignarenir ,
quod&Sandorumcorpora j& cxcera qua: Ecclefias ve-
nuftanc fraude fadioforum lublata forent proprijs locis , &
ad hiec in melius commutanda animum fedulo prjcpararecj
quadam nodc quiefccnti ei afFuit vifio ex priccepco cac-
Jefti, qu3E illum repulfis dubietatis obftaculis animauit per-
ficerc , quod pio quanquam (ed tamen timido corde facere
diiponebat. Beatusigitur Gualaricus pervifum eiafliftens,
exDeimandato taliaverba profudit : Quid liic,inquit,
facis > Ille hoc percepto fermone, quifnam eirer, coepitm-
terrogare. EtSandus : Egofum,ait,Guaiaricus Legonai
quondam Monafterij Aboas, & Dei prxccpto ha:ctuis
(enfibus veni inferre. Venerabihs Confeflbr & coram Dco
clarus Sacerdos Richarius vna mecum antc hos annos ex-
catcaptiuus,&doIo Arnulfilonge a noftris diumanemus
fedibus pulfi , jam Deo piacet vt te miniftro obtineatur,
tcque jubente nofter regrefFusj vt de noftrorum corporum
vifu prarfentiique noftrorum mcefta refocillcntur corda
feruorum, & vt ij noftra iastificentur reiaiione, qui nos
poftDeumgaudent habere pios Patronos. Id cclcrrimb
age, iocaque noftra Ciericis aufer, atque in ea vt prius
crant Monachos ftude fub regulari norma vnire:qii6d fi
hacc imples , promitto tibi ex Dei juftii per San^fli pia mc-
rita Richarij , & mea prece , te fore Rcgem , prolcmque
tuam Francigenarum , ftirpemque tuam regnum renere
vfqueadfeptem fucceffiones. Inclytus igiturDux volens
ocyus perficere Dei pnceptum per Sandi vocem fic inti-
matum , accitis Confiliarijs inquiritquonam modo poflet
inuenire idoneum hominem , cui Centulenfe Coenobium
poflet committi ad reieuandum. Huic inquificioni in-
tererant-quidam qui nouerat fatis hujus Prouinciachabita-
torcs j quique Hugoni taie feruntur dediffe folamen. En,
inquiunt , Corbeia rctinet virum nobilitate vaide infi-
gnem,cui putamus quod digne fatispoflitcommittiopus
quod dicis:nam parentibus nobilibus,& milicia mciytis
valdefulcitur jqui cum in eiufdem loci vicino & in ipfa
prouincia maneant , propinquo fuo in Dei opere iaboranti
auxilium ferrc non deuegabunt. Audicns hxc inclytus
fiue S, Richarij y Lib. III. 52$
Dux,tamque falubriconfilio congratulans , niilic c vclh-
gio viros honcftos,qui ab Abbatc Corbeienfi lupcr jam-
didum Monachum fadam deprecarentur non retardan
eledionem. llloannuente vocaturelegans juuenis Inge- Abba* «xi.
LAB.DVS , quem adhuc eo teiTipore fi^unc ilhohs inefle,
quique ex ipfa die vel hoia SubdiacoDatus perficiebac mi.
ffifl^iMWi.' DadttAus ergo in prsdenciaiii Duds, accepic
MMMqoe Jabofeaqi qno ieiouaiite jreptfaieaB»]uancuiii
ampu Fiacrum ac Milicum cacema Cenculam veDic.San^
Bomus ille fandi Richarij relacor Fulchericus Abbaa &b
die V II I. Iduug|,]^uembriun(iM|i(ierat h fxculoj cuius
rugge(hi& horcacu ahqui Clericorum Monachilem «idl^:
nem rufceperanc. Abbas igitur Ingelardus Centulamve-
niens cunda pro pofle meliorauit , clauftra rcparauit , non
tamen vt antiquicus fueranc , fcd modo quo adhuc ftare
videncur. Dcinde diebus ac nodibus rcligioni inniiens,
& con^regacionem Monachorum augmentans , agcbac
fbbriehbi commiHi loci prouecUim : vcllc cnim habenti
difficultasnullaineflepoccrat j quia magnis villis oppidif-
Que & redicibuslocusabundansfacilem cocpcis dabac per-
K^lOBCIII, »v ^ • i ^
CAPVTXXIV.
S. RlGHARII.
MOnastehio igitoir ex parcerefburaco habita-
culis religioni congruis,coepit przfatus Dux per.
quirere , quomod6 quod adhuc redabac perfici poflec , vc
(andus Dei Confeflbr Richarius proprio loco reftitucrc-
cur. Sapienti vero confilio vfus,dirigit Legatos in Flan.
driam , mandans Arnvlfo Comiti, vt fancla Sand^orum
corpora proprijs fedibus reddat ; quod ille audiens , & tan-
ciscarere nimis a:gr^ ferens,prim6 abnuic,dicens non a
fe reddidebere Sandos , quos ipfe non abduliiTec. Keucrd
nuDCij obedire oolle Comitem Diidi infiiiuant. Tunc ille
coadaiBviumi nilinmi maiiu fbfdfliiiu,iil6iiedeciinitc •
qubSandi efaiic»vokiisper femet iode fubUtos ad loca
V tt tt iij
Digitized by Go.
526 Cbfwud Cnuulinfis ,
propria reportare, Anralfasmem aduerteas qod profpdil
iibiceffiinim , ficoDoa Fnacos juflx>s iojoftiiB am ooak>
flidooi, lacrymuhomediis, oiific Legacos Ood Hveoii^
oiaiisvtptcncDuIiam ferac vadationemi^ngat taotto
.opamoftiidMl quiSandosDei recipiences vadant inpace,
Fecetac Amulfus Comes Beatiflimis Confefioribus le-
dicas argenceas , vbi cum honore corpora eorum fanda
conciiderac:in Ledica vero glorionflimi Patroni ooftri Rit*
cb^j tales ab eo verilcttli exarari juili fuot» , . '
A K. N V L F I Comiiis quaquauerfum faUa fciatis j
Qu^a: [olitua Domino fecerat ipfe pio.
Jfiud R I c H A B. I o lefium qui condidit almc,
CeUocauit ei mmha fudica fmi»
#
Miccimcur igicur^iDflgnes, recipiuDCorSaDAiiooftrit
«iideocibas , & pijs lacrymis atqoe laudibos Deom imgni.
ncaotibas: iobiequttatur ab illis doleocibus, 8c pras niiiMi
triftidavooeia-alcam elatf ejolaDcibos. C^mque jam ab
Hogone Ooqe, fic ab omoibus qoi longioicol^ expeda-
banc videri poruerunc qois vocesemiffiispne gaadio, quis
dulciitm profufiooemJacrymarum a£&cim queat explica-
re ? Magnicudo quippe gaudij clamoribus modum abfto»
lerac, dum Ijetitia pro Sandlorum reditu concepca,in (in-
gulorum cordibus feruens fcipram vix caperec. Accepcis
ergobeatorum corporum amanciflimis capfis, noftri pa-
rumper fubliftunt. Pofthoc Primores populi , & quibonx
mentis habebantur , jurare i Duce rogantur , quod de San-
4^is corponbus nthil fubcradum , nibilque eiTec mucacum.
' Quodciim illi inence libera & animo hilari perfeciflenr^
fumptis Saoteram corporibus ad proprta feftinare com
modeftiacoeperaDC. Famaaatem am telicis regreflbs vc
proutDcialiam corda coocoffic , enem plo profiltaniDconu
neSjTcerque (exus,commaiiis cooditio, jaueoes cum gmo-
dseois, Mooachi cum Clericis , omolfque piofeffio obitiam
ruunc j fcque pucabac chminis reum qui non ocoorriftec*
Meoie luoio , die fccunda , B. Gualaricus fuo loco recom
iigmicttr : noftiacis autem Patris fegttfli» in ieqoencem
Digitized by Gopgle
fiue S. Richartjy L i B. III. 527
lucem procraflinatur. Menfc jamdido fecuiis ternum * •iwiIiib.
diem fundente, inclytus HugoaccepitSandum, per vnam
leucamrcapulisruisnoftrumafportansPatrcm bcacumjpe- »
dibdfque nudis,madidiirque fletu venitad templum,Chri-
ftiamicumfui altaris iedi imponit ; incerim choris,popu.
i6quecundo gracias Deo tlaudefque Chrido vociferante.
Anno Incaroacionis DomiDi noflri Iesv Christi
DCCCCLXZxi. lod. IX. 111. Noii.Iumj*liaBcBeaiiffiiDiPa- ^ ;Jj^.
oisRicharijrelanoftdaeft. Veronumen in ipib relatio« '* '*
nasitinere quidmifaculi coDtigeric,operac pretium remur
naiiaffe. Huiusenimtempore menfescampi flauefcences^
-g^nicxqne fpicac largani annonam rpondenc colonis. Bea.
co quoque Gualarico reflicuco proprix fedi, cto iand^i
Kicoari),vtdidum cft,reditioin craftinumordinatafuir«
iisc, ipfa node moracus eft Dux H v g o cum exercitu &
populo medijs in agris , qui fcilicet fegcte Iseta jdmquc foc-
cundaerant onufti. Itaque dum hic coquina agitur,illic
conuiuia celebrantur , dum & humanis corponbus quies
ibidem , Sc jumenris flabula coaptantur , dum diutina uan-
cium vcl jacentium impreflione deijcitur dum pecude
pafta , & pedibus calcata atteritur, (pes omnis fruduum
nieilbn deneeatur : tanta vero conculcarione atcrica & per*
ditameflecurtor non triftatur, quia Patroni obcentu pro
nihibcomputator. Poftmodikm igitur Teniente metendi
lempoicfeges dirota & defperata ttmheta&£ecundade-
fecatur , vc in illius comparatione defenfae meftes & i»-
pibus mnnitae vbemte grani paroipendefeotur.
CAPYT XXV.
SNgELArdvs Abbas auditu & vifu comperiens ab
antecefforibus fuis , Girbcrto fcilicet & Fulcherico, qui
ericispra:fuerant,multas fandi Richarij terras donatas
& diftradas fuiffe , aliquas etiam , dum illi tacenc nec con-
tradicunc,aforrioribus occupacas , omni ftudio ccepit fa.
tagere qualiter Sandus fua rehaberet. Quod «c parce per
Deiauzilittm fa^omeft. Aliqui tamcn iolGtiores ydom in
Digitized by Google
5 2 s Chrcmici CentuUnfis ,
his bonis quac tulerant San<ao,complacent(Ibi,aut fatis
inuiti , auc certe nunquam qu*eque reddidcrunt. Vnde
fagaxAbbas non folCim Regiam dudum DucisHugonis
implorauic pictateno » 6d eciam Papar Komani per fe-
meciprufii efflagitauir MtoEiniem. Nam poft conilru^
jBsxcck congruam ordiiii hobiaciooem ^ cikm videret duia
Pacrieoiium corda ndle ^aiiAo iba leddete qwe abftn*
leranc » vadtt Romam , nuntidtque PoBCtfid Summo
qualiter Paganorum iacurfti ^orum (andi Richarij Mo-
nadcrium depopulatum fiCyAcqaaltfcr confultu Ptocerum
Fcaociicorum nbiiitdelegacntAdrcparaQdum locus^ocaic
fe, vtquod rolumpracdarepoteracWaudocitacisexcom.
municano hos fequeretur , qui Sandli bona injufti tulra
reddere nollent. Apoftolicus Pontifex ex intimo afFedu
ei compatiensj&tanti nominis Ecclefiam deletam fuiflc
gemifcens,annuit ei fatis benigncj talia Apoftolicx au-
^oritatis mandata ei actribuens , qua: inuaioribus foxcnc
monftranda.
^AD CO M JTES,
m TQannss Epircopus(cnii]9ienionimDei,A&NVLFo
9» J,Cofniti, Baldvino Comiti.Giimmacrcfiia,GozBE&To
» Vicccomici , atquie Ildi AR.Di£ , ditediffimis filijs no(bi»
M-fiiiricttalibus , ompimodam ialocem & Apoftdicam bene-
>9 oi^onem. Monemos vos i piaiiis operibus recedere^ dc
» bonts operibus adhairrere , quatenu^ Ddomnipocetms mi*
93 fericordiam coniequi mereamini , & vitam pcrpecoamac»
35 quirere valeatis. Quapropter Carifnmi mandamus vobis
vt omnem hereditatem quam abftuliftis cx Monafterio
fan(5li Richarij Confeftbris pro Dci omnipotentis amore
„ reddereprocuretis. Nam fi reddideritis, habebitis bene-
y, diAionem iandi Petri , & noftram ; Si autem monitionibus
,>nofti»non obaudieriaSyexaudoritateDei omnipotenris
6 nolha idatis tos efle exoommumcatos & mafedi(5boS)
j» 6cab Ecdeiia Det^ & ikCommaaione onmium Chriftia-
» oorom fcparacos» nifi adjacBfiiftioQempcrueneritts.
JTEM
Digitized by
fiue S.EJdfary , L i b« 1 1 L 529
JTEM AD EPISCOPOS.
10 A N N Es Epifcopus, feruus feruorum Dei.GviDONi ^
Venerabili Epifcopo, Fvlconi Ambianenfis ciuiratis**
VeDcrabili Epiicopo , Baldviko Terganenfis ciuitatis
Epiicopo^dile^fliiDisfilnsnofths fpiritualibuscariinmam ^
iUacein U Apoftolicam DenediAioiiein. Si ib^icads co.
piam, alacritatifque abvndamiam em vos fbre noneri- «
musyhaodalicer ,qufUn de nobis ipfisuBcamur. CaBCerto
mandamusvobis, quatcnusproDeiomnipotencisamore^ »
fandique Pecri veDerarione , U noftra interueniente, buic "
Abbati nomine Ingilardo iiicGurraris , vt Monafterium
&a6d Richarij Confeflbris per nodrum 8e pcr veftrum «
auxiliam releuetur. Illisquoque Militibus , qui hcnedi.
tacem Monafterijabflulcrunt, veftras cxcommunicatorias «
literas vnicuique mictere non pra^termittatis , vt omnia "
qux de prasdido Monafterio abftulerunt reddereprccu «
rent. In hoc apparebitqu6d Sandam Romanam Eccle- «
flam diligiris, cum noftra deprecacio apud vos veoeriti
ii eam adimpleueritis. cc
C A P V T X X V I.
Di frudeuM AbbAtis 1kg£I.ardi.
HIs Abbas Ingb^auovs apicibus Apoftoftcis fretus»-
& benedidione munitus , Galiiam reuerritur, & Co«
is quidem fpecialiter defignaris Apoftolicx Sedts
porrigic mandatai£pifcoporum ver6 prscepds erga in.
ttrioresvfuSjremopriipe geflicjqui videUoet ex audori.
tace Romaax Ecclefix nolentes redderequac loco fando
abftuleranc, excommunicabant. Valuic igitur plurimum
hacc ipfius Abbatis folertia, & multa pracdia mulrafque
reditus auferens fubreptoribus , Ecclenx Centulcnfi viri-
Jiter rcformauit. Sicut in Terguancnfi territorio Rollcni-
curtem & Botritium ,quxfuperius leguntur fuiffe tradita
cuidam ab Heligaudo Abbate & Comite j Guatenaas
eriamiDprxdi(^ocerricorio^& Buxidem in pago ponciuo,'
Tom.4. Xxx
530 Chronici Centulenfs^
qux ideo auferebatur, quia Girberto Abbati priuate vi-
uenti fuerat attribuca. Aliaedam mulca iibi reddi conua-
luitiquc-efi narrarencur txdium generarenc. Ecclefias au-
leni raultas , quic prifco tempore fando loco noftro feruie-
rant, 6cqux nupera Clenci5inua{acfueranc,deiniquorum
dominorum potedate auferens Abbatiar reftituit : inter
quas Ecclefiam Beretlx reddifecic ^ veriim hoc ancea ge-
iium efl. Igitur pro his (hidijs 5c laboribas onrmibus bonis
vcnerabilis exiftebat, ficut in epiftola qua? ei ^ Remenfi
Epiicopo milTacft, potefl (cnriri : quam iu>s ob enx>tu-
mentum iaudabilium eius operum bic inferfmas.
H^c " Arnvlpvs graoa Dei Remorum Archiepifcopus ,
" diledillimo Abbati DomDoIngiIardo,affluentiam totius
Ainu^C ifte laluas. Penicnit ad aures noftrasquomod^ fideliter labo-
Airhiejifco. " '■'^fti^ ^ vinea Chrifti ab adoleicenna veftra.Videteergo ne-
puj riiijifuit 35 poft portatum a vobis pondusdiei & a:ftus , deneectur vo-
ti, .• 8c quia 5> bismerceslaborisveftri,gloriotusdenanus:manifelta enmi
Lit regnum " nobiseftreparatio veftri locifundiciis a vobisreparari ,in-
lotSr " feftarione paganorum oHm deferri , per fruduofam perfe*
fAdo^ctic^ " uerantiam veftram fapienter excultt. Cauendumeft igitur
lio depofiiut 35 vobis, vt fcmper decincatis ad vtihtatem vcftri Monafterij
goiiii tuc R.e- " Ecclefiam lociqui vocacur Bcrella,nc ahqua perfona ali.
iluci^^^cJJi qua occafione vobis cani&Fracribus veftris pofiit fubri-
wfuBunf'^ " ^^^^i quam Dcus reddidit Caricari veftras. Semper itaque
*^?Amb"a " ^ vobiscuftodito oculo veftrx prouidentiie,quod Dcus po-
fuit in veftra poteftate vtihtati veftrar firnwter referuate.
«Tdut^Ab' " Non deeric vobis , Deo volcnte , noftra audloritas Ci prar-
bascwuuien- „ clara vobis fuenc vcftra hereditas, Valcte.
Tanris & calibus honeftorum focus fanoribus , io die$
bonafema crefcebac,qui magna virtutc rem defperatam
ia bonum ftatum, Deo auxiliante , compofuir
CAPVT XXVIL
De MbdtU-f^illa^ & fncra , & Domno^ MecUrdQ.
VE BlV M quia oihil omot condat partebeatum , hts
duntaxat temporibus , quando corrupta omnia flc.
iQ peruerfum vniueria anuuca iimc ^ is de qtio loquinnur
Digitized by Google
fiue S, Rfchartj , L i B. 11 1. 531
Abbas, ficut qux perdita fucrant ftuduit reuocarCj ita mul-
ta cjuiJibere poflidebantur non recufauitdonare,dj(ha-
here , inuadiare , cuni quod aliquando eorum quibus dabac
confanguinicate vei (eruitijs cogebatur aliquid inipertin ,
tum quod multas tcrras defertas cis partiri erat nccellc , qui
habitabiles easpoflcnt faccre vel n-ugifcras: red& Rcges
Francorum circa hxc tempora nobis magna abftulerunc
pra;dia , qux foflatis ambientes , £c muris circumdantcs
callclla cftccerunt.
CAPVT XXVIII.
t^^duenttfs Beatifjimi Vigoris Epifcopi
i Nckfiria in ^ontiuunt»
MV L T A ver6 Dei gratiaerga hunc fandum locum
cocpic vigercjitavtfacp^ per San^i pia merita Ri-
charij multis daretur falus optata. Sandorum etiam cor-
pora ad perpetiiam loci tutelam , Deo jubente Jftis tem-
poribus nobis & pofteris noftris veneranda collata funr,
quorum prasfentia & interceflio contra mundi aduerfi vm ■
braculum fccuritatis & protcc^lio manet. Ex his pr.xclarus
Pontifex V igo R vnus exiftit , quipraceunte Dei virrutc
noftras fedes ex tunc & mod6 clarus attollir. Quia igitur
audore Dco Beati Vigoris corpore famftiffimo ditari me-
ruimus,dignumcft vtad laudem omnium bonorum largi-
toris Dei &Domini noftri Iesv Christi , quali modoad
nos venerit ipfum Beatiffimi Prjcfuiis vcnerabile corpus
breuiter depromamus.
Fadum eft cum Beatiffimi Vigoris venerabile corpus
intra fui quondam Epi(copij loca adhuc paufaret , Ncu-
• ftriam patriam contigit barbarorum incurfu adeo vaftari,
vt non modb pompam farcularem ,vcrum etiam dccorem
Ecclefiafticum condgeritfocdari. Ea tempcftatc m Baio-
cenfi Ecclcfia quidam Clericus nomine Auitianus matri-
cularius habebatur , qui dum rcrum copijs parriamfoliro
non abundarCjEcclefiarum quoque obfequia, qua: Sanclis
Dei deuotfc folent exhiberi , penitus-dcfecifle cernerct,
fecum orfus eft meditari , quonam modo vira; prajfeniis
X X X ij
532 Chronici Centulenfls ^
fugeret effeftatem , reputans fuo acuo patriam hoftili acer-
bitate vallatam nonpoife reparari : tali cogitationum vo-
lumine circum reptus,ratum azdimauit, iuarque vtilitati
commodum , fi illum qui folus fupererat Sandiflimi cor-
poris B. Vigoris thefaurum afportaret. Reuera fciens qu6d
vbicumquehoccletuli(Iet,eius gratia bona (ibi prxftaren-
tur. Magis autem noiTe debet Fidelium deuotio , diuinitus
ha:c eius fenfibus fuifTe illapfa, quoniam fuperna defHnatio
cratimplenda,quac Pontiuorum populumifto etiam patro^
no munire difpofuerat. Furtiue ergo Sandliflimi Pontificis
corpusabftulit, vbicumquedignb vendipoffet^feu Atrebas
vt quidam dicunt illud ferre geftiens. Hzc fecDmagens
folum Pontiuum ingrefliis cft^habuitque manfionem in
villa Centula ,qiixantiquitus exomni ipfa prouincia no-
bilis exiftit & clara j quamque Beatus Pater & eximius
Confe(Ibr S. Richarius fuo olim decorauit exortu , infigni-
uitexemplo^nunc vcro fuo tuetur patrocinio, fuiquelac-
tificat ac beatificat corporis prarfentia. A d hanc igitur cafu
itineris perueniens , hofpido receptus eft a quodam viro
nomine Bernardo , qui eiufdem Clcrici confanguineus
fciebatur verum Clericus fui thcfauri confcius , hofpitem
infinita prece cxorat , vt zabcrnam qux fanclis o(Gbus erat
onufta diligcniiilimas atque fidilTim^c traderet cnftodia:,
* poft parum tcmporis quo vifum fuiflct itcr aclurus :accc-
ptam vcro zabcrnam Bernardus tali loco poncre eam nid-
tur , qucm latrones adire non poflent , licct omnino nefci-
ret qua: vcl quanta res in ea haberctur. Et erat ei in Mo-
nafterio/andi Richarij arca, ob tutelam fcilicet quarum-
que rerum pretiofarum , vtdum domi quxdam nonaudet
habcre, domicilio pacis tam fecure quam fidcliter ferua-
rentur. Hujus certc fida cuftodia thefauro Clcrici apta
creditur. Sed cum repofita fuiflct zaberna intra arcx fi-
num , pietatis diuinx bonitas qux ante fxcula futurum
prxuidcrat jamjam inchoat operari. Nam quadam vice
cum fuam arcelUm quid nefcio capere volens Bernardus
apcruiflet , vidit totum ipfius arca: finum mira clarirate ful.
gere,ac fi flammiferiseflct fuppleta incendijs : quovifu
pcrterritus procul feceflit , aliquid diuini i fuo hofpite fibi
Digitized by Google
fitie S. Rfchar^t L i b. III. 535
commcndatum reputans. Dein vocans Clericum inquiric
quaieHc illud ab illoHbi commendacum : ille pauens, vc-
poce qui videbat fe propalari , non valens camen celare
quod Deus Omnipocens prodiderac, refpondic fe magni
precij ac merici inibi Keliquias habere. Ha:c dicens orat
cciamnecuiquam ifta prodancur r fed ciim neucer illorum
tanci arcani quenquam confcium facerec , egic fuperna vir-
tus quo celacum omnibus innocefcerec. Fercur vero quod
multi Religiod cuminipfa Bafilicafecrecius fupplicarenc,
luminaria illic diuinicus accendi viderinc. At nos lcrupulofa
omiccences ,illa pocius exequamur qu:E fidehter comperta
func. Die quadam quardam foemina quid in ipfa arca ha>
berecurnefcia,dumdiuinum officium agerecur 1II6 adue-
nic,acpoftdiucinamftacionem iaflabunda membra fuper
illam injecic. Qua"^"^"^ aucem e confciencia culpa non
prodirec,quacnecefleculpapucabacur,pIacuic tamen di-
uina: juditix mirum quoddam operari, vc dum quad vin.
dicacfuiSandiinjuriam ,merica eius ac dignicacem omni-
bus pacefaciac. Mulieris namque, quie fuper arcam innice-
bacur, veftis a parte natium accenfa ccepit ardere j cum fu-
bito infpiciente populo mi^er ignis ardore compullaab
arca refilit,6c loco cui indignc hxferat faciente incendio
ceflit coacta. Fit continuo clamor cum cremore,& quod in
arcaaliquidmagnielTecabfquedubiopropalatur.
His diebus Cccnobij Centulenfis regimina vir nobilis
Ingelardusdecinebacjcui cum fuillent relataqua: fecerac
mirabilis Deus,illic6 nulla mora interuenienteinquiri ci-
tiiisjubet cujus elTet arca , erga quara talia gercrentur. Re-
fpondentibusqui noueranc nomen pollerforis , illic6 eum
miSo nuntio acciuic : a quo perquirens cauiam mirabilis
fadi j audit conDnu6 fuam quidem efTe arcam , fuum vero
ron elle quod miraculum feciflec , elTe fibi commendacum
vnde canta: virturis procefliffet operatio : Sed quia, inquit,
diuina dignatio iftud c£teris portendic , quid eciam mihi
demonftraueric audiacur. Ha:c inquiens fublequencer in-
texuic quod pra:Iibacum eft , quodque facis celauerac : quia
fcilicec cum aperuiflec locellum , fuperna virtus mirum
fpiendorem ocuiis eius ingeflic. Tancis ergo magnaiibus
Xxx iij
534 Chronici CentuUnfis^
Abbas Ingelardus ferueFadus , omnin6 decrcuit talia noa
omiccere quin fludionus perfcrucarccur , rogacque homi-
nem vc ad ie feftinec deduccre allacorera canca: rei. Clc-
ricus cum abiens erac : fcd vbi redijcAbbaci dufijmcprac.
fencacur : quem Abbas blanda fadsaliocucione deroulccns,
hortabacur conHceh quod mence gerebac ^ fe quidem fare
quia fandum erac iilud quod zaberna tcnebacur , cancitm I
inHnuarec Tibi Sandi notnen feu dignitatem. AiTercbatque
idem Abbas omnia qua: pctcrec fe prxbicururo, dummodo i
nbipanderectanta: virtutisarcanum. Suggerebat etiam m
hocconiiderari del>ere diuinam voiuntacem,qua;vdque,
inquic , il a nobis noiiec pofljderi iiiud (acrura , nuijo roodo
prxmondra^Iet tanta: virtiuis indicium. Sic itaque ram
promiirisanimatus,quarncertaradoneruperatus conTcnOt,
& S. Vigof is Baiocailins vrLns Epiicopi le corpus atcuiiire
indicauic. Tunc Abbas mulcis donan)s animum cius iili* i
ciens, meruit candem vc dato pretio fandillima ofla recipe- , '
ret. HincFratnbus coiledis,& veibbus rplendiflujs de-
cencer ornacus , cum numcrofa piebis caterua,atque cum
ingenti ixdtia , muitoque honore iliuc vfquccborus diri-
gitur : B. Vigoris iandiiEina mbra proferuntur, ac velut
cocleilis thelaurus intra eandcm fandi Riciiarij Baiilicam
conueniendori ioco diligcncer reconduncur. Scd diuina
juilio , qua: Ponduorum gencem ac Cencula: cohortem or-
nauerac tanto Confeflbre , non inanitcr patitur tempus
Cfanfire ,quin oilendat quand apud ie fitmcriti , qucm fua
gracuica bonicate noibis fedibus voiuit infcrn. Dcnic|ue
Jket inquocunque pericuio inuocacus dcus (icexaudicor^'^
10 ipiis umen incendiorum pericuiis ram efficaccni , rim-
queconfpicuamhuraanis oocudbus incuicac vircutcm,vc
11 quando ignis conuaJcfcens,fladbufque agicatus exdn-
gui Iiumana manu non poteil ,ac iibi quacque propinqua
fiamma pcruadit, dum S. Vigor obijdtur,re{ilu:e,&quiE
jam abfumicocpenmtnatu diuino Sandique merito iHic6
reJinquere cematur : &hocnon femel,non bis,nec terqui-
dem,(cdmiiJtotiesinfpicientc Centuienii populo,incorum
habitacuiis fadum cil. H^c ciim neceilitas exigit aguniur,
lisec lemper ficrifperantur vfquein finem farcuh pcr Chri-
flum Dominum noflrum , Amen,
Digitized by Google
fiue S, Richarij , L i b. 1 1 1. 535
CAPVTXXIX.
TransUth S. M ad elgisili [anfejforis,
CV M Coenobij Centulenfis Abbas logebrdus aclhuc
ceneret regimina , incer caccera bona qiiac illt conculic
piecas fuperna , San£^i 9uoc|ue MAOELGisrLx Confe^ris
meruic habere corporalem prxfentiam. Eftdenkjue vicus
in pago Pontiuo, qui vocatur Monafteriolus * , vbi ipfe *
Sandus a die lui tranfuusdeinceps quienerat > fed cum cu-
nofitate fidelium delacum fuifletcorpus eiusCenculam in
Monafterium Sancliflimi Richarij, cocperunc quidam ex
Monachis quadam ftoliditate permoti diccre , quod indi-
gnum elFct eius hominis venersri offiUa cuius ignorarenc
adus vel vitam. Cumquc kic racione vel podiis irratioi^
bihtatealiquocies contenderenc , erat antiquitiis Ecclc^B
quardam in confinio Centulx fub ipfius Sandii nomin^K
caia , ad quam decreucrunc ipfumferri debere , dum & fuar
Ecclefia: domiciliofrueretur , & illura tali modo non coge-
rencurhonorare. Fadumqueeft ira. Cumergo iIHcfuiSet
poficus ille , Deus qui humilia refpicit , quique oliro videns
Liam dcfpedui haberi caufa deformicans, dedit ei fcccui>
ditatem, vtprolis faltem rMimerofitacc amarr poflct , qux
fui vulcus fccdicate horrebatur: Ille, inqnam, Deuscum
videret hunc fuum feruurn pro ignoratis vitx eius geftis
non fatis am.iri , vc quanci penderctur merirom illius po-
pulis demonftrarec, voluit fua pietaic eo loco nwltapa-
crare magnalia , quo eios fucrani menkb/a nonfinedefpe-
portata.
Cum ergo tam euidenter claruiflet , ver^ hunc apud
Deum eiTe magnum,cocpic Abbas Ingelardus cum Mo-
nachis fuis poenitentia moueri , qubd tam claram Dei mar-
garitam quafi quoddam vile abieci^Tent , & quem prius pro
obfcuritate dcfpexerat (anditatis , cum deuota cordis hu-
militate & celebri honore difpofait reportare , ad quem
amandum £c honorandum magnifica Dei virtute inuitaba-
tur. Tunc aggregatis Frarribuscnm mulro honore , ma-
gnaque timorrs Dei reuerentia lam di^m Ecclefiolam
5 3 6 Chronici Centulen/ls ,
expetiuitj pracmiflaque erroris pocnitcntia , atque adorato
Domino,qui in Sanais fuis mirabilis eft & gloriofus, corpus
Sandum accepit, & Ecclefix Sandiflimi Richarij cum lau-
dibus reftituit ; quod etiam huc vfque ibidem feruatur.
Igitur hxc funt gloriofa Sancftorum pignora, quibus pra:-
ter illas, qux longb fuperiiis defignata ( unt, Centula nobilis
decoratur : Sandum Abbatcm & chariflimum Patrem Ri-
charium ex fe progenitum primatem Ixta cxcolit t poft
quem fecundo honoris loco apud nos B. Pontifex Vigor
veneratur. deindeille ferax diuinorum mandatorum Cay-
dochus habetur. poft quem ipfc» de quo modo narrauimus,
S. Madelgifilus decibiliter amatur. Veneratur cum iftis
S. Caydoci (bcius , quem quidam Adrianum vocitanr.
Inter tantorum merita Beati & Sandi Angilberti Abbatis
munimur Reliquiis , Beatarumque Martyrum Chrifti 6c
Virginum Eleuarac , Sponfarx , patrociniis confouemur.
Ha:autcm Beatiflima: Virgines, quantum a prioribuscom-
perimus , Beata: Macra: Martyris focia: & conuirginales
extiterunt, & vna cum ipfa a perfecutore Ridiouaro pro
Chrifti nomine Martyrizata: funt.
His Abbaslngelardus munitus Patronis, hifque aduo-
catis prote^lus , multam bonorum abundantiam Dco mi-
niftrante mcruit.Fucrunt ctiam fub ipfo in hoc San^o loco
aliquanti optimi viri , qui & rcgularis normac fcruatores , &
eidem in laboribus fuerunt adiutores : horum aliquos pro
eorum reuerenria memoramus. Angelrannus,quicogno-
minatuseftfapiens,nofterpoftmodum Abbasj Guido Fo.
reftis-Ceilsc Abbasi ArnuJfus Sandi ludociAbbas; Hu-
bertus Foreftis . Cellx Abbas j Gualterus cognomento
Grimutio , Sanfli Saluij Abbas.
CAPVT XXX. ^Hgai
De Fudiis in HlothariJ rcgno Notkero Lcoiij^
Epi/copo oppignoratts,
IN Hlotharii rcgnohabcbanturaliquapr«dia,quac
quia longepofitanonfacilevifebantur, placuit Dom-
no A bbari ea committere Lcodicenfi Epifcopo , tunc tem-
poris
f0m Notkero , acceptis xxthu deoarioniW flbris , c6
fenore , vt ipfc Epifcopus per xx. annos eorum reditibus '
potiretur •, & tunc reddita ubi , vel Eccienx fua: , iamdidsl
pecunia, Centulenfis Ecclefia fija rehaberec, dc quapa-
^one tale teftimonium confcc^lum eft.
In Nomtne Sandx & Indiuidua; Trinicaris NbT- "
k E R V s folius Dei graiia prouidente LeodicenfisEccIe- «
fix aliquantuliim prouidus Pontifex , Cacholicx Matris «
Ecclefix Filiis,tam pr2cfenribusquamfururis,quibusccn. <c
feri conftat femper profeilione tenendx piecaris , notum «
fieri volQtnus qoam comieotionem ego & Abbas I n g e«
LAHDVs intiicem haboimns. Habmt/iquidem pra:di.
dtts Abfeil^fMiefaA^^ qoaMiam mBdia in ooftro Epifco-
pib ficafl^KMliUtmanlbsia villa Hair, U r, in villa Par. «<
mala, ac i. in villa Burfis, & i. in Gledela, qoae nobis oppi. «
gnorauic,datis fibi a nobisextheiauroS.Lamberti xxtiii. ««
aenarionim iibhs , ea fdhcet rarione , vt oos vel ooftiri (uc- ct
ceflbri?s anhis xx. iine reclamatione teneremut , fumpto«<
tanrum vfufru«auariocomcaererisTeddiribas, nonaiiofuf «
pedo fccnore. Annis vero prcxdicVis finitis , quacumque die «
ilie auc quilibet fucccfior (uus nobis vel noftris fimilirer
fuccefioribusmcmoratum pondusargcnri reporrando red. <«
deret , fua prardia nbfquc vllius conrradidionis impedi «
raento rccipiendo rchabercr, Vnde vt fic rem geftam «
noflri cognofccrenr pofteri, huius teftimonij chartulam <c
jdi^tts coafcrt^ noftro,acfignisfideIium no ««.
flmotii taiil Clericorum qoim Laicorom , qui nobis tunc^'*
temporis aderaoi,. veprodens petieratAbbas, cenfuimus « -
coofirmari. Signum Notkeki Epifcopi , $. GooiscALCi «
Pntpofiti { S. Nithonis ^ S. Siconis $ S. £cberti $ S Frede- « .
rici ; S. Gualteri M iliris ; S. Hi(erelmi Mtliiis s S. Noiberd
Mihris ; S. pdeimi Militis ^ S. Butfonis Mijit^. Deiuisan « .
tem, S. Ingelar.01 Abbaris, S. Angelranni Monachij**.
S. Duodelini Monac^ij S. Senardi MilitiSj S. Heribefti ««.•
Mihris. S. Kuerheliniiii4i|i(is. A^dafuntbaEf JL.e<;Kii w .
V, Kal. Nouembris. . n tt
Hac ftabilica condirione , Ingelardus Abbasiam reuei*
fus durexic didicia ipfi Epifcopo , poftulans vt b^ coif«
Tom, 4. Y y y '
S 3 8 Chronici Centulen/Is ,
uentio irerum firmarccur , & ne quis ftiturorum Epifcopo-
rum illam infringeret, fub anathemate prohiberct, c]uo
inconuulfa non cantum chart^ teftimonio fed 6c tjmor pro-
Jatx excommunicationis pcrmancret. Scripfit autcm ita :
3> N o T G E R I o Epifcoporum Prjccellentifiimo , Inge-
55 LARDvs Abbas cum cun^f^a caterua Centulenfium Fra-
5, trum , plurimarum virtutum & boni operis pcrfeueran-'
j, tiam. Quoniam quidem tuac beneuolentia; immcnfitas
35 longc latequcdiffufa pcrucnitadnos/cilicctcompatiendoi
55 nos expcnaere (arpius vanum Jaborcm in eundo aut re-
„ deundo , dum nitimur inuifere qua; lunt in hac cerra Sancli
„ Richarij prxdia : habcmus gratias,pr6quetuatuorumqus.'
„ falutediuinisauribusporrigimus precum vota: paratietiam»
„ impendere fi vfus fuerit multimoda corporis feruitia. Et
5, quia tantumonus nobifcum fupportarcdignaris , poftula*
„ mus vc fuper hoc ncgotio fis lollicitus , excolens inculta,
5, reacdificansdeftrucla, quatcnusanobis reddito mutuo ate
„ fumpto, rcs fuas audasrccipiat noftra Ecclefia a tua indu-
„ ftria. Suegerimus ctiam vcautoritatc tibi tradita interdi-.
„ cas , ncaliquis aJiter quam ftabilitum eft , immutare pra:fu-
„ mat: vtfialiquis tuorum fucccfibrum , quod Deus prohi-
beat , rebus a tc bcne paratis malc abufus fucric, in redden-
„ doargentonon fcntiamusdifpcndium icceptionis. Neque
j, ha^c, idcircoquod fimusimparatinimisadlufcepta reddc>f
„ re , fcd quia tencmus facra: Scripcura: teftimonio , quod'»
„ pcrmittat Deus impium rcgnarc pro fcelcre, omniacon.|
„ tradiclionisoftiacupimusobftruere. A
» Cunflipotentis
>5 Dcxtcra Cbrifti,
Q^u mifcratus
Noftra caduca,
39 Mifius ab alto
5> Venit ad ima
9> Ac prctiosa
55 Mortc rcdcmit
55 Noxia vita;
5, Crimina noftrac :
,5 Te,piePaftor,
Protcgat omni
Tcmpore farcli.
Sicque pudice
Det tibi totam
Ducere vitam ;
Vt mcrcaris ,
Exfpoliatus
Tegmine carnis , gtt^
Efic cohxres
„ Cxlicolarum.
>>
>>
>>
»
>i
>}
55
%
Digitized by Google
fiue S. Richartfy L"l B. I I I. "539
Sufeipiens vero hicprecata Venerabilis EpflTcopuSjfic *
volens onininb nianere inuiolatam coDuentionem apud *
fuos fuccelTores , jamdido (a-pe talia refcripfic Abbati. ^
.ij NoTGERivs Epifcopus Leodicenfis Cariflimo fao In- «
GELARDO Abbati. Quoniam ha<5tenus , mi dilediflimc, "
nihil ex facrilegio habere cupiuimus, nec cupimus,ne quid, ^
quod quidem abfic , ex facrilegio noftra: Ecclcfi.-c poft
difceflum noftrum relmquatur , nimia tui deuic^lus dile<^lio*
ne petirionitusE fauentes , quod mandafti prouidus,fieri «
dignum duximus ^ ne quis fucceflRjr meus conuenrioncm
quam inuicem habuimus mutare prxfumat in pejus: ideo
que notum fieri volumus cundtis EccIefi*E Fidelibus tam «
futuris quam pracfenribus, quod quacunquedietu,autqui. «
Jibet fucceflbrum tuorum , nobis , vel noftris fimiliter (uc- cc
ceflbribus, XXXIII. denariorum hbras reddiderit, abfque «
vlhuscontradidionisimpedimento fua pra:dia recipiat Ec* <c
clefia fandi Richarij. Quicumque idtcmerareprxfumpfe- cc
rint, cx au(5ioritate Dei , fandxque MARiiC Genitricis cc
Domini noftri , & San(5iorum Apoftolorum Petri& Pauli, cc
ac Beati Lamberri Martyris Chrifti , fintdamnati ,anachc- cc
matiique vinculis obligati. ^ cc
CAPVTXXXL
.T>e Z/illx qu£ dicitur tJ^atcrmortua,
ES T^iaconfinio Letgix quzdam Villa fan<5li Richarij
vocabulo Macermortua * , quam fepedidus Abbas
cuidam ,.petenri itahabere conceflit, vtquandiu viueret, *
poflixierer , 6c poft fuum deceflum vnus luus h<eres fimiliter
in vira fiia renen^r^ Permifit aucem intuitu laboris qui ex
longo irinercaccidebat, fumptisajamdidlo Militccentum
argenrifolidis ^ ica tamen vc vno quoquc anno rcdderetur
cenfusxxv. folidorum. Supercujusfirmarionecaliscon.
fcda cft charcnla.
... in nominelandlac&indiuiduaeTrinitatis. Ingelardvs
diuina difpofirione Centulenfis Cccnobij Abbas ad nori- <c
tiam fandic Dei Ecclefiac Fidelium ,tam futurorum quam «
prxfentium^veniat j quod quida Miles nomine Hvbertvs <«
Yyy ij
540 Chromci Centulenfis^
" noftram prxfentiam adicrit , magnopere deprccans , qnai
5> tenus ei quandam terram in Lotharij Kegno fitam , qua;
59 dicitur Matcrmortua , jure venditionis concedcremus.
" Nos vero ipfius petitioni faucntes fieri dignum duximus.
3> Conccflimus crgo ipfi,atque lua:conjugi nonimeAlgui-
9> di , vnique bxredi ipforum , tcrram quam po(^ulauerat{
» fumptis ab eo ceacum argenti foiidis. £a condiiione, vc
9> quiiquis fupcrftes fiierit^eftin abique vlb concfadiiauMie
» po(Gdeatjatqueomoianootempore<^dragcnnue i^xv*
y% u^itsdeoarionim pcrfbhuc. Sed quia de oomioe bane-
9> d^^dumcertus erat, poftolaoicduorum aooortim ia«
^ dmii 9 <)ttas & a nobis impecfauit : hacc idcii«6 , vt quia ad
»^£^Bnomen fcribeodum vacua rclinquitur membranolfli^
vocabitur fiquidem « nc forte diffimilitudtoe litie»
"kwtwxu 9> rarum fufcribatur cartula: falHtas. £t vt per fuccedentia
jy tcmpora fic ftabiliter permaneat , manu propria finnatur
n ab omnibus nobis. Signum Abbatis Ingelardi. S. Adicri
3) Dccani & Monachi. S.Ingclranni Monachi. S. Otbcrti
5j Archidiaconi Leggienfis S. Alboldi Archkiiaconi. Signum
35 loannis Archidiaconi. Adum Monafbrio S. Richanj iv.
IdusMart. regnante Rege Robcrto, Anno xri. .fr
CAPVT XXXI I.
smf. • los:- De farinario pr^ftito. Et obitus ^ius \
IM riparia Scarduonis fluuioh eft interalia^quoddanii
^irinarium , quod dicituc Mirumdolium , quod ideoi
Abbas cuidamfuopareoritQomioe Ragioero,iQ lacioae
viAasaliquandiu cedit ^ fimufque xeditum publici cliba;.
ni. Sunt&aliamultaqua:geflit ahquandoin redimendis,
ahquando vcro in inuadiandis fandi loci tcrris ac villis,
quiE,quia non omnia profutura fperamus, rccitare fafti.
dunus, Illud autem neccflario &: conuenienter intima-
mus , quod flabihtis Fratrum officinis , ftabilita quoque
. Monachorum congrcgatione , cui ipfe longo valde tem-
. pore prasfuic , morcuus efl Nonas lunij , & icpultnram
meruit io (aodi Patris.noftri Ricbarij Ecdeiia bac^eous
cofllpicuam.
Digitized by Google
fii4€ S. Rfchary > L i b. 1 1 L 541
MAteriale /aum repeters htc Ahhaqttiefds
1ng£LARDe, tuha reuocet dum cceltca fim^ios :
Quem mundoffenutt Heroum clara frefayt ,
Baptifmus Chrifto per verbum fontis ^ vndam.
QwMonachM primo , Monachorum RcBor abindt.
JUtharij facram Sanch , quam barbarm hoftis
' ytfrikm mfUraty reparafii funditus a:dem
JPemidus, jit fMintum vtluehat Imhts orhem
Dmntdi(9mnmem mrs ixmlit ajpera firtem.
. Hiiic fucceffic e fuis voos Monachos nomine Angil*
ftAMMvs ,fdpienscognominatus. Deqao,quia MccerdttS
iiuius Opeiis liber prolixior efl habicus, nunc referre fu-
|>crredimus:nrjaximc cum eins illnftris vita ante hoc tem-
pus a quodam Fratre exaraca inueniatur. Dehoc icaque
aliquarelacun,quartum recreato fpiritu libeJIum indpie-
musivt moreEuangelico juftorum quadrigam dcducere
videamur rauxiliantegraciaDomini noftri Iesv Christi
cui cum xrernoGenitore&coxterno Flaminenclau$,&
hoQor , & poceflas in fkcula ikcuiorum , Amei],
LIBER QVARTVS.
CAP VT PRIM VM.
doSrina tius.
V M igitur omnis mundus Vnigcniri Dei dcrcen-
fionepercarnisaflumptionem fe gratiilccur re-
demptum j sicque vniuerfalis exultatio libcratio
^communis} proprmm tamen quorundam loco-
f nm digpofcicur eHe gaudium ,viroshabuiflc calcs qui lan-
Yyy iij
AUbat xt.
Digitized by Google
$ 4 2 Chronici CentHlenfis ,
ditatis acdodrinx prxrogatiua Patrcsnon immerito vo-
centur & Paftoresrlioc priuilcgio pofita fitu & nomine dul-
cis Pontiua prouiucia , pra:celIorum Taspius Ixtata eft viro-
rum genitura. Ipfa dcnique illud fulgentiflimum lydus,
B.eatum fcilicet Ilicharium,oIim protulit, cuius patroci-
nio & corporali priefentia fe beatam exultat Centula. Ipfa
ctiam^ortiIlos,quos fupra meruifTe legitur, gloriofa: re-
cordationis virum protuliirc fcitur Angelrannum, qui quo-
niam omnem fui temporis laudem cxcedit , fui nominis
memoriam vfquequaque protendit. j.
Natus cft Angelilannvs Deifer parentibus juxta fx-
culi pompam non adeo generofis , quamuis omnm6 inge*
nuiSjled plane Dci timore elcgantiflimis. Qui quanta: opi-
nionis , quamque boni odoris forct futurus , ante fuam na-
tiuicatem diumitiis prarmonftratum eft. Vidit namque eius
genitrixqiiadam dormiensnoctequafi exfelenitcf lertum
procedere, quod totius Centula; maros prxcingens , om-
niumorainfui laudem, 6c admirationem foluebat. Quod
poftquam rcligiofo mnrito infinuauit, illegraiia doni qs.-^
leftrs afflatus , dixit pro certo hoc fore pra:iagium optimx
prolis, quam Dominidono proximeeirentaccepturi, qu»
bonorum odore operum vniuerfos afflarct.
Hicergobona: indolisefle incipiens, profundique fen-
fusacumine vigens, infraseuum pucrilerepertusell in Iit-
tcris difcendis feruentiflimc ardens. lam cnim Dco fe in-
fpirante idem puer quinam futurus foret prxfagio quodam
oftentabat :5c cum fcriptum fit, Anima ju/ii fedes fapienti.c^
SapientiaveroDeiChriftuseft 5 fummx Sapientia: prxfi-
gnabat fe templum fieri dum litterarum non poterat fcien-
tiafatiari. Etquianon lafciuiam mundi amplc(fli , fed Dei
fcruitio perpetim maluit mancipari , monachiliaudus eft
toga intra S. Richarij Monafterij Clauftra. Dein diuinis
donis cum xtate crefcentibus , habitum quem humanis
praefercbat obtutibus multimoda: (anc^Jtatis exornabacli.
fpecicbus. Inerat ei mater & nutrix virrutum humilirasy,
prxpollebat in eo obedientix inedicibilis qualitas , confer- >.
uabatur ab eo illa qux odifle quenquam nefcit caritas.s
Enimucro quia , vt (upradK^um eft , in difcendo muitiim-
Digitized by Coogle
^debftr^^fecepddj^tre loci, nomine Ingekrdo , ocMM
dimilneuetenturd^^hcenrid, long^ repontarcratatbsetf
Ccholahim magifteria j more (cilicec prodentiflimx apis,
«^iiarcircDili diuerroriim florom ftrbufta , niellis dulcore
(oa repleat receptacula. Denique moltoram experientia^
piobatam»& iiberalibus (ludijsoraatilfimnm ciufcatis Car*'
notenz vencrabilem Epiicopum , ac cum multo honore
vbcicandum Fuibertum , prarceprorem adeptus eft atque
didafcalum : hic ci monitor, hic tam morum , qu^m litte-
rarum fuir inftiruror. Caudcbar Venerabilis PracfMl de tan-
ti difcipuJirolatio, rcleiiab.uur tam idonei auditoris indu-
ftri.\ atque ingenio. Tandem igitur Grammaticaj Mufica
atque Dialciflica opdme inftrucflum , Centulum rcmittir
tyronem amiciflimum , jam tunc Sacerdotio ornaTum j
^uem veJut grandem thefaurum recipit pia Congregatio
Centulenfium. Hincjamquodingenci ftudio fueratqux-
litum , profertur magoa: (cientiae prxcipuom marg^ritom,
reparanturlilxi , conferiboiltQr necdom conlcripti. Edu-
cancor Podri, difpeitiuntur qoamplorimis fapientix the-
§uuu Illlfftraiitrpatria,ftabomnibus circumquaque ie*
hx vocatur Cencula , qux tanto pr^fagiebatur pacre bean-
da. Veriim populi idfieri geftiptis voluntad,fc defide*
rio felix acceffic efibdus. "
CAPVT U.
Sliuditer 'Rfgi fit uotificatus ^ <vel qMliter c^blfos
fiteffiSiMs,
EO tcmpore Rcx RoBERTvs,prudenrjac lumine cla-
rus, regni Francprum pofk patrem Hvgonem illu-
ilrabacurfarcibus. Cui nutu attiino , vt ctedimuS | faepedi-
ausTirtalimodorefercornotificatas. C&memm adhucio
Ftancisepartibosdetineretiirdiiciplinisrcholaribus^ fupra>
diAos Rex ire Romam bonae voInotatisdeQociofie eft doa»
dos: ddmque ja0o eiosdioerfisinlocis qoaererentordiainif
ferairij plen^ imbotiofficijs, ab omnibus pnedicai^ eft
efficazinhac re An61i.rai»4ts Yeneiabilift. luque pro»
5 4 4 Chronici CtntuUnfis ,
fedione parataKex calicm arripic, cui Angelrannus ho^
nefti/Iima vica comes accedic. Incerim dum gradtaocur,
diuiriq hadenus oculrarc larius aperiuntur , prardicarionum
vcrba proccdunt, commeantium corda infunduntrmira-
tur RexeiusafFamina,dele(f^aturcontinentis vita: mundi-
tia,obftupefcuntomnes linguc nitorem , reiiercnrur ani-
mipuritatem. Verum quodin ipfo itinere rebtum cftge-
ftum fuifle , dignum videtur inlen hiftoriq : fi quidem mul-
rimoda aiTercioue innnuacus ed ita per omnem viam Deo
Regiquc in diuinofottirioiniHca(Ie yTClibroniin Dun^uam
indiguerit juuari folamine : quod atf fieii pocueric , non
ioerces judicenc, fed ftodiofi esnmibent. ig^cur Ronttm
peruencum , acqoe inde felictcer eft remeacam.
Hnius ergo euencuicioeris vir Dei Angekannos ad Re«
eis noririam venic : quapropcer ipfe Rex non eum in ter in*
finosrelinquerecorde cenus ambiuit. Incerim ver6 dum
Rex perquiric , quo eum honorc fulciat , femper Veneran-
dus Angelrannus fua inhabitatione Centulam exalcac. Ec
iUAaixxi. prouenit Deo ordinante vt Abbatia Centulenfis paterna
priuarccurfollicitudme. Fratrum ergo faniorisconfilij con-
cordi eledione id officij fufcipere cogicur Angelrannus,
quiDomini pra^fciencia ante omnia farcula ad hoc fuerat
Erxparatus. Tunc Rexouans,qu6d ficut cupieraclocum
onorandi reperifTec , fxpedidam Cenculam hac de caula
coDCicaco gradu deuenit. £nimver6 fiunas ▼elocicas Angel-
lanniaures percellens, di^o driusrimorefalubrieiuspne*
cofiKareplet. Quidagecetnoninaeniebac:Fiacrum«na.'.
nimts ele^o > excance admodikm pania quorondam iua
nobilicaceioflacorum contradidione^ paftoralicacem rufci.
pere oogebat $ Regia ctiam au^oritas ad boc impoifiim
propinquabac. Sed ille, qui fubeile quam pra^ede malebii^
omnin6 indignum hujuice rei percepoone pnriudicabar.
Sumpto igitur aufu fyluarum lufbra experit,ibique fe nc
inueniretur abditis quibufdam recondit. Rex adueniens
virum interrogat , furcim eum abfcefllfic Monachorum
turba proclamar. Rexmiratur incentiQnem,prxdicac hu-
militacem , jubecTJue vt citiils pergatur , ac e!e(5lus Domini
ad fe reducacur. Exeunc ergo miljcares prxclarum Dei mi.
licem
Digitized by Google
pue S. Richary , L i b. I V. 545
JHiiP^perquirences : iciiciancur d quibufcunque obuian-
tibus ilcubi vifus fuiilec vir cluentiflimus Tandeni igitur
peradamulu fcrutationein (ylua Olnodioli dignofcitur ia.
tere. Itur ocyiis , perquiritur , inuentus adducitur , Regif'
queRoberti prxlenti<^ fiftitur. Rcx itaquc gaudcns,Ec.
clcfic bafilicam intrat , omnique fpccliance nobiluim vcl
ignobiluim catcrua , pcrfuncs ad (igna pcndcntcs ipfi to-
tiuslocidonnnationcmdclegat.Dcm iubeturabipfo Rco;c,
vt quantocyusaccelcraretur bcncdidionis conlccratio di-
gna. Vere ergoiftc fuperni membrum capitis fuit , qui mc-
inorfunrnjponnimaii^liiioi^eiini vellentpopuli facere Re.
eem,fugiUein monwwi » tteitoftiyi» p^adanonis extol.
jfaietur, tsa\mMiiat^^^
CAPVT IIL
SjmoMSih condiuoms inter Jngelofdum e^tiaeem
§h NatiermB LeodsJ Epi/cofnm.
IA M vero fumpto Abbatis ofHcio , quis eius bona dign^
potens fit explicare > Erat enim ei ftudium juge pro-
pria» vitc nxuis carerc,coram Deo & liominibus bona fem»
per prouidcre^commillbrum incpta re/ecare , tam cxcm-
plo quam verbo bona corum augere-, quicquid bonum
lemper ambire , quicquid prauumTemper cauere : nec eius^
beneuolentia: lat . eft animarum falutem obtinere , fed
curat etiam terrenis xdificijs Jocum commiifum hono.
Tare. Denique mcenia ftniscit , (acras aras auro & argenta
vcftiirit, Cbriftlque vaiaiacrdandapro pofllf ampTiauit,
Deledabacur pkn^iandaiii in^ntuni bono opere , pafii^.
bacnr pia mens ianda exerdtacione. Inceiti Nockeros
LeodicenfisEpi(copiis,cui a Dotmio ingetifdD Abbace
quedam fan<5li Ricnarij pranlia fuerant oppignorata, obie-
rat i&poftalios duos Ovkandvs ipfiusSedis fufceperac
PnBfiilacum, Hunc itaque Abbas Angelranmvs adijc,
&vcc6nditionem,quamiIlius &fuus fecerac anceceflory
renouaret,ne infirmaretur,exorauit. Qui Epifcopus vcne-
randi viri precibus acquiefcens,nain ^Tk Domno Esalo
Tom. 4. Z z z
5 4 6 Chromd Centulenfis^
]<.enienfi Anriftite idipfum facere fueiac ezoratus ^ tde
denub refcriptum promulgauir.
5t In nomine Sandsc & Indiuidua: Triniratis , Dvrandvs
53 diuina propitiante Clementia Sandla: Leodicenfis Ecclefi^
5> Poncifcx , vniuerfis Chriftianar rcligionis fidelibus, pnc-
>5 lcnnbiis videlicec & futunscompcrtCiforc voIumus,qu6d
3> Angelrannvs Abbas S. Richarij Confefilbris Chrifti a
3> nobisfibi petierit,vc conuentionem quam fuusanteccfibr
5> cum Notkcro hujus Sandla: fcdis Epifcopo habuerat,rcno-
» uaremus fcripto. Sumpferacenimidemruus Antecedbrex
» cbefiiufo S. Lamberti xxxxii. denarionimlibr^^ oppigno- *
» rans nobis qucdam S.Ricbarij pratdiai /cilicetin vilk Hanr
M V. manfbs , 8c in villa Farmala , & i . in villa Burfis , dc t.
n in Glemdena : ea videlicec ratione , vt quacumque die no.
>» bis nodra rcdderet, fua (ine contradidiooeautipfe* aut ali-
» quis fuus fucceHbr reciperct. Fecimus crgo quod fuggef-
»ferat) 6c(cripturapraBrencis chartulx quod Anteceflbret
j> noftri ftatuerantrenouauimus. Adafunt hxcLcodio pu«
)5 blicc fub dic XHi 1 . Kal. Odobris , A nno Dominica: Incar-*
3, nationis mxxii. Imperij vcro Henrici xix. Signum He-
» ZELONis Comitis: Sign. HvMBERTi Clerici : Sign.GvA-
» THONis Clerici : S.ign. Hildradi Clcrici : Sign.AD£-
» LA&Di Laici : Sign. Libvini Laici. ^
CAPVT IV,
^uomoS Scciefiam ScAbelliuilU acquifimt.
HAc igitur padione vtiliier reparata, Mooafterinm
reoer(iis eft. Aliquaodo etkim Neuftriam iuic , 8c
colloquio Marchionis Ricrard i vfus, poftulauit eundem
Ducem ) vt pro falucefux animx S. Richanoaliquid lar*
girecur : qui lciens virum eife prudentem, & Monaftici tra-
mitis amatorem , benigne ci paruit : conferens pcr eius ma-
num S.Richario cafulam pretiofa: purpurie , & Ecclefiam
Scabelliuillae. De cujus donaciooe cakm condidic deich-
* ptioncm.
j> InnomineSandx& Tndiuidus:Trinitatis,cgo Richab.-
9> Dvs diuinaconcedentegratiaNormannorumDux. Com-
Digitized by Google
fiue S.RiAar^ ,1^11^, IV. 547
titrtum eflevolamus ommuai Sand^x Dei Ecclenxfide- cc
jiiiin induftriaEyquod Angelrannvs AbbasCemulenils «
Ccenobij ,vbivenerabilisConfclIbr S. Richariusqniefcit, <«
Clemenciamnoftramexpetierit,c]uatenus ipfiSando lar. <c
gitione noftr^E PJecmofynar conferrcmusaliquid.Confilio u
ergo & fuggellu noftrorum fidelium dccreiiimus trnderc cc
perpetuo prxdidoSanclo,6iferuiseius, Ecclefiam,f|ua:
flca eft in Scabelli-villa. Prarfatus vero Abbas & f ratres tt
lub teftificatione prxfentis chirographi Ipopondcrunt, <c
qubd amore genitoris noAri , noftro , & matris , conjugis cc
& prolis , pcrroDi vaiiis4M6iiachi ipiius Congregatioois cc
aueereiuf Bumenis: etconditiooevtilloclecedente dfac- cc
cu&,a]ieriusperraBCttla(ubrequacar4ixcceiSo. lUudetiam cc
vt ab hodiema die & deinceps flos,noftrique filij fupradi^^ cc
CoogivgatioDisappeilatifocij , omnium quac ibi gefta fue- cc
lioc bonorum habeantur participes. Vt igiturha:cfuturis cc
^Minporibusdonncio ftabilirptrmaacat, fubgraui anathe. cc
matefa^oab Archiepifcopo , meprarfente, vel aquibuf- cc
dam Epifcopis cum fuis Sncerdotibus,qui forte tunc noftrq cc
aderant Cunc , iulllmus robornri, Schanc infuperchnriu cc
lamrieri,quam figno mnnus propii<^ voluimus confignari. tc
Signum Richardi Mnrchionis • S. Roberti Archiepi- cc
fcopi. S.CiONNORiDis macnseorum. S. IvDiTHj S.Ri- tc
CHARDi pueri 5 S. RoBEKTi pueri i S. Willelmi puerii cc
S. Malgeki. Aclum Rotomago ii> Idus Martij. u
^|Robertus quoque ipfe Roimm^enfis Arduemlcopus,
virvni bonunv«tie cognoicens Domnum Angelrannum ,
dooauit ei vnum bonum dot(ale « qoo hodieqtte nolfara
l^lD^t^^ on^tiir. . 1» V-* j<i j ^ 4? * ^
C A P V T V.
Affhtio de S, Vigore.
AT quia nunc Normanniam intrauimus , libct parum-
per fuiififtere , vt quoddam neceflarium expliccmus.
Retuhmus fubdomno Ingelardo B. Vigoris Epiicopi cor-
pus honorabile a Ncuftna Centulam rrannatum : quod
c^uia mcruimus, Dco ummpotcnci excordc intimo gratias
54^ Chromci Centulenfls ^
rependamus. Securi igitur.de Dci munere in ftnf^i corpo-
riscollaw nobis bencdictione, jam niodi) concra illosaga-
mus , qui tancum bonumnoftrum obfcurare nituncur. Eft
enim quiddam lenfibus noftris illatum , quod Deo auxi-
lianie abundanti ratione purgabitur , fi tamcn faciente
inuidia obliquus non adfic auditor. Verum nos fingularicer
neminem appetimus , omnibus femel refpondentes : dum
enim quenquam noftracum cum Neuftnanis vel Siluane-
(ftenfibus de Sandi corpore colloqui contingit : dicentibus
iftis,quianofter Epifi:opus fuic, nobisquielcic. Illis jcque
referencibus fe hunc haberc.Nofter a Deo nobis datus the-
faurus apud incertos quafi fufcari vidctur. Vndc fatis necef^.
(aric hanc modorationem perfbluimus^qua fcilicet apud
nos illumefl^e veraciter comprobemusj quod fiquifquam
clarefcentibus miraculis hunc fe habere defendac, & nos
multo magnificenti^is cadem experti fumus. Vere enim
Chriftiana fides facetur omnes Deo conjundos non eo tan-
tum loco quo corpore habentur ^ fcd vbicumque fideliter
rogantur, diuina pofie monftrarc. Scd jam pergat fcrmo in
nomine Domini quo deftinatum eft j huncque Sandum
confirmemus nos habere, camctfi alias magnaoperari vi-
dcatur. Chriftus veritas nobis adftipulatur,ipfa fandi viri
anima cqlefti femper heredirate beata tcftimonium reddcr;
immo de vcrbis cius vcrbi noftri teftimonium fict.
Ncuftriani tamen , qui &Normanni , fui Epifcopi non
benc cuftoditi argucndi videbantur:fed menccm rcmordetj
quianifiDominuscuftodierit ciuitatem, fruftra vigilatqui
cuftodit eam. Ob hoc autem illos finenrcs, aliaexpedia-
mus. Dum & thcfeuri quondam habiti , & modo perditi,".
amillione conftcteos fatis punitos. Siluancclisautemciui-
bus de Sandi corpore inaniter fuperbis jam modo ora
claudamus. Quo primoigicurtempore fancticorporis illa.
tione bcataeft Centula, abfquevllis gcftorum cius admi-
niculis aliquandiii pcrmanfit. Dclator nempe nomine 6c
gradu atquc ciuitate Epilcopij eius relatis , de ceteris conti-
cuerar. Cum aucem Ingelardi Abbacisdemediofadi, hic
Vcnerabilis Angelrannvs , cognomcnto fapiens, viccm
fufcepiftet, fuitei neceftitas illa, qua: iiipra expofita cft,
fitie S. Richartj , Li B. I V. ^just
Normanniam ire: bisproquibusjerat pcroratis» velden-
nitis , a Clcricis ipfius prouincia; , & a Monachis S. Au-
docni cocpic inquirere, an noiTent aliqucm Sancflum qui
dicererur Vigor : illi autem optime hunc fcientes , hoc fo-
lum mirati lunt, qubd ipfe Abbas tantum ConfefTorem
ncfcu-et 1 referentes ortum , vitam , eiufque dignitatcm.
Tum Abbas cogac fibi mopftrajri vitx dus icripcuram , fic
d^foibendi Isrdiicopiam : ac illi cikmaoiiuUIeoc, taliab
^aiidlitiipefCC^iiQ|r*.Ccsiiobio,inquic, CentuIaetD Mo.
BafterioiDomtniaiei S. Rkiiarij hujus Sandi corpas habe-
tur. TumMooachi B. AndolHiidixeruncei : In hoc,hono.
rande Pacer , te fcico hunc reuera habere, ii ofla ipla infpc-
daos , mencom non inueneris apad ce : quodos idcirco illic
tii non inuenies^quia Deo gradasnos illud habemus. Ac vbi
jNjyiriam noftram cum libello vitac eius repedauic , curauit
mfinuata citiiis probare. Reuoluit fandla mcmbra , &: in-
uenta totaolTium congerie, mentumdceflc inuenit : quia
vcro ipfiusvira: lcdio doccbat, quadie Sandus emundo
migralTet, ha:litabat parum quid facerec, quia eam dicm
omnium Sandorum feftiuitas ex modcrna Parrum inftitu-
tione vindicabat. Statuit autem vt fcqucnti die fcftiuitas
fua Saoifbo reexhiberecur. Fadumque efl ita ^ fed non fic
Yccancumdecuiilec Confeflbremb His proficue, vcfpera-
ipus, ioiiercis , ad Domni Angelianni vium cranleamus,
^bi de S. Vigore ceriiora , ac ^ibns obuiari nQn poffic
:f!f»MEieottoiduri;
CAPVT VI.
Diemfiuitm DMmi Angblranni : ^Doaa-
tio Comitis-^ilU,
MV L T o fudore & ingenio hic venerandus homo
femper ftuduic ad vfum Monafterij illa reuocare,
quae vcl defolacioniscempore,veI fub fui ccmporeantecef-
forisaliquafuerantfraudc fubducla. Conftantiaquinpc in-
ternac fortitudinis , qua: mcnti cius inerat , multam potcn-
tium fuperbiam edomabat, quia fiducia (anditatisfe val-
lance nulitus poccnoam verebacur. Angelelannvs
Z z z iij
5 N o Chronici Centuletjfis ,
dcnique Conies Pontiuoriim , H v g on i s aduocati filius
ciim ob cxpertam in illofanclitatem compater eius fadus
tuiilct , magno etiam timore crga illum agebatur , quippe •
apud quem humani ingenij prauitati nihiTfuccenfum lcie»--
bat. Antiquitus feruata eft confuetudo , vtin feftorantlr
Richarij tota Pontiuorum mihtia Centulam vemret , 6c
vcluti patrix Domino, ac fua: lalutis tutori & aduocato
folemnem curiam facicbant. Cum itaque jamdidus Co-
mes ineuitabiliterad S. Pacns fedum , aut alia quahbet die
Monafterium intraifet /ftatim ab Abbate venerabili fiquid
loco abftulerac tanta inueclionis audoritate arguebatur,
vt miro modo non Comitem a Monacho, fcd (cruum a
Domino incrcpari qualirate rerum putarcs. Si ahquando
corripienti non obediflet, Abbasloci amator, qui dicere
oterac j Zeiui domus Dei comedtt me , continuo fe fe in ver-
is exaggerans, illumque infidclem , illum raptorem cla-
mitans,nifi cmendare ij^onderet continuo excommuni-
cabat. Ha:c eius animi fortitudo plurimum contulit , & vt
fuo tempore nihil loco raperetur obtinuit. Quod nos ideo
ficdicimus, quiacum noftro aruo defint largirores , bene
nobis rcs agi videretur , fi non pateremur infcftilhmos pra:-
darores. Vcnerabihs tamen Angelrannus non hoc foliim
obtinuic , vt fibi nihil tollcretur, fed & vt mulca per Dci
graciamfibi darencur 2c reddcrentur : Angelrannus igitur
Comesmonitiseius animatus, Villam quandam S. Richa-
riodelegauir jdccuiusdeditione tcftamentum confic»ens,
regia au<5boritate confirmari voluit ita fe habens.
)> In nomine San^flx & Indiuidua: Triniratis , cgo Angel-
5) RANNvs compertum fore cupio cun<5torum lan^l^ Dei
55 Ecclcfix Fidelium induftria;, quod remorante prarcellcn-
55 tiffimo Regc Robcrto Compendij Palatio, corroboran-
j, dam in pra:lentia eius obtuli quam fcceram (ando Richa-
,5 rio quandamdonationis cliartulam. Tradideram fiquidem
55 ipfi San<flo in pago PonnuoVjllam,qux Comitis- Vilia vo-
55 catur , co conditionis pacflo , vt ego ipfe dum vixcro,& poft
me vnusheres, quem viuens dcfignauero,tcneam ,atque
„ infeftiuitate fancli Richarij , qujc v 1 1. Idus Odobris ce-
5, lebracur , x 1 1. deuarios in cenfu perlbluam 3 quod fi heres
fiue S, Richarij , L i b. I V. $51
kmt dengnacuBsedciefeiiegI«eric»auclcgaliccrefMiider,
ftur pcrdac. Quam conceffionem in prrcfentia Regis regni-
que Nobilium obtuIi,& Regia audoritateconfirmandam
cenfui. Signum R o b e R t i Regis , Sign. CoNSTANXiifi
Rcginae. Sign. Henrici Ducis. Sign. Robe rti.
Sign. Odonis. Sign. Angelranni Comicis. Adum
Compendij Palacio Nonas Apnlis.
.C A P V T VII.
De Mmon im irga /uhJiS^ : gf* udJUtio
HVcBB&Tvs quidam Miles,qui beneficiarie cum
jurejurando nofttati Abbaci famulari (la beba c , huic
venerabili Angelranno aliquoties cauia probatiooisexcitic.
Siquidem aliqui ex fub p^rencibus fub pneftacione cerci x
temporis cenueranc villam fandi Richarij vocabulo No-
guerias, & cali occafione ranquam heredicacem fibi ven-
dicabat. Contradicente Abbate ,&illoinfaniente,muIta
dura contigit venerabilem Angelrannum eius immifTione
pati : nempe qunm forci amoris vinculo erga fuos ftringe-
returhinc patuit, dum conrra huncHucbertum ,contra-
que omnes qui Fratrum pofl^efiiones rapere conabancur,
cam diuinarum c^uam humanaril lcgum audoritate certare
non defticic. Nam Dei & Domininoftri infbrmatus exem-
plo, 8caccenfas amore, qui pro fuis oaibos animan) po-
luic , ipfe quoque pro EccIefiaB Cenculenfis villis vel prae.
dijs mulca pericula , molt^ue iniquonim iniidias perpeci
nonfbrmidauic : pro illiscerte qui fibi eranc commifli aoi.
mampofuiflec, u id neceflefuiiTec , qui proeorundem re
cemporali, cum necede fbic,mulcis injurijsaffligi non recu-
£iuic. Vc eoim fubjedorum animas fiiluarec , ipfi cempo«
rali fu2 (alaci nanquam agnicus eft pepercifle : nam non
in tantum creuerat tyrannorum atrocitas , vtcorpora peri-
mendo animas efFugarent. Scdad hocproccflcratcorum
cupiditas , vt eos rebus fpoliantcs mifcros efficerent i Sc
quia ifdem magnificus vir eoium Ixmux perpes concra-
Digitized by Google
552 Chronici Centulenfis ,
didor extiiit,abeis multa perpefTus , etiam gladij percuf-
fiorrem Dei amator tolerauit. Sed quia verc faten pofTu-
muSjjudum confidere quafi Leonem,ifte pro commiflis
bona confcientia fretus nullam timuit paflionem. Caritas
enim in eo locum fibi vindicabat priorem, quas foras vtique
propellebattimorem. Tamdiu itaque contra Hucbertum
mftitit, vfquequ6 Procerum judicio in Regis prarfentia
eam quam diximus villam derationaret. Sed quac non mor-
taliumcordarapacitasvrget,fiadfitlocus ! Rexenim Hen-
ricusilledus cupiditate,poftquamfueratdefinitri vt Huc-
bertusnon haberct in propriumjus, villam tulit,&quin-
quennio illius reditibus vfuseft. Sed cum ab Abbate fre.
quenterar{Tueretur,tandem mctu judiciorum Dei coadtus,
& venerabilis Angelranni affidua interminatione fradus,
nobis eam ceHit, & fuper eius redditione teftamentum con-
fecit,quod nosquoque vtiliter hic confignamus.
3> In nomine Sandic 8c Indiuidua: Trinitatis , Henricvs
5? Dei gratia Francorum Rex omnibus Catholica: Ecclefia:
3i filiis,quibuscftcura anima: &corporis-, notuni elfevolu-
5? muscundis futuris & prxfentibus qualem rcditum S.Ri-
5> chario pro animabus noftris &fucce{Ibrum pcrmjferimus.
55 Milesquidam Hvcbertvs nomineNoguenariamcumfuis
55 appendiciisquandam S. Richarij villam tenebat fux inua-
5) fionistortitudine. Quotquot vero antecefibresciustenue-
» rant S. Richario per pracftationis occafionem tollebant. Ifte
55 vero quafi propriam volens inuadere repuHus cft aliquan-
55 tum Abbatis &: Fratrum reclamatione : &:iIlofunditus re-
5) pulfo, cen(ura judicij noftridecidit in noftram jufiionem,
5, quinquiennio tenui, folidam & quietam habui ; poft hacc
5, memoranimasmeaCj&licetmodicumcogitans deeius re-
demptione,inclinatus etiam abAbbate &: Monachorum
„ collcgio,tradidi eam S. Richario. Addidit etiam Comes
,5 ANGELRANNVseiufdemloci Aduocatusfuam petitionem,
5, cuiego eotenore annui,vt nunquam inde aliquam acci-
perct confuetudinem. Quod ne quis etiam fuccefibrum
meorum audeat infringere, Hezelini Parifiacenfis Epi-
„ fcopi perculfi anathemate, & omnium qui mecum erant
„ Francigcnx , nec ipfum excepi Abbatem , vc alicui per ali-
^uam
fiue *f. Richarif\ L i b. I V. 553
quam rradac occanonem , ne aliqua icenim erracio noftrae ^
animx fiac periculo. Prohibemusergoicerumacqueicerum m
noftro imperio, & omnium Epifcoporum noftrorum incer- «
minacione,ne aliquis malefadorum aiiquo modo audeac ^
yfurpare , vc non fiac mihi in illa reprobario necellicace, vbi
mericameanonpoceruncmejuuare. Prorfusnealiquisdu. u
b*icecimpcrium,videacfcripcoimperancis edi(5lum. Adum <c
eft anno Dominicas Incarnacionis mxxxv. Regnance u
Henrico R^ge anno regni illius 1 1 1. Abbas A n g e l« u
R.ANNVS fubfcripficj RoLLANDvs Monachus fubfcripficj «
GvALTERvs fubfcripfic i Algisvs fubfcripfic ^ Ingel- «
RANNvs Comes , &: Hvgo filius eius fubfcripferunci u
GoDEFRiDvs Vicecomesfubfcripficj Oylardvs fubfcri- «
pfic i RoBERTVs fubfcripfic. Hi eciam func ceftes om- u
nium Epilcoporum excommunicacionis , prarcipue He- u
zelini Parihacenfis. Qui deinceps infrcgeric ifta, cum u
Dathan Abiron fiat ei anathema maranatha , Amen. ««.
Superius comprehenfiim eft, quod Domnus Ingelardus
fuo temporc propria permiflione, cum caufa amicitiac, cum
obccncuconlanguinicatis, conceffericfarinarium (ubMon.
ciniaco , quod dicicur Mirumdolium , Ragincrio Militi ali- ,
quandiu habere Jcd ipfo Abbacc defundto , ciim Domnus
Angelrannus inQoftra; Ecclefia: vfum voluiflet ipfum fa-
rinarium reuocare, Raginerus conacuseft illud retentare,
fed ab eodcm fruftratus eft. Ille ver6 vidensquod conten-
dendo non proficerec , precacus eft vc fibi permitteretur, &
poftfefiliofuo,p6ftquefiliumfuum,fiIiofiIij fui,skquetan.
dem reciperet t cclelia quod fuum erac. Placuit A bbari id
facere,& fuper ifta confticucione cale confcnptum firmauit.
In nomincSandac&IndiuiduxTrinicacis Angelran-
Nvs Centulenfium Abbas. Compertumfore volumus/an ^<
d^DeiEccIcfi^ FideIibus,pra:lcntibusacqueFucuris,qu6d "
quidam Milcs nomine Raginervs rcclamaucric concra
nos , quod debebac de nobis cenere quoddam molendi-
numpoficum fub Monciniaco. Nos ergoeiusreclamatio- «
ne jufta ratione vacuaca,ipfo aliud * poftulancc confen^ « /. = nw.
* fimus , & fibi & duobus heredibus , videlicec Gvaltero «*
filio eius, &alceri quem delegirima vxore idemGualce-
Tom. 4. AAaa i-
Digitized by Google
5 5 4 Chronici Centulenfis ,
rus habuent, molendinumde quo agebatur conceffimus
)3 fub redditione cenfustita duntaxat,vt /i idemCualterus
5> obieric nonrelido femine, Ecclcfia quod fuum eft reci-
» piat. Si veru » vc rupradii^ium eft, conjugalis vnus heres
rucceireric , & ipfe illnd io vitt ina tcneat , & in felliuicace
» todi Ilicliarij qusoelebntiir ▼ t r. Idas 06kobris » iv.
» ]idosdcoarionimperfi>liiant.Quo tertio hasfededdfuiido,
» iio icerum noftruni leaenatur ad nos. Et vt lutc conuenoo
3) iocoDuuKa permaaeac , ligois Fracrum noftrorum atque
9» Hdelium fubnocare fecinMis. Sienum Angelranni Ab^
y> bacis } Sigo. ANGELa.AKNt Aduocatt } S^. Hvgonis
»> filijeius^ Sign. Odelgbhi } Sign. Vhsonis ; Sign. Ro-
>5 BERTI Sign. HerBERTI j SigO. GVERNONIS •, Sign. Ro-
55 DVLn • Sign. GoDEFRiDi 5 Sign. Arnvlfi j Sign. Oy-
55 LARDi. Adum Monafterio Cenculenfi vii. Kal. f cbrua»
3> nj,regaaDce Rege Henrico, Anno xii. -.i- >
SluM mifmcon ergA ptmferes fkerit.
CV M in omnibns erga hunc ianftum locnm Angel-
ranni Abbatis cura prouida fempejiiiaberetttr, noo
tameoeinsbeneoolentia nibleoandaspat^eram necdStatt
deeiat: Fuit igptnr et pieias comes inieparabiJis , per quam
Dei eratia fe auxiliante miferorum conibiatof fplenduit
linguuris.Multotiesenim ^Clauftro proce^c,vtmiferendt
locum quoquomodopoflet nancitci. Eccum pro alicujos
Trilicacis ordinarione pucaretur e?redi , ille juftitix hme^
licus, mifcricordix a^ibus cupiebat faginari. Enimverb
geflabat nonnunquam pius latro facculum mifericordiie
gazis refertum ^ & dum hinc ac inde cerneret pauperem
quenilibet proximare ,antequam conrra illum peruenifTet
fumptos denarios in terram Iblebat jadare, illumque vo-
lentem tranfire ad fe Pater mifericors euocabat, 6c quafi
nefcius quid illud cfFe pofTcc quod folo cenus jacebat fdfci-
. tabatur. Uie, qui ignoiabat aoum , Domioe, aiebac, video
naminos (nper terram jaceie .* tom ille beoefiaudiilencus^ '
&pi^decepcor,ire jubebac^&fibi toUere, diceosilDo-
Digitized by Copgle
fiue S,- Richari/ , L i b. I V. 555
mmo illi cfle pra:paratos. O virum vere Deo dignum
6 animum omni laudc jugiterattollendum • neenimvita
expcrs maneret, pijsadlibus continue inftabat j & ne eum
Jaus tranfitoria percellcret , ipfos pios adus occultabat.
Libec parumper noftram prauitatem , noftrxque intueri
mentis tortitudinem. Nos & cum bona non facimus , cu- ^
pimus laudari , & fi parum quid contigerit nos boni facere, •
abomnibuscupimuspra:dicari. Nosnecaftu, necvirtute^-
qualibet refplcndemus , & vclut fandiores pro folo habitu *
honorem extorqucmus. Damnanda prorfus miferia , non » *
effe fan(flum , & fanclitatis requirere debitum. Verus ica- ».
quc Dei cultor Angelrannus bonorum operum cxercitijs *
illuftratus, hofpitalitatis amator deuotus , humilitatis fer.^
uatoraflTduus, caritatis etiam obfes manfit xternus. Ve-«
rumingcnij ipfinsfagacisnon facerementionem ,impiifli--i.
mum duco errorem. Nam prxcipiente fibi vencrabili fuo '
quondam magiftro , Domno lcilicet Fulberto Carnotenfi
Epifcopo , almiflui Confelflbris Chrifti Richarij vitam ab
antiquis compcndiose defcriptam, verfu heroico jocun-
diorem fccit: nihil penc extrinfecus addens,fedeundem
fenfum per omnia reprefentans.Sanc miracula qua: Domi.
nus ac Saluator nofter per eiufdem Sancki menca fuo tem-
porc exhibuic, in vnolibello compingens , anciquis eius
miraculis compaginauic ; in quorumcapitepoftea quazfii-
pra texuerat , fic exorfus eft fari ;
T/unc ea compUcfar proprius qux vidit oceUiu,
Subfequenterque incexit illam S. Richarij rclacionem,
quac in prxcedenti libello a nobis pleniiis expofita eft. .
C A P VT IX.
Dc mir^culis S, Richari/ qu£ eius tempore acciderunt. JJ
' • C AP VT X.
De Domno Odelgero Monacho.
HV I v s autem Deo tam cari viri vita excellens mul-
torum ftudia ad fupernorum amorem accenderac :
AAaa ij
55^ Chronici Centulenfts^
vnde Dunc xqiiiflimum judicamus in eius difcipulorum
adibus quanca Dei gracia viguerit odendere ^ vc quem jam
monftrauimus vere fandum,ac per hoc Deo proximum,
inde magis eius bonicas refplendeac , quo non fuis folis, fed
& cominiflbrum prouedlibus magnificus comprobacur.
Erac ergo m hoc fan^f^o Cocnobio venerabilis virse vir no-
mine Ode lg ervs, qui abftinencix mirx, obedientias fum-
mac^fuique cuftos oris,magnum religionis perDei gra-
tiam prxbcbac lumen. Qui a puero quidem facris fuerat
Tub Domno Ingelardo AbBace difciplinis informacus , fed
fub Rcuerendiflimo Angeranno Decani vel Prioris pocie-
• bacur minifterio. Hicergoaflidux ledioni & oracioni in-
fiftens , animi quoque Hmplicicaci 8c puricaci ftudens , ma-
gnse vit^e ftudijs poUebac. In excerioribus eciam rniniftran-
disfatis probus acvaidbaptus extitit. Confuetudo autem
ei fucrat perpetua, vt quando Fratres ex indulgentia remif-
/loris vita: aliquid fxculare autetiam irreligiofum in com.
muni fermocinarentur , fecederet in Ecclefiam , ibique
pfalmodix&compun<fbioni intentus fedule Dominojun-
• gebatur. Qui etiam nealiquo impulfuautalicujus occurfii
prxpedirctur , fuperiora temph confcendere procurabat,
ibiquc liber & remotus quafi de proximo ac de vicino diui-
nis obtutibus laudum & precum holocaufta offerebat. Hic
itaquepoft longaminfando propoficoexactam vitam,ad
extrema peruenit,qui cummorti proximus exifterct,&i
Fratribus vel afamulis Ecclefiarcircumdaretur, repentc ex-
clamauit, & dixit. Ecce chorus adcfi An^elorum. Vt enim
omnipotens&pius Deus oftenderct quam deuote ei fer-
uierat , voluit fuas diuinitatis ei morituro miniftros tranf-
mittere , vt in eorum confpedu atque prxfentia fine graui
mctu & dolore de corporccxiret. Hac aucem voc^, omni-
busqui aderant ftupefadis, repente iterum fubjunxit, &
ait: hcce chortu Prophetarum: filentioque parumper habi-
to , fic intulit : Ecce chorus Apojiolorum : acdcinde : Ecce-y
ait , ch riu Martyrum. Cumque paululum conticuiftet:
, inquit , chorus Confefjorum : nouiflimc vcro cum de-
nuntiairet, dicens : Ecce chorus Vir^tnum j eodem momen-
tofpiritum emifit. Et quia veraciter coeleftis patria: ciues
Digitized by Google
fiue S.Rich4rij y Lib. I V. 557
aclie fafcipieDclum venifle vidilTet , fequendo teftatos eft.
Reuerendiflimus ver6 Abbas Angelrannus eum , vc dece-
bat yere fandum ,in Ecclefiola fan^i Vincentij Martyris,
qu^ erac Clauftro contigua , venerabiliter fepeliuic^ &ru-
per eiUf buiium cale epitaphium compofuit :
Odelg^kv i» hec qtii recuioi imimh^
Suhtraxit vit.t^ qMtm vix JPebruarta mnd^
Vt f e$ efi 4 re^ mfit ^ ^etbene.
CAPyX XJ.
QuAliiif i Dbmmo fii comptus.
ANgelrannvs Venerabilis interfuoB magp«(a*
pjendx monimenta in fandi Richarij honore, quam-
uisantiqui abundarenc,quofdam cantus dulciori compo-
fuic melodia, necnon Sandorum Gualarici Abbacis, &
Wlfranhi Archiepifcopi honoriproprios cancus coapca- *
uit : BeatJ quoque Vincencij Marcyris paflionem metric^
compofuic ,fanda:que Virginis Auftrebercas vicammecro
fubcgic. £c quia cancus iciencise fulgor nonfacilepocerat
abfcondi , muld Nobiles dus (e fabdidere magiAratui : e
quibusfueniDC dae honorifid viri , Cvido PnBful Am.
hkmeiilis , & Ohogo EpifcopusTaruemienlb. Hi eius
Ji(cipuIos,IiiqttoadvixeriincfempergracnlacirttDtredas ^
prttdencta illuftracos. In cancum enim difdpUnaB dus bov
nitas fpar(erat, vt vbiqueab omnibus AKoei.iiAMNVS
SAP I £M$ fpecialicernon immericb voduecur. Cto i^.
cur tantis & calibus bonac famx opinionibus miro mo^
polleret j implereturque in eo ilie Apoftolicus fcrmo :
Chrijii boriM odor fmmus Deo in omni loco j Infpedor ille *.r»r.».t5.
cordium videns eundem fuum famulum infarigabiU defi.
derio fibi velJe fociari , vc punorem quandoque (ufciperer,
immo vt mericorum copiam ei accumularet j ftacuic cum
adhuctentarionislimapoIire,acfuper incudem corpore^
infirmitacis nialleo propns percuffionis incerrogare. De-
niqueuntaeumparalyds aceibiuceperculic^vt non ma-
AAaa iij
Digitized by Gopgle
Chronid Centulen/ts y
num ad os ducere , non in ledulo fe deinceps quiueric mo-
uere. Religancur manus innocences fuperna: didridionis
vinculo y & qux in bonis ie iemper exercueranc , ac mala
(ludiont^ caueranc , hxc vel illa , bona dico vel mala , ne
concingancarcancur. Semper ig^ur gracias reculic Coodi.
tori , & cui antei in cMiiiiiooQa opentsoiieledei^^
luhiieBK » tuinc vaktiidine pieilus , co«(le& lingux Uadit
(acrifidain Tidimabat. £t dUn lioc mocbo iic vtnoikms
eflet» Yt omnin6 fiii impotcns maneiet » lamen eiiis vbique
audoritas mecuebatur , eius vbique nomen reuerebatuf.
Sacp^ aucem accidic , vc quolibet fefidens vbecrim^ fle^t :
£c enmab aififtenttbus intenOgaietur quacDam cflet canla
ploracus fe peccacorum pcenas formidando cogicare re-
«fpondebac , quas incra carcari claudra diabolo minidrance
paciebacur : & ob boc non poiTe omicci quin flerec. lea
eciam cum alcemancibus vicibus fe Ia:ciirimum praemon-
(Irarec , incerrogar4ncque famuiances quidnam rei eilet
quod cam alacer viderecur, aiebac de cceleilium gaudijs
Angelorum , dcque San^orum felicicace perpe^ua hanc
&bi emanafle exuicaciooeou . , . , , , > * v ; p%
C A P V T X 1 1.
i)/ fibnption9 Fvlconis \ ^ ffMfb^M
Dmmii ^ngilfimHB
SEmbscimte aucem illo, cikm mulcis vciie videre.
tor, vteidem Redor fubflicuerecur, quidam fecumUmi
carnem nobiiis^filiusnempe Angelkanni Ponciuoran
Comicis , nomine Fvlco , eiufdem loci alumnus , paren-
cum auxilio facpedi^li loci Cenculenfis regimen Abimet
vfurpare ceocabac. Sed enim , ciim Rex Francorum Hen-
Ricvs quo nefcio cafu accidence Ponciuum deueniflec,
idem Fulco incercedencejamdido Comicepacre fuo cupie-
bac obcinere ab eodem Rege cocius ioci dominacionem.
Quod & fa^hun eft : igoorance pemt&sDomno Aogel*
ranno Abbate. bmdidas ver6 f nicocta ob domim Rcw
gium Abbatcm feeanlpicflietnr, fumpta aucfocia inu
Digitized by Gopgle
fm S. Ricbary yLih. IV. 559
pudeoci quibniSain mifitaribas in Ffacnnn refe^rio,niore
lcilicec iacompeceori, conmutain opulens exbibuic , quo
fibi iacerecfiaelioics, & ad acqoirendain fibt honorem
prompciores. Ac Tbi nundacam eft iftud Patri AageU
lanno , miniftros vocac , prorin6(que fe illuc deporcari
mandac. Manibus ergofamulorumad oftium vfque refe-
dorij deuehitur ) ibique %ens gradum^ ex au^oricace om-
nipocencis Oei eos qui conueoeranc anachemacizac. Hinc
ver6 omnis illa eorum fadio inchoaf diflipari. Cerneres
enimmelioresquofquejin quibusparum quid cimoris re-
federac,quafireosancejudicem ficance jufti faciem paui-
care , &c incendio excommunicacionis ab eo illarx miro
modo terreri. Vir Dei itaque fecedens inde Fulconem
euocat,&aa Abbas efHci velic , minaci verbo fcifi^cacur :
cui prx pudore nihil refpondenci fencenctam inculic , dicens
non poUe eum fieri Abbacem ^ quandiu (cilicet ipfc in cor-
pore moiaiecur. Ec quamun iidem Fulco eriam alcerius
Abbaci« donum a jacie fiio habneric « nnndQam caroen
quandiuvirbeacas raperuixic» eflid Abbes vilacenus po-
cnic , quia videlicec viri Dei (erm o obcinuic. Qua in re ani-
madiiierricur San<5iiK vir propberico ipiricu adus fuifTe.qui
non abfquenucu diuino praedixerac eondem non poile fieri
A bbacem , quandiu fcilicec ipfe in corpore morarecur. Si -
quidem poftquam Venerabiiis pater Angelrannus cxlicas
recefllt ad ardes, idem Fulco Abbatis officio donatus cft
primopoft cius fepulturam dic, praelatufque Monaftcrio
Foreftenfi , quodexantiquo , vt inhocopere lucidcpatet,
Fratrum lantfti R.icharij cella fuerat : fed paulo antc a Co-
. i^itibus Ponciuorum fubcradlum Abbatiolac nomen fibi
^ipidicac. Ecquia adidloci peruenimus , libec memorare
Iprermnnoriciampofterisincimandam ,qualicer idem lo.
cusnobisaUacuseft.
^f^h ea dte qua Beacus & S. Pacer Ricfaarius ibi finem
^itapmorcalisaccepic , & deinceps ▼iqne ad cempora Ingc-
laadi Abbacis in noftracum deguic lurione : Hvgo ver6
prim^Dux , poftea Rex , eo tempore quo propcer barba-
rorum cauendos incurfus, Abbaris-vilkun nobis aufereos
il^tiuak eftdc, eique H v o o k s m praeporaic Milicem»
56d Chronlci Centulenjis ,
Foreftis.cellam noftrac ditioni rubripuit , & eidem Hugooi
pcrpetu6 habendam contradidit 3 quia videlic«;tipnus Du-
cis filiam nomine Gelam vxorem duxerat. Antea igitur
in eadem Cella Clerici Domino militauerant , fed Hugone
puftulancc aliqui ex nofths illic Monachis (btuti funt , qui
6c Abbatem meraeranc fimili fnodo Monachum noftra-
tem nomiiie Gvidokbm , Domni Angebaimi fiatrem:
quique ciim aliquaQtis ibidem annis in aninanmi icgimine
miniftiaflet, oificij*racceflorem babiiic HvcBBaTvM no.
miQe,no(hatem Monacfaimi. Qaandoquidem nobit iUe
locus toIlebatiir,tamen ob amorem &honorem almiRi*
charij ftatutum e(l , vt de noftns iempcr ibidem fierent
Abbates Monachis. Hucberioquoquemorcuo j eiusloci
regimen fufcepit hic Fulco, quem noflri Monafterij do.
minium fiBi vmrpare voluiflc notauimus. Libet vero dicere
de Domno Guidone Abbate , quod cum egregijs moribus
& Deo placitis fuIgeret,oculorum lumine ficut & S.To-
bias priuatus eft, omnini tamen perfeueranre in mente eius
diuina; contemplationis claritate. Mox ver6 vt hoc flagel-
lum cum gratiarum adione apiopatreDeo exccpit,iuc-
cedi fibi popofcit ^ & rediens Cenciilam , quod fuperfuic
tocius.vitas in findo ibidem expleuitferaitio : qui eciam
vi.ii.Kal.Maij dormitionemaccepit, & k Vcneabili Fmtre
loo AngelrannojuxtaSan&i illiusMQQachiOdelgen cor.
piss bnmatus eft^ calique di^itio pnenocatiis. ■ • . -
MdnfeUumhicpattm recolendnmrite GviDONBli
Sculpm UitifmUs numfirat hahere iafis*
ExtMlit egreya qnem mimdo ^atia vita:
SMmm mandus btmc faciat ^eahs, ^
Verum & illud placet referre , quod is de quofuprA di-
ximus Hugo , non Comes, led Aduocatusdidus fuerir,
quod nomen illi erat infigne , ob hoc quod Ecclefiae lancli
Richarij defenfor fuerita Rege Hugone inftitutus. Quo
eciam oomine iilius eius Angelrannus,huius Fulconis pacer,
fiiit contoitus^donec permiflu Oei Boboieniem Comi-
tem ^opcMMt ^eimqttefeli^^ nobiiltiSmamnomine
AD£LTIAM
Digilizecl by Google
Ai>ttUriAvlamMriiiK)iuiim.lM6^^ EtqnkiGdiiiidfiiii'
ilaiQf vxorem , idcirco deiniceps Coroicis nomea accepir,
QOiKl i (iiGoe^mbiis eius jam ex^confuecudine cricnm per.
ttueitoier tenetur. Sed ad noftrum AngelraaniimrQaeao.
raus , & qualicer boniisboiiiim habuoBic fiicceiKiremjanr
cii(«m.iachoemus, . •
CAPVT XUL
* V M , vc fupradidum eft , comperiflTec Fulconem pa^
V^rencum incerceiTu , & precij dacione,prxripere vo-
limle regiminbminiftiaDpnem» vplinc a4iritJi«!giam Ma^
^dhfiBm n« aQinmum.iCiira. venclerfoir omiwm .Qu^
E^dicffr ob jufinmsuiem oon potoic , curru vSdus
ti & Regis auribus (acis dura iufcf^ns ^tpmnmk in-
iilumfubirff^ob diflTadionem.graci|tmMMCiisejft.£t
Kex^ qui boniermencis habcbacur, pioeoirutc , reacAfque
^ffikr^Ti^ ngrt^ ^^' fp^po«/<ir emeadacuiimi..N(«imiik
Ci fiN|:iil0Ciflw$suH; clies, cum eCce ex ditiina , vc tene-
mus , voluQltaFe:« regali audiencia: incerfuic Virdunenfis
Abbas RicHARDvs, Reuer^Ddifljmum Monachum & me-(
jfito bonicacis vnice diledum Gervinvm fecum habens
Capellanum Ec quia ifte eft Geruinus , de cuius poft An*
gelrannum fuccenione Ccncula gauifa eft ,decentifllmum
incuemura principio rurfumquis fucric rcferrc, vc homo
dili^ndusquo melius nofcicur,me]ius6c ametur. Excer-
ricorio igiturLaudunenfi , pacre GuilIenco',macrcque Ro-
niiide,GeraiiHis oatus^ft, 6c dprimxiio^euo licceraruin
(kodiis imbueodus ioEcolefia S» Marcji ooAmrisGtUIias
fttnMdkVv^ ^ rempore Ismulabacur Domioo clerus
m^der^.iCni^tcQseft. Sed,n;fierifblec;ci^tdolercenS'
GrauamariGflt .opcBim darec, patulo ienfu ipforum jam
farminom vimperpenderec , animaduenicincerea quac.
dam^quorom^oninisioceocio hxceft,yraac explecas lu.
tfvn^s rcftr^0C|^auc quomodo auis explere volueric» vel
eicplere ppcueric recen(eanc : U oum talium afiidua OEledi-i
lanone poliuicuriiiueiusmeas(;fifta»,cum juueniii ferooie»
Toro, 4. J5 B b b
5d2 Chromci CentuUnfis^
tum turpium vcrbotQm audicione, maxim^ vonb M^ik^
inftindu ad hoc coepit impelli, vtea faceretquae tantolSI
rum Poiftarum xftimabat narrationc cclcbrari. Ad hoc
igicur horcatu fb<lalium pcrdudus e(l , vc infaudos expe^
terec complexus ^ quandoquidem carnis ardorem non ali*
ter reftringendum Poctarum oraculis , & juuenum jam
corrupcorum fuggeftionc compererat. Ventum icaque
illo vfque eft,quo caftitatis jura frangerencur, (ed Deus
omnipocens « qui (ibieum aptum vasgracia: ordinarac , can.
to eum fubicb pudore refperHc , vc non foi{im male cogi*
taca non perageret, fed €ttam taUt voliiifle viicettliter eum
poeotteret. Depellieis itaque fe oicokmis,^ a4 ciimcil
iociicaiitisamplexa, &?er^dcme4ijs diaboU fitttcibasesi^
iiiiic,ie tjamaaiidontate vim-ittii^ais voiopca^ iii rcmei
compfcffic,vt ipiaprifcofiimpoeniata au<»re eztvocilei
fioerit , ne vt pen^ acciderat , dum licteram di(ceret , ani^
mam jugularet. Hoc verb non ideo referimus , qu6d in(b^
Jinimficliomineni camis lafciuia fuiflb tOiicatum , fed qok^
tali occa(ione mens probanda erac, quc jam difpo^oeiRilf^
ficri pudicicise habitaculum. Ha;c ergo caufa ci hiir , qu^
iecularia ftudia deferuit , vnde nec magnam iUarum arciuni
pcriciam habuit:tamen quia hxc ex parteguftaueraCjfa-
ciiius diuina ingreilus eft , in quibus poftmod^m & verbo--
^ opere peritus habitus eft. ' ^ ~
CAP VT XIV.
%ft /iculumrdiqumt t ^ MonAchus effe^fft ,
|ETVKCTis.^tre^matre,ciUn codiis,anaBimu
'goa eixt, ftmiliae Gervinvs prouifor 6e aomioiis
ctur^ei&fcqtieRenienfisMatris Ecclena: Canonicus,
oegitabac repums (kculi •tumultibus Deo ftriaiut fnili»
lare. Sed eius deiaderiocoQtraibtc dttanim force fororum
cuftodia. Intcr mulcos ig!tur,quos lege bencficij fubit
^abebac va(ralIos,eracquidam vir bonus8cefHcax,fimi.
macque ftrenuitatis Miles, nominc B a y mo : huic vero
Geruinus rerrcnorum pondcre fe fc exonerans delegac pa-
crimoaij fui fummam > cradeos ei germanam ia coojugium
I.. ■ •
Digitized by Google
EoTSBLLiNAM. iliMM aotem iqtMe ipk^ tMIMl
fccufiniit , Chridi fponialibus meruic fabarfari \ & in MO'
nfteiio fandimonaliiini vinin rcligio£im mooialis & ipfa
deiiotb peregic. Hac tempeftate fkxebar virtuce modefue
Vcncrabilis Abbas Richardvs , quem multa boniratis
fama omnibus amabilem venerandumque efficiebat : bunc
ergo Geruinus expetiuit, & vt fibi Monachi veftem , nor-
mamque conferret , exorauit. Ille autem virDei repletus
fonte do<5i:nnar , atque feruator Regulac fandar , protraxit
virum juxta quod monct Pater Benedidusrproponit dura, «11./-
alpera prxdicic, ardua docet , monftcac anguftum callem
qui ducic ad vitx regnum. Verum cum magna dicerec Do-
aor,iiiaJoia referc auditor mam dicit femet ad omnia prom •
ptum vellc liabere,licet fibt dura, yel inan&ta, & ouae
nanmi nonaiI(ienic-$ omnia lpomkc-td)citci<him » diRli-
inod6 (ibi non ditfcfacar Clauftri ingreilus. Ricbardus^
wum tndus pfmniib : £ii/f4^^ittqnit, sdejl Re^uU
fmBa : viie ji p4t§» hk •Mkte^ ^ M ^ir hUiHmm'
kt : fJtfNbtndu t$d U feffi perpttHnpHi-^ iMtlfMi, Si
anum vit ^fim M fms iJU fmum-, Ue§ ifkffi 9
htrdifceie. ' '^^-^ • ■
Tabbu4 inducHs fropi totui v»lMihir anrtM.
Itaque viro rit^ probato traditur facra Regula; veftiSi
jongiturque facrx congrcgationimilitanti fan&oConfeA
ibri & Epifcopo Vitono. Fadus itaque fandac obfcs relt-
gionis , omnibusobediens , omnibus deuotus, omnibus be-
mgnuSj atqueobhoc omnibus eratcarus 5 fed vt humilita-*
tiseiusconftantia certiusnofceretur,fa<9u$ eft puerorum
cuftos , vt qui Dei jodido Paftor animamm erac elic^endus,
cali officio paftoralicatis prarfagium portenderet. Vbi ver6-
9l tn hoc aptilGmna apparait , cocpit enm-pafer Richtrdos
isnwtttiofidlksdlotoeambire, in ttncam-vt6efibi'Capella»
aom y ftcanerisnmlcofunr prouirorem comiitioderuiii^i
dinaiet. Htoc Geruinus fiinte animann deitderio cupie*
bfltlocafiinAlhiaiftre,qaibttsDomii^noftri Usy Ch&i«
ffri natiuicas & conuerfadrb',mors & refbrre(5(io cCleltaatJe'
flolcuntar : feddum Pacri vocum indicarefennidac,nehon
conccffionem acquirefec» ied fefvehenriotten^, eddem ]M*
BB4>b ij:
Digitized by Google
564 Chrontci Centulenfis y
nutu qui voluntatem timentium fe facic , cordi paterno
flcceflic voluntas. Itaque dum Gcruinus orat Deum, vc
fibi cradat voti efFedum complendi, Abbas jamdidus caro
fodali fibi ineflehoc prodit velle, vtloca fandla lerufalem
eatviderc. Rogatvtluu5comeseflevelit,qu6 illoagente
cito pararentur commoda vita:. Ec ille ouans quod quas
optabac diperec Abbas, moz feftimuiic ea parare quz in illa
vtt etanc portanda. Cto ergo jam Saoefdodo poUeret,
camAbbateR.ichardo8caIijs opdiQis msjamdidsvffau
meenia pedjc \ qa6 ctopcwieoRyoleiik fims locis afi.
xic, lacryroas ludifr, preces alleggiiit ^ocans pro ianda flC
vntaeriatt mauc Eccleita.
CAPVT XV.
^amado eliSbts^ & lAbhuquamoio fit effeSus. '
EXp LET I s igitur vocorum & precum folemniis re-
uerfi func ad propria i ac non multo poft quadam
agente necellicudine, Regali aulx , vt fijpra notatum eft,
fe fe contulerunt ^ cum ecce Henricvs Rex memor com-
minationis i Domno Angelranno fibi mcentata: , ipfum
Richardum Abbatem his fupplex verbis exorat ; mtra
Dpijxi regoi.ditioaeniexcacCGeaobiun) aprifcis Regibus
mumfio^ fads coqSm&^m , qiiaqqum iote Jmbc ceai*
pdca a pagaois demolicum iic , eiiis camen nomea imet
UuadA loca noo Jiabetiu infimam 1 imic eimt Paftor adu
& noroine pnideos Aagelraonas « qni peiftAo vitae fiue
fideiiflimo curfu jamjam oaroisexuuiss lioqoeFe cupic , fie
ide6fibi fuccedi inanim^mm sjBgiimine rogac,precorVc*
|kr£ Sandicatis bonitaiem,quatenus Fiatri Gbilfino pes*
miccadseius lociaccipere Paftoralicacem. Venerandosail»
ccm vir tametH tanti fodalis difpendium xgr^ ferret , con*
ceflit, & fratri Geruioo donum Rcgium fufcipcre impe-»
rauit.Tunc ReuerendusPruicepsjubct concico grelJu cum
aliquancisaulicisviris. .' venicur. Excipiuncur ni.
niis gratanter, dein dilponuoc maturatb Centulam expe^
ccre. Tunc Geruinus obftitit, dicens locum fe non vifu-
fjmi , donec voammis f racroqa eledip iu^ aunbu^ reterre*
Digitized by.Googl
pue. S. Richar^ , L i b. I V. 565
tor. Diriguntur ergo e Clerp viri prudentes, qui hxc Ccn-
tulcnfi nuntiarentCongrcgationi. Aditur venerabilis An-
CELRANNvs, indicatuf cieleclumeflc a Rege virum , qui
Chriftiouilisopiliodigncdebeatdici j fed nolle eumpra:-
cipitanter iftuc venire,donec ipfius vellecognofcat, om-
niumque Fratrum eiedioncm. Et venerabilis Angelrannus
pro his exultat , & confitetur id fe optare, vt talis homo fibi
(iiccedat , qui Chrifli grcgcm pafcerc norit. Dcin congrc-
Ffacram iriiiooe , ioaintt htHm rceium opus , qui co«
nini ciwdn pfOBidcodo bcoign^TiniiiiiOTilKjMC^ boiri juni^
cnm , rediqoe tCnacem , vc eis pnefic joie Abbatis :agice,
ioqnii,& qmd (tiperiflo vefter aninm veKc nobis intimace,
vtfCiiba turma canco Padorc cit^ oraecnr. Haecaudiences
omoes collaudanc, approbancquc fadum : ddnde fcribl^
cur confenfus dedionis ; rcddicur 4 Sando viro cura Pa-
Aoratis , in qua non fe digne miniftrafTc humiliccr valde
conficcbarur. Recipiunc i(ia lcgati Poncificis, & przpeti
eradu redeunt Ambianis , defignantes Epifcopo & Abbati
bcnignam Fratrum eledionem, & Sandi fenis concefHo-
nem. Eaieiturdie, qua intemeratacVirgini Domini Iesv
Natiuitasfutura perAngclum Gabnclcni nuntiataeft, Ab-
bas facracur ^ sicque (cqucnti lucenollris fcdibus infi:rtur
Paftor optatus. Subiimatus crgo honorc rcgiminis,arripic
arma continua: humilicacis , ndn vcftc fubcih , non cibo de-
licaciori , non fiiperdlio dooHnij vccns , fed vidu communi
Iinniiintequc pari Ffatribos & filijs amoicm fd immit-
CCQS. Sani ^liii Monafteri-Monacfais aiiqni eum gracidica^
jicatisattmheote'cziempl6pro(equuntarviri bmicitiVt!|&
lam littcfanim pericii^ qii^m & iccnlari prouideodi iMU
modto clari. Homm vnum PnepoCtnm fedc, di&um
CvAa.iNVK« alium ordioauic Decanum nnmine R. s«*
« N BiGV A n o V M. Verum quia gloriofi Geniini orcom 8e
aduencum diuino refpedu nobis conceflTum paucis per-
ftrinximus , ad narrandum honorabilem Domoi Angiel*
raoiu ccaniicum jam modo aoimemur.
' • - ■ , ■
BBbb lij
^66 ' Chronid CcntuUnfis,
CAPVt XVI.
VimfMiMS DommAixQZLKAJXKi obitns^
E&vM itaque coodiRir Dem, flarllilS»ai.ileiile«
jamiamque difoofiwwcawcfliiicgai tmcttBomm
miticare , quique cum itDi liabiicin feoittc MHgplBmi pnr*
gMtoae laagiiari» , ioierno Sapientiie Iibb confiHo , qno
«mnem fiiium reccpdbilem fiagellac, eju(clem famoU
volecudioem fblicoacerbiofem cfFecic , & cni mox inconK
imluiicerdulcia erac dacurus , doloris diu coleiaci feruo^
ijem imiltifilicac. Scd vi ofteodcrec qu6d non ex tra^ fed ex
Ibmma mifericordia kec eius proceflifTec correptio,euiden-
tiffimie benignitatis fuper eum figna przcendir. Namchm
irdem vir beatifTimus lacrac Scriptura: ftudijs atcenciflime
iemper fuerit implicitus, nec modo quidem cum grauiffi-
momorbovrgeretur ddiuinis operibus afFedus eius & yo«
luncas vnauam potuit inhiberi , mod6 pfalmodix indcfeT.
fus iniirteDac, modoiacris diuinorum prseceptoram medt-
tacionibus ha:rebac, mod6 Mifiarum folemnia in ledulo
rccubaosac fi ad alure ftarec ore proprio decftotabativiide
ae contaigebatciaofibBi nurat^ vcvir , qui taoacftpkBCir
ifliCiiHuryyen uiiiiiiiipciaiiicipiiiiiceiec}. coipmconaies
300S inde niiraii aadiebac/inepcoiSc tom boiiiteftidor
ijudicarec Accidic crgo tc quadaro vice ciknMiflMi
kdo recombensprotenfis maoibiisdecancaflcc , 6comai»
potens Deus quid erga ilkim a^erenir reuelare inftijsfiii»
luillec, poft Miflam finitamficanfe pato infinnaoeiL fm^
cepiticaqocMiDidrOfVC (ibi vinipoculum miniftrarec:itte
eoncicus yinum deculit j fed ex hoc fe noUe bibere San^us-
indicauic : Minifter regrediens ahud detuht , fed ad pri-
mum guftum & hoc beatus homo rcpudiauit. Ciimque
famuluseum vidiflec&femeljSc bis vinum repu!ifle,ahud-
que fe velle (enior indicaret, minifter aha vinafenonha*
bere caufacur. Tunc (andbusvir, ipfa verba dicenda func^
deillo,inquic,a£rermihi,dequo nuncadMiftam habui:
qooaudico > circumft:ances cremore obrigefcunc , & duIciC
iuno Paciicom lacry mis re^ondenint : 3e iliO|patcr^ vlcc-^
Digitized by Googl(
fiue S. Richarij , L i b. IV. $69^
ri^iSDon habebis, nifi tibi deaenr, qui & priusdedic. Siqnt.
derncum Miflam faciensexcra (c crcderccur,dumqucad
ipfum locum veniretur, quando Dominici Corporis lacro»
ianda libatio agi folet, czleftibus efcis fuperno dono tranf.
miflis refoucbatur. Igitur animaduertensau6d ipH fui fa<
sniliares rcm fecretam agnouiflcnt , volcnlquc omnimodo
ceUre boniuccm Dei in fe penidaro,quanpcrmotus jubec
eosdtij^ recedcrc.Habeoc enim Sandi vih hoc proprium»
vt cto boaa ftdaot ocailttri vdint,ne fdlicec kii% uan«
Siooidat plrafiun redpieims «me Dd oculoc opiBiradoiiii
€vk mercedem iinmionant.
Durover6i(hagereDtar, & beatosiionio iamjam pne
multa infirmitatis aceibkate corpore pucafeturabfblui > 8c
ob hoc ab his quos notriuerat fbllicite obferuaretur, acddic
neceffitudo pro qua ad leg^lem Curiam mictefe nece^-
rium fuit. Prxcepic itaque DomQUsG£it.YiNVS « qui jam
iod dominacum retinebat , vni e Fracribus vt id negotij
explerer. llle ver6 qui defiderabat optimi Patris prxfcntia-
liter illuftran tranficu,& implicari exequijs, omnimoda cx-
culitione fe non id fadurum refpondit. Tunc vcnerabilis
Gcruinus tali refponfo coadus, fandum Dei virum Angel.
tannumqu6 jacebat adijt,eique Monachi inobcdicntiam
intimauic. Ipfeauccmeundem Monachumad fc vocan fa-
ciens^ inquiuuic, cur non prxcepcum implcfrer,dcin jubec
etiamvc impleac. C&mque adnuc illetiollec^fiiiidus Ab^
bas propherid fpiricns gratia luroinatos pronufit, dicens:
vade^Qcftcquodt^ pfscdpitur, & (ciasboccorpus cer-
«am non incrare donec reuemris. Tali ^oofioneexhilan-
cos Frater viamarripoic, & ea, {itopter qnsc mittebacor,
apod regias aures opcim^ allegauic. Superuefuence autem
Vocatione fopema , qu4 caeleuia petens Angelrannus ter>
fffoadefererec» ianda iik anima Angelorum minifterio-,
XiliBi^iicibjgpfierentanda v. Idus Decembris carnis exiic
clauftra. lam vcroille qui multiformi argumcnto politus
fucratlapisc^lcftiardificiolocatur, lamqui invalle humi-
litatis fuperno rore hume^fla creuerat , lilij flos caclcftc fcr-
tum exomat. Tam qux incer diucrfas gcmma claruerat ton-
iiQi^s diadema fupplec diuinum. Monachusautem his, pro
5 6 8 Chronici Centulenfis ,
quibus miirus fuerat , explccis reuertebatur , ci^ni fubit^ in
ciuitate AmbianLnil , quo caufa hofpitandi diuerterat , de
obicuPatrisdiraeumnuDcia percellunc, tuDcreli(5lo bof^
picio , & dbofmn apparacu ( oam vefpertiDa hcMraeiac , 8c
coeniihB (bideb^oir) cemtimqiie confGeDfi9 eqnii CoaoMr
fam lepeciMit | iniwoitqaeiinAoin corpus jaoimainifl
tn Jlpnafteno pofitum Fratrom excubiis yemutkiUilt0llk
PMnd§ii«proxima hora fepultura: tradendum. Afiutt efga|
obfequutus eil , & impleto eius defideiioeciini PatrispfOf
pheoa iamletaeft»qiu promiferat fuum corpus Mfiacinoi
intrare » dooec idm Monachiis de ICegis cttria foieaitt
^CU£>- '' £1; ' f'..j-^<-;w<aHr
CAPVT XVIL
Sifelitio Domm ANGfiLiiAKMi.
SEpvlt VM ver6 ell Sandli viri corpus iofira militis
ChrifU SaodifHmi Richarij veDerabu^ teniplum , eo
loci quo Beaci Laureotij veneiaoir Martyri^m, Cujus.cii,
:iniiittioot veneiabilis eius ittoce0or Abbaa Gehvinys
dim conculic decoris , n cajuflibet .anaqttofofn Painilii
Sandiuri hooor tants iepulturaB fofficere pofle mdcro^
tur: aeqoiflimum cootemplacos,vt hoooire.depemim^
xetur eius corporis glcba , quipeKnoilaoroire4imi||B,«ttm
coelicolis laudes Chrifto hymorzat in anemttm , Amen.
A€t2L funt haec anno locarnati Filij Dei m x lv. Ind. xi).
Ac Chndus Oominus, cui hic beatus homo £delicer iei^
uierat , quanti apud fe eius feruitium penderecur , quanra-
que hunc remuneratio cxiicus exaUaret,cIans indicijs mor.
lalium notitia; pandere di^natus eft. Nempe in pago Vim-
maco fuic mulier habcns hliam paralyfi percufTam , qua: ad
omne opus inhabilis grabato moribunda tencbacur. Haec
comperta beati Abbatis Angelranni fanditate , & iidei fer-
.uore fuccenfa,(alutifquefiiiac cupida ad tumbam eiuscum
caodela iUjun dedmdc C^mquc ipfa a:grota fepulcro hor
miois Dei candelamdettot^ obcttliiR^Ct fedic juxc^ iepul^
cmm, U ibmoo pauIuIUm ioduUit. bdode euigilans ^ni A
£maredditttr , f iitati^ Fcatiib^ Mooafterij , Pe6m*
qttC
Digitized by Googl(
fiue S. Richarij ^ L i B. I V. 569
que laudantibus , ad villam vnde Teneittt Tocabolo FiU *fmfd^*
cbanas*, propriisfedibus alacricer cuni g^odforedijc^oiii-
nibus annuncians quama ItbiDeus per B. Angelranoum
Abbatem feciffet. Gvido igitur tunc Ambianenfis Ec-
cleiia: Archidiaconus , poftca eiufdem fedisEpifcopus,qui
illius fuerat in fludio litterarum diTcipuiuSf tali eius tum<
hkm epicapbio decorauir.
Quem tept hic tumultta UUtJJimus ANGELiiLANNVS
Hutrn Cccnobij Pa^or ^ j4bha fuit :
Dux^regfs Ecdefiay Monachum ^es indyta vit^e ^
KixU in nmndc mvndtu , ^ in Dofnino,
Qui igicurplemiBiioflbvukqiiamspeiietliiiiicfimdiiiii
locum taeiit ?tiliiatis,ve«ficttlosiotueatur,qiiideeodcmin
poftenfdieDt&imiiarcnciirydercriptifiinttalitenoie:
j4Ud Angeliunws Uadt fMn faneMia nofin
Cvntulit , hic retintt fmfttu qni cemitnr aUms.
Sanfh yincenti y necnon fanfh Bonedi&i
Ecclefiam flmxit j ceUam infirmifqne foMnii^^
j4 fundamentis infiaurauit paracUfum:
Altark Petri tabulam componere fecit :
Thurilfula ex argento etiam conflare gemeHa,
Xibrum Euangeii/ , fanfii vitamque Richaii
Ipfius ftudium mero argento decorauit,
Mfl & Epifio-liber-lamm atqme Euangeliornm
Jpfiue argento qnem indnftria nempe farauit.
Jjpfins atqne caix fndh fnecLnm Meri
C0wimr ^J^miBit fkimH mm knte inm^
Wreneit ^mmeiUietsjmmiM Mifis femferbskUi x
ymms dmfeb y ^*trid pttUs fnimfretsefr.
Temte fmtmuififmtpesy atfne tedemitt
Simt Jfepurias^ Gsffmmns^ & Drnfiacttmy
Gnihrenti Ec^fiam,Fr9$certy Montifqut^JtisAettif'y
Ecclefiam Sacri^Qmisfi ^ difcrimini div
Dnmplnres trahitanty vtpars contrarid vimstty
JJetraBus multis mnk» & f^ffii* iniquif ,
Tom.4, - CCcc
Digitized by Google
S70 Chrmci CentuUnfis i
fifrk MmU, necnon qnkmplwa pert^^
ABnm fie vt fit DmmU fiinuia ntmi |
£xeiJmit idri mmunm^ iffe ntnanii.
Infuper exeedwa mtmerum quos ipfe refecit,
Talihts atqne alp ccelefiis prcemia re^i ,
Jpes eft, meruit. LeHor quod poffe monemtu,
Vltimtu ipfiti4 fuit hic finia jhdiorum.
Ecclcfiam fan&a^ reficit moriendo M A R i iE »
Cuiu6 apud Dominum nobu fufiraya profint»
Ergo horum rcuocaton fint pramia vita,
Damnetur , atiua findit iute ne^US» ftrHnm.
Is ipfe iionoiabilis vtrpofteritari conftilensdeicripfitca-
talogum rydinaicnm de Pacribuslandl huins loci^non qui.
dem onmes defignansyfed cancummod^ illosmemorans
quomm nomina-vel cbarcx, vel quxlibet pittaciola infinua-
le videbantur ^ Teleciam viu fim^ Kicbarij fpcdaliier no*
rificabat.
Hxc quidemhoDorabiks Angclrahnvs. Veruntamen
nos admod^m miramur quomod6 fieri pocuit , vt tam ftu -
diofus homo Domni H e l i g a v d i Comitis & Abbatis
gefta nefderit , aut fi fciuit , cur nomen eius refcrre omile-
rit, ciim ipfa eiufdem Heligaudi gefta nonnuper alicubi
reperta , fedantiquitus, nirifallimur,in huius loci fcrinio
habitafuerint&conferuata. Fieri tamen potuifle creden-
dum eft, vt poft Domni Angelranni obitum ab aliquo loco
hxc quideillo Comite Abbace leguncur iftuc allacafue-
rinti Cum, ficuc huitts operis tcftatur ptaefitrio^tempore
defolarionis Monachis fugientibus , non ibUun Reliquias
& omamentafiiblaca , fed £c rcripcurx , quasdefindoloco
confbdse eranc , pier diuerfii loca degor tatz finc 8e dKperfie.
namSc Veneiabuis Gehvinvs ahquando perreadcMona.
ftctkim Gorziam , ind^qve reculic codicem de geftishuius
iandiloci i iblque inuentum eft quod antea multo cem.
porelatuerat: quiafcilicet Domno Aogilberto Abbate ad
coeleftia tranfeunte , filius eius Nithardus illi poft quofdam
alios fucccflerit in gubernatione (ancti loci 3 &ca:rera qu.T
fiiperiils in (ocis fuis notarc ciirauimus. Sed Scde Abbace
Digitized by Google
fiue S.Rich4iy\ hiB. I V. 571
_ Qraaftuleric» &atia^iiiiiln 10 eodem volumine
y acitl^fafjitlw^ mopimenta , quac honorabilem Aa»
.i^mnottai cooftac ignorafle. Hxc igicur Abbatum 00^
raina,quxin Domni Angelranni fcr^^tominiis^in nodro
vero plcnius habencur, id eft, Domnus NiTHARDVS,Dom-
nufque Ribbodo , Helgavdvs quoque & Coschinvs :
duo prima in codice a Gorzia dclato , tertium autem in
membraniinoftn Gymnafijrepcrrafunt. Nam deDomno
Cofchino piura apud Gemmeticum Cocnobium fcripta
tenencur j ex quibus comprobacur ifdem vir cam nouri,
qu^milliusAboasfttifleloci. Hzc cUm ica (ehabeanc^ad
Domni Gefuioi vitam digereQdam jamjiam com calamo
aniiQus (e fctorqucar»^
CAPVT XVII L
Di UmiMtihtt D^mm G e r v i ni affis ^ tb
'«^•^sjf'"" • conflruBiona Cry^te.
G. E &ir.-f Kvs igiinr commiHbnmi cune inddens , de.
linquenc^fque ^cripient, ioeoromcordibosyabis
ftrzdicacioBom ficcxfmpiisoperom plancariavircotam fe.
rebac.Qooroniqueetiam hominum rceleftorum confeffio^
nes recipiens , eor^mque animas faucias iandarum fb*
mencisicripcurarum refolidans^adDei mifericordiam re-
uocabac : ex quibus /i aliquos ditiores fenfiOet , domos ora«
cionum erigere causa promerendse veni^ hortabatur : cujus
pia incencio no(lrati patria; multumcontuhtdecoris, pro-
fedufque , dum qux non erant erigebantur, vel qu.T hgnis
fiieranc compadse coemenco & lapide reficiebantur. Ipfe
yerd^circa locnm oonuniflim fiias foUicicus veterata no<»
naee , diffipatt ftfdm, Minc|oam fiiftlnKtroere cootende*
bac VodelcCvypcamiatisiniignem5Condidith6cB^qae
perfeueftntem , qoam oonftcnue obtinoic a^honofeos
noftnr OkiiiuwrSandae Dei Genitrids Majii.2. loqn»
Crypta per iv qux ibi funralcaria ,tanta cimque g^orioia
Domini Chrifti| teSandorum etus repofuic pignora ^ vc fii
ahaoon eflenc^ hb-ieiiefdlacisiiiperquedecenterinfisniii
CCc«ij.
57a Chronici Centulenfts^
recurnollra patriola: harum ergo facrarum Reliqufif^ritA
indiculumapponimus, vtquanta £;lomfacerille locusvi* .
gear, pofteritasqueacnofTe. Titulantur in pracfenti Reli-
quije 5 quarum multitudine decoratur majus altare Cryptae
Centulenfis,quod eft dedicatum in honore Dominicas An-
nuntiationis, Natiuitatis , ac fanda: & vidoriofiffimjc Cni-
cis , & Beata: ac Gloriofa: femper Virginis M a R i , &
S. loannis Apoftoli & Euangelift^, & prxclariffimi Coni
fefForis Chrini Richarij , & Beat^ Cxcili? Virginis, ftoilffc
nium Sandatttm Virginuni ,qaonini , quardmquehaefunt
Reliqiii^. De ligno fandf Crucis, de fepulcro Domini^
cerade (anda rerurreaione,decolnnMiaTm Dominusfiii^
ligatus, deiapideTbiftedtquandoafceodiccnioem, delii»
teo quo fuic praednftus quando Difcipulorum pedesJauftjf
de prasfepe Domini , dc virga Moyfi «de nanna , de vefti^
mencis Sands Dei Genitricis MAl.ljft ,de capilliseius , de
filo quem tp£i neuit , de fepulcro eius , de S. loanne Baptri
lk,decorpore Ifaix Prophetac, de S. loanne Euangelifta,
de SS. Innocentibus , de S. Stephaoo Protomart re ; de
SS. Martyribus Stephano Papa,Feiice Papa, EuIebio Epi-
fcopo Vercellenfi , Florencio, Blafio, Cnfpino,CrifpiniA
no, Paterno dens S. Liuinij Martyris, de fando Hermere,
Prxjedo , Romano , Marcyribus Rcliquia: Con^fibruna
San^aorum Marrini , Remigij , Nicolai , Vedafti, Medardf,
Caffiani, Amandi, Eligij, Caydoci.Saluij, Pauli , Machucii
Gaugenci , Aucberci , Ranulfi , Acliarij , Otbcrti^ Gttim
dregifili , Bercini, Filibefti, Baoonis, Gnalarid, MMMQm^
GuinguaIoei,Iudod^Oitbertic ReliquixTar^VSii^6«if
PetroniUx , AnaOalbc, InftinaB , PriTqB, Pfa>^;4Sem«ft
dis,Auguftat. - 'W :4
Item ad meridianam parccm Crypcx dedicatom eft alK
tafe in honore aduencus Spiricus (andi , & BeaciffimoitRi •
Apoftolorum , Barcholonuei , Macchxi , Lucac Euangei
liftx j Sanctor^imquc Mauricij,Nicafij, Leodegarij Marry-
ris j&Sandarum Agathx, Luciac Virginum. Hac inibi func
Reltquiae, decapillisS.BarthoIomaci,decapite S.Matchxi,
decapite S. Nicafij , defandis Mauricio, Leodegario, Fir-
nKkoo y Cyciaco , Agapico , Crifpino ^ Criipiniano , Anchi^
Digitized by Gopgle
fiue S, Richartj , L i b. I V. 573
mo Martyribus. Item de San^is Cornclio & Cypriano ,cle
San^aa Agatha, de S. Sabina, de fepulcro Domini.
Item dedicatum eft altaread Septencrionalem partem
Cryptx in honore glorioix Refurredionis, A fcenfionifauc
Domini noftri Iesv Chhisti} &SS. Apoftolorum lacobi,
Simonis & ludx, San<ftorumque Quintini , Luciani , Fuf-
ciani, Viaorici, Gentiani, Lamberti,Sandarumque Agne-
tis, Scholafticae Virginum. HaefiiqtReliqiiMB. De vefti-
inentis Apoiloloruin Petri MiBBii cum paluefede S. la^
cobo deos S. SimooM Apoftoli , de fiodis Cliriftophoro,
Georgio , Crifpino^ Crifpiiuaoo. Oe capillis S. Quinrioi,
ftdeeios corpore, &de clauoquoperfbratuseft) de ca-
fula S.Lamberti, de S. Hilario, deianais Agnete & Scbo.
kfttcaVirgioibos.
. Item dedicatum eft altare fubcus altare S. Richarij in
honofe San<aac ac IndiuiduacTrinitatis , Patris , & Filij , fiCv
Sptritusiaoaij & SS. Dionyfij, Ruftici, & Eleutherij Ger.
Uafij , Protafij Martyrum ^ & SS. Confeflbrum Ambrofij,
Auguilini , Hieronymi , atque Athanafij , & omnium San-
6^orum. Hzfunt Reliquia:. De SS. Dionyfio Ruftico &
Eleutberio , Geruafio, Protafio Marcyribus, &de Sando
Satyro , Ambrofio, Auguftino ConfclToribus.
Hxc taratimque pretiofa Domini noftri Iesv Ch&Isti,
ac Sandorum pignera fagaciffimus Paftor Geruious per
diucrfa Galliac loca ftudio ingenri quacfita , parrim etiam
apud Sanaiffimum Ricfaarium ceperta , in alcarijs qux in
Crypia eiekttkinoi^adbcanitxi v. Kal. Nouembris,
eaJKKm domom Dco omoipott oti , & S. Uakim vene-
Aocerdedtcaos. Sunt igituraiiamalta, quflsersa locidili.
gentiam vir bonus exercuit, taro in pallijs adqoireodis»
quikm in tapedbus faciendis , vel tercis ledimendis, quarum
temm dkm pra: oculis multa ilot ezpeiimeota» aliqua tt-
men bSc pooenda funt indida.
CCcc iij
Chronici Centtdenjis^
CAPYT XIX.
^iuUitif SciJnUi-njilU Ecclepam , qu£ caltmniit^
batur reddi obtinuit,
IN hoc noftro opuftab i oobis febtiimeft, veacfiabi^
lem AngeliaoDiim Neuftdam ifle , 8c dooatioae Oodt
Richardi Scabelli-vilbe Ecdefiam io vfiifOoftBicis lod ac^
cepi£fe. Verta Richafdo. Maicfaiooe» oui hoc oobis bo*
aum cootulemc dbenoae, filio dus Richardo DucacoiiH
quem pauco cempore cenuic , Roberto liach fldinqaentc,
acquepoilhunc Robercum Guillelmoexurgenteijaaidido
£cdeua impediebatur nobisiquadam Abbaciila, qux ia
fiium jusillam conuercere qua nercio arcemoliebacur.Qua
occafione memorabilis Geruinus Neuftriam vadic , ferens
(ecum chirographum , quod (uper dedicione eiufdem Eci.
cleikc Marchio Richardus confecerac , volens eam verad
affercione, & carca: ceftimonio nobis deradonare^ fimul
5cexoracurus prjefacumDucemGuillelmum, nequodfui
anceceUbrcs donaueranc,ipfe S. Richario pacerecurauferri,
At C omes memoratus valde eum pio loa (aadiiate^iiligeiis
&honoraoseiper omoiafauic, Eccleiiam^iam cecrisamfc
pliattic«& ei fuper dos perpcoia ftahiKpne mie copfitmo>
doois ceftameocam' fierit i aflic»
n IoooaiioeSaodaBfcIocttoidiHrTrioinds^6virx.ttim
n gratia Dei NormaQoorfiOax,oiDoibas CacholicgBcde«
>9 &efiiijs, quibus eftcora anioue 8eoQrporis. Cupimus no^
9> cum fieri omni futurae pofteficati,qnomod6 EcdefiamSc»»
melli-villz pro ialuce aoime meac S. Richario perpeta6
n habendam firmauerim cenfura audoritatis noftrac. C^inii
55 calumniareturab Abbacifla Villaris-Monafterii , &ab Ab-
55 bace fuiflem ConuencusMonafterij S. Richanj , Gervino
5, nomine, caufam hujus negocij ipfo eodem coram Primaci-
5> buscuriac mea:explicance, fibi jurecompetereanceceflb^
55 rum meorum donacionc, judicio eorum decernence, cali
55 cenore reddidi : daca infupt^r credulicatis gracia mea fide,
5, vcdeinceps fubmeaaduocacione liberam ceneret flcucao
>5 ceperacameoauofic patre. Aduerteram eoim illorumqui
Digitized by
fme S. Richartj, Lib. IV. 575
CAufam nouerant , narratione (ugeerente prxbendarium cc
pro hoc bcneficio in memoriam noltri debite iilis interede. <c
Vndene noftra confirmatio alicujusfuturorumtemeritate «
cailaretur , & nos meritum amitteremus , faujuis teftamcnci cc
littecas confcribere fecimus. Adum Iioc AnnoDominica:
Incamationis mxlviit. apud Argcntulum nr. Kal. No- cc
uembris. Hujus rei tcftes funt idonci , Storinstingvs, «
RicHARDvs filiuseiuSjYvode Belifmoy Ahnvlfvs ne- cc
pos eius j R ODVL m Taxo. c<
GniUelimis Comes c&m i Donmo Genrino hujus f«i '
omsft ezpetiais (oiEkt , magnopere ipfum depfeoiciis eft
Abfaatean, Tcde S.Vigoris £piicopi corpore, quod Dei
snda pnecume noftris olim fuerat ledibusillatnm , aliquid
ubi impertiretur : & nifi Abbas idie fiiAuram /popondif^
iec , jamdidam Ecdeiiam , vt dicicur , vere amifmet .- dum
Conicsipfe magis propinquae fuxScaffiai maluiflec illatn
cedere , qu^m cuilibec alio condonare : fiquidem eadem
Abbaciiia pacentiiitace ejufdem Ducis iliuftcabacur*
C A P V T XX.
Jtm di S. Vi<;oRE itjfertio.
VEr vM quia nunc de fAndiffimi Pontificis corpore
mentio incidit , operxpretium remur iflic narrarc
veridicam aflercionem , quam ipfe Beatus Pracful Domino
nobis confulence pacrauic. Enimuero in g4ftis Domni
Sandi Ang^ianntinuenitur,qualicer ipfe magnificus Abba
de ejttfdem Sandicorporecercns iicefteftuss &qii6d U-
bellnmTicxilliusiNeuftriadeferens»&exeo gloriofieius
cianficas dtem agnofcens , nacalem eius coli ftatueric. Hoc
icaque ftacncaroadbaccTfque qua: difierimus gtoriofi Gecr
utnicemporapermaDfic,quiDomioicimoreSandoriimque
vigens amove, mulca indioinocultucirca nos meliorauic.
Euenit itaque vt reuolutio annua S. Vigoris feftum refer-
rcr,quod FratresjuxtamoremaDomnoAngelranno quon-
dam ftatutum procurauerunt. Fort^ tum abfens erac Abbas
Geruinus , Fratrumque cufto Jix inuigiiabat Prior, nomine
Keguegnardus. h iguur Reguegnardus ipia nodc qua pra-
576 0)romci Centulenps ,
tres San(5^o folemnia exhibebant,infirmitatecorporis ali-
quancuia detencus,folemnijs deerat, & ftrato dccubaos pi.
griusdormiubat ( Alias aiitem vir boous erat caftus^ ti-
mojratus ) Ecce autemdormienti ei.ad^ veoeraqdappro*
cericacis liimmiaiie decoris perfoha , Pontificale fch^ma
praBtendeiis » iaufi|Qedoldcer ait Reguegoardo : Qmd Mc
jac^4^mci9iblemiiijsnoii inceiea^ lUe nauicansob nec*>
ipoxexcellenciamyfcircicacuscamen hoc deditrefpQnlomt
Domine^aic, quiaiofirmus fum. Subfecutufque : Quis,
inquit,Domioe, esctt} Egp^ait, Aun Vigor Baioceofis £c*
cleHx Epifcopus. Sttrge,(aiius e(lo,£cmeis folemoijs io»
tereile fcflmn. Dicito autem Abbaci tuo & fracribus quia
ciim Dommi noftri bonitas mcumcorpus hichabericon-
cefTcrit, &ego hocvoio, mea feftiuitas amphorquamfit
deberec fieri, His vifuaudituque perceptis, Monachus ia-
nus exurgit,chorum petit,atquecumcacterisaltosvt po-
terat pro laude Sancli cantus emitric.Mirari Fratres,& quia
illa hora loquendi aufum dcncgabat , fado mane rei ordi-
oemquaerunt. lUevinonem rekrt, facur ialucem, rtcitat
impetata» Gaudeot omnes , acqueadamocem Saodi vifce»
lalicer accendnnciir* Reaerteoci Abbaci omoia recapitu»
lancur , & ilie qui fine aliqaa hujufinodi occafiooe muiat
aliorum Saodorum fitftitticaces eialnuerac, S. Vigocis%
Aum deinceps coli oelebetiimi mandac. .
|VLCARDVS,
FE STA ditsPdlHstw^titktnmddyig^^
pMtnmSmHitty fumWfatrm gmdttAtfddS.^
JHmjms ^dtd Dto genitrixy yntffd vin^it
Piytore de tanto capit affertore fupemo
Nutum , quem gefiat , ienedixit ditta potejias ,
Sacrauitque fibi , cunfio facrauit orbi,
Nafcitur erqo puer forma ^eciofua , ^ alter
pit Samuirr^ Domino condignua ab vnyte ten^f,
Moxque jugo Domini fubclmat Unia coUi^
Inferturque gregi Monachud puer Atrebatenfi: *
Proficiens cunfiis Patribas , profecit ab tHte ,
JHclytui iUepner^ cnnfiie fubjeUus euanter^
Idm
Oigitized by
fiHe S. Richaru , L i B. I V." ^ i7f
Idm quoddam majus meditatur tyro btatui ^
JFiat vt k patria pere^rinus cnm Patnatchd*
Exulat ttyt procul hic fminiuerbiud exnly
Tendens ad populum filii coelisus infinuatum ,
f^rbs efi Saieca^ , quam prifca Ifeufiria Tuonfiras*
Jianc adit vt daceat fuos im^iue err^r bahebdt^
OnttUe viRMMi Cbr^ temlktttBt akmuMm»
Quaque iHmitk nmet ^figtk frobat > aBtbm in^ki,
Pimm exfangues reparauity dtfnki etnfftes ,
jii ptpmt vikt fmikm treucii putfnfa.
Hkpupidm vifu^fi fdtrit deniuet vndie i
Hancque Dgu priUm fn pttriftmtit htmnm^
Saniii ViGOH , generat | facrat ctu fiktmns ^tCttn
Fiammsmm domitor, qni mttndi CMtprimit igut^
Jfi mt itmrM^jLmmm ctmfnfit fpkamrn*
Marchioverb Gvillelmvs miiTo ad nos Monacho de
Mooafterio Ccrafiaco nomine Gvamno , vnum fandii
Epifcopi de dextero brachio os promeruic , quod apad
idem Monaflerium Ceranacum infinica venerabilitate co«
Jicur. Edautem idem locus in cerricorio Baiocafinennam
HcuS) ex quo vir Oominiyigor Epifcopus^vc in vicaeius
legitiir,dum adhuc inhaius peregriDacionis exilio mora*
lennr iininaneiii efRigauic anguem , & ob bioc titcucem
Cfadiois eft iaiidovirolocQs, in quoaaocedam iemomin
GhriitiCoDgregacio habecor. CQm icaqiie Monadhi ihU
derodegences cwninefl&bili gaudiojlandiiEini MPacroni
Reliquiasouancef^excepi^enc ,vblueffQnc expeiWvcnun-
nam vereillud os de S. Vigorii'cofpoie fuiiJec ; fcieoanc
aucem qu6d incer alia dona vifCnaim , quibus fulferac fem»
liiery imm^fiUgehaCfhocaQoque ezccllenrius obrioerec;
qu6d nullomodo ignis ardore Izdi , auc combnri poflet.
Icaqueflruem lini, quod fcilicec facil^ nimis incendicur,
fadunc, & brachium illud fandifEmi Pontificis fuperpo-
nunt: Deinde linum defuper coDgeruQC,& iu aridam &
tenuem matcricm i^ne i ubpoHco inflammant) & licec Deus
omnipocens in fui ierui merit6 cencandus non fuiilec , eof.
dem umen Fratres^qui non quoiibec vicio , fed ceraca-
Tom. 4. DDdd
578 , ' Chrontd CentulenJiSy
dinis capieod^e graci^ id fecerunt, miraculi ac vircutis f uen-
tus non fefellic : nam non rolumSandi dexteram ignisillc
nonl£Efit,fed etiam iinumquod fueratappoficumab igne
permanfit inudum. Sic Fratres illi de Patris pignore cerci
fadi funt. Ncc dum poft hoc fadum odo fluxerant dies,
ciim ecce bomo daemonio plenus , eorundem Fracrum mi-
fefatioDeaqoam,ez qoa torte illud beatixn os fueraclo-
tum^accepit, qui \mA ialntem corpoiis & bbertatem
lecepic , & ddnoeps nuniid iofeflacioBem non poiniic
Hagc qnidemdnomiiacnki perS.VieorisRdfiqnias 4.no.
bis illuc ielaiis,«pnd Cerafiacnm MonaAefinm ChiillnS'
Domintts peieg^t. Poft aliquoc autem amionim fpatia^^
conoocadshooofificis ?iiiiy Epifcopis fcilicerfic Abbati^
btts , Geniions Pttcereius facradlliroa membfade ea capfa,
in qua i tempore Ingelaidi Abbads paufauemnc ,abftulit|
& per manus Poncificum conuocacorum populofidelide^
monftrauit: deinde in aliam auro & argento paratam re-
pofuit honorific^ , vt deccboc cantum Dci Confedorem;
Hxc ver6 tranflatio bead corporis xii. Kal. Aprilis hdck
cftj qua: dies omoi anno Quadragefimalis jcjunij ambi«
tur rcligionc , quod diuino nutu faditacum credimus, vi
cunc populi fideles fandiilimi Poncificis ofla videre me*
miflenc , quando ftri^oris ac per hoc puriocis vitiC ia«
•rificinra Dco obcttUftnck. ^ : • ^ < < j^x^
CAPVT XXf.
D^^kmuyus Pontiuofmm ^di FUIk Pom^
IG I T V n pofl relaaonero neoeilari^de S. V^9fe habu
tam , ad nofth Gervini ada reacrtamur , 9c qoomodd
villam , quzdicicur Porcas , noftcr Idcus babuefic,paaGii
perftringamus. Ac primiim, quonianr dono Ponthiorum
Comitum ilkm meruimus, dignum pucatur vc eorum feric»
breuicer indmccur. Quo primiim igicur tcmpore Ponriua
ptttriola munitionibus caftrorum auda cft , ablacis Mona-
xerio Cenculo ciibus oppidis ^Abbaus viUa, San^o Me*
Digitized by Google
fim- S. Richarij , L i b. I V. 5 79
4udo^ & Incra, Sc his cafteUis efFedis j in eor4mqtiefti« '
pendia mulcis alijs S. R icharij yillis & redicibus ab Hvoom
Rege praerogatis , noftra hxc prouincia non Comice vte«
batur, fed regijs militibus hinc inde prxponds con(erua«
bacur. Anceriori camentemporeaplerifque noflris Abba-
tibas Comitis nomen gerentibus pler{imquefueratdefen-
iaca) verum quoniam ni moderno tempore difpoiid , non
omnes caftrorum municipes vel Domini exiftebant:ob hoc
rcliquis Paribus fuis Hugo Abbatenfis fortior fadus eft, •
auia & caftelh fretus muDidoiie abfque dnnore quxlibet ef- -
ftciebat , & leliqoi & qvdd cocabaiitnr nofi habentes refu.
giam &dl^ fiioaHDbeiMmf. AtnmcoTliciic mmqiiam Co* -
nitbiiomaacdeffitiiai«ttUi iofigneqttad S.
vocftfaunr AihmcMis. ii^a^^mmiaaitsAmaa^ d doiitii-
lerac fbrtitiidiiiis , diim A3iiocatioii0 obieimi S« Ridharij
viUinim redita, & RufUcorum feruido vcebator. Hicpollk
quam abfqae noroine 6c dtgnitateComitismorcuus eft^iaci
coflbycronabuic filiiimiiomiiie Angelkannvm . Hic quo-
2afr1]omine Aduocad contentus fuit , donec Bolomeoieiir
^omitem przliointerimens , &eius relidam Cihi in matri.
monio copulans , a Comitiffa vxore nomen Comicis vindi-
cauit, Angelrannus luaqueairumcum fibi Comirisnomen
io pofteros tranfmictens, poft longasuam actatem moriens,'
rcliquit honoris & nominis heredcm nomine Hvgonem y
qui poft explewm vitac tempus , dum morti proximum fe
videret , fupradidam viUam, quac dicitur Porcas , delegauic
San&o BichariOyQDtaas vt pro remedia fuaeanioue Mona.
fterij iioftritlibcisKrimt 6ciiiieiarm6 qaatiior filioi^
^ajBram primus nomine ANOBULAinm, honao fermae nu.
labilis , qui patri ibapcdebat, in die depo{icionis etnicleii»
Painsfiii jamdiftanaiillam Sando coatmdidit , talcm de^
Moois coiifiniians teftimonij chartam.
trlo-oomiiieSante & IndiuidnKTiinitans , ego Angel- «
KANNvs eratia DeiComes, compertum fieri voloomni- «
]Mis£CGmse Dei filijs tam prasfentious qtiaiii fbtnris, qobd
pater meus Comes , fcilicec H v g o , adhuc viuens , fed
diem mortis extremum trahens, pro fuae remedio animx «
.yiUam quam poiiederat foUdam^portam nomme, S.fia*
DDddij
580 Chronici Centulenfis y
j5 chariodcdic perpctuo tabcndam ^ea fcilicct ratione, rt
9) nullus fuorum rucccnbrum amplius vllos refpedus , vel
35 paruas vcl magnas confuctudincs ab ca cxpctcrct , quatc-
d> nus totacum fuis reditibus Sando & Frathbus inibi ma-
n oentibus dereruiret. Vnde iuiuts donationis cbartuiam
» Abbate Gultino petence Gonrchbi kdam, U iigiioiu»-
» Comiibi S*GoDinLiDi5 & OTLAaDi } 5. R.oiBaTi>
» $• BuLNAaDi i S. Ctaltbu | S. Gbia&di ) S. Incift*
9» KAHHt. Fadtcft bcctfidiiio %er alsneS. RiGbarij ds
» fcpoltm Htt^ooif Comitis xij: Kal. Decembns ab Jni
» gelranDo filio ciilMfein Oi)timatiiMiaiuis,pr^(etsce Domno
3) P ontifice Ftlconb : qui i!lic6«xofaKiisi Fiaihbns, & iplbt
)> Conaite fuggerente , fub excommunicaciocie iiicercliac,iie
» aliquis ampuus in illa villa neque per vim , ncque perde-
35 precaturam , neque per Aduocaturam , de omiflis confue-
9y tudinibus ampliusaliquidexpecerec. Hucvfquecharta.
Prxccrea quidam milcs, nomine Gvaltehvs , qucm
▼ulgus vocicabat Tirel, villam S. Richarij di^him No-
cuerias fibi volens vindicare, poft illa omnia, qux fupra
icnpta funt tcmpore Domni Angelranni gefta fuide, de
bac eadem vilia a Rege H en r ico, & a perhdo Hocbcrto,
^iitfiiam quaii juftitix rcditudinc fibi: camdcbeh exali-
^uo inoocffioms j ure adfltoMbacs ttHqiiefatiocie fuam coi^
loiaoiattariciam, Tiiln»ifeiqaic^toioic, & oer aliquod teBOf^
r^m cbciei ^geicipeiiaiwiBi iHyCTcommiinicationil
fuflcrcntiam anim» liiMeni^ib^iefliari , tandem Debli
rc^NCicace aliquatenns ccfliriyjBijBindiu , ipfe ▼d eins
conjonx vimnK, fibi roedieMdsm jctinuic » roedietatem
Sab^oieflituit, poft fuum obitom iocegerrimam in San(^
juseam redire ilatucns. Pro qua ratione Tcnerabiiis Paflor
fcriptum cbirographura archiuis noftris repofuit , quod ica
ieiiabet.
5, * In nominc Sindx &Indiuidu*eTnoitatis. EgoFratcr
35 Gervinvs Abbas Monafterij S. Richarij, notum volo om-
55 nibus Sanda: Dei Eccieflx tidelibus , quos in adopcionc ii-
j9 lionun pei iaoguioem fuum ^ pdrque £iodi/5l$:acioi)em ba-
Digitized by Google
fiue S. Kicharij y L i b. IV. 5S1
|>cirmatis fratres fibi adoptauit Chnftus,quia M iles quidam
WALTERvj,quem vanocognominc Tirellvm plerique «
appcUamus, Nogucrias villam S Richarij jamdiidum diu <«
ipracdcccJbrjbus noftris poflcilam , & nobis jureberedi^ »
tario traditam , malicios^ vom&i , inuadeado rubripuic , ac
Hibnpteiido fiib «fattigmaris obUg^tiooe ili^tklia ded- <«
mat i tttandcn coocndkeDtibiis amids, & iDjitriam hasc <f
& MTOiGiem «ntincfiut eiieb«6 fdmocibiif» viftusenx^ ^
bott, Bc iofia^c cupidittrismaliaamikfticiis i S. Richario»
acique k FiatiH>us veniam expetiuit. RedditiU)ue viUa, & f(
coodooaca nobisolimfimdacaCapcUa «abfolotioDcm ex.
commuoicacioniscto^ prariencefsoft foaEsifiNA ,teine
prcftracus accepic 1 icadicens, caufam compoocns, vt pcf^ «c
£ita Capeili ficori (Ibi vel fiiis hademis (ine quolibet Syoo-
daii refpe^ude(cruienspennan(erat,!U perfuturafaccula a
fubeadem hbertateperfifbt.Adafunthaecvij.Idus Odlo.
bris, Anno Domini m l 1 1 r. Indi^one vi. Anathcmatis f«
confirmarionem eodem Milite cum ahjs fubnocatis ceftibus
refpondente, ne quis ex illo die pro quacumque occafione,
aut ex progenie eorum , vei alicuius norum incicarione au-> «<
derec temerarius hanc (ibi villam vlterius vfarpare. £go ««
Geruinus , noftrae etiam religionis Piefbycen, cum Diaco. «^
nito,fim4lqoeliniDsiiiAitiicionitMoiiaclis,««aQ
cateDci Patris omnipoceoris»& B. MAKiiS ftmperVio» cc^
cinis , 8c B. Pocri Apoftoloram Ptiodpis ^ damoamtts^ie
in perpettioanaclieniatizamus omne8,qniHes piBBfimri die ic
Mnerinthoios reddicioaAn vilJa: , Cc donom at^ ttMnr* m-'
taccm Capdhe, aiiquo aufu refcindere^aat dKniefe,ftn ^
€oncmdicefe,Amen*Haiosreiceftesfaenint,ODo,ALVL« m
fvs,HvGO Bo<^i*,Bbso«pTLA&9T$4HvQO Saodf cc
MA&JiB, Bo$Bi.iNvs , Alslmvs , Item 0do Riegnance m
HlNRico RegeFrancofum, Anno xxr. ct
In (ancriflimi Patris & Parroni noftri Richarij eeftis
affignatur,qu6d Rex gloriofus Dagobertus eiufdem lan^
erationibus fe commiccens , donauerit ilh terrani vocabulo
Campaniam. Hanc Domni Geruini antcceflbres cuidam
conceilerant Agenardo , & quandiu vixiilet firma manu
pofiideiec» Hic accefikad Domnum Geruinum AbUi»
DDddiij.
5S2 Chmioi Centulenpy
tem, poftulaosn eam quam ipfe tenebat terram dao f lij-
fiiipermicterenturtenere poftmortcm fuam i quibus mor-
tuis , Ecclefia qu^ fua erant dienfe rehaberet. Anmiic et
venerabiIisAbba,dcliacdecau^ralem compoiiitt canu.
lam jure ftabilicatis.
9) In nomineSanaae & Indiuidu^ETrinitaris.^GERvujvs
» propiciante diuina gratia Centulenfis Monafterij Abbas^
5> omni Religioni Ciiriftiana: notum iieri cupimus , (ja6d
3) quidam vir fidelis Ag£KAR.dvs vocibiilo i nobispcstlcnCf
»> vt omnem terram podeffiiiaailf , quc Rebellis inoas dioii
n tur , quans teiiebacibliiinniod& in «itt fiui liib ma» fimiai
s» cttmieddicioaeceDfas^& tenamdeTaletusioiamciia»
» adjacend non grandi^filaa» fimol ccim addica & quarta
.parcMnctKj de Floherimanfe, tam^fibiqoam fua: conjagt^*.
9> HiLOBSENDi Mmine,com diiobiis.eocnrofilijs,Qf«iii«
•f RAMNO i^oet Sc Akschero, cenendam concederemus.
9» Amnnmusergo-illisquod penerat , acccptis abeoteftibus
i> ceiciffii|iis,itaduntaxatvvcipfifolummodoin vita fuaha-
99 beant,& in foleranicate fandi Richarij , qua: celebratuc
VII. IdusO<aobris cenfum iv. folidorum perfoluant. Poft
•„ decefium vero ipfbrum terra ad nos melioraca redeac. Vnde
5, iilis hanc charculam confcripfimus , fign6que noftro, no-
55 ftroriimqueFideliuobfirmauimus. Signum Gervini Ab«
„ bacis s Sign. Ai.gisi j Sign. Hemberti j Sign. Ingel&an*
„ Ni} Sign.DoMiNici jSign.OvLARDi Laici i Sign. Bo*
„ soNis j Sign, Odonis j Siga KaBVUi^ Sigji. GriDONit
„ ArchidiaGom.AanmluKMoiiAefioS.RidfaM9TJik
Decembris,regn^HBMiiico&egeannottgmllliQsm
CAPVT XXIL
IN TB E. E A mofCtto Rege Fraocorum Henrico , poft
annos fui regni xxviii. Philippvs adhucpuer regi^
digniratis culmme jam fufi:epto a patre, regendi pofie£e
iarenondum liabens * BAU)viMO.flandremiam Comii»
Digitized by Google
hiic. Et quia pocens erat , nec ex aduerfo ei refiftere in
promptu iiabebatur, folicitus Paftor Geruinus verens ne
Ecclefia prxdium amitcerec , maluit virum peeunia lenire,
quam icatenus canco damno mulcari. Ac ille non cam pecu-
uia illedus , quam landi viri prece veneranda coadus ,
poQulanci gradam tribuic » & ne ipfe vel quilibec alius ean-
4em temun Goh&q locadeioceps demere ponec,ceflamea» *
mmindefieripopolcic ioluBcveriNU.
In nomiiie Sandse &Indiuidas Tihntatif^ £go Geh- <«-
▼iiiys graaft Dd Gentuleoiis-Coendbij Abbes ^ notnm
forevolofand)2DeiEccle(uB.FideiibuspnK(entiba8 acque ^
fiicuns , qubd quidam Miles aomioe GvALTBiJ?» finns
Hygoiiis PinQonuB Regis, clamauerirfupernos qnandta «c-
tenamin pagaVinunaceoieiitam,(]uaBFilcaiias vocacnr.
Nos verb eiusclamarioni juda radone re(pondentes,to& «*•
ticudin£que eius euacuat4,fumpcisa nobis cencuradena-
riorum folidis , fupradidam cerram in v(ibuspraatim pcr- <«•
petub habendam fanf^o Richario quieram reddidic. Et vc
narcconuencioinconuulfapermaneac : Signa Fratrum no- <«-
ftrorum acque Fidelium annocare decreuimus. Signum cc
GlRViNi Abbatis i Sign. Ingeleri j Sign. Algisi j Sign. cc^
ANSCHERicisSign. FRAMEMajSign. Anscheri Mili- cc^
tis } Sign. Odonis ^ Sign.alceriusODONis 3 Sign. Ade- cc^
ULMi ).SigD. IiQBRiK Adom MQnaABrioCeniuIo iv.
XaL Sepcembris , regnanieRege PHxLippor Anno i vi «c
foUidcnspiouiror Gerainus)<|ui & veras ficdeuaBfilionun'
amator & caftos jugiKr eztidc, precibus aggiedicur Comk
aem GviDONEM , orans vc de villaquadam yqusMiilimqoi»
dem ooftro feruierac Monafterio, (ed aoce aliquos anoosab
ip(b Comite , (eu ab alijs militaribus viris nobis culca fiiexac^
aliquem nttfericordix refpedum penes locum iandum ba^
bere non abnuerec : Quod ergo Dominici amoris infbndui
agebac, noo pocerac elFe cafTum , propitia diuinitate : nam»
Oomesa^lbiWexaUqiia^
5S4
Chronici Centulenfis^
thxci beati viri prece, venim etiam EccleOac muoerflL Igi«
tur ex his qux illo cemporc S. Richario reddidic , ttlecoiw
fedum eft fcripcum.
» In nomine Sandz & iDdiuidux Thnitatis. Ego Gvido
» Comcs PoDciiue pacriz exoracus 4Domoo Gekvino Ab-
9> bate, annueocibus Prooecifaiis mex proniiidae, in praefentta
» negis PntLifVf «Maidttooifaue BALDTiMi^iwcaiMi ctei
»» PnndPiHn regalis palacij , icddo S» Ridittio qoifani ^cv«
temyiAig,quae¥itBdMiz¥ociMtiiriK)n^
' 9» mioiu iropenfionct Aduocationis naCB^ qattinfiipmdida
» ccdpiebam viib perpecu^ habeodas; S. Rjchario, Abfacc^
» Mooachis ccmcrado | jure accipiens ab ds aliquancuIiUn
j> becania: , xx. viddicccdaianorum libms, Ccqnioqucgiott
9» DQues. DeilobcEtoettam,quiaduocatiooem eiufdem viUse
M cxmeaolim tenoerac parce , & fl quis qualibec occafione in
y> lencis ciiartac quatenus ftabilis valeac per{iftere,audoraii
y> roboratur figno dcxtr^ regia: t defignancur in ordine teftes
M idonei,quihuicairenioni incerfuere. S. Baldvini juuenis
Y> Comicis ^ S» F&edekici ^ S. Baldrici | S. RoDVLnj
» S. RoiLicoNis } S. Ansch£b.i 3 S. Oylakdi ) S. GooB*
» F&iDi I S. RicHOGVAiLDi ) S. Afafaciis Gbavini ) S» In«
QiLUiiMO tenipQtis Decioi I S. Saxootaii I S. HTai/
»> TiiLi I S.Obomis MilitiB ) S. Dvdilomis j S. BocoMiil
»> AAnmefthoc, Aono Regis Philippi Imporij vj. IncanMU
9» tiooisDoBiiQicaB^lfUCvii. Ind. fj. Epada iij. Cooctur.
r, Qutcamqae hxcqnrfiipiipiaMBiinimus diiloloerevoih
99 iucric , A^co Pcne omnipotence , & (anda Det Gcni-
99 tnccMAtiAjCc omnibusSaodis maledidusiic,&ciaia|i
99 municactts , Amen. Fiac , fiac. Huc vfque dttrta. ^
Regi Aoglorum Hetgvaiudo Geminos femperoams
Ccvenerabimfuic, &ab illo , (leius fines intra(Tet mira ho-i
DohficeociaactoIIebatur. Quique Rex, H eum in aliqua vd
pro aliqua loci nodri neceilicate anguftiari cq§iperi(fet,
munificusyalde in fuccurreodo onnni remota excofanone
cxiikbat. Rcginaetiam coojunx eiufdem nomine Edith
lACis fupcr<][ue Geiuioum pro (u£ merito ^mdiucis diiu
gcbac
"Digitized by Google
«ri)8t-4e'Teiiei*bacQr, & jdxei noarici ewmpluni fidmo-
ito liberaiis , iiabqiupedjiret , bbens conftrebar. QAia* '
dnnrver^ vice acctdic, vt Abbati nuperrimi terram iUam
iagraflib ofculam (alucationis & pacis Regiua porrig^
m )'qoQd iiie gratiii confenuuidaE imceriutis abborrens
czc^ere nokric; At illa ferox, videns fe Reginam fpte^
tam i Monacho , nimis molede tulit ^ 6c qua:dam qux
vt pro fc oraflet illi donare (latuerac , irata retraxit. Vc-
rum marito idipfum increpante , qucJd Abbatem tam ,
religiofum pro non infiradorigore odto infequi voluiflet,
&alijshoneftisviris fuggerentibus noneffeodiendum ho-
minem , qui fic Deo le mancipaflet , vt nc Regina; quidem
ofculo ic pateretur concra ordinem mulceh , placata eft
Kegina, U bujuTmodi fadum ncofoliun inillo nooTit»*
jmmt 9&d majniflB hada» Mtollens pneccmio, in fui regnt
Epifcof^vel AbMtibiis talemmanere confiietndinldeiii.
cens.CQnqnefta eft. Mnkis ergo lumoribos 9c donis emn
fittciens * femictebac onuflnm. Hoc foUim ab co le.
fuSm^ yt wmporc orattonis inter beoe^&ores compu-
tici mereretur. Vxor ctiam tpHus Regis donauic ei ami^
Aom ?aJdc pretiofum , auro & Japide pretiofo mirific^
decnctttnm } quem Abiias decdii in noiuxEcdeiiac tbe«
fturam.
Poflei autem cum contigiflet Ambianorum Pontificem
GviDONEM bunc vidifle araidum , nimiaeius pulchritudi-
ne & prctiofitate illcdus , rogauit Abbatem , vc ifdem Ec-
defix matri Ambianenfi tranlmitcereturamidus , pro illius
coDcambio Ecclefia: S.Richarij duo Altaria perpecim ha«
benda (e velle dare affirmaos. Et amantifltmus vir eiuspre*
cacibus aflTeniire ratum judicans , jamdidum amidum Epi*.
ibopo & Ecdefiz SaatepeiGenicrids femp^rque Vir-
gtatt hkAkiM tmdidic lU tn fui jaris poteftatem-dn6 slta.
iia fecepic^. conftnfa ftconceifc toous Ecddue Ambia-
aenfis , quonim vmim eft in wUa noftra Argubio , altenmi
knrflkqQeeMonsbeliftiiuncupacur. Ac ne poAericas fiiG-
cedentifim Abbacum eadem perderetaltaria, prudendti*
mus Geniinus ab.EpilcopoobciniitC indc fieii ceft^
iiaiiiaicia quae itCrlcbabcnB»
Tom»4. ... £Ecc
Digitized by Google
$»6 • CbmidOnniUiifii^
G f»i » 6 Dn graiii AndmneBfiim
nliiil II fiiiiiriii fif&lihniiniiinrlTnT rnnnrrTirinniiiiinyiii
lanBpeiceriaadoiicnia&caBl^^
" niaiiipefteroram noiinefida pnefenciuRi litceris nttBtn-i
^ cibus tmMs inooceicunt , placnic nobis Caritaci ne&smiau
^ nifcftare qualker S. Richarij Ecclefiam quorundam alta-
rium dono augmentauerimus, G £ bl v i n i enim Abkads
fupplicatione , altaria viUarum Argubij & Moniis-Elifif,
»5
fuper quibus Ratbodo 6c Hugo perfona: habentur, qut
quandiu vixerint EccWiafticara rcdituram in ftatutis ccm*
ponbus S. reddent Richano, confenfu Archidjaconorum
loannis & Balduini condonamus : uli quidem pa^o, vc
»>
po^leorum exceffiim Clerici , qmEcclcfiafbcacTebicaiio*
bis & ncftiis fuccetoibnifoluant , petibnaiiter ihidemab
^ AbbMeiCnaftifna&tnr , iltlfqneoibeiintibasalij vif r ilhiinM
" fibfDgCBcnt. iioc penfentui CieRcornni noAKNnMDCQCu
"robMnMM, Jtnfii4(lbceeibceaiin0fOf mnie0ede«>
"poTctmui.
*' Sedfaisicft definitis , ad Comicem pauli(per TcniMni
isviDONEM , qui jdm fiierit Comicis Hugoois filius ^ le
poft Angelfannnm fnxrcm \ quem fuprs^ de vitk PocHi
TicepacrisdoDarionemfecifTe retulimus, NormaDnomm
dolo occifum, patriac Comitatum reccperir, acpcr boc
Aduocatus quoque nofter hercdicarie fit effedus , villas
S. Richarij 6c earum colonos nimic affiigebat, extorqucBS
&aufereDs pecunias &fubiUnriolaseorum. Cujus injufti«
ciae &i impiecatipios pacer occurrens Geruinus , hortaiDatuf
& exorabat . vri non cam durus dcca S. Richarij ^mulos
permanercc , cx. qui Aduocaci fnmocus & Domen teacbat,
nc tam peiHnuis pracdo e9DAerec,fuMMiieba^ yakm apud
lepoi
mj^llM^ jnfta iupplicatio paiuMinlfher'|nii
iW#peciBiiiirfaimiaew dbnitiK eoncMicc <|nifidlbcft
tenrendrumcacdnociiuMii inicfcA biM8bqnaDdopfe«
cum , ^ui<lcmi ^Kiis firic iununa , vt quarodamvaldegm.
nediMHlbibiaonem colonis villx Majoch pro S. Ric^"'*
amore ex aliquanculo ioduigeret. AeiHean pmiieiis.
ienfic, & de indulca vel mod^ua fiMK
tudioeok
Digitized by Goo<?le
flue S. Richar^ , L i b. I V. 5S7
£go GviDO gratia Oei Ponciuoryai Comes, 000101 ce
fich volo cam prx(entibus quam flituris, qu6d Ge&vinvs cc
S. Richanj Abbas noilram pracTcntiamadicritjniagnopere cc
dq)reeans,ytconfiietudinem xx.porconimquam hahcDam cc
ioviJlaqtue diatur Majoch, proDei& S. Richanj ainore cc
aUeuiarem,quiavalde graoiserac ipdus villa: colonis. Ac- cc
ceptis ergo ao eo ceocuBi (blidis coaceflinMis , y t ounauam cc
oiMliivabifilisiufikwpnBdi^^ cc
atai io ftmotf S. Remigij teoftmfeiMaaotnr xl. «c
fciidiyiM MwenvtnflBioniioiftteium oadaoieociottiaio^ cc
iliioiampfopnedifUsroIidisooUigeodis iiiprafc^^ cc^
koi ioODOtc, fed Monachus , cui obedientia fuerit injoB. cc-
6z , in prz&u feftioilite Psaepofito no{bx> in S. Richario cc
fao ibdeM ddibeEarc. EtvcipfiMooaciupfo ftaoi&io? cc
columitace noftra, fimdlque coojugis & prolis oboudfii cc^
Domini mi/ericordiam deprecentur. Hoc ooofinnaiC io c»
pnefiqDm^Piecenios aoftro^ U-
CAPVT XXIII,
H^gibus tytngloTMm , e^* qualiter mmre
" Gekw iHVs tratt/medHerif,
HEToVAUvs Anglbnni Bjex dccoiib fifidttr
viae nMwJii QiiriO', vcondicur ^ migiaaic «d ma^
nunfiodink Stddomodbapmfns ttOEono regno flor^
aeo» qoidam oebiliB naciooe Bkitio, noinioe Raotuvs^.
tpod ipfiOB Regem potens & hoooratus , gratiA cfeSmo*^
^aai oooeBic fandbo ^Coniefibfi CJicifii Ricbarso per ma*
aam iimorabiiis GeraiBi ab^ia piaBdia U quofdam^redi^.
qoonun fiunma poft- medicum oocabitur. Poftquam
amem mortuus efV Rex Ethguardus , H eli orct5 * quidani j^*
Comes regnum fibiaccepitcontrafas, & contra tidem Sa-
cramentiquod prasdido Regi jurauerac, fpondens quod
pronepoti ipfius Regis nomine Elfgaro regnum cedercc
abfque vllo impedimento. At ciim regni poteftate & faf-
cibits injjiilcvcereCMr, expulioEKbguardi pronepocie Li£r
££ee ij.
58« Chromci Centdenfis ^
garOyfummus dcfuperomnia pocensDeus, io cujus jitflii
condant regna terrarum, 6c qui donat ei cui vult, ugnomU
iac«k>. rabili ccclo * oftenfo^deftinauit Guillelmum DucemNor-
mannorum Anglorum Kegem fieri : hi quia voraciter Dei
f nucu idipfum Guillelmus appetebat , rei profperitate pro«
bacum e(l. Sed quia illius geflorum recens habccur memo«
ria , nos ea feponentes , noftra potius exfcquamur.
AoBore^eitis ii.Veoecabi2isGaaiuiitt4ilaai» (upei
niks memiaiBius praedki tilbnif^ ad maris ingreflUm ^txU
pefauic, qoem nomiaincplebaiiles GniANT} ?hiiuenmc
cumillo tam Abbaces qalmModacbi phifqaam^eimnii
prgetere4milinrinmviioram & negociatord pJorimamul.
citudo{ quiomnes raare confcenfo in Angliam tcaiir^ehi
cupiebant. Februarius CHm meoiis dacebacur,qaem oocum ■
eft a^ris colli(ione,& v enconim nfmiecate, pluuianim ouo*
que inuadacione , ac niuium profuHone (emper conttare
querulofum : quo etiam tempore raruius perftrepit mare,
dum tempeftatum feuitiam vcncorum nimiecacc conci-
nuat. Quipdecmi igitur dierum expenfo curnculo, dum
xquor ^ fuo feruore non quiefcic , & defperacur ingrefTus,
ftacuitur reditus ad propria \ quandoquidem cranficu dene-
gato^&deficience rumpcuum copia,ibi amplmsmor^ri noa
poteranc. Sane abiquc conccmi Geniioi & licenda, qui
ianAicatis odore cunAotK aflaneiac, abire non (oiccoofi.
Itmn 9 fedtanqaamjcacleftem coo(aIem , & diuiai juris «Soiltf '
.Idam^ iado oonoenta tnterroganc qaid iibi cflet agenduni,
qni nndia preAolatam noa quicenc meteri cranficum . Ad^
ItoiuncbonameilenredeaoCy feferences ioci illius arHlit'
catem ad tantae frequenciac non pofTe fu flicere vidu. TooC'
GiEfiNvs tanta defperacioiic obfeilos benigne refboecV
horcans vc de Dei mifericordia non diffidences fequen^;
manefeftinaco venianc ad Ecclcfiam^quo diuini officij pefr-
fe£lo minifterio coram Deo humiliaci poftulent mifcricor.
dicer commeacum : deinde pedibus nudis S. Pecri Apoftoli
qua: vicina erac petant Ecclefiam , pcr eiuldem ApoftoU
merica graciam i Chrifto quxficuri. Omnibus placec conii»
lium , venicur ad Bafilicam Archangeli Michaelis ^ exhsbi-
cis iiy mpis matucinalibu$ voxa proferuACur i 6cab yaoc^p*
Digitized by Google
fiue S.Richarfjy Lib. IV.'
qoc tranfire volentium dcnarius pro grariarum adionc
oblacus e(l : quam pecuniam Geruinusdecreco cxcerorum
in fuam redigens fenrendam/uper omnes qui aderant qua-
(x principari videbatur , & empca cera duos permagnos ce-
reos conficiens , vnum ofFerc Archanzelo Michacli , &
Sando Nicolao Confeflori, alcerum leruac vouens illum
Chriiti Vi^Di, & Margarecs Martyri , qua: cicra mar^^
Eccfefiam poiCdebar. Hinc jam diipoiico agmiDc , cikm
ins MoMcm viittm ftacttiflec praBcencovem^iiomioe Sazo-
gualom , ottdis grelSbus iacecKodo toaks qoi Dei miie-
ricordiam exprarent cancos pnedn^do, jamdidam B. Petri
Apodoli Ecclenamvadunc, vbi pera^ orarione, & de«
caocaas ab codem viro hooeftiiIimo.Geruino Miflarum fb-
Jcmims redicnint , imploraca Bimi6mque flagitata Cbrifti
iDomini pieca ce. Sequencis igicur no^ quiecc porici,exor«
to mane cocfTentcs * redeunc ad Geruinum ; ctim cccc *idtfi,eou
Deipocentia fopicum arquor, &omni remoca cempeftace iSlS Su^'
ccanquillum conrpiciunc : sicque Chrifto a6kotc confcen-
dences maria , ventoruiivnullo percelluntur fragore. Tanta .
certe fuit pacati a:quoris quietudoj vt hodie vento defi-
cicnte oppanfa vela vix cransferrec, quod bederna qualc- •
cumquc Don capiebac remedium. Excunces tandem de oa-
nibus Ecelcfiam pfaBDomioatf rcpetanc Virginis, U red.
dici giaciasnm adioae , obktoqne cereo parces dirimttnt»
dm Tiittrqttifquc aub cupiefaiat velox dittcrdr. Verttmcap
meirJianc craoiettndi cejericacero roericts Gcruioi fiiiile do-
Qicam omoes aedideninc ^ .& magnis laudibus prscdica^
ueKBD^
• CAPVT xxiy.
G/ghimorfi illi iB^ege.collnto: @r de tertis iRadulfo.
doadtis*
GE R v I N V s igitur tali modo felicicer tranfuedus ,
adiit curiam regalem , annunriac Chriftum , ei6fqtte ^
Qiandaca: fuggericmalaconficcrij horcatur poeDitentiain|
fuadec pacem cenere , U omnia imicari , quae Deo c<^o- .
fcuacur pl^yoia,. Rcg^ GuiUehno nfinriacor adefle, qui caor.
EEee ilj
5^0 Chrmici Centulenfis ,
n pemlebat emn , vt quod Epifcopis & Abbatibos tregs^
nerat , huic concelTerit, hoc eu fuura abfque diladooe coq«-
ipedom , & lUios ad fe fioe difficultate ingreflbm. Roetr
toc icaque ab Abbate^n iilis ouac Ecfaguardi die^aa
SaafiodbnMteam Ridianftmd^
AoritanspnKep«o perpcon Jiibcoda coofiincc. Adeoi
^^isqoicade^iCoowciacSadolfitt .
^^Kiois , qni idipfio»jefM«i aiajcflaiein fiMete precabaatBii •
I^ittir Abbads 8c anneoaimpMcibn^aMiMOSyCikfiipCi
di cooicribi jufEt edidunr^ f - ^^^^^Kt*
»» lo aomioc Sandae 6c lodiuiduz Trinitatis , Ego Gl^^
mLELMvs conceifii Dei Anglorum Rex^affedlu mei pro.
»1 fedttfi in Domioo , & prece compuifus Domni Abbatis
■ 9> G E K V I Ni Monaflerij fan^i Richarij , quod eSk (itum vet
» pago Comicatus Pontiui : nihilominus quoque horracuu^
)) amicorum meorum , R advlfi fcilicec Comicis, nec non fic
)} filij eius Radvlfi ; annuentibus eciam vnanimiter mear
)) curiac Prinl^cibns , regio morc concedo quidquid hi ambo,.
3) videhccc pater & filius , Fracrum«praelibati Sandi deuoti
M coiice£ferun t viibus. Quacom igitur Ecclefiannn vel auuM|^
MfiiaMMHn,n<iiodisfliaii]ftfoor co^pitb, di^Qai4lazi%
srHEins ki ^odbMd dcooniaaani manifttorc iimpcoi Haii
i> eftfiiodi iticfaarij tena io Aogiicis fioibos fica , a RadnllbK
)> Comice eidcm Saodo tiadita. Villa vocabulo £fperlaii|i
nvbi liabeocur hofpices xxxvii. qui pcifiiiaaoa aooniiiici
vDufquifque in Nariuitate Domini duos equos oneraiei^
», debrais : ^ feftiuicate S. IoaooiiBapti(bDirfi]iic adfiiftnni}
• S. Michaclis , tribus diebus omne opus Domini Hii: caete^
91 rum quod refiduum eft de anno , femel ii#hcbdomada'
9) eruntadoinoeopus quod eis injundum fueric. Habentur
7> inibi (ex carruca!; , filua opcima , cerra arabilis & inculta,
ms€im »«7. praca omnibus nucrimencisaprifHma. E^l & alia villa quae.
apod 5) vocacur Acra, vbihabentur hofpices 1 1. molendina iii. quat'
IeMdi'haV M foluunc X X X V. oras denariorum. Prxterca omncs ho-
il£"£ '* Vilise mecent fcgetes tribus in hebdomada die-
S^'LteS' ^"^>^ omnes carruc^ arabunt tribus diebus-ad frumeOMjf.
^ f»ta & ad aueaai. £ft terda Viila , quc vocator
M^po , quae iolaic ^uinc^ue om denaiioiaai.,. HC' caft»
Digitized by Google
fme S. Rkharij , L t B. I V. 591
nds fMs aranc icrras tribos ad ff umenca 9c ad anenas dk. ^
l>iis. Sequimr quarta villa,que vocatur Achoces :Scalia
<mx vocatur Apicheneam j vbi babeotur omQes pra;-
2i&x confuetudines carrucarum. His jungitur Mere-
fort , ex qua v 1 1 1. carrucas duobus diebus ad frumen- ^
ta & ad auenas j & in Augufto x x v. homines duobus
diebus ad meiTem metendam cooiuetudioaliter Dominus ^
villse habebit. Vocacurvilhieqiiens liagua eontm Aflba»^
Bm^ de qna habetnr oaiois dedma tamaiiiionf quim alia. ^
mm lerum. £ftfca]iaqasvoGatiirQiiefuce,Tbi eft mo- ^
)endimimYnimi6clUiia,pircatioqtsoquem Hocau.
tem icerum iter^mqoe cnm imeioiAo aflumacioiiis affir-
mo^ne alicujus cyraDoi inaafione poftbacvfiirpetur quo-
uis moda. Hmc inque charta vt pofteris noftris immttCibi- ^
JiipeidQiec>iegianolfaaeamandoaattfirinaim ^
CAPVT XXV.
1># Ims wiiifiUmgus Damm» mmpUfdt,
HiEc itaque aliaque perplura modeftus Pater, 8d folli -
citus nucritor Geruinus falubriter procurauic j qui-
'omeritis , adjuuante illo , pro cujus bxc amore gere-«
bat/& cujus vicariusexiftebat, magnoSacerdote & magni-
fico Abbace Ricbaiio , fupemis ewn ckiibal. cte^mos fai
ciacnnu Vcimnmnencttromutiam» ibliiciwdinBm anxie*
inepeemcicBir,femperiCcnirebatadoiationemte(hh> *
dinm componftionisi vehicnancaadtnriffimumportum} ,
vcfiqoippiam , dum ia liecttli cnri» cancraam marinis flo*
ddbus kboiabac , alsqua fiibreprione ftudec corbacus , tan. '
qoamfirmaancora tnterna concemplacione iterato folida-
retur Deo inhaerens. Vnde etiam loca filuedria fic ab omni»> •
bosi^egata ap^erijt : ad qux dum rerum follicitudine
jeftuaret, recurrens, quafi paradifi amcEnitace recreabacur.
lo cerritorio igitur Ambianorum Cellam poffedic , eo loci
quo Marty risGraciani * corpufculum quiefcere perhibecur. » cmiui
In eodcm etiam territono aliam adquiikttt vocabulo Bu-
liacum , vbi in honore Beau Luciam Martyris, & Sandifli-
mi Hicharij Ecclefia habetur. Sed in foio Neu£bids , ia
Digitized by Gopgle
592 Chronici Centulenfis 9
ncmorefcilicet Augenfi.tertiam habuit Cellam, Eccleffanr
in honore Beati Martini continentcm , quam ceteris ara-
pliiis diligens frequentius vifebat , pfalmorum kuidaiil-
ipiricuales jubilos Doinino indeferse cootinuaDs.
CAPVT XXV L
De Jku^imonU tviu eius.
QVi A ergo qaalisa^^ore Deo to rebus EcdefiiBiiti^
n\m extac maxiiii^ iaoduacein boiii Wi r^cexere* QjtoA
dom (accre ambimilf « retd neceflariam oebisesKercere vi.
' demor | quia queroerg^ EiccleiiaB res terrenas bene foUiGi»
tnm mooftrauimus, quod noDnooquam & praui imitaOauv
poci&s magis habebicor , (i eius quanta fiierit iandkitas ro^
cenfeatur , in qua non niH vere bonis aliquatenus nofcittir
imitandus. Omni igitur vnx fux tempore, quo fine incom-
modoviguit , vt parum fomni percepit, grabatulo fclc cx-
cuticns , domum orationis incrauit , omnes quorumque
Sandorum aras orando & gemendo , genuaque fledendo'
circuiuic , pro fe & pro (ibi commiffis , pro amicis quoque,
&oracionevel confisffione conjundkis, pr<Sauedefundlo-
fiim requie pcecumTotacaBaggenns, ac pro Oitetx vDiaeiw
filis EcdefiaeifaicD U aogmeoco , & pacePiiDc^iim , Do*-
niooDeoPaoiy&Filioeias iBtv Ghi.isto, Gm6ti^
quc Spiricoi , kMidam & oiacioDomvidimas cordis pinguet
concnciooe» dc karymamm commendabilcs f bercat&,ico-
rumitertoqueconngnans: atvlM nli exercrtio carnis io*
iirmamaceiies Hitieata iadefcebat , naaliTper fe io lcduiuni
deijciens iterandis laboribus fe aptaoat: com modica qinc.
te quafi recreatum fe fentirer , iteruro cxiliens cxcubias re»
petebat. Przterorationummunia, & pfalmorum dulciffi.
mam modulacionem ha^c attentiffimc obferuabat, vt de
Sanda Trinicace, tum de Spiricu fancl:o,pofl hoc de Refur^
redionc Domini , atque de fan^a Genitricc M a R i A,
pofl haec de Angdis, poftque de S. Petro , vel omnibus
ApofloIis,fiueomnibus San(^isnodurnalcm& diurnalem
Onooem, excepto Ciauibali C^nouej cui nunquam pen^
deeraci
Digitized by Google
Jiue S,Rfdutr^,Lin.iy. 593
cfeerat , quotidie Domino t>ertbIaeret.^Deincie iceram ak
isau Sandoritni regyrando conneoiens, vnicoique pro-
ttium 6c conneniens pfalmi vocom condnebac His aucem
Deo dign^ expletis (enfiflec horam efle qua Ftacres 'af»
fiirgerentyillic^lrefugiens neab aliquo iEditoorum vel Ia«
nitorumvideretur, ad ledum redibat: vcfcilicetha^cqim
deeofernncur bonaqo^ occulciora^ e6 Hrmiora poiTideret.
Hpram itaquc nodlurnalis officij £ceie(iaB Ggno iodicante
cxorgebac,& isa ie quad fopore fatiatus, & tanquam nodis
totius quietem occopaflec agcbac , cum immenfac vocis
gallicinio illud Beatiflimi Benedidi edidum cuftodiens:
Sic /iemus adpfalUndum^ vt mens nofira concordetvoci noflriC. ctf. ifw
Qucm elediffimum virum ne quis nos reprchendac gal-
lum vocitade, recurrat quis ad iliam Bcati GregorijRo-
mani Papje fupervcrba Sancl:i lob exporicioncm , vbidi-
boiam non cuilibet infimo « fed iandsB vita: vtmiiibus de-
corato homiorconuenire.
fncentus ergo diuime (eruitati GEKTiNTSj mmqoam
leifiis idnere , vel decencus infirmicate ,'nififort^graui^
mifir, quin juxta Regul^ maodacum pod ledtones xsi. c*f.n.
Dominicis diebus, vel Sandorom feftis, llabicas, Euan-
iediDuem ipfonet iegeret : sicque omnibus officija
pnefens , Fracribos exemplum fobrietacis & ian^ti feruoris
exhibebac. Cim vcr^ expleris no^fturnis laudibus Fracres
plerique, faEpe autcm omnes, in proprios Icclulos fereci-
perenr, Gerumus non corporis apperebat requicm , fed
qUcT ante noAurnam (ynaxim cgcrat reinchoans, incerfti-
tium nalcentis aurora:, &difcQdentium cenebrarum pre-
cum concinuarione , ac genuflexionum perfeuerantia oc-
cupabar. -£c quia veraciter illi dics adcrat incernus , juxta
quod docct Do<£lor nofter Apoitolus Paulus ^ Nos qui diei «.Tfc/^
funms , inaigiUmMs & fobri) fimui : hoe indeiioenci execu-
tione profitebatur. His iilb ftodqs intento,,Tbi dies cum
ibli»rptcnbrefullifiet, Cliniftraferecipiens,codicemque
percurreBS, diuini verbi 6acsitbi congecebar, quario con*
aeota Fratrum reuoluens j eos ad fidia piae aibonis 8e. •
Tom. 4»
FFf£
5$4 Chramci CeMdenfis 9
corredioris Titx iaformabat. Vtxhm vbi (iiatn meateal
oiatioDis indanci^qaanexhauftam ledionis refectilecfia.
Ao edulio , ftattm ficdefiam ledieos Mi(Iarum {blemnia
auro inceiiedasr fiilgefis,purpini£orcitiidiiiiseminens , bis
tindlococco, flamma idlicec geroiDzcaricacis ardens,fic
by llbj id eft, carnis mortificatione nicens perfbluebac. Die-
bus ver6Quadragefim<^,Domini noftri jeiuniofan<5lificatis,
majornbid femec imponebatur aufteriras, deuora mem-
bra cilicio obuoluta domando , tritico confedum panem
rariflime fumendo , deputata pro potione modica aquac
quantitate j talique vtens cibi lolamineinterim * poft tri-
duum reficiebatur. Le^uli pompa congcfta vili matcula
procul aberat j sicque dur^Jacencem qod facil^fomnus
inuadebac, cujus linguamdimcil^ pfalmi (inekaDt. Nun«'
quam cert^ cura loci » aut necellana iblIidtudo,aut itiiieiii
occafio y aut corporis iiifi maxinna aegricudo , pfalmorumac
landttm, feu fopradiftoram Canonuro, obdnefeapud iJIum-
quiuerunt dimioutioDem. Si quolibec iter agebat, moie
(andli ac BeariflimiPacrisDoftri Richarij ,auc pfidmiexore
dus refoDabanc, auc falutaris pnBdicacio,iettconc^oDis
admonirio , audiebacur. Hofpirio receptus noa coqnorum
ftudia vel inuenrionesquacfiuic, iilius vrique non parricepsf
fed concempcor, qui deftruic muros Hierufalem. Ciim co«
miccs itineris emenda & paranda vidiflent , ipfe fcamno
quicfccns Domino vigilabat. Ccenaapparara fi accubuififet
pranfurus , ledionis auditione, vel diuina: legis meditatione
implicari ftudchat. Hinc jam fi Ecclefia vicina exifterer,
illo ibat coniuccudinariavocoruro cribucai femecexadu.
rus. SiEccIefiasdomus defuifiec, ledodrii^ quafi paufii.
tiir^^2^^^ur> <8c opelto capitcfinificaverba trudoa^
^mM^^ fe cubicnm
foidHit^^^^QMiim Telodier abfqtte vUo Arepitu ai&tifr
b^t;kjfdMiai^rfi]pioIo, qnodlemperjMiMfebi^«EK
SaoadrMI lleliqnrjs pleDum, illa quaefopri toetoiiijimi
«b eo in Monaftario Mri, orarioaes icilicec U geaufleiuo.
nes impendebac. Sicque complebatur in illo ille veridicos
(ermo , quo dicitur , vbi fidelis anima , ibi & cemplum Dei.
Inter cetera ian^ virtutum exetdcia,iioc i^quandiu fofpip
Jm S. Ridu^, Lib. IV, 595.
fMefigoic, perfttcttimmobile^vtvigili^ Nacalis Domini,
ingili^ fanai Pardue.atquePaiarcene, vi^d ACcea&om,
liiffMSL Pentecoftes , necnon fanifti loannis BapdftaB , ac
Beacorum Apoftolorum Petii & PauIi,San^qaoque Lao-
wntij Manyns^ atque Aflumptionis S. Marf^, Omnium
Sanaorum^ac B. Andrex Apofloli, omninbacibo, abfti-
nens , tocum cx incegro Pfalterium Domino modularer.
£t cto tancoper^ carnem propnam edomaret , tanca ala.
cricate vtebatur. vc non efunre, led opulencis edulijs xdua.
re inclycum Abbacem ipia vulcus bilaricace pucares : quano
tamen iic recinebac bilaricatem , vc nihil leuiracis ineifeap-
parerec » ieruao ia omoibus honeftacis grauicace.
CAPVT XXVIL
Stiim fiterii foUmm imfirmu cuuire MimM^
^ tvt pro hoe 4f»d Apofloliwm
Pontificm fit Accufitm*
PR i!E T B K. E A tanca illi erac iorcomiercendis acque
tiandis peccacomniaDimabiisciirsB ioftaDCia, vc pec»
«aminiim £Ube oppreflis mirabilicef compatiens, & con-
curreos, videretur illius fpiritu gubemari^ qoi dnit : Filioli
mei quos itertm parturio : non lolum ver6 huius noftracis
pacrix fi quos cognouifTec homines fceieftos corrigebar,
fed eciam Neuftriam & Flandriam , Galliam quoque 8c
Aquicaniam , necnon Hungariam , pia gyrans feduli-
lace , criminofbr^mque conrefliones acceptans , & falu-
berrimis monicis eorum vitam m mclius commucans,
£uangelifta?& Apoftoli opus abfque nomine perexplebac.
Illud Dominicum in fe cundis porcendensedidum ; Pofui U*** 4r
u inlmtmytntkm ^ vtfis in falutem, Vidimos perfaepe c^^m
:tlftcio C^amlo apud gloripfom Coofeflbrem Richanomy
totii» din (patinmio coDclaotabiqoe omoicoipoxali ed»-
lioillum peregi^y dom ahjs rccedeacibfu-, alHique facce*
.deaabni qoi aoiinf coia iadigebant , & quorum falacem
-qoflerebat^deledabatur,vt coeleftisarchiacer infirmis eo»
-euBvaniingbqsmcdcii,:£iaicnimfqpethocofficiocldeptt.
Digitized by Google
59»^ " Chronici Centulenjis ,
tara Cellula, quam Fratrcs Confeflioncm vocabant, in qu»
pcr Dei gratiam in fchvibirantcm ildcm vir bcatus multo-
rum hominum fcelerum enormitate dcuias per confeffio-
nishumiiitatcm , & fuje precis interucntioncm diuinxmi-
fencordix refticuic animas j sicque reuera effici mcruit,<:ui
diuinus rermo competeoter dicerec ; Stfecetu M^nnm ex iu-^
digno ^quafiosmmmefk* • ■
Sed quod voquambonimi non (ecutaeft «c jBmiilau
inuidia ? oam Clerici molci, quorum , proh dolor i ftudiuai
exiftebac melioiibns iouidere » oon coofideiaotes qoia lege
oon ftringitor iaodiSpmcus donum,noftrum Equiciom
verbis v^peoatis carpel3aoc,cur abfque Apoftolici licen.
da liomo non Epilcopus praedicare audereC)^ peccato.
rum coofeffiooes » ieo conuerliones , cur pnejbmptof oofl
foi officij inquirerec, oblatrances. Hoc nequam rumore
aliquoru animos corrumpentes , id tandem peregerunt , vt
Papas Romani auribus hacc hominis Dei gella infbnarent :
uique cum bonitatis eius ignarus voces detrahcntium
ijudicare nequiret , dedit fua: aucloriraris prxccpto man- .
<latum , vt homo , quem tcmeranum fima fercbac , ad Se-
dem Apoftolicam vocaretur , fuac prxfumpuonis, vc dicc-
bant , rationem Papa^ dacurus. . rA,
Gervinvs icaquc edido Papse accicus, ouansexpetit
Romam , fupernom fibi ooo aefticurum jonaflun coofi* ^
fus. Ecvbi i Papa pocuic coBfbid,iUic6 feoeceodtfims ^
vitae virom ipia voltof iiabudioe cootoeos apfe Papa,
ipHim quac in iilo babiiabac magoific^veaefacDseftdiui-
oicatis pisefeociam. Denique venienti afiurgit , (acii^
humilicer pacis ofculum ei prsebuic : Dein jubcc fecum rc-
fidcre , & vt ei foHtucitt coeleftiacoiam eo verba cradare.
Sao^ cito ilU reJacionem praelibatx decradlionis incimauif-
• ieC , & ab eo an illa qua: dicebantur arripuidet , aperiri iibi
|iiopofciflet,Geruinus proponit fcripturarum exempla qux
pnccipiebant , eos qui ducuntur ad mortem iiberare ne
cciTes. Itcmquc lacobus Apoftolus dicit : Scienti bonum^
^ non facienti ^ peccatum efi iUi. Quoniam quidem ergo,
aiCjDominemi Papa,meachumihtatibonifcientiam pra>
fticicmifericors Deusjjubecifne vc commiiiam vexbijfo^
Digitized by Googl^
' fiHe S. Ricbarij, L i b. IV. 597
ton (bbtraiiens cum pigricaoci feruo dannnationem incur.
ram pro non difpenfata pecunia ? Simul & conddcrari de-
cetquod lacobus item Apofioiusaiti Si^juis cor^uirti fccerit
peccatorem ub errore vuv jUiV^faluabit animam iius krnortes\,
^ operiet multttudinemfeccatorum. Si igitur pcccatorcs corv-
. ucrtcns , non cantum illorum animai. laluo ^fed pro mi- ♦
pen(a caritace mea quoquepeccata diluOjVidca[ur,inquam,
an talis operatio ficcohibendaa Summo Paftcre,vt fcilicet ^
oon iic copia cuilibet deuoco caritacis exequendac. IUe igi-
tttrverb Apoftoiicvs PomtfoXjeo , qui booa dod arcere,
ied(emperaugmentarecQpefec,umvdIem & tam profi.
cuam ioceDttoQis nicioDem audieas , laetior eficitur. Ec
^uia Annbiabofum Pcarfulem tuoc tempdris Fvlconem
Doo aoimarum fiduti , ied volucrum capcioni & ferarum
veoatui iludere oomperecac , cali audoricate roborac vene.
faodum Abbatem, his eum verbis coofirmaDS; Nequa- ^
quam, AmaociiimeFiaceryobiDuidoramroiiifria vel de- ^
tradaciones , tantam pereuncium animarum conrolacio-
nem deinceps refiigies operari , quo & Dominicq vinex
frudiis ce cultore accrefcac, & tepro impenfis laboribus
Chriib Domini gratia comitetur , abfque dubio arterna
mercedequandoque munerandum. Ecce audoritateDo ^
mini noftri,& Beaci Petri Apoftoli, ac noftra nonfolum
audoritate , fed etiam deprecatione concedimus&: impe-
ramus, ceinrecipiendis fceleftorum confcflionibus, & tra-
denda pcenicencia noftri officij participium tenere 5 vc quas
Jigauens ChriiHDomioi audoricate ligaa , & quac foliteris «
.cjufdem DomiDimiieratiooe fio^ (bluca. Haec diceos &D- «
du6 Papa , fimui & faodalia ofiert « jubeos vt his GeroiQus
vtaairi vraui praedicatioDiseKercebatftudinm^piaBdica^
coris lofigqiDus omaretur. Veoeiabilis tamen Abbas cu.
ftos verx humilicatis , eadem ornamenca recufauic, dicens,
fibiiiifficere folam Apofkolicas Jicentise audioritnrem ad
exercendam circa ioormas animas diuini vprbi ftipem.
Mulcimodo igicur fauore Poncificis audus regredicnr , &
coepcum Domini opusquQ liberi^s, eo melius laa^que
remcipic exercere.
Yeritm quia ie przboic occaiio> asquum valde puumus,
f F f f iij
598 Chronici Centulen/ts ,
breuicer iftic fcribere, ille de que fuit mencio , qtiatis quan»
tufque fuerit. Leo Papa , natione Teutonicus , parentunv
cxcellenciilima nobilicate pracfiilgens, & caslefti vifione de.
nunciacusancequam nacus , ki Locharingia mundo procef-
fic. Qui (acris liccerisatque liberalibusftudijs acuracinime
eradicus, & per oimiem puentnm jiiiiemitteiRqii«aeaclOw
lefeeiMiain , rimofacge neoris lioiiiflMem eooiennas , ele*
dToae Cleri & populi, EccleficTalleiifiordinaniseft Epi-
feopus, c&m jam et propinqui, viri Imperiales, de Romano»
Apoftolatn d oooteicndo cndaieot. San^quoniamomr
nobilitace parenctim non deeiacei (andiffiina claricas mo«
ram , nonrectt(aaic homoioclytns pai^ecculx ciuicflasco»
famfufcipere , imcn6 obcenra majoriseuicandi honoris ,ad
hancfacilededudluseft. Et cum Epifcopus cfFecTullenfi*
oppidi , eledione Ponrificum cum Imperacoris aflTenfu in
Romanum leuacus eft Poncificem: Et quia anceavocacus
fuerac Bruno, propter Papatum vocari meruit Leo: qui
tanta mentis puritate virtuteque viguic , vt per illius merica
Domino omnipotcnci placueric miracula magna pacrare.
Q_ji eciam cum beaciflimi Remigij R.emorum Poncifici»
Eccleilam dedicare veDiiTec, venerabilem Gerainum, vc
eiurdem Confeflbris corpos efiferrec^ cumaliis ccibttsaBqa^
filnOis viris ddegic^ - ' n:^ ^ ^ I^iajjj
CAPVT XXVIIL
Minimbm quod propter illmm Domhms ficere
dignAtus efi,
GEkv I N vs icaque, Dea auxiliance, laudabili vit£
eperoijB infiftens , populis Cbriftiani^^verbi dinini
leiir)ina pandens, quac func cauenda incimabat, & qux anr«
ple<5>enda cdocebat. In tancum verobona illius conuerfa-
CioDeo complacuit, vc eciam miraculis dignaretur dccla-
rare illius dcuotionem. Nam quodam tempore vt quen-
dam iter faciens locum deuenic , vbi audita fama /andi
Abbacis , fic enim vocabatur a populis , quacdam .Tgrora
aduenic ,qua; publice coepitomnibus referrc, quid fibi di-
uinicus euec indnuacum , quia ii hujus venenu}di vui be-
Digitized by
fiue S.Richartj , LiB. I V. 599
nedidione potiretur^continuo fofpitatem moereretur : fed
cum vir Domini non adeflet ( nam i fidelibus abdu<5lus,e4-
dem hora animarum morbis confulebat in remoco ) illa,
quam dira angebat calamicas , in Dei nomme popofcit vc
eius virga paftoralis , quam vulgus crociam vocat , & qiux
pro more fummo tenus curuabatur, diluereturaqua , in-
deque pacus /iba conferretur. Tunc Monachus ejufdem
virgsBOiibM £c bajulus , qui liodiedtiiii hzc foibwios
fupereft , hmc ipfr ceftificans, nomiiie Radolfiis , admiiaiu
fidem illius, predbuseiasamiuic. Abluta ergo croci^ , cum •
illa aquam abludonis epoiafiec , Deo voieDie , qui faos
imiiia nurificac, oiimLmalo iaioaia eft^
C AP VT XXIX. '
Jtm altui i/ifOLDBiLico fibrmnmte»
IN caftro quoque Augenfi, quod eft fitum in ipfoNeu-
ftrix'Tngre(Iu , aliud pro eius meritis Cliriftus Dominus
peregic ingcns prodigium. Nam ciim illb adueniflet ali-
quandoGcruuius,erat ibidem quidam puer nomine Odel-
Ricys,qui litteris difcendis inludabat. Hicvi febrium ir-
retitus , quid de fe agere poilet nefciebat : verum vbi com-
pericidDdum Abbacemaduenta{re,fpe certi remedij fuf-
tiilciisadijteius familiaies^ precanir & obfecrac, vc aqua,
qa& (ao^ bomlais manus imlaise foienc» fibi fbrbeoda da.
recur : acilli piecatie obcenci , precaasobediaoc. Lauac Ab*
bas manas , iUi aquam reponunc | qui infirmus perceptl
& bibit^,nalla inceroenieDte mora,omnimoda caruitfo^
bre. San^ is Odelricvs hodieque vioic » &rapad Cor*
*~ ~'' tooaclu& Abbacis liabicaydi bonoce poiicur.'
CAPVT XXX.
Vifio Ifugoms MoMchi,
CAPYT XXXL
^jufdam S. FJcbarij mirdad^^
6oo Chronici CentuUnfis^
CAPVT XXXII.
Dclibris qucsconmlu : quam fiudiose nquifie^
f it corpus Angilberti AbbAtis.
IG I T V K Abbasboflusin boni loci reparacione vel cu-
n:(KyAfliidio&ciiriofiute peruigilaos , dirun reftruere,
exftnidacooleniare, &aptis tegimentis iniia»e iofiftei»,
«umarimi quoque fitlarideiiocimm^cooiiileiis, regni cc*
Jorom iibi ingreflum apniiat. Inter ccteia m6 , qos loco-
noibo coomlic , mnlconim libcoram copiam ad acdifica.
cionem ibi Deo feruiencium pneparamt. £t quia haec ipia
qaascondimus adhocrcribttncurjvcFuturi horum inciteni-
nirexemplis , vtilecredimus appooerede eifdem ,qua: ve-
nerabilis G£ilvikvs nobis concoiic voluminibtis no^
tiimina.
Epiftolas Ignatij. Ecclefiafticam hiftoriam Eufcbij
C^Efarienfis. Ainhrofij Apologiam de Dauid,dc lolcph^.
deNoe, dc Abnham. Ambrofiiim deTnnitace ad Gra-
rianuin Imperatorcm. Itcm ad cundem de Spiritu fandlo.
Ambrofij paftoralem. Ambrofium dc Sacramenris ; De
obitu Theodofij. Conrra Auxcntium. Dc bafiiicis tra-
dendis. De fandis MarcyribusGeruano& Protanodepo-
fitis&muencis. Ambrofium de morteSatyri ^ de Incar*
aadone Domim , £e alia quodam eiofdcm.
Gregorij NazianzeniApologecicom reiufdemde-Hm^
phanijs, de Pentecofte , tn femetipfo de agro regrefib-
DeTesemi^didis. Degrandinisvaftatione.
Hieronymum virorum illuftrium. Epiftolas Hieronymi»
Hierony mum fiiper ZachariamrHierooymd fuper liaiam..
Auguftimim (iiper loannem vof. i. Auguft. concra
hoftium genera, De ianda Virginicate i. De bono con-
jugali, Ad fimplicianum Epifcopum dc diucrfis qua;ftio-
nibus. Ad qucndam Comitem. Ad Paulinum Nolcnfem,
de cura pro mortuis. Augufi:in. fiiper Plaltcrium vol. 1 1 1.
Augult. dcnatura &:originc animx. Auguft. de conjugijs
adulcciini2.'Auguil. de jejunio Sabbati. Aug. de Symbolo.
Augufi;.
Digitized by GoOjgI<
Augtift. dezv. vircutibus caricacis. De Ctoticonoaa,de
vlctma IV. Feria. De Cataclifma Concra Felicianum. De
tempore barbuaco. De Trinicace. De decem cbordis.
Deqnantitateanimac : ad Inquintiones lanuarij. DeSo.
lemnicace Pafcbali. De Paftoribus. De Ouibus. De Per.
fc£lione juftitia: hominis. Contra mendacium. Item Au-
guft de mendacio. Item Auguft. deAuaritia & Luxurid.
De Pratdeftinatione Sandorum. De Dodrina Chriftiana.
De Agone Chriftiano. De VitaChriftiana. De Difciplina
Chriftiana. De gratia Noui Tcftamenti. Confeffionum
eiufdem libros xiii. Retradationum. De Ha:relibus ad
Quod-vuult-Deum Epifcopum. De caritace fuper Epifto-
la ioannis Apoiloli. Enchiridion coocra Iuda:os. Sermo-
oet eius,
loamiem ChryfbAommn de Compmidioiic conlis*
Eiiifdem, Qu6d nemo p oiEtabalio laBdi, m&iCe pnbs fbe*
mbefus. DeReparaoonehpfi. DePoroitenda. Librum
Laorentij de cribns tempohlms poemtsntift. Icem loan^
nemChryroft. DecoDueriiKiooe.viaBk DcOiBtioiieDo.
minica. De Pfalmo 50.
R^tftrum Beaci Gregorij Papx. Quintam parcemy
^fexcam Moralium eiusin lob. HomeHas eiufdem fapec
extrcmam parcem Ezechiclis Propher^. Codiccm deCa-
nonibus. Paichafium de Corpore & Sanguioe Domini*
Tripartitam hiftoriam.
Codicem magnum de paffionibus,& geftis fanclorum
Apoftolorum , & plurimorum Martyrum cum vita fandli
Mauri. Vitas SS Patrum Eremitarum. Viras SS. Bafiii},
Remigij, Vedafti, Furfei, Ambrofij, Lupi , S. Mariae, Ger-
mani Autidiodorenils, Romarici , Auguftmi , Hieronymi^
Amandi^ Guandreeifili, Audoeni , Anfberti , Mariac./£eyw
poacc y cnmTranSaiione.BeafiffinBi Bencdiiftr io i^mikt
fnioe. ItemmsSS.Ricbarij, AugufiiniyHi]ari)^Colmlfti'
btni) Fnlgenoj, Medaidi, Ficmini, Saluij, Beftini, Baoooisy
Vitooiy Martialis , Seuefini , Felicis ^ fimui & paffiones SS,
Hermagor^ Epifcopi, Georgijt Blafij , MenmB^Tbeodoffl,
Lamberti,Timod»i,ic Apollinari«}Perpetuq & Felicitatis,
AnaiUli^Sahin^^aun vica S,Gencn]ene,in vno volumio^
Tom.4. GGgg
^2 Chronici Ccntulenfls y
HcCOmnidiveoerabiiis Geruinus in xxxvi. volumim.
bus coinpngens , graui & inabfolubili anathemare cofi-
demoauic quicunque ea fando loco demere, & qualibec
occafione fubtrahcre auderet. Non folum librorum , Ted
& palliorum , ceterorumque qux vel ipfe aggregarac, vel
iluisanteccfforibus aggregata imienerat,ornamentorum
perpetualiter excommunicauit fraudacofem.
s. Angiihcrn Enimuerb quoniam iUo leinporeDomm&S. ANca-
BERTi Abbatistumdascwtifllmfcnoiifciebatur^&ob
hoc nullo terrcoohonofc podebator ,qiiamiiis dus cde-
berrima memofia io ore vntaeffbmm nandfcorum vel
Pooduorom ,atqueafpeattegregij templi quondam ab co
fbodari rerpleoderet^iluduit venerabilisGeruinos quibas
poterat cooatibas eiafdem faodi viri corpos perquirerc,
qub, fi DomiooBeius votisaonneret, ponbt illud condigno
ezaltare booore. Dcnique quodam tempore iuit Cocno-
biumGorztam,quod eft fitum in confinioMetenfisciui.
tatis,vbiinuentum codicem , qui de eiufdem fandi viri,
aliorAmque noftratum Abbatum geftis aliqua retiuebar,
abillisFratribus mucuauit, Centulam detulitpn quofci-
licet repertum eft , quomodb fandus Abbas Angilbertus
terreni corporis molcm relinquens x ii. KaiencT Martij
tranfiuit ad gloriam. Et quia ab eo tcmporc quo fub Gua-
ramundo Pagano combuftumfiiitMonafteriam , vfqueai'
hanc cognitionem Ceotnlenfes Monachos dies tranfitus
cius latuerat ; magno ijdem Ftacies eihibrati fooc gaodio
ob quod diemcogoooiiRnt,quotaDtosvir provitaevirro-:
t4mque merito honorari debcrct. Igitur Geniinus, qoi
nierii6 vird^detionnn dignus cft did , copiens, vt diauni:
eft , eondem Saoaom dtgoius bonorare, coroit perquiiere
adfbtC8Ecclefiac,quocomperentiIIum primb tumulatum
£uifle,(anaam corporiscius glebam j & illius quidem non
ibiOdfpus inuenit , fed in eodem quo paufauerat farcopha-
co inuenit lecflicam ligncam coriatam Domni Nithardi,
filij eius , Abbatis Gomitis corpus continentem falepcr-
fufum : in cuius capitc videbatur ilia percuflura , qua eucn-
cu prxlij fuit occifus. Recludens icaque eundem cumulum,
aliorius cum quxrcre cupicbat j fed quo qua:rerct ,ncfdc.
Digitized by Google
Jm S. RidMrif , L i B. I V. 60%
bil, ttfi pomtia dtum^ Majeflads per auendainMoiia.
.dkainiiirlttcxeeiim direxi£fet : Nam pernafk ille Fntter»
noinmeTeudoaldaSyixp^fiitumSaDdum inueftigari de-
beie in ingreiKi chori a parte Occidentali , vbi videlicet ia
faperfidepauimeiiti fchptamhabebacuf^ Rix-, Lbx. Lvx.
Pax. hae autem qaatuorpartesinillius annqao epicaphio
primas fuerunt & vltimc;' : & harum monofyllabarum par-
tium ratione affirmabac idem Teudoaldus oportere con-
fiderari,quoniamillequi ipfum repofuerat , ob boc fuper
illumhasepitaphijeiusfyliabas cemuic dcfcribi, vc earum
iimilitudinc quxrenti mnueretur , quo Sand^i corpus An«
gilberti quiefceret. Venerabilis Geruinus ha:c audiens ac
quieuit, & quod anhelancerfitiebac, iandum Angilberti
Abbatis corpus inaeoif^ Eadem yer6rhora qua lepertum
JU, difcopeminiicft »iBiiificf liMmiww.tfdor.cmaaaBit i U
nonfolumht^ibradcnmt Aiaaiffiino afflati fiint odore^
verto U orooes qni in ipft cwnc qaoius loco Ecdefif ad^
minbilemfragraQiiam perfenieraot»in cantikm vtfaodid-
qae leftetur Oomnus Radulflis cognoinaBile Beoignus,
quod eadem inuencionis hora fuper valuas crypti^ fedeos
& fcribens , dulcifluo fit refedus odore. Erant ver6 ipfa
ian&aoiEi confiifoordineconglomerata , pallioque viridi
obuoluta. Vndecertum eftpoft Ribbodonem Abbacera
qui eum integrum cranftulerat, ab alijs fidelibus cimore
paganorum icacenus eum fuifTe repofitum. Inuentiaucera
fancli thefauri gaudmm lila fufcabat ratio,qu6d nullum
fcriptur^ vel chart^ indicium reperiebatur ,quaE illud An-
giiberci fuiflc corpus teflarctur : fed piac Abbatis vel Fra-
trum curioiicati diuina citb prouidencia confuluic , qua: fl»i
pra DomioatiFiatris Teudoaldtcordi immi(it,vt eiufdem
Sandi caput acdpiflos cunoibocalo timaietar : qaoddain
laceret , iooenic in repagulo nariam bfenem aienbfana-
Jam , qua omois dnbieuiBS anxicas ablaca eft. Si a uidei»
cad^m.paginula apert^ manifeftaait vericacem , dicenfl,
Hoc X9SB cQKRvs Sancti Angilbultx Abbatis. .Stc
quaBCupieratteoerandus Paftoradepcas,e0ndemSu)dnm
I^Bi^onorerelocauicjfemperdeiocepscelekrari eius me;.
noiiaiA infticaGtts* Sandi anomie Confeilbris Caydod^
6o4 Chronici Centulenfis ,
rociiqiieilHuscorporaa cerra leuauic. Et corum Reliquias
decenu^ coliocsuu , fidelibus populis honorandas ceiuiuc.
CAPVT XXXIII.
^mlim i Domino comfm JtL
POsTQ^AM yenetabilisGeriiimisiiraiufaiiiiioiia.
ligoo pofinini fi» laote irinB iUoihaitt exeinplis ;
poftqoam mtthas peocatonim aoiiiai iaodit mooids io-
ibneododepenier(icateaaxefacadcDjTOdiooem,8e de
laucediabolieratas Chrifti omnipotentis refignauerac gra-
oaejpoftqaamaimifliiiConfeflbris Chrifli Richarij Eccle-
liam Fiatmmanmeco & religiodute^apdificijs, Itbiis^paU
lijSf aiiroi 8c argenco ,miifqiie decoiaiat 6c aagmentarac
ornamentisicitoi&omnium populorum laude sfcpracco-
nijs attolleretur, & eius facer ac immaculatus coelibatus
omnibus (an^q Ecclefiq membris appareret mirabilis , vo-
lens pius Pater Deus eum fibi omnimodis aptarc , vt juxca
voccm Prophetscomnis illius ad purum excoqueretur fco-
ria,morbo leprareum perculit, vt fi quippiam miniis in
Dei peregiflet feruitio, in ifta vita reciperet, velfialiqua
pro bene geftis laudishumanas cum cupido vulnerafTet , fi-
militer purgaretur : cuius mali vcprimam pocuit ientifcere
originem , non pucaoslbre ioeitricabilem illam infimma»-
tem ,medicoriim fibi ftiidoicadhiberepericiam, qu6, Deo
aooueoce,iofiniiicatibiisaoimanim adoac fiioconere ooa
prspedifecnr. Ac vbi fecogoonitie jkPatre beoigoo irrc-
oocabilicerqoaimim ad cafnempercn(fom,tocis pra;cor-
dijs in Deum re&fismagnas gratias fiio rependebac fiageU
lacori } indefinenter exoransDeipietatem , vt hacc corpo.
ris moleitiaadaoimcpfoficeretfcmpicemam faluacionem.
Igicur cura , vtomoibus notum eft , ille talis morbus ei ab-
ftulifiet vocis facultatem , non camen omitcebac quin ea
omnia compleret , qua: fupri fienauimus ab ilio geri, id eft,
prolixitatem orationum , genuflexionum continuationem,
ftcrarum ardium circuicioncm , facrorumque Canonum de
fanaaTrinitate, de Spiritu (ando , deque fan<fla Maria
de Omnibus Sanclis expcnfiqnem. £c cum ad Cibum fu*
Digitized by Google
fiue S.RiduKrij. LiB. IV. 6os
iiiCodillii,ad requiem capiendam prac infirmitate defice.-
ree,ad hxc omma diiiiiii ofiicij oblequia deiicere neicte-
bat. Idem femper in oracionis ailiduitace , in Pialmonim
recitacione , in exhibenda Fratribus admonitione cxifte
bat , prxcer quod infirmitatis qualitas a catu Frarrum eum
aliquando fegregari cogebat. Verum ciim ipfc lemet hac
rationcvolensarceretjillorumtamcn quos cducaratdulci
a£fedu, vc pacer bonus,piaque reduiuace valiabacur.
CAPVT XXXIV.
Vhtjhmffnfm fSfi i Kege popo/cii : ^ quam foltrur
Mtum Jkum Ff^arilm eommmdoMmt.
LA T I ▼ s Cfgo laci&fque aggraueiceote ipib laoguore^
dkm agoofcerec (e ooo pfaeoalere adcooferaaodam
curam animarum^valetudioe pfaepediente , aduenienti for-
raic6 Regi Fraocorum tum juueni Philippo fui allegaoic
cauiam ianguoris, orans vc Monaderio quod ipfepro po|!e
bonis ampnarat , talis darecur Paftor & Cuftos , qui con-
gregaca non difgregare , icd difgregata noflet vnire: fla-
gitauicque vt pius Princeps ccderec luo regimen nepoti,
quem & dicebatad tale opus lateruditum , qui erat fandi
Remigij Monachus , nomine Gervinvs. tt quia omnes
qui eum nofle poteranc, non ilh obedire vti lanclo viro
putabantfacrilegum} Rex prxfatus annuic,&vc fuuspoft
fe regimen obdoeretneposconceflic.
Anno igitur OombiicaB locamationis m l x x i. Finieoce
meole Oaobri, die x. KaL Nooembris lod. vitj ordioatus
eft ftcoodos Gehvinv^ Ceocoleofis Mooafter ij A bbas.
ReoefeOdiffimnsaotem aooocalosvideos ie magis ac ma.
corporis vifibus deftitoi , 6e magoi languoris vrjgeri eia-
uamine , ac per hoc diem morcis non multilim difiereoaum
fentiens, indefeGe Domioi precabatur fibi quantocids mi.
iericordik aduenire. Aono quoque fuzsegricudinis iv.fer-
oeicence nimis fxpe fato malo, ita anguftiatus eft, vt fiflis 8c
particis naribus & labris , cacteraque cute in hifpidam ver(a
nciem, vix poiTec verbum formare. Sed cum infaugaca
GGgg iij
6o6 Chrortici Centulenfis ,
diuini verbi meditatio m eo permaneret, duobus Fratribud,
aut fxpevni, jubebatea omnia coram (eadimplere, quz
dudum meminimusillum valentemomniaperfoluiOTe.Eue-
nitautem intrante DominiccC Nariuitatis Anno mlxxiv.
Ind. xj. vt 11. die menfls Februarij , qua Domini noftri *
Iesv CHRisTiab intemerata Virgine Matre celebrata
in templum oblatio, 6c jufti Simeonis perfeda eft expe-
datio,ex deuotionequx apud illum nunquam friguerac
JVliflam faceret in crypta noftrx Dominic S. M AMiEj
inqua folitoaccrbiusdolore anxiatus, vix valuit inchoata
myfteria perficcre. Qui^bus tamcn pcr Dci gratiam,qua: in
illo commanebat, rite pcraclis , nimio angorc fatigatum
dexrra laruaque fuftentando ad cubile Fratres reducebantt
cum fubito inter marftorum filiorum colloquia hacc ipfe
admifcuit verba: Noueritis^o^\Ac^% V\\\\^me hodte a. Bomtna
noflra S. M A R I A accepiffe licentiamabeundt. Illis incerro-
gantibus quorfum ire deberet : ait, femper cnpiui^^
protjuo Det pietatem femper precatus fum. Fratribus verodi-
centibusadhuc illum viuere pofle, & Donuno omnipo-
tenii (acrificiaeiusmanibusfore ofFerenda, fubjunxit, in-
quiens: N unquam ampltm FraterGcruinus Miffam cantabit.
Exinquotidic in majus excrefcentedolore, affaiimdecu-
buit. Superucniente autem Quadragefimali obferuadone,
in ipfa feria iv. quam caput jciunii vocatconfuctudo Ec-
clefix , conuocauic Frarres natu majores , & facerdotij gra-
du ornatos,&qiiantocumqueanni(u valuit exurgens afle-
dit j illifquc coram, tum demum fic ora refoluit : Vt Beatus
>, Germanus Fratribus Coepifcopis dixit , fic & ego filij vobis
55 dico. Commendo vobis, cariffimi, tranfitum meum-, fentio
enim proximare horam ,quadiu k Domino cxquifita mihi
5-. falus proueniet. Ethajc me^ femper fuitorationis inten-
tio , vt in his fandis diebus , qui modo fuperucniunt, meum
5, mifericors Deus obitum fieri itnperaret : verum quia, vc
„ confido, meis fauturus eftvoris, volovobis in confpedu
„ Domini confiteri mala quae feci , 6c de quibus anima: mex
„ rimco:credensqubd h.xc confcfiio pietate Domini prx*
„ eunte, &veftro intercelTu adjuuante,me mundabit. His
ab eodictis, & Fratribus vbectim lacrymas fundeniibus.
Digitized by Googl
fiue S. Richarij , L i B. I V. 607
recitauitcoram iilis grauia quxdam , & quar nunquam eum
fecifle nouerant omnes. Deniqucodo principalibus vicijs
fefe onuflumdenuntians, in mirum redegit Fracres ftupo-
rem , quieiusab infancia cxlibatum vitairque innocentiam
opcim^ compererant : qui & dicebanc: vt quid , bone Pa.
ter, talicerce incufas^ chxn nuDifeflum Ht te non fccifle
auacaftruis: cerc^ hotnicidiaiii adolterium nonperpetra-
i. Qmbiis ipie refpondit: Pardce» Fracres, Mi!cite,quxfo, ^
&meam aniiiiam nolice graaare: namii fiiomeacafa «
qui perieranc , qood fbrnileomicd noa pocaiCi pro/ed^ <c
in Dei jodicio pro eorum animabus reus cenebor.i)e adoL «c
cerio ancem aodice quid Chriihu vericas dicac : Qm videfit «c Mm. f, tt ,
nmlierm ad conmpipstndmm gam ^ jam maehams eMtmn in <c
corde fuo. Fieri aotem non potoic, tc non hac ajnqaando cc
ille<5lus fuerim lafciuix voluntate; ob hocque ita reus exifto cc
quod voluerim , ac fi opere perfecifTem. Hacc & alia in- <c
cufando exprobrans , commendauic Deo eorom preci-
bus iui exicus cuceiam.
CAPVT XXXV.
^ufUiter Je Jepeliri mMdauerie: ^ obitus ipfieu.
INTaAM T£ igitur iacri jdonij conlaecndinaria ob-
feraadone, grabaco tenebacar,ablataomnimoda ca*
nendorom pialmorum, vel qoippiam loqoendi poflibili*
cace. Ec tamen cutfas ^MrieUes cosam eo inoeilancer le*
ctcabancur. Nec enim omific , quin , v ti valensailiieaerac»
omni die QoadrageiimaE cocom P^Iceriom per vnum h •
f raciibus, qttiaperfenoopocefiac,decancarec. Fratres er.
go videntes eum jamjam in morrem re/blui,juxta S. lacobi
Apoftoli mandatum , oleo benedi(5io perungentcs eum ,
vaidealacrem tali obfequio e£recerunt.Interrogacusaucem
vbi vellet fuum corpus fepeliri, nullum locum voluitdefi-
gnare,hoc in eorum collocans arbitrio. Sed cumamplius
d Fratribus flagitarecur , vc fepulturac locum ipfe fibi defi-
enaret} Dicerem , inquit, voois meumfuperhac re velle,
fed vos non illud impleretis.Tunc Fracresqui reueraeiFenc
paract» in quocumquequamuis iando eum fepelire loco^
Digitized by Gopgle
6o8 Chronici Ccntulenfisy
omninore impleturosqua: jufliirec Ipoponderant. Etille^
ait : Scio , inquit « quia non faciecis : verum H faceretis , ma.
gnum mibi proueniret iQdefceleftoremedium. Nedentes
pedimeo reftem » trdiiteroe» & proijcice mfterquiiinioiiit
ia medio plateararo, quia non melioridipimn mecmda|»
fepulcbro. HccFjati^saiidientes,iteratosp]aaftnscesta0
ntiant. Ocawc autem , vt qnacamque hoia entos eiadnejp
niflet, ftatiro intra {andi Ridianj Bafilicam eum ferreo^
fptiricttmDeo inibi reddituram. I^que (acri teiuDijeaaft
lota ftteiat prima fepdmana : & fecundaduceoatur , c^n|i
ecce venerabili Geruino , & vtique jam beatiiicando im^i
minebac falurnris rraniitus. Nam feria iii. iecundac hebij
domad;c qux babcbatur v. Nonas Martij , poft finiros ma-
tutinos , Fratres roUiciti cum virerunt, mueneruntque eum
extremum flatum trahentem. Innuebant ergo alterutrum
quod morcretur. Quodipfeadhucfentiensjmanupropria
innuitcis vtferrerecurin Ecclefiam. AcFratres eum acci-
piences fudulerunt , & ftrato cilicio ante fandi loannis Ba<
ptidac, quodvicioumerac,alcare pofuerunc- Dein oppo.
iito obrocibnseius crndfixi Domini figno , & fuper pedus
eiuspofito reliquiaram vtiipfe difpoluerat (accello^coii»
gregado tota inchoauit litaniac fupplicationes^Sandos Del^
¥t ei fiiccurrcnent innocanties : a. quibus cto dicebatu]^
SmiEU Mrik r t a m fn t^ ^ ipfi^^qoi jam fuerac in iiiart%
compafitus , tetendic manus , orans & ipie : SM&a M A&iip
mni.fr9 wr.^tvbiveotumefl vt diceretur ^ S, Ridmn trsj
fto eo : abfque omnium fpe mirabiiiter furrigens , manuf.
que altiiis protendcns , lacrymando clamauic : 5. RichArl-
orn pro me Poft hoc quietior fadus , cutn Fracres Licania
finira,6^ initiata commendatione fideii, iII6 vfque venif-
fent, vt diccrenc, Sufapiat te Chnfius ^ illc ad hxcverba
Ijpiritumcfflauir. Quodvbi innocuic, incdicibi]is& infini-'
tus lubito Ccntulam omnem moeror cxccpit ^ flebanc viri
obitum caoci Paftoris, macrona: vocifcrantcs cum cnnium
euuUaone iai^di^Abbatis hominis Dei morcem dolebanc.
viri Dei , & confdecatiDne ctnti obfequij omoisneocm^
i^ox abdicamr. C^iiemunt in Bafilicam , 8c ver^.ddb»t(
lacam
9
Digitized by Google
latam doOHMiclatisvocibiis pJangpit. O^nquiant, Sande
Kichari , cur talem tui hoDoria tam di^ &md anori ama*
Corem > Bone Confeflbr , cor non tam botfim tibi fefer-
uaili famuliTque ruis ccnferuatorem ? Sic yiri , fic foeminaB^ .
IkQobilesyigoobiklqueoptinaiviiimoctemlug^lianc.
CAPVT XXXVL
NVo ATo itaquead lauandum corpore eius, canta
enicuic gratia niembrorum , vc ipiam cutem non pu-
taretur quiiibcc morbus vnquam^xoaife. In ipfis autem
gemtalibai nteis viig^boiiQna deeor apparuic , vcpoo
lamTiriliaquamveooid^iliaimeottem imicaieo.
tur» ExafliduitaieaotemgenuflexioiMWi in poplitibuste
Cttbitis ioueoca eft obdmaca cotis excremfle^ & qm iioi
fiudia,vitsbnqoe nefciiftc, bnos confideratione rei £00-
templationi dhiioac eiaft iemper hxriiTe animum liqnidd^
ceQOoiiidec. Componentes cigo ip(a (an^ oHa, (oafla
cssoes camabfiioeatia, quam morbo defcceiaot ) cttkrunc
in podorem k>cum Eccleiia? , deuocisexcabijs , vti mos^ifl^
animam Deo commendances. MifTarum icaque fblemfiija ,
ab Abbacibus , & a cundis qui adfuerunc Sacerdotibus c<v
piose expletis , fepultus eft fcruus Dci Gervinvs Abba
Venerabilis ancealtare Beata: MAfauE incrypta Oienca.
li, cum vniuerforum , id eft, Comitis Goidonis , Abbacum,.
Procerum ,Miiicum , vel generalis vulgi gemitu&dolore.
Cuido ianc Comes Ponduorum iodiugeQdo xeniuSc pro
iUius amoie omoes confuetudinaaas exatenes , quasiHil
atobebjMcnrinNooenilbu 6^^jMifai,inqBietts,5irii^
fiiEviNt iMiAMS hudmam imrk Gcfta -wit kic Cen>
«doiimo Verbi:fiMUiHKiM&«ziViIoiksi.re^iante i»74-
Pbilipp» Fkanccfwn Rfge cmio X 1 16
E P IT AT U jy M.
Mfm ifk TMif , Imm per qtim fnit MUt^
'jitdua reiidfmm ftandtm f« rit^ vidnmt^
C^rporu ^g^itimtmtr^tiit^ trau
Tom«4. HHbb*
. j jd by Google
^io Chmici CentuUnfis^
M/tp^^ virtutum^ reciorum lux Monachomm^
ExHtit puro corpore virgineo. ^
Xmit fic florentem , /iudioie jufia docentem^
Man tna unia lux ^M^» itqtu nd&M^
Moce. G<r- Eodem Anno obijt >^iDO AmbMBeiilb Epif^
?Sr"" noftri lociamatorpraccipuns. Abbace veneiabilieeruiao
l^S^- de luce pxfcnttfiibwAQ.iiicceflicadicgw Centuleofis
SiSot; Ccrnobii alcec Gl»viNV$ long^ impar prion , licct
^d«.mdL ^^^^ .^Jj^ ^ foioiciiepos , nutricus & cnidicus in S. Rc-
mieii hoBOfifico Coenobio. Hojw £bit liogua doda , &
a^o impedita: vtpoce qui leginniois curara conuertitad
mundi glofkm , & animarum lucrum redcgit m fxaih
■ obleftameacum. Abundabat umeneodem tempore illud
facrum Cocnobium religiofarum perfonarum^grauiumque
Mooachorum ftabili honeftate, quorum vita vel conuer-
fy^ fama laudabili cnitebat m omni Fi-ancorum loco.
Erant enim quidam illorum de tempore veneraodi Angeli
raoni , boni magiftn boni difcipuh , & plurioresde recCDli
memoria laudabiHs Geruini , quoramvica & mouer ?ide-
bantur fccundo Geruino arena poBderofiofCi, fcrro do^
riores , & caiybe acociorcs. Honimx»iiciiieocia, & pwbi.
tatc admodum fefixoabacar iDCcmpeiaocia lcutcans cias«
quorom nKHUca» & coerdciones verbornmcx coco recu*
(are non poccfac^ non tancdmi propcer Dci timorem,qaan-
«fijto propcer fiecoli fiiiioicm eorom prudenciR ^Kf^ ac-
^ndeKCDS. Seniorum igitur Monafterij fixa caritate ho-
Mfahacur jtolcrabatur ,exfpcdabatur , fi quando dediflct •
Deus in cor cius fpiritum corrigcndi. Qua de re vicibus
«ftdoisficbancorationcsMiflaruvel pfalmorum adDeum
d|Deo,dum cxfpcAaretur vt aliquando conuerfus imitator
Siccretur (andiauunculi. All:utiaver6& fimulatio ita in
*eo redundabat, vt fiquis eum nefcirct, ex afflueotia fer-
monis ilUus totius honeftatis hominem a;ftimaret. Fulge-
bat eloquio , verbis ad omnem ^raciam compofitis: nlhii
tamen redum in operc dcmonftrabat. PiAoc VClbomm
dcmulcepdofurabatur fenfusaudieoruni,vt ncftifeotcua-
.dere de verborum cios arcificioia callidicMe. -
}fk deoi^ue mc iotef aHos quampljues mooaduzauiCy
Digitized by Google
le la corde ttoero quad in molli cera geflofDin ftonmi
imaginem iioii iiiuianifcmi. fed alNjdeodam compreffit.
Trienakiin aacem pdftiBeam incromiifionem elegantiffi».
iminrpueroni Anschkrvm, ruumpDfteafueceilbilebi,
Mooachorum vidus vnanimiuce , gemebundus in Cocoo^'
bium aflumpfit : dmebat enim jam runc , ne puer egregius
aliquando lua: contrairet vefanix , & idcirco non pater,
fed piratacundem puerum remilse ac negligenrercrudire
fecir, qub iilecilus juuenili facilitate nullam honeftatis por-
tionem hauriret , pro qua , vel per quam ad honoris cumu.
him prouehi potuiflec Puer verb jamdidlus tam per fer
auim per amioos paientlimqne cHeoKs- «umaduerten»
Moeetus, dedicopeiain moribnsdnlciffiaits, vramabliis- -
«minibos faabcretnr. Domnns ▼et 6 Geminos queodiDrli».,
bebac nepocem nomine Cadariom , in S. Rem^ Moimu
dmmfiidum , coicogtmbatconquiieivfegiminis facoefi^
iionem. Sed vx tibi vefana caliiditas * ta ip(e naaqmiir
Abbafuines,ni(I benedidi auuncoliniiianAivicamerat&
iet. Sivolebas de tuis heredem fupponefe, qoarenon^ce
talem cgifli , cujus gratia tuus nepos ad honorem debniflec
afcendere > vidi muitoties , & audiui fzpi^s quod feniorum
Monachorum non parua multitudo amar^ gemifcebant
iilius vefaniam, & vt lcriptum eft , Ore fuo benedicebant , ^ pfiLtei 4«
(9rde fuo maledicebant» Sedjam fufficiat hominisinfelicita-
cem tantifper fore cognitam, vt habeat pofteritas exem.
phim quid fogiat , & de bonis incitamentum ad virtutes
capiat. Dicamnscieboiioirqoidlecir. TttiiimS.Saluato*
lis , oua; pcopter anriqnam Gombnllioiiem crepitnrit pa-
tenriwdiiciua videbacnr, detjcere inchoanic , vt blcde--
M meiiorem firmioiem ceftattraiet SeiiSmqiiefeoica
ift Baffiicie roagoa mina ,.qnK'onani/ geori Ponriuomisf
giauem.incunit mocrorem^ nunquam enim CfcdfebatCP
leAaurari pofle taoiaerhooeftacis fiafilica ^ vel in? qMraiii»
generationcm.- Qmd plura ? (latutumfuit, yc proptcropui
quod putabant irrecuperabile ^ ad qu^erendalbfatia fum^
ptuum amabilecorpus Patris noftri Kichariipervicina ca^
ftella deferrecur , vt deuoti popuii donanjs nouum opu»
Bafiiica: fundari valuiflet. Vcnit dies ha:c agendi. Adeft
Comes Jpooauorum\^uido cuaunuitiji NobiIibus,coofla<^'
HHl>h ij.
Digitized by Google
612 Omnid Centulenjis^
xerat maxima multitudo vicina: colonia: ad noaam fpe^v
culum. Paracis cruabus & vexiilis, ancelatis cereis , cum.
hoDore competenti leuatur Sandus d proprio alcaii '
Magnis aucem precibus , mnltifque perfuanonibus cor
popuU ad hoc vix pertradum e(l « vc amabile corpus Beatf
pacroni velvfque Abbatis-villamferrecur, quacenus deuo-
cio plebis ibidem nuneDtis dc benedidione beaci corporis.
opcabilicer reficerecur , & ipfe Stnftiit nniltis donis hoooK
latos, feqaeati Jie «faicmr. Tocaiiiiiiiil coocnnacPoaBll
tiaoram populus, ccemain opprobciaiii leputantcs» fi S«iiie
dns bngHks cftrfCcar. Mane cienim (eqaenii teaehiiHi^
SinAat,iCaMk»Mui^^caii«((qae CMicibas comlttcns, ynL
l«ticiae magoicudinem voK fflortaiis non poflet ezpooeie^
Qao liiis iedibw reftituco >popuins Ccnndenitam in vnam;
Con^reeacns peri voto ^ prompt6que ammo dederonc
vnulquifquemunen Saniflo , ad reflaurttionem Ecclefia?»
veicaiiis,oiimdicaoe nooaiuiSalaatoasi • ^ '^^^
•. VaccAS atque hdues ^ eqmos , ^ oues tribuerunt,
Cafpas 5 Tnaniellos , anulos , vittafque , tiaras ;
CinptU^ cnltellos^ manicas^ cali^fque dederunt-^
: Annhus afpenfitm tribuintque monile fuelLe^
Sed nejbi CiMiS drgenti fvnders fenfant,
. Jtnftoi Imiid da^ wmhwnm atim emmm,
^jr^,at. ^imfJtmt.6n^imt*.tVimmflenqngMnmu*
. Qtitm wmKtnmi myrif ^ v^fi ^tdt mmfHM wmut*
Auxiliance Domino i fandamentis nonainccepta efl Ba«
fiiica , &c bonorum hominum colladonibns diecim fk'*
brica confurgebac. Ceocula: quoque habicatores feruendus
exfequcntes , quoadianis dooarijs vrgebant inuicem fe.
roetip{bs, fummo nifii fupra vires cxcrccnces vc nemo in
dandis ^blaojs inferior videretur. Gratias Deo, quideje-
^m luximus , renouatam & eredam congaudemus : for*
tiori fiindamenco, & cdfiori faftigio eleuacam cernimus.
Prjccered ctim viderec ifdem Geruinus in malca fc gloria
cxmdacucum , & mulco curialium vei populahum uuor^
Oigitized by Googlc
fm S.8Jchdr^,hiii. IV^ im
OllfK^um i paunai dle (vi meriiii boporem , & gloiWil
Miliku Richarij , coepit Tanis adulantium excolli nunori<i
DU5, 8c nihilum compucare quod Abbas cxcicefat »ai4QQ|it
corde anhelansvc Epifcopus fierec.
Fratres ecenim diucurna expedatione facieaci , chm vi-
derenc iliumad deterioraiemperferri ,diuerus modiseum
reuocare fatagebant i deilrudione U dilapidatione lod»
per W I D o N E M Comitem Ponciuorum , per Nobilet
Palatinos ,perRA[NALDVM Kemorum Archiepifco-
Sum,& peralias nobiles perioiMS iUmii conueniendo , 6c
ejcdioiiefn beaci quondam Cceaobii noa fioe gemita
ConclinMddo. Qj^Nis iUe in^Maembli^^
ptr omnta emiendCttinimipondem } M in Goedc contm
cos,qoi coDtra eom querelam deponebant»acriterfienienff.
C4mquenulla jam fpes de corredionciUiiisfcmaneicc;
dedir oonfilinm Rcmcnfia Ecdcfia , n Domino Papft
VMAfHOi qni eo tempore Concilinm in CJaromoniiB
eracde proximo habicarus, defblacionem &confuOonem
fui loci Fratres noftri, vel per fe, vel pcr fideles legacos
aperirenc, & majeftatis eius clemenciam implorarenc, vt
* Monafterium jam pccnb exinanitum ad aliquam refurre.
dionis fpeciem pro fui officij dignitate benignus reuocaret.
Fadum eft ica, & mox fucceflic remedium. Nam Do-
minus Papa V rb a n v s in Concilio reddens , proiat^ ia
eum canonici fencentid,baculo Abbatis, 6c Monachorum
curd fpoliandoabfoluit ,adijciens verbum durum : Tu Ab- ^
batiam S. Richarij , qiMenofailis Acdioeiolimfiierat » tam ^
peffim^ cmftafti,n niisEcclefiamofaameBiii fpolianeris, ^
9c Monacfaos multos tois mnp refiftentes exules fisceris: ^
vmtedignusms, nomoem gradam EcclefiafticaB^igDi. «
taris extoto perderes, velauoaiumCbrifti ma^ator, $c <e
fimte Ecdeficdiflipator j fed ne bina te vlrione ferireyi- ^
deamar,efto contencus Amhianen(i£pifcopatu,quemtam ^
dure acquififti, Mooachis autem S. Richaiij.fic copiacb- ^
gendi Abbacis, cuiiu contraire nulla rarione praniinMS:*^
quod in virtuce Spiricus fan(?Vi te obferuare j ubemujf. <c
Igitur tali ingenio, & Romano taliter accepto imperio,
deleu cft poteitas peruerforis -, quieuic^nobisvirga per»
cttfibiis i remotum eft iugum graue i ceruicibus nouriSk
HHhh iij
614 Chronici CentuUri^l ' ^ ^
Anno Dominicac Incarnadonis mxcvi. In<J. iv. T^fe?
peimiferatioCentula: induitaeft. Vir autem caliidiffimufr-
non ita fopitus eft d fua verfutia , fed rediens d Conciljo^»
omnesqui de iftis partibus conuiatoresaderant, prccibus
£c promiiCs concitauit, vt fuum cafum nemo nobis inti-
maret: (ic per annum inrcgruni nos deludens nomine fallacr
vfus fuit rebus noftris ^ donec iterum d Rentienfi Ecclefia^
nobisdiuatgacum eft, quomod^ fuiflct iti Coacilb Clariff
monris ALbrati& dcnudanis; Qaod?bi fifatribos.pdim-fi^
ftum efl: , conoocaueninc eum in Capioiittm vaide leniM^
tem , & aperco ferinbne reiDantijniennit illi , lc eiat^sbe»
dienris} aflirmantesqaaftcoditf ad l%pam fe claaiatWMf
ni(ipenitito locumexirec C^videmioasfallacttsjaaiieitff
claias, & majoris dedecoris caaeos pehculum , (urrexic,
bacuium dcpofuic, veaiatn pioftracas petiait,io(fcilgen fibii
qood deiiquerat eemehs rogauir Monachi aiicem ^ide
amaricati nonaudieruntvocem eius, fed pra^rcericorum^'
prjcfentium malorum nimierate inftigati , conuicijs certis
cum inledari funt , donec locum exiens Abbaris-villam
adiret. Exeunti autem ^ Cenrulo non fuit qui condoJeret
vel vnus , fed omnes ei maledicebant , gaudences de eius
dejec^ione. ' " • ^ ■• i ^ c .o
Ob/ecro igitur omnes qui horum geftorum fberihff <*ff
gnicores, vtmeminerinc quim clara vel faoiMbi fupenitt
^laiyfiat » tg. (dantqa6d opcarias nobtslbi«r l9iBiia4c vef
hetandade Domno Geraiao referre , qusifflr-«tf qietfifupeoi
riitsdida fuatt fed vtpoftericerriffira^idanrqo^d&fttfll
Richarij amacbres , & eios lod ffdeliter feroatores, apod
Deum mercedem habeant, & interfaofflinesbomefam«
laudem lerineaot. Idcirc6 ftudaimas Donmi Geruini la#
pliifflad memoriam reuocare; vt'(aooddbreseiiiSiOotterint
adha:rentes Kichario glorificari, concempcores aucem^
defercores accemo improperio fubjacere. Pra:terei eidem
Domno Geruino a Fratribus pocuiftet vdque quamnis
xgrb aliqua vcnia imperriri , fi in poenitudine perfiftens fc
malc fecifle cognouiflec. Sed vc quafi inuiclum fe monftra-
rec, nonccftauit nobis & loconoftro inquietudines exci-
tare Vndeillamox furrexit liscontentiofa , qua voluit Ab*
bauam noftramiibi^fuc£eiroxibu&facere quad jurefub-
Digitized by Copgle
fiue S. Richarij , L i b. IV. 6i s
j^dtoi, qaam ipfe xxiv. annis libcram tenuerat, & om-
nium antecelForum fuorum temporibus nobili libertate
perfundam optimc cognouerat. Nouerat Fvlconem
Ambianenfem Epifcopum Abbati Angelranno , & pofl:
cum Geruino muitis feruitijs fuifle obuoxium , & Abbates
Centula; non fubjedosattendifle, fed paironos. Etcerte
prseiktus Fulco in &emen(i Concilio a Beaito Papa Leone
IX. excotnmuiiicaiiisfuijflec « niii ReucKodiifimiisvir Ger«
uinQsAbbasaccurat^&prudencerproillo interoenirefta*
duiilbt. Nouertt Gwdonem Fulconis fucceflbrem pacie
Comite natnm , Comitis germanum Hugonis, Comicis
VTidonis patfuum, Abbati Centulenfi, falicec iibi ipfi,
multo&mulatu extitifle deuotum : ^ tamen vrg^te mali-
tia horumommumfeoflenditoblitum, nobilem juuenem
Anfcherum in Abbatem eledum nouis infidijs appetens,
& qualicer ei refifteret, vel promotionem eius impediret
ftudios^ difquirens. Longum nimis & valdc txdioium efl:
diuerfitates machinationum eius exprimere. Idcircb Jiis
omifiis quomodij finierit paucis dicamus.
Deficiente fumptu, & omnibus Clericis in eiuscontu-
jneliam jjpirantibus compulfus eft relinquerc fedem , 6c
ignorante Clero vel populo fecefficTuronisadMajus Mo-
nafterium , vbi Abbas H elg avdvs honorific^ illum exd»
piens, a4 confbffionemenatijpertEaxits audiensab illo in
ccBtu Ftatrami quania jperuerucate , quantdque cnidelicace
Coenobtum S.Richarq deftmzeric^ moribus &rebus in-
firmaneric. Quas poftquam nimium cjulando reculic,paucis
fitpeniincmeofibuSydCiY.IdusIanuarijde hac viureceific;
yltio non ft ci , maruat fed lux requiei. Amen.
Sunc acquacdam vtilia qua: chartarum indicio peregifle
d^o(citur,fed tam pauca,vt in eorum explanatione tem-
puscercre non placeat. VerCim quia de hoc Abbatc tam
triftia digc/Timus, largiente Chrifti mifericordia de ipfius
fucccflbre jam profpera narrabuotur vc cx eo Cbrifti£c-»
defia^udeac in acuum, Amea
Ego fktcr Arxvlpv.s MonaftcriJ Beati Ri-
charij humilis Mona^bys « hoc dc fiuxAi loci
6i6 ^tSmnki CentHlenfis ,
noilri nobilitate vel vtilicatibus a Domno S
X o VVALO aate plures aniios inchoacum opus
Deo auxiliante perficiens , oblecrb omnes qui
m hoc fuLdco loco inilicaturi liuc^ inuno ner
vircucem Dei U, (apientiam Chriflum obteftoTy
vt hjcc , in quibus congregandis defudauimus,
diligentcr ipfi cuftodianc , &: ca qualicumquc
modo dcperire non permittanr. Completum
cft aucem iftud opus numanitacis Filij Dei anno
t.ti. ML&XXYixi. yxkikOti X. Anno Regis Philippt
xxvtiL WiDonB Ponduorom Comite axu
nisxxxvL
Bxfiieit iv. Liher gejhnm Cemlnefk
teeUfi^e.
font Toto corde meo te CentuU nutrr amani,
MotJL, Traditms m pttero ^mntfiAuiMUit UyiMu
:Fttigr^ mMMi^jpiihm m eemmdkMk
Monaattiam • piffms MSmu fidei^ ttta fse eemmiM ftnrf> .
FfMrthie Dmmiiis ene ii^tim ukenmi,^
fMtm feribem » fee vlrtieu t^ fmmi%
jitqm Dei kmks fi^ifiis mnltipltamL
Jimilit e$ fMkm , qiiis tU u fmiitf^Mm.
• L€ce tuos natos quot Uudilms dmpl^caui: -
Thefamrifque tuos nullis frii^s aquiparaui.
RiCMAELiVM S^nfium Uudando cUrtficmdk
Ceme pijs oculis quum rem tibi ma^ifiumi-
• Q"^ fif nohilior nulU te confociaui.
Confcriptis Patfibus fore maptam nobilitaui,.
Mater agens famuUm , qui te fic mtnficaui^ .
Mxime jam culpis yper quas me couimacuUui,
Meque tuis facia , quos jure ieatificaui.
Fratfibus intetfim , Dominos quut defidtrsui^ i
. . JProijcim mc si hts , quikm MM Mf euptiUmi,'
; kl C H A m VS foueMt mt^fub quo fanthficam^
• ye Chrifio pkeem^ me ettifiier^Simii»
lnlAllTTaOMGIf II
Digitized by Google
«17
iftntmunnnnnunnnt
m
MARTYaOLOGIVM VETVSTISSIMVM .
S HIERONYMI
. P RE S B y T E R I '
NOMINE INSIGNITVM.
JNCIPIFNT PBSTA e^POSTOLORrMi
P R I M A P A R S.
TEjltio Kal. IvLii.Ronutnaialis'ApoftoIo«
rum Petri & Pauli.
11. Kal. DECEMBais. Nacalis Andrec Apodoii
io ciuitate Parras prouincia: Achaix,
K A L. M A 1 1. lo ctuiuce Hieiapoli proiuacuc Asi«
.deporitio Philippi Apoftoli.
XII. K A L. I A N V. N^calis 1h.omx> Apoftoli ^ qui
^fTus eft io India.
VI. Kal. I amv. Ordtnatio Epiicopatiis S; lacobi
Apoftoliffatrfs DomiDi , qui ob ApoftoHrpnBii» ez IiU
dads HieioroIyniaBeft£pi(copiisordiiiatiis.'£c Afli^
Iohamiis'£uaDgeiiftBfc apad Epiieliim cinitateffi » cujus
^ulcluo manna fcatnrit.
Vil. Kal. AvovsTi. NataIi»S;iMob2'Apoftoli^
£ratris lohaQnis Euangelifbe.
IX. K AL. Sept. Natalis S. Bartbolomari Apoflolr,
<]ui decollatoseft inkidiacitefioffepro Ciirifto, jimii iCe-
gis A ftriagis.
Xk Kal. Octob. Natalis S. Mattha^i Apoftoli
Euangeliftx , qui pro CluiftinoxxunepaEuseft inJBthior
pia y ciuitace Thariium..
Tom. 4* Ilii^
<i« Msrtyrologhm
V. K ai. Notemb. N«taiis Apoftolorura Simoqj^
Canaoxi, & ludac Zelotts,qui atemplorum PontiHdbgi
occid runc in Safia ciuitate magoa apud Pafidem» fiz;
vLxciT. • " r
HfCIPIT MARTYROLOGIVM.-^.
VII L Kal. BctbJehcmNaciuitasSal.'
uatoris Domini noltri Iesv Chmsti fecundum car-
nem. Roma: luuini , Paftoris , Bafilci , Vidurianx, Achil-
lei , Euticeti , Siofroniani, Sacurnini,Tiiiiedi, ignatij, Cf-
riaci, Gagi , laaiiarix, Daiiiit. Ectt&coBinecerio Apro-
niaoi, vi4 Lanod • ELonoc Paffio iaads Eugeniae Virgmis^
Syraiias, 6c Anaflafic. Mediotani , Felidcatts. EcinPet.
gamo' S. Sacnniim. Cooiliniioopoli ; S. Analbi^
VII. Kal. Ianvab.ii. In yrbe Hieroiolynucaot^«
mWi Kafargamda , PaiEo S. Scephani Oiaconi , Marcyrii
& Apodoli , qui lapidacus eil ^ ludzis. Romae, depoiicio
S. Oioayfij , Heltas , Doiidiboii. la AociodM.^ Ialiad<>
Martiani , Neandri , lanuariac.
V I. K A L. I ANv. AOTumptio S. lohaonis HuaogeliibB
apud Ephcfum. Ecordinatio Epifcopatus S. lacobi fracris
Domini , qui ab Apoftolis primus cx ludxis Hjerofbly-
mis eft Epifcopus ordinatus , & cempoie pa&Jiaii jnaiv
cyrio coronatus.
V. K A L. I A N V. Bethlehem , Nacalis landorum It^
iantium & LadcQdom , qoi fub Herodepro Chriflo pa/1
a funcAncyrse Galaciz,Euad Prcfbyteri,I>ooiidani Dia.
coni. £c in Atfnct , OiODd , O tei , ^iteis , Gat£,
gati, Ettiebij , PrcMi, lani^rij , Saturi, Otonis, Refli-
fttCK» Sacumioi. Ec inTbrada, G^iani , Domiaje. £c j«
£dcA,TnHdbtiooarporisS.TiiooieApoftolL
IV. Kal. Iant. In Africa,Domicij,Viatiii/Gii]&
ceori , Primiani , Libod Epifcopi , Secuiidi^ Sacai|iial,
HoQorari, Viduriae, Sacuri» Fmicia.&iNnc^ Feiiciay<4p
Bonifaci) EpiCcopi de ordinatione.
I n. K A L. I A M V. Ib Alcxandria , Manroed» Sccuri ,
Donati, Honorati, Polichci, Appiandi. Sereni j^aaii^
Stephani, Papiaoi, Cleti, Cieinfiacis. T&rmt timkutr^
Digitized by GoogI<
S. Himmymi. UMir h ^
%hh, Iakt. CaithagiDe , Bonao , C«Mm;
Smbhhl Boiion}«, Gar, Ser^oi. Romac , Donati , Fauli,
Itoetiz , DominaDdx , HilarioaE. Ecdepofino S. Sihieftri
m&Pfi Jg Con^efibris. Rem, HenBem Exorc^. la
pioiiiDcia Siciiia , ciuitate CacaiKi , Srephani , Potiani , Ac*
taJi , FabiaDi, Comclij , Scxti , Floricii , CottK, Quintiam\.
MincruiDi, Syn^pbohani , Anvnkoni , Foftunati , MO^i SC'
quenris , Amonis , Calendionis , Euetpifb, Exuperanti, Sa-
tUTnim , Agneiis, Paulinx, Donata^, Nominand«c, Rogad.
ScnoDa&ciuicace , Pa£io S. Columbse Virgimsr
M£NSIS lANVAILIVS
HABET DIES TRIGINTA.
't/^ Al. lAN.Ciraimcifio Dominiooftnlisv CHHrm
Jv iecnndtkm carnem. lo Ohenre , StephMil f^co*
meaix . Eofrodoi Epifcopi , Primiani, &:afionHn noacm^
In Retia, Eucntij, Hermetis. BonoDijc, Gai\ RefacKji
In Africa,Vi6loris, Felicis, Narciffi, Argiri, & aFiorum»
quatuor 5 Papatis, Primiani , Satufnioi. Itrm Saturnini,
Vidoria, Honorati, Leufi , Herme«s. Romaevi» Appia^-
Cor^Qx milirum triginca. RaaenD«,depo(lrioiaofti Se-
ucri Confcflbris. Auqit/frdgno ^ dep»fifio B. A^ifinrlfifco^
fi, In eiuitau Ru^en^ defojiti^ Beati JfiU^nti^ Efifiofi
^ Confefforis,
av. NoN. lAM^y. Afi€ilMlke,Sitdbikr£piftf}pfei^
lit» Hnn^ MioiiiiM^ AciK;iiBni»yTiinoffic4k, Hiit^v Ar«
«lBKMyVica]ir,Aciitac, TobiaB^ Erj»u£iliiopia,KMl«$
Claudla^ AutigaeyVitiilis. Hierorotymai,SteplW.
I Il^ ISTaw. I A N V. In HeUe^ooid, cioiiate Parethi^-
Cyfici', Primi jTheugcnis. EtcitwateTomis, Cfaudionis,-
620 ^Martjrologium
cellini paeri, Chriftianifili Epircopi, Eugenti, Rodoms.
In Africa , Lucidci, Marcialis, Statuliani , Conftanti , Pof-
feCroris,Hilarini,Pennica;j Firmi, Candidi , Rogatiani^
Eugeniac, Acutac. Item Candidi. Panfitu ^ S, Gtnouefs.
ytrpnif. Viema , Btati Tlorentij Epifcopi ^ Confefforis.
IJ. NoN. Ianv. In Afnca,Aquilini, Gemini, Eu-
genti , Martiani , Qiiinti,Theodoti, Triphonis. In Orieo-
te , Bononia ciuitate , Hermccis., Agei,<^aif, Petn, Marci,
Sereni , Senni , AnafiafiaB.
NoN. Ian^. lo.Africa^ Fdicis, Sccundi,HoDoii,
Ladani, Ga|ididi,Ianuarij, Codeifori, locundi, Acuri^
Petri, Mard, Sereni, Senni, Anaftafis. Hiero/blyroae, Si^
nieonis. prophetfle,dunobtuliteiDominum rEsvMChii* ~
ftnm MMLZA,.&lQreph: &depo(itio jpfius Prophe^ac.
^i in columna flttit.
VIIL Idvs Iant. Epiphania Domini nodri Iesv
Christi. In Africa, F6ri; locundi , Petri , Marci, Acuti,
Ianaari2,luli, Honori, Antonini. Ircm Fori Apud Sir-
iniium , Anaftafiac. Antiochiae , paffio Sanclorum luiiani
&Bafiliflac. In India , Celfi pueri, luliani , Antonini. Et
Paffio fanto Fauftac. Jn ctuttate Reaona/y nattuita^ ^ .
erdinatioyEpifcopatus , ttanfitu4 fanihMcUni Ef.^pi
Confefforis qui ibidern celebratur,
VII. Idvs Ianv. In Nicomedsa Lueiani Piefliy^
teri , mi in quacuor p^te^ diuifus ef.. In Milicaiia duicatt
Natays S. Polioai , Cnndiifep, In Hm^ea cioicace, FeUi»
ds dcUQnariaB. Lo QsvidBk^Gmm Policc^i^ Pallad^^'
Cri!nd«><Pt Aiio loco , Polkuti , Filoronis» Candidiam,
Eotliid.
VI. I»TS Ianv. IaGr«cia,Ruftici, Phifei^Timp-
diei,Iocundi,Ratitis,Luci, Pctri, Flori, AnaflaHa;. Etalio
loco, Sathei , Mat d. In Gallia , ciuitate Belloacus, paflio
Sanaorum Ludani, Mariani , bi luliani Um^ms^, ^^Uigft^
fiiduno depofitio B, j^zjtmonij Eptfcopi,
V. Idvs Ianv. In Africa,Epii5^ati,Iocundi,Quinri,
Secundi, Saturnini, Vitalis. ItemQuinti, Fclicis, A^taxis,
Fortunacia RuiUd,Silii> Quijeu, ^ aiior^m fepcem^ Mar<
Digitized by GoogI<
S. Hieronymi Ianvar. 621
tialis, Sarari In Smyrna , Reuocan^Fiiini,Silli,PoffB(fii#
lis , lanuarij , Saturnini , Saturi.
IV. I D V s I A N V. In Africa , Reuocati , Firmi , Nir-
thi , Poffcilbris , & aliorum duorum. Romx in coemeterio
CaIefti,Via Appia,depontioMelciadis Epifcopi. In Afri-
ca, Saturi , Vitaliaoi , Feliacatis, Quinci» quorumgefta
habet Artarius.
III. Idvs Ianv. In AIexandria,Petri, Seuerijfandi
Lucil Confefloris, ae Aflblami , Quind. lo Africa , Philo-
fomi, Ingenui, Quinri, laonarij «Satumini , Viocientij. In
Hilpanijs , Augenci , Donati , Aiieuftioi , Saluij , Felicis..
Item Felicis, DooaaPrefbyteri , Flori» Zemini , Pan&lmi,
Eueenri, Vidoris, Stephani» &aboram duodecim. Et de>
poucioHortenfis Epifcopi.
'Pridie Idvs Ianv. In Achaia,Cyriaci,Mofcea-
ti Saturi. In Africa, Zotici , Caftuli, Quinri, Rogati, Mo-
dedi , Ebiciani , Carorici , Cadolini. In i£gypto , Philo«
romijZorici, Caftuli, Pecri, Auentini.
Idvs Ianv. In Africa, Ingenui, Vinceurij ,Sattij,
Feiicitaris , Modefti. In Campania Neapoli , Cyriaci , Ci-
mini, Zocici, Erifi , Clcren , Felicis , lanuarij. Rom.x , Se-
cundas, Rogati. Via Lauicana , Corona: milicum quadra-
ginta. Etalibi,Eos, QupmOjEononis. Pi^auis,dcpoficio
S. Hiiarij Epifcopi & Confeflbris. Ambianis , Jnuemi^
S* JPifit^ Bpifcopi Confefftr&^
• .^ix^ Kau Febr. In Aotiochfa,CleriPiaconide
aooquis multis cormeiitispaffij 5cin maie merfi. In Afirica»
PaoM, Succeffi, Vidurini , Saturi , Meiloris ,Gerontij, l.u«
criri, lanuarij, Floridae , Teocofx. Nola: Campanix^iaiu
dt Felicis. Ecalibi, depoiirio Fuphrafij Epifcopi.
XVIII. Kai., Fbbji. In^gypt»»Chrifconi,Tyr-:
£1 , Leuci , Gaiani , Gcoonis , Menelampi. Ec in Oriente»
Cornelij, Calefti, & cseierorum. Anriocfaix , Leceri Dia-
coni. Ecalibidepofitio AbacucProphera:, Kemis de^ojitio
S. Remiyl Eptfcapi Conf^JlofiS. J?ilUfus dtdtfnti9 Bafi'
Uca fan^H Amantij.
XVn. Kal. Febr. Romje via Salaria in cocme-
ccrio Prifcillae, DepoficiofaiK^i MarccIIi Epifcopi ^ CoiK
1 1 i i iij
622 ' aJift^tyrologium
feflbiis, Vi* Appi^ , in cccmeterio Calefti , paffio fanAac
Marthje , Audeinac Martyrum. ViaComclia in cocmetc-
iiosMiBrainnoaem,fic aliorumtredecim, quorum nomi-
na in libro virc teneatur fcrrpca. In Afnca, Saturnini,Fai}«
Aini , FkuiDiani , & ahorom fex. AuImq , dt^^i» ftnii»
Hcnarari Eptfco^i & Ciftffmt, " ' ^
XVI. KAL.FEB1L. In Afika,MicaE,Viaoris,Mltl
ftnani.Saluij , MifliaDi.Viaiirid,Tbccor«,FoitiiiMta^
Vcnerisr, Sate, SatumiDf , Hoftenikni , Lend , Mifiiinanf,'
VinceiBi^Albc,Moffi9[,Iag«nrif ,,Viaii^ loOiicMCg'
Na6iiisvRnbeBoaB,aiMarteri. IniEgypto ThelMdde^il^
poikio AAtDOn. MooachL iingonis , naffio SandoniRf
Gemunonxn Martyrum SpeuHppi, Hclafippi, Melafippi^
LeoneUaB, Meonis , lunella:. £c depoiitio fandi Marccill
EplTcopi. In GaSut cwiisH MmUM yii^fiU^ fmfh Sul^
frcif Epifcopi Confeffofis,
XV. Kal. Febh. Dedicatio cathedrac ran<5Vi Petrr
Apoftoli, qua primb Rofncc fedir. In Ponto ciiiirate Afia;^
Moyfci, Amonis, Mic^, Aftcri, Fortunati , Zeronis, Zofii*
wi, MenebiTvpi, Dfdali, Valentis. Ft paffio fan^i TyrfiF
cum locijs fuis: Leuci, & Gallinici. In Africa, Seonifi,Suc-
ceffi , Vakntis , Feferiani , Pauli , Majuli , Loci , VidlnriDi^
Honoratf, Sataniini, Fioiidaey Luficiy aliorfHn ^cuo^
dedn». Eipa(Bo$.Pfiftat. ^ - .
XIV. Kal. Febh. In Ainca,Quj,nti,PauIi,<^
lanaarij, Satdfnioi, SucceS^Germaoar «Tertnli , &
aJiorom flMkonim. Tibiritaiii^M<a)iiK,Viduriani,Hoao^
raci, FoTtuntftt, lulij, Lucij , Marcufij, Publij ,Fe]icis,Gal|
Vittli», Cafiiani, Vidoris , Secundi, Primi, Hifpani , Caci J
nari. Icem Lucij^Saturninae, Floridx, CoelefHcaB, Molen»'
dionis. Hierofolymac, Marthx , & Mari« fororum LazarL'
Carthagine,Pigaria?,Piac, & aliorum trigintaodo. Zofimi^
Mcoelampi , Tyberiani , Forcnoaci. Z«^8i> QfdmaUd
Mpifcopatu6 fintii Nicety.
XIII. Kal. Febr, Romx in cocmeterio , Fabiani
Epifcopi , & paflio fandi Sebaftiani Martyris. In coeme-
terio, Marij & Marthie vxons cius , Audrfax , & Abacuc.
Hicomcdiae, Leoaci},Bia> Cyriaci, Vrfi, Cemiei , Fclicis,
Digitized by Googlc
S. HJfTonymiAASv AK. 62^
C«Ii<loni3C,Maraa:»Nicerij. Niueduni,Tyrri ,Quirua,
Gaiiinici. Lugduno Gallia auitate , CUmentts Preibyteri,
XII. KalFebr. Roma:,paffio fandac Agncds Vir-
ginis. Et nacalis Fdicis , Fruduofi , Cclfionis , Fdogicac,
Caccilianx, Augurij, Martialis. IceinFehcis,Viti, Candei»
jFlorx, Leontij , Cyriaci , Fauftad. Nicoinedis , Oeisflafi .
Confcfloris. In Afi:ica,Solittoiu,&Hefiiiccis. In Hi(pft.
uia cittitateTariacone, paiCoSaiiAofBm Fradnoli E|iuco«
pi,Augori ^&Eologi Dtacbni. Saraniini, Qukifl^Maiin^
jSacij , Sacyri,Ga£bani^Ccleniaiii,Zai>iii^,Maainia%
yincencij,Rogad, Vicloris, Repofira:, Primi, Locij , Ma.
lulini,Hokiocati, Marcufij , Secundi , Caftioi , Gagi , Coe-
]eAkiij,Ennis£pircopi, & Publij. Icem Leontij. TrecM
§d^9 S.pMtndi Mdr^» Anumis tUfpfoip Mioii uiMUi
XI. Kal. Febh. In Hifpanijs ciuitate Valentia,
paffio fandi Valerij Epifcopi , Vincentij Diaconi & Mar-
tyris } Martyr^fque ododecim cum focijseoruni : Quinti-
Jiani, Caffiani, Matutini. Publij, Vrbani , Martialis, Faufti,
Pauli ,Succeffi , Petri , Felicis , lanuarij ,Primidui , Eboti,
Optati, C2Ciliani.Frontonis,IuIij, Ianuarij,Luperci,Apo-
dimi, Ononis, Menno^s, Hermciis , IinHirije. Et in A3ffi-
ca , Quiri cum focijs fuk j Gemeili , Satori , lanaarij , Fett.
ds,TKij»Fiori,Oxiaiiis. A<10eineUaB,Ckmentis,$atii^
nini,Municipi..
. X.KAL. In Mauritania dnittteNeocaBfaria,
Faflb iaodiSeneriaoi > & Aquilae vxoris eius ^ Belli , Mu-
iiici,CiiWi»FlQO,Sacurnini,Bifinac, Anaftafi) Martyrif.
Cralio loco, CorneJij Exorciibt. lo Aocyra GaIatix,Oo.
nao, Caftuli, Popica: , Dcmari cum fuis omnibus . Et alio
ioco, paffio Sanaoniui £ugen9,£aiereatiaaa^ 6c Macarij»
pul'jij Martyrum.
' IX Kal. Febsl. InAntiochiapaffioS BabylxEpi-
fcopi cum tribus paruulis. Ecin ciuitate Neocjclaria, Mar-
duni,Mufuni,Eugenij. In Africa,Epiaen , Ruppi. Cac*
thagine, Geliei. Romx, reliciffimi cum focijsfuis.
V 1 1 1. K a L. Feb R. NiComcdia:,Bici.Roinic,Trans-
lacio iancliPauU Apoftoli. Carthagine, Donaci ,Sccundi,
624 ' ^JKartyrolofmm
Papi£. In Afnca,£pideti,PulMiam»Saturi. Et Pr^ejiSH
Martyrk.
VII. Kal. Febr. In Niccft Smyrax , Paflio fan
.Polycarpi EpifcopL lo Campaiua,Pideolii,Arthflm»>
tis, U Armatx, DonaiaB. In Laodicea, ArthemiuFabiam,
■SaUani, SidoaiSy Macatij. Rauefm^ , Anthemaiij » Sattini»
Leodoci},Tlieogenis,& criginia fexManyiuai. Beiiiltb
•Jicm , Dormitio S. Paulac.
, VI. Kal. Febr. In Africa,Donatiui,Datiui,MiC'
furiani, Publij, Vidoris, QuiDtilli, Publiani, Fefti, Felicii^
Vofoni, Procefli, Veneria^T^larina:, Fortuoari, Theocofat,
Egoditis, Secundx, Epicflili, Vincentij, Rogari, Primi, Au-
rcTij , Helarij , Perpetuac , luliana:, & aliorum quadragina
quatuor. NicQmedi*e,Leaci. In Apollonia, Gallinici,Lu-
cij, Honorari, Marufi, Secundi,Cafti,Gaij Coelcftini. SuU
pcij Epijtop ^ ConftfloTls* Et Dedicatio £aJiUca fanih
J^tfhris,
V. K A L F £ B a. Romx, £u3^( Agoecis, luliani^ Tel-
liani, Keocri, Telipcx, Vincentiae,Vidorini, Secundi, Pa-
£:cand, Vi^oris,i£milianiy&jdidnmi trigintftquiDque
artyrum.
IV. KAt«-FfiB&. IaGabaladuitate,(anatPattli. Ix
AtncaPem(ix,Viaoris, Honorari. IiiTurna,Cooftantib
i-lippolyri Epifcopi de anriquis. Tre«eiis,4iepoiiaoBeft>
ti Valerij Epifcopi & Confeftbris.
, II I. K A L. F E B R. In Antiocbia pa/Iio landi Hip-
polyri Marcyris. In Africa, Pelliani, Cleri, Fielippiani^&
aliorum centum viginti quacuor. CaU Monajimo^ Defo-
fitio Badechildis Regma. Corbcia Monafigm ^ Dnluiftit
^jfrlic^c fanf/i lohannis Ettangclifia.
Pridie Kal. Febr. In Alexandria,Tarfici,Zo-
ticij Ammonij, Commini, Cyriaci, Gcmini , Gelafi , Hip.
{jolyri, Vrfini, Tyrfi. Ecpadio Sandorum Marryrum Gal- ,
inici,&aliorum quindecimSacerdotum. la Aiaca^ Vido»
ib, Publi)^ SacurniDi, & Poly carpi , Gaiu
MENSIS
Digitized by Google
S. Hierpnjmi. Febhvar. 625
MENSIS FEBRVARIVS
HABET DIES XXVni.
A u F s » s.. In Grjecia San^oram Polycarpi Epi.
JSk icopi, Poenis , Dionyi^. Itcm Dionyfij : item Pocnis,.
&afioram^qaioclecim Martyrum. lo A^ca, Pubiij,Sacur.
Siint/Mauriniam, Ubofi, Vincencia:, & aliorum viginti-
aaacuor. In Rauenna, Seueri Epifcopi , Vidoris , Luciani,
Apollinaris, Helarij, Amoni, Zotici, Cyriaci. Item Seueri
Confeflbris. Et depofitio Pieti Prefbyceri : EtpaflioSan-
^oru Vindemiaiis,& Eugenij./>i Scotia S. Birgid^ Vtrqinis.
IV. N o N. F £ B R. Pufificatio Beat^ M ari^ , quan^
io fe^r^efentatm ^/4* I B s v s /a Templo, In Africa , natalis
Vidoris, Marioi, Honorati, Vrbani, Hiiari, Perpecuas, lu-
Iianae,BriuatulaB , & aliomm fepcuaginta qoatuor Mait.
Ronnas.fi^roSinlfoaifyVi&fhmiiiiA^nn^^ CBOf^
tnm (epcaagiotaqaatnor, Laureotij» Hippolyti. Bc muih
S. Fortonati, fehdatii, Firmi, CBndidi,CMhil«,Sccaiu
doIae^Oippi^, RogaciamCtGajfy^Gregonj^FelicitaiiSfFlai.
ddi. Icem Vitfioris, Martialis, Comeliani, Salufli j, Maridt.
Vrbici , Pubis , Secundiani , Ingenui , Muftda; , Vidurias,-
Honoriac , ForoA, Pruni. Scem ViAoris , Nataiis , Prkni,
H elarij , Rogotas, Sani rnini. AwreUanis M^fitU S,F»fcuU
Mfifi9pis& depofitio Sichari^ Dco facrat^ , fu^ iBidem ohtjt,
Iir. NoN. Febr. In AfrIca,FeIicis, CelerinjE.Fe-
licicaps. Vappiny) y<iepofitio kporteredi^ Rmedij, Zttgekni
depofitio B. Zupicini Epifcopi.
Pridie Non. Febr. Foro Sfftiphronij , natalis
Gemini, Gelari, Maeni, Donatx, Aquilini, G«miai. Item-
Ponatae,Tiiemo|^ Epifcopi cum filiafua.
NoN. FsviL. IaSiciiMOifiuiaciaiaite,pa(no&ad«>'
Afachat Vimiifey Satttii, Reoocta» Gdaitj ;Mids, Sataiu
fiini. la Omote Pacias «iaitace oidiiiaDo Cpifcopatas
S. Aodies EpifcoDi &: Itfarcpis. Vkmm^dtf9fiu9 Aum^
MPifcopi & Ctnfiuwk*
626 MariyroUffum
VIII. Idvs Fbbr. Ronnde vil Appil^iaeiofdem
ccemecerio , ptffio Sotecis Virg^iis 6e Maityiii Iii Ach^
SmriMiii^Reiiocabe»Vidiiiiae; In C^lma Q»Mdodc
paffio Sattdoniiii Dorotheaej &TlieopIuIi Scholaftid* Si*
lacufiae p^ffioiaiite Lodc Virgiois , Aacoliani, Satumiiii
EbmMMMMfierio depo/itio S. Amandi Epifcopt ^ Cmtft/^^
fii. Atrebdtk depofitio S. Vedafii Epifcofi & Confefflorit,
VII. lovs F£BR. In Britunijs, duicace Augufl^
natalis Auguli Epifcopi, Anatolij, Andrex,Aiiinioius,Sta*
tiani, Nepotiani, Saturnini, Lucij , Saturnx.
VI. Idvs Febr. Iq Armeniaminore,NatalisDio-
nyfij, v^miliani , Sebadiani. Biomac depo£cio iaodiPiiuk
Epilcopi. Et alibi , Lucij.
V.' I D V s F R. Sueuo apud Cyprum , natalis AIc.
xandri , Ammonis , Alexandriac Pauli, Dionyfij. Et ad
f.*uiiia- membras Ammonis,.£miIiani,La{Ic,Poemi, Didy«
ibL Item Ammonis, 9c aliorum trigtncaquacaor. Ec d&i
pofiiaoThoiiue. In ^gypto «luliaoi, Plelo, Ty rfi , Roni,
Geniiaoi,Orfiifi,Miliguci,Oridion , Agacboo^ Recumbi,
Baftami , Armatae, Prothiorion , Coloci , Araci, Theooia:^
Yppullufi , SacurnillZjEpitimi, Serapion, Lia(timoni, Pa-
pue, Pampiri, Diofcori , Erudij , Pocanion , Petecon , De-
comini , Diofcodi , Zodd, Cyciad» Papi^. Ju PgmM
2iatalis Furfei Cenfcfforif,
IV. Idvs. Febr. In Alexandria, paffio Apolioms,
Protheij Orionis, Plaui, & aliorum vigmri. Roma:,Soche-
ris,Zotici, lacindi, Hirenei, Dionyfij. In Campania , na-
calisSiluaniEpifcopi & ConfefToris. Bethlehem , fub He-
rode pafllo Sandorum Andre^, Apori. SanUonaa ciuitate^
depojitio Krbani EPifcojii ^ Qpnjejfotis, Et Bulde^nda Ab-^
batiffx, *
IIL lOTS FEBK«InApamta,Poenis,EolAa!,Ar.
roatar. In Cimpania, Bafiliani , Amanrij, Talid. In Afii-
ica , VidoriSi Fdicis, lanuarij, Vitalb, Zorid, Cyriad, Am -
monisy Pelionid, Bafilij, Germaoi. Romx , Sorocedis*
Pridie Idvs Febr. In Africa, paffio S. Domia-
ni, Vi^uri^. Carthagine, Pofinni , Modcfti, Reuocati. In
AIexandria,Iuliani, Viftorisy FcUds^SecuiidiySeueriani,
u kj ..^cd by Googl
S. Hieronjmi F £ b r. v a r. 627
Carpori , Germi , Quiriaci, Ammonis , Pamphili , Doro-
thesB, Thcophili. Icemluliani. InItaIia,Donati,HeracIij,
Vincencij, Sufannx, Orban^ , Dooacx, fiulali^. £t depo*
Ikio fandi Simplicij Epifcopi.
I D V s F E B R. In Nicomedia , paffio S. luHani. In Ale-
xandria , Tulliani , Ammonis. Ec alibi , nacalis Diccnti,
Simplicij . Lugduno , defojitio B. Stephani Epifcopi,
XVI. Kal. M AKTi I. loTufcia Spoleto ciuicatc^
satalis Vitalb, Cyrion. £t MarcUni» Vicalis. lateiamne
vi£l9aininiA,4b vrbeRoma milliarioimge/iffioauarto,
aacaJis S. Viiicentij ,Ta]id. In Lycia, natalis Sandomm
Marr. Germani, luliani. In Ale^ndria, nacalis Saftdorun^
Bafiani , Tonioni , MoTeos ,Bafion , Dionyfij^ & Ermon ,
Arfafij. Item Dionyfij Epifcopi, Pau|is,.Leuiorij , Offalijy
Plcbij. Icem Dionyfij Epifcopi, Amandei. In Militana.
ciuitate natalis S. Polidi. In Heraclea,natalis SS. Felidsj
lanuarij. In Grascia, Palladij, Candidiani , PoIiardi,File-
ronis. PalTamonas^Ionas^Ammonius. Toppi, Proditi,Pre-
coni, Moyfei, Ledons , lanuarij. In ciuitate Spolifio , Vi-
talis , & milicum nonaginta nouem. In Africa , natalis Va-
lencini. Iiiteramne,milirum quinquaginu quatuor. Vi^
Flaminia, Acheni, Martiani, Thioni , Celerini , Magni. la^
Sidlia\/£gias,IuIiani,Paffio S..Screni Martyhs. £iAIe-
sindria , Satominiy Adaocad, Prseconiy Maximik-
XV. Kac. Ma&t. In Aotiocliiay natalirlbfeppi
S>iacon|>Zcoonis, ApoUonit , Pboebi, Romani , Zofimit
Baca4^ R.aiiRi,Zofij PceA>yteri. Inceramne^iiataiis &nd^.'
Agapae Virginis , Sacvniini , Caibilac , Magni , Lucij , Ro«
ead,Ioannis, & aliorum duodecim Mart. Barcinone in:
Hifoanijs^paflio fandac Loquumfas. In Syria Auenti, Six-
tijFompini, Gemclli , Vidoris , Gencrofi. Item Viclorisj
Gemelliaoi, Coturni>.Cailuliaianuarij,ic deppficio^n^
Siluinij.
XIV. K A L. M A R T. In Britannijs , nacalrs Sanc^o-
r«m Fauftini , louentiac. Ec alibi , Blefi , Donafi , Dio-
nyfijr Hicrapi , Manialis, Nundmarij , Profiani, Pauli^
Gallonis, Honorij, locundi, Memniij, Vinccnrijj Fru-
iSkU9fi>,I^riipi>CidIij,JFabiani^Pauli^ Maximi, Vrbani. Ia>
KKk> ij..
62t Martjrologium
Hifpania , Barcinonc , paflio S, Cucufatis. In Africa , Mi«
ximi. Icem Vincentij, Pauli, Honoratij Mari. Item Ma->
ximi. Item Pauli, Marrialis, Terapi, Marci, Marpi. Nico-
media:, PaflioS. lulianx Virginis,5c Martyris.IcemAdarcs^
Manialis, MarceUi, Donati , Secundi , Marcopi , Lucellap.
Icem Secundi, Maxinuc, Sauli, Scupuns, Muftaci, Prsdea-*
cis,SecuadaC)IuDeUe> & cum eis ceocum quinquaginca,
qoataor. FiffiiiarjjPamphiliy VateDBsDiacooi, Se&uc^
Profidi^TheophilisIaliani^cumiEg^Ttijs iMMnero c[ain«
que milJiom, £calibi» depofitio Teciacuj Epifcopi.
XIIL i^AL. MAa.T. loAfncacioicateConcoidtt^
odflio Sln^oram Dooati, Secundiani,Pamphili. lo Aqni*
leia , Crifantiani , Eucici , Coiscordidesluftae» RxHQoli,Sa-
loni, Siluani, & aliorum odoginca quacuor , qaorukn oomi.
na Deus fcit. £t alibi , lanuarij , f eliciani. Icem laauarij,
Donari, Cafti. Icem Donari , Vicloris, Agapac , Donaria^
nac, Guddinis, Dariui , Fortunionis,Marceltac, Quinci*i
ni, luliac. Item lanuarij, Crefcenti , Cocleftiui , Satami^
Gyptonis , Fclicitatis, Donatiani, Viduriar^Emilix, Baflu-
Ise , !5aturi , Ebafi , Secundi , Felicis , Odauiani , Fauftini ,
Albinoc , Rogatianae , Viduris, Marci, Cecuke, Rutulae,
Siluani , Guouili. - . .•'*
XII. Kal. MAB.T. In Africa,nacaltiSniftorani
Riauh, Syluani, Clafici, Secundini, Frate]ij|'Damafit
Orion. Incenapis,Pauh,MaximtyMarcdli,lllaf«D
tialis Gemini» Romitli» Silim, Cafici»Fruftoli>laniiaf^
. XI. Kal. MA&t. InAfiica,natalia$andoiia»Ftt:
bli, luliani, Marubi. Item luliani, Baredbd^MiKelift
TuIIij, Lampa(i,Majuli, lulij , Sacamini.
X. K A L. M A n T. Apud Cyprum , naralis Potamina^
Mifis,Didymi,Iocundi,Flori. Romac vi^Appi^,in coc-
mecerio Calcfti, depofirio Gai£pi(copi. Ecauoit \iiSaomi
Coronx, &aIiorum decem.
IX. Kal. M A RT. In Africa,nataIi$San<5^orum Vi-
rali, Secundini , Seruuii , Scirici , Felici^ , locundi , Satur-
nini, Fortunati , & aliorum feptemdecim. Ecalibi , Vida-^
rini, Mappalici, Pufkim,Tbcdrx , Crifpini , Petri , Secun-
dolar^ Dioaris, R.uftici9TiC}>TumuIij MaiTcdi, Iufti^$e«a^
' Digitized by GoogI(
S. Hiercnjmi. F E b v a r. 62^
ri. I tem Mafledi^ G lortofi , A tdatost9« icdd . Xllfti^iAnaft«
«ohs, Secundx , Syrici > locuatii.
VIII. K \L. M A R T. NataliS Othedr» S. Petn
Apoftoli, qua fedit apud Antiocbiam. Nicomedia? , nata-
lisTeclx Virginis difcipula? S. Pauli Apoftdli. In Africi^
MttlbSaiidoram Vi^unni^Nucen, Paudoi, Doliaci,For^
tnna? yU afioram vigMiti noaeBi ^jaaaeyiSi Tibiiitini ad
iandum Laureouaro , natalis (aodc Coocordiar ^ Felids#
$yrmi8,bata]is &ndi$enierr,ttalbram fc^vaa^tH dbo.
Icem Nicomedi, Etiteti,Pabcini,:Viffi>riiiflB».FaiiUr, Eme^
nta?, Antoninz, Datiuar, Rogatiajx, Aiitiga?,Vrbanar,
Maximse, Marinar, Macrona?, Peregrinx filia?,SeaindoIjry.
luiibr, Cadular, Florenti,Vidun>, Marcellioi, Cafla?,Do-
natnla?, Libof^ , Flauiani Mart. Item Donata?,Fortanan,
Luciani, Amiar, Regioa? > Cynaci, Valect^, GmrgooijyFei^
licis.
VII. Kal. Mart. In Pannonijs, Seneroti, Anti-
■goni, Rutuli, Libij, Rogatiani. In Afia, Polycarpi Epifco-
pi, cura alijs dnodecim Martyribus, Smyrnae SS. Erotis,
Cafpori, GeroQti. In Africa, Grifgoni^Zenonis , Minan.
ciri, Cariniani,Arionis,Hippolyti, Diodori , Menelanci,
AtbcorjT , Pecri. Lambefii , Luciana? , Fdlicis , £t alniEoni
cri^nMofc lo Afia^ Colconi, S ynoros, Henili, Zonooi^
MraaGppi , Sioerds , Syricf com fod js;
• y% KAL. MMT.NataiisMattliiarA^>o(loli.InCB.
£irea Cappadociar,natalisSandoraiiiErali, Lucij ^Serg^.
Romas Abfolonas in porto , Primitiua?. Nicomedis , Edi-
Palphetri, Luci.ani, Felicis, Vrbani , Marthar, Crefcen»
€ia>, Florentina?, Rogatula?, Donatulx. Item Donatular,
MarCelhW, Rommodi,Feliciana?,Nina?,Cafti. lafieris,
Tulliani, luliani, lulia? , Inniila? , Gahis , Exuppi , Daciani,
Flauiani, lanuarij, Securis, Diddi, Sellaris, Subirana' , Ge-
roeriianjp, Fortunar^r, Peregrina?, Vi(5turici, Maxencij, Ge-
goli, lulia?. Iccm Luciani, Honorari,Flauiani, Felicis , Sa-
curi, Feliciffimi, Vidoris, Marisp, lanuaria:, Rufiniani, For-
tunati , Aurili , Ruculi , Fauftini. Nicomcdi» , nataiis San-
^rom Martyrum Occani Prcftjyteri, Petri,Palatini,
iSutcij. lo ^gypto,tianilisSaQ^orumVidocini,Vi&o-
KKkkiij
630
ts y Niuiata?, Nicophori, Claudiani, Diofcori, Serapioniv
V. Kal. Mart. Iq Africa,natalisSandiorumDo-.
nati, lufti, Ruculi^Herenei, Pifionis , Aurili, Primofi , In-
genua*, & aliorum quadraginta quinque. £c alibi, Ingonar^
Forcunaca^ , PulGnni , Herenei. Item lufti , Crelcenti,
RogacijAniaoiylaniiaria?, Luciofs. Item Forcunaci,Vido-»
liiii. fa pflifiphf j,niiyiftKT ^flft%tnim Ncftons Caft;ar,
Claiidiaiii
. IV. Kal. Makt. Nanlis^diQniiii Aiexandri;
Neftorii, TlwQDiB» Epioa, lafti , DonattQi , Ampluio , In-
genui, Epion, Anci, FortuDati, & alioniiiiviginii ieptcnu.
In Alexandria , Fdids cum focijs fuisL
I II. K A L. M AX.T. IaTJieiIaloDica,DataIisSan£lonim
Alexandri , Andgoni , Abundantij, Titiani, Magari, Seue*
riani , Gaiani , Forcunionis , lanuarij , Luciofa: , Rutuli. In
Africa , Dionyfij & aliorum triginca quatuor. In ciuitate
Smyrna ACiXy nattiis San^orum .Scr»iliani,Daoani> Lcaa-
dri , Meneiampi.
Pmdie Kal. Mart. Natalis Sandorum Cele-;
ris,.PupilIi,Gai, Serapionisjufti, Opoti, Claudiani,Tlieo.
phiJi, Vidurini, Sacurnioi, £uticia?,Aftuc2e^ Muftila», Aie*
lindri y Vidur^ j StcinidilUr , Nicoferi , Diodoti , Bapi^,
Maome^FdiaS) Eanueali,JaoQarij3,C^intiani^Aliniiief
ri, Hemietis, ^ttcei, Dooari »Serailiar , Veocri«, BafiDar..
IcemSerailia;. Item Veneris,Iaoaariae)Sierail«»Siiaia«
01 >MiU9in»t> Ro£u]a;,LcandnV
MENSIS MARTIVS
UABET PI£S XX Xn
Al. Martii, Natalis Sanifiorum Leonis , Do*
nati , Abundancij, Adrufti , Carifij, Nicofon, Dona-
tcll^ , & aliorum nouem Mart. In Africa, Adriani, Vidurij
Sccundillx. ManiIiac,Hermecis,Ghiccei,Felicis, Eunuculi^
lanuarij cumalijs criginta qaatuor. Andegaait amtatt., dt^^
Digitized by Google
J. Himnymi M a r t. eft
V I. N o N. M A R T. lorgi, Herculi, Abrolomi, i£ie-
fid, Lucij, Primitiui, Secundulx, lanuaria:, LuciofiB, J
V. N o N. M A R T. Felicis, Luciola:, lufti , Fortunati,
Martiini, Marti£, Hierotis , Antigoni , Ianuarij,Tutella:,
Gabiani , Quin, lulij , Marini. Item Felicis, Floriani , Do-
nad , Fortuni , Helbiani , Gagi , Paul^ , Gaiofx , Gallofe,
Gall^, Lupicini. In Africaj Gaiolx , Felicis , depofirio re-
liquorum. Ementx, Cellidoni. Item Felicis, Sauiniani,
Galogori. Item Emeriti. Item Felicis. Item Ecxledonu
Icem lulii, Felicis , Madoi, Donat^ , Nicefori , Cariffimi^
dftiidiaoi , Papia: , LudaJx , SabiniaDx , lunol^ , Atoij,
PJioctj , Georgij , Ifici , SifioDij , Oafti , Balilirofi , Arrilai,
Aoioni) , Cyrici « Eimd , Qorgomj , Alclipij , Frunimij ,
Zofimi.
. I V. N o N. M A R T. Natalis Martyrum nongentorum,
Roroas depoHdo lulij Epifcopi, Koti^flc aliorum triginca*
nouem ; Archelai,Gai,Palatiniinmaremern, A(lerij,Vfai*
nij , Sifinnij , Pauli , Philippi , Herifeli , Bafilij , Tepiceri ,
Gregorij , Eutici , Vidun , Vi<fl:urini , Marij , Honorari ,
Afclepidiani , Sifinnij , Felicis , Lucij , Gaioi^ , Fortunari.
Item Lucij, Peluiani , Ruftici, Floriani , Donati , Helaria-
ni. Item Fortunaa. Item Gaij , Pylid , Antonij, Fronimi,
Afi:lipiadis, Fortunionis, Cafti, Fortij , & aliorum nouem-
decim. Nicomediae > paiEo Sandorum Adriani cum alijs
criginca tribas.
1 11. N o N. M A n T. In Afiica , Adriani , Enoli , Eti.
SA^i luliani^ Odaui, Aoriodiiac, paflio iand^ Focx , Ku-
ftia,Herebi, Maris^Pataoni, 8calionim nouem Marc*
Anciochi, Vidoris, Adriani , Pamphili , Palari, Marri. In
Antiocbia, Satumini , luiti Lucofx, Sirix, Saturnini, Mar-
cinijPecfi,Caria<boni5. Item , Saturnini^Marcijy&ailio*
rum dttodecim Martyrum , & Barbalabix
Pridte Non. Mart. Nicomediac, Vidioris , Vi-
<n:orini : 6c Neocepoli, Papiq , Alexandri , Diodori , Clau-
diani, Carifij. Item Claudiani, Mercurij , Perpetua: , Fcli-
citatis , locundi , Saturi. Nicomedia: , Saturni , Calfij , Vi-
Aoris cum alij j. duobus Martyribus , Papis , Nicophori. In
ItailiA) Filagoni^ig, Yii^onnij Hianuli^ Siluani, Permia:.
6t2 %MArtyrologtum
Item Saturi, Sataritfni , Rcuocari, Platifagoni. Italiae, Ve»
cronij, Diodoh, Nigori, & Carifti, Donari, Vibiani,
NoN. M AiLT. Africa, Sariri, Reuocari, locundi, Vi-^
d^urini, Saturnini , Seruani , R ogari , Croci. In Anriochia^
Leuci , Satiri. Taxis , Ncftoris , Equini , Sarurnini , Rcuo*
caci,Secunclili Jtalici, locundi. In Mauritania ciuicate Tur-
bitaDonnn , Pailio SiwAiniBi Papetuag , gcWictoris. Ut
Tluacii, DaBcke, Lemumail», Scoiiidi, Neftojis,Anaxi»
QuiotL iicni Sccuacii ,Seni , Ocoativlcem Dandst.. l»
imca, Saoii» Silaaai, Rogad Maiiili.
VIIL Idvs Mart. InNicoinedia,Qmi]i Bjp^
fcopi, CapindiDi. InA&ica, Rogatiani,Felici5. ItemRc^
gaci, Beromo?, Hrema?, I^idaai^Vfiiiiii^Cynlli^Epi/cafi^
Siiuani , & Mani li , Datiani.
VII. IdvsMaht. In Armcnia, Scbaftiani, & qua-
draeintamilitum, Itiliani, Y ci , Cyrilli. In Africa, Felici*,
P hiiippi , Cedc , Ccds , Ceuiei , Mariani , Rogati> Coiw
cefli^Iuucncula;.
VI. I D V s M A R T. In Nicca Gurgonij, PaIarini,FiN
mi. In Anriochia Agapa: Virginis & Martyris, Mariani.
Smyrnx, Phionis, In Periidanumero martyrum quadia*
ginca fepceni. In NicomediaPalactni, Ruftici , Pionis. lo
AloMiMi, Biidij, Zlofimi, Alexandii, «sGaipe.
V. ri»V4 MihKT. in GanlMigiBe, Hteaciij , Zodmi,
Alaandri , Philomi Epifcopi » Candidi, Vaierij , Qiurilli,
taroiiij, GaKManiini,.Yfict, Pipexioois,&alionim<]uin-
dectm,Rogaa & Cendci. In Nficomedii,EunnailijEndii»
Gurgoini, Firmi,PauIi,Fortanari.
I V. loFS M A HT. In Nicomedia,EgdoniPfeibyterii
& aliorum leptcm fufibcatorum. In Alesandria,Zoni Epi«
icopi, Alexandri Diaconi, Duni,& Nconas Diaconi, luli.
In Aftica, loannis , & aliorumaoadraginta quatuor. Etin
Albua, Saluiani , Andi , Minandi. Romae , dcpoficio fandi
Innoocncij , Rafi Epifcopi , luliani. In Nicomedia , Mig-
doni , Euricij. Itcm Migdoni , Maximi , Domnjc Vireinis,
Rugini , Marij , Petri Smaragdi. £t Vingelofini , Hilarij,
Maris, Ner..,. Eugini , Dorothei , Gui|noni, Matuli.
fa Aiettniii^ » Ohon Diaconi , Gai. In AlSi , Carpi , Pe-
tronij
Digitized by Google
S. Hieronymi Ma rt. 6^3
tronij Epifcopi, Firmi, Pauli , Agatoni , Macedoni , Patri-
cia:, Modefti Prefbyten, Domiciani Prefbyteri , Zofimi
Prelbyteri, Euftafi) Prefbyteri, Bafiliflic vxoris eius , Feli.
cionis, luuiniani, Helarij, Conceffi. .Smyrnx,Pionis,Me-
trodi. Roma^ depofitto [anUiGuy>rij Paptc beattc memoriiC.
III. Idvs Mart. In Nicomedia, Macedonij Prefby-
teri, Matriciac vxorisillius, & Modcfta: fili;e. Cionis Prc-
fbyteri, Saturnini , lanuarij , Saluij , Petronij , Modeftini,
Zofimi,EuftafijPrefbyteri, & Bafilift^ vxoriseius, Eppe-
podi Diaconi cum alijs duobus. Geratilacus , Carpifti,
Galarx, Domifiani, Hyromei , Lucetellse, Zeddonis Pre-
ftjyten, & Patricix vxoriseius,Patyfrigix. Item BafilifTa:,
Claonis, Mineruini. In Nicea ciuitate,Theufcte , &Ho-
risfilij eius,Theodori,Nympodora:,Marci, Araba:: Hi
omnes igne concremari. lulij Epifcopi, Alexandri , Pionis,
Mariac cum aIi|S duobus , Dionis , Trabise , Quartic , Mifc-
ihei,Nymphadoba:, Ariabie,Pocnis, Parta:, Vidluria?, Vi-
durini. In Thefialonica ciuitate , Alexandri, Dionyfij. In
Nicomedia, Eufrafix, Domitiani, Macedoni, Patricia:,
Lucij, Duonii. Item Domitiani, Scallerux, Pa(5la:,Pioni,
Fronimi, Callidi. Item Dioni , Seuerini, PetrQni pueri,
Saluiani, luliani, Felicis, Hilarij, Concefli ,MartiaIis.
Pridie Idvs Mart. Eufrofij , Frunimi , Fortu-
nionis. In Nicomedia,FcIiciflinni , Datiua:,Fronrini, lo-
cundi. In Africa, Dionx, Alexandri , Petn , Mammcri,
& Naboris Martyrum , Frontonis , Mariac. In Theflalloni-
ca, Eufrafij, Alexandri, Frunimi , Bafilij. In Anriochia
Nicomedix , Pionis.
Idvs MARTiAs,In Cappadocia S.Longini Mar^
tyris. In CappadociaLucij Epifcopi & Martyris , Fauftx,
Siluij, Ingenuae, lanuarij. Carthagine, Pauli, Solutoris, &
fan(fli lacobi ApoftoH fratris Domini, Alexandri ,Theo-
filijTheodoIi, Petronij,ManiIi. Herofalyma, lacobi Apo-
ftoli, Lucx Euangelifta:. Obijt Katoldus Abbas borite me»
jnori/tt
XVII. Kal. Aprilis. In Aquileia, HyIarij,Ta-
fiani ,Datiani,Iuliani Martyris. In Nicomedia, Caftori;,
Dionyfij ^ Nonni , Sereni , Quiriaci, Milifx, Eugenix, lu-
Tom. 4. L L il '
634 9^artyrologi(im
liani. Afclippiocli , Pionis. In Gr£cia,Cyriac«yPampio^
Caflionis. Natalt fanHaGertrudls.
XVI. Kal. Apkil. In Nicomedia, Donyfi , Tanua-
rij, Nonnse, Cyriaca^^^Vidorina:, Marix, Baiil . . . In Aqui-
leia,Largi,Hilarij,Titiani5Cacon,Datiui, locundi. Romar,
Alexandri Epifcopi , Tcodoli Diaconi. Defofitio PatTicij
Epifcopi ^ Confelforts,
XV. Kal. Aprh.. In Alexandru, Collegij Dia-
coni , CoUoti Diaeoiii , Pampori, Minepti, Rogaciani,
Quarti, Sacuri, Quintaii, Marioi , lemlbli , Mani , Rogati,
Samphoroni , Aonlt, Capelledi, Dionyii , foooarij, Vido-
ris , Vogonupd ,Samphori com alijs nouem Marcyribus,
Maris cam tocijs fuis. In Nicomecmi» Aprilis , Seruuli. In
Campania, Quinci, Rog^ri, Ingenuae, Quarrills, Rogarar,
JLuciani , AunTi, Sacurnini , ViSoris , & Mauri. In Mauri.
tania , Currenti, Timochei, & Salda;,Feliciani, locundi.
XIV. Kal. April. In Csefarea Cappadocix, Theo-
doli Prefbyccri. In Africa, Lucelli, Baffi , Fifciani, Pome-
ni, loferi, ApoIIoni, Ammoni , Saturnmi , Bafiliac , &aIio-
rum nouem , Theodori Epifcopi , Gagi , Gadulini , & de-
pofitio fandli Leonti Epifcopi , Sorenti , Qui,nci , Quincili,
Quartillas, Marcicumalijsnouem, Florenti, & Vonode.
X I IL K A L. A p R I L. In Anciochia , (andi lofephi,
Luca:. In Syria, Pauli, Cyrilli, Eugenij, Serapionis, Tigri-
ni^ Claudij, Exuperi, Vidurini , Vidurici, Domni. '
X 1 1. K A L. A p n 1 1. In Alexandria, Sexapioois Mo«
nachi» lofephi, Voiotiani,PhiloGaIi,CoQioi, Honis, Hon*
ni ) Lucij , Ammonij » Philocaipi , Amacoris. Et defofiti^
JJggti SemM&i AkhiOk.
XF. Kal.Apelil. In Narbona ciuitate, natale fiindi
Pauli Confenbris. In Africa, SaturniDi, &alionim oouem.
In Saballia, Deeroni, Orionis, Ammonij.
X. K A L. A p R. I L. In Africa. nacale S. Fidelis. In An-
tiochia,TheodoriPrefbyceri. InProuincia CarmiIIa:,Pau-
li, Cae(aria:, luiiani , luli. In ciuicace Cxfaria, Agacij, Ale^
xandri. lcemFideliSsTyomili^Dionyiij. IcemDiony^,
Kudici.
IX» Kal. Apr.il. In Syria^ Seleuci. ^n A^ca,
Digitized by Google
S, Hieronymi. Mart. 655
Aeapiti , Molai, RomulijPhyfon , Alexandri, Diophy. In
Arrica, i<o(;ati,CjtuliE, Vci > Vidurini^Saturoini. Icem
Saturnini SaJitoris, Aprilis, lofeph.
VIII Kal. Apkil. Hierufolima, Dominus nofter
Iesvs Christvs Ciuafixus eft. Ec Annunciatio Sandac
MARiiE per Angelum. EcpaflioS lacobi Apoftoli , qui
& frater Domini , ficut in Adibus Apoftolorum contme-
tur. In NicomcdiajOtialc^Dulae.ViaurinijAIexandri,
Eiifiafi,CaftukB,Nico(ban, LuccUae, & quadringento-
lum Martynim « (andac TlicodolaK, ic dcpofido luaim
Bofgundionis.
VII. Kal. Apjhi 1« Romc , in dmiterio eiufclem
via Lauicana , Natale land^ac Caftube, Syrmije. In Syrmia ,
Munari Prcfbyteri , Maxima: vxoris cius , locundi. In Sa-
baftia ciuitatCjPetri Epifcopi, Pauhni. In Tracia, Sarma*
tintje. In Heraclea, Martiani Epifcopi. InCeler... Na-
talc (andi Caffiani Epifcopi. In Antiochia , Timothei,
Diogenis , Madiaria:, Maxima:, Theodori Epifcopi , Hirini
Diaconi,Syrapionis, Ammoni Lea:oris,Tuliahi. In Africa,
Pidoris, Saturnini, Soiutoris, & ahorum quatuordccim,
VI. Kal. April. Hierufolima , Refurre(5lio Do-
mini noftri IesvChristi. In Africa, Romuli, Acuti,
Marobi, Pinnari , SuccelG, Miiia? , Macudna?, Donari, Sa-
turaini.
V. Kal. A»iiiL. InCaefaria,Rogari,A!exandri,Do.
rothei, Andaasr, Modefti. InTarlbCiiicije,Caftorij,Me.
nelampi. C^miSmmo , depofiti» GtauUifnmMi Reps,
IV. KAL.ApiifL. InNicomedia,Paftor]s,Vjao.
rioi, Saturnini , lulianar, & aliofum quatiior Martyrum. In
Anriochia,TheodoriPfcft3yteri,Poentalis,Iullani,Acitaci,
III. Kal. Apki L.^In Theftalonica ciuitace>Donu
nini. Phihppopoli, Acaci, Paiacioi{& alibi Vidoris : Mar-
cellini , Satulli , Crufis , Agathoniaf , A quila? Virginis , Sa-
turnini, Eulaliac Virginis. Philippopoli, Dariui, Paftoris*
In A&ica Aocfi» Fcucis, Protid^, Corneli^, Valeri^ . .
L L i I ij
6i6 ^Martjrologium
MENSIS APRILIS
H ABET DIES XXX.
ZJTANJA JNDJCSNDA.
KAl. Ap&il. tn Afineiiia^iiatale SaQdonmiFor.
tuni, Qmnciani, Vidoris^Secondi. la Heiaclea d«
uitate , item V idoris » Chionur , Agap» , Haneoei , GaftL
laTheiLilonica .natale Sandoruin Ingenuar , Satttmini,
Parrini^ Diony fij, Pan teri , Alexandri. In iEg v pto , paffio
SandoramVidoris,Stephani . . . jgsmmMMfitrwt^
f»fiti9 BmH yvaUrici Confefforis,
IV. NoN. Apb.. In Africa San<a:orum Amphiani ,
Vicloris, 8c aliorum quatuor Martyrum. Ec alibi, Mar-
celli, Saculli, Marccllini, Saturnini, Quiriaci, Rcginx,
Proculi.&aliorum quatuordecim. InTheflalonica Mace-
donix,Theodoli,Agatophi,Marci5, Publij, Valeri cum
alijs tribus ,Vrbani , luliani , ProcuIi^Gagi, Agapiti, Dio-
nyfij , & aliorum , Gordonioni , Magni, luBj, Donaci.
Zugduno Gallhe , depofitio S, Ntceti: & Luxeuto Monafte»
rio , defoftio Euftafij Abhatis,
III. NoN. Apr. InSiciIia,NatalisSandonimTho.
mx, Euagri, Benignae, Chrifti, Arifti, Siaoidix, Rafi»
Patricij , Zofimi. Apod Taaiomiainm in Siciba , oatalis
fimOi Pfaocari. laMoefia, Agathacmeriti de anriquts. In
Oefiuia Paleftiwet natalis TheodonacVirginis. In Nico.
fnedia,I>onari» & pafllo Amphiani Martyris. In ciuitate
Enmis , Euagri , Benigni.
II . N o N. A p K. In Theilalonica , natalis Sandorum
Agathonis , Diaconi^ThcodoIi. Et alibi , Pauli , Matutini.
Mediolano , Vrbani , Saturnini , Qmnf iliani, Publij , Inge -
nui , Vidioris , Succeffi, luliani , & aliorum duorum , Pala-
tirii , lulij. AfeMdHo^ Defofitto £eati Amhrofi) Eftfcoft
Confejloris,
NoNis Apa. In Nicomedia, natalis fan£ki Claudiani.
In jEgypto,natalis iandorum Martiana:, Nicanoris^Apol-
Digitized by Google
S. Hieronymi Aprilis. 6,7
lonij. In Alexandria^nacalis farxaiorum Didimi Prefbyteri.
Etalibi, Quinti, Panchrati , Succefli. In Sicilia , natalis
fandi Honofij magni. InThefTaJonica , naralis fand;arum
Virginum Chionia:, Heren2,& Agapa:. In Ca:faria,Lici2e,
& natalis fandi Anphiani. lo CiJicia , natalis Sandorum
Taraci , Andronici , Probi. £t alibi Arulfi Epifcopi U
0>Dfe(roris*
VIIT. Idvs Afh. IoNicoiiiedia^Firmi,HflaeiEpi.
feopi, HimDariySolatoris, Quiriad, Moy(ij, Ronumi, Do*
nari, Syxri , Vtdoris » GagiTSariri. Ejcio Syrmia , Rufina:»
Modeiarx, Romanx , Secundi cnm alijs fepcem. Fioren.
cini , Geminiani , Sacuri. In Africa nacalis fan(5lorum Epi*
pbanij Epiicopi , Oonaci , Sixti , Rufini , Modeflx , & alio*
rnm vndedm. In Macedonia,Timotbei; Diogenis. In Ale*
xandria , natalis (andi Clufi Prcfbyccri. Pentapoli , Timo-
thei , Macaria:, Martisc , Maxima:. Libia: fuperioris , nata-
lis Superix , Theodori Epircopi,Herenei Diaconi, Sera-
pionis , Ammoni , Lcdoris , Summiftar , Apricij , Vid^oris.
Ecalibi , natalis fandx Marinsc , & Tcguliani , Vrbani.
VIL Idvs Ap/l. In Anriochia Siriac , natalis fando.
rum Timothei , Diogenis, Macharias, Maximx Etalibi,
Leufi Preft>yteri. Libia fuperiore, Copricar, Vi<5loris, Do-
naci. In Alexandria naulis ian^li Pelufij Prefbyceri.
VI. I D V s A » Iq Afrtca , natalis (anAontm Timori,
Moechari, Conezi, Maximi. Bfc alibi , Coooefii , Salocoris»
Pinnari, Ammoni^Succeffi, Doaatap.
V. I D FS Ap n I L. lo Syrmia , natalis quatuor Virgi-
Dom , quarum nomina Deos fcit. Ec alibi , Demetri Dia*
cooi» Hilari), Conceffi , Mari. Syrouum , Fortonari , Do*
oari & ahorum (inc. £c nacalis iepcem Virginum canooi-
carum. In Raueooa, dedicario oratorij fandi Polidi.
1 V. Idvs A p ri l. In Alexandria , Apollonis Prcfby-
teri, Gaiani, Hilarij, Donari, Concefli,Sacurnini ,Satur!.
In Tracia, natalis Gaiani. In Africa martyrum feptem-
decim,quorum nomina Deus fcit. Ecalibi Pinnari ,Suc-
cefii.MarceUi. In Anciochia^nacalis fandiTiieodoriPre-
ibyceri.
III. Idvs; A p r I l. Iq Mauritania , natalis Saloni^ Ma-
L L 1 1 iij
Digitized by Google
638 ^^artjrologtum
ximi , Helarij , Concefli cum csteris Sante , & Domnini
Epifcopi. In Salona Dalmatia?, Domioni Epifcopi, & mi-
litum nouem, & Dalmatsr. In Africa , Forcunati « Donaci»
ficaliorum ducentorum quadraginta In N.comedia,nata-
lis Sandorum Euftoi Prcfbyteri , Ncftoris , Filoni , Cxre-
monia:. Lugduno Gailia:, depofitio Siagrij,& Patricij.
PridieIdvs April. In Afia Pergamo, natalis
San£lorum Carpi Epifcopi , Pauli, Kaach , Agathonis.
Romacincimiterio Calepodij , Lupicini. Via Aurelia, ter-
tio miIiario,depofitio lulij Hpikopi. Et alibi, Agapiti,
Ba/fi, luliani, Fclicis, Pauli, Mauri, Hercula: , Verecundx,
& aliorum numero quadraginta duo Qiiarti , Saturnini,
Secundi , Decimi, Darij. Item Sccundi. Irem Saturnini,
Quinti, Dcxtri, Vidons, Donati, Varici , Burri , Venufti,
Titiani. Item Vidoris, Syrilla?, Luci, lulti, Orbanas Itcm
Orbanx, Marti, lanuarij , Cittini , Paterni , Pacini , Putii,
JVlurici, Optati. Item Vidlori, Migonc, Dcmetri , Marci,
Flauiani, Vitalis, Dinaliie . Clemenria: , Vidurije , Felicia:,
Maximac , Muftx. Item Marci , Honorari , Laurcnri , Ar-
buri, CrirpinijTertijjQuintuIa:, Rcft^turi, Reuocari, Pa-
terni, Buttafi, Varici , Pauli , O ptati , Speni , Valcnti , Do-
nari, Manili, Petri, Fehcis, Proculi. Item Donari, Gemcl-
lac, Euanti, Lazari, Venufti, Fluuini, Rufini, Crifpini^Na-
buri, Vidorini, Donatula: , Viduris , Agutinx , & Tertia:,
Mameri. In Capua,nataIis6andorumCypriani,Mufi:uIar,
Donar^ , Nouclli, lanuari , Siluani, Plutiani, Saturi , luhj.
Et alibi , Primi , Cari , Cvrilh , Machari , Stilari , Venufti.
Item Venufti, luli^, Felicis, Verecund^ , cum alijs nouem.
Eocapi,TertuIa:, Antoniq, Muftula:, Migini. Itcm Do-
natx. Et alibi, Euphimiac, Machari, Primi , 6c aliorum no-
uem. In V(tpiny> ciuitate depvfitio B. Cor,(iantirti Epifcopi,
Idvs April. In Calcedona , Natalis fandla: Euphe-
mia:, & Euapia:,Secutoris. Etalibi, lanuarij, Pauli, Paflac,
CarolijCarita:, Arobi,Azatonica:,Decimi. Pergamo Afi^
Polycarpi Fpifcopi, & PauliDiaconi.
X V 1 1 1. K A L. M A II. Romq , via Appia in cimite-
rio Prxtcxtaii, natahs Sandorum Tiburtij, Valeriani , Ma-
ximi, Qu^riacij Optaii, Pati, Saturnini, Martiq , Frontinar,
Digitized by Godgle
S, HicronymL A p ril i s. 639
Cornilia:, CoDditoris,Tituli. Interamne,ProcuIi ,Va!cn.
tini, Pruufduci,Laurini jDomninae Virginiscum fuisVir-
gmibus fimul coronatx, & /an^i Valeriani. Et alibi Opta-
ti, Saturnini, Archilai, Simphronij, Frontini, Maximi, De-
cimx ^ Marti«e » Corniliae. la Aiexandria , Froatoms Mo-
nachi.
XVIL Kal. Maii. Piceno,in aureomonte,Ma-
ronis , Mefforis , Proclinx , Mofitis , locundi. In Meropo-
tamia^ Arcelai, Cypriani, Comari, Vironicx, Acutx.Dio-
eenis Diacoiiicuiiiduobusfiatribus. In AntiochiaSyria:,
Proi(luci,Veronicx,& DionioaBfiliaBeius. 0^nix,Po«
cunije, Prudenri » Foci , Syri. InTaudia Gallitiae, Qnoa-
niali, Aroelai, Pocanii « DonateUac. In Hifpanifs Cxfarix.
Paifioiandoruni Luberd, Apomidicum duobusfiatribus.
Martiani, Item Mardani, Felicis, Faufli, Fortunati,Siluant,
Luciani, Gomali^ Parcilai, Eonedis, Mic£ , Gallieni , Fao«
Aini, Luciani Epifcopi Confefibris, vbi fiint con-
ditxreliquixfandiloannisEuangelifbe. Et dedicatioaUa-
fis /anfit luliam Martym^ qui jDnuate paffu4 gfi,
XVI. Kal. Maii. In Achaia, Corintho ciuitate,
natalis Sanclonim Calefti, Carifii, Leonidis, Lota:, Tertix,
Chriflian^, Galia:, Theodori, CarilTi , omnium in mare
merf. Caritonis , Coeleft^ cum alijs, Vnicf , Gallinix, Mo-
nicia?, Nigijc. Et alibi, Martiani , Eniani , Felicis , Hermo-
genis , Vincentij , Tertij , Calefti. In Mauritania , natalis
Baiilix. la Ponto, Infclacelli, Marrialis^Felicis^Fortonati»
Siloani, Luciani, Goamali, Parcilai^ Leboedis, Mica^»
Galiieni , Marttani, Faoftini» 6c Lociani , locuodi.
XV. Kal. Maii. Id Aoiiocbia, nacalis fimdi Pe-
cri Diaconi , Hermog^ niioiftri Petri , Formoatt»
Martiaoi. IaAfi:ica,Barod>Qiiinti3MappaIici,Vidurici,
Dooati, lanoarij , Macori , Galli , Theodori , luliani Pfe«
ft)yteri,&: Meceoni, Migini, Diomedis,Filippiani.
XIV. K A L. M A 1 1. In Salooa ciuitate , natalisSan*
dorum Septimi Diaconi, Vidurici. £t ahbi, Hermogenis,
Dionyfij. In Africa Vidoris , Pamphih, Donati, lanuarij,
JMicionis , Domni , Turemini , Syrici , Prifciani , locundi.
R.om«> Sandloium Eleutiieri, ^fixakdx^ matris eius , Par*
640 Martjrologium
theoij, Coloceri, Febi , Proculi, ApolIoniSj Fortunati,
Crifpini, Expediri, MappalicijVi^^urinijScGagi. Auujfio'
doio in GjUia dedicatio altaris feniorii EccLejia.
XIII. K A L. Maii- InMilitanaciuitace Armeniic,
Hermogenis, Gai", Rufi, Expediti, Ariftonici, Galata: vna
diecoronatorum. Militina? Armenix, Rufi,Hilari, Arifto-
nici, Fortunati, Donati,Gagi,Majulini. In Africa Serecia-
ni, Donati, Heladij. Item Sereciani, &Hermogenis cum
alijs duobus. Gaucoliberi, natalis S. Vincennj.
X 1 1. K A L. M A II. In Africa , natalis Sandorum Scr-
uiani, Araiaci , Siluaniani, Fortunati, loannis , Oratij, Do-
naii, Marciac, Gcma:, Comelia», Geminx, Corniliar, For-
tunati.Viricentix. Roma: depolitio fimcfii Vicloris Epifco-
pi 5 Felicis , Alexandri , Papia:. Euerduno , depofitio
(an(5li MarccIIini Epifcopi,& Confeflbris, SiluianijTiara-
ci , Donati, Quinti. Autifiodero ciuitate,depofitio fandi
Martini Prefbyceri & ConfefiToris.
XI. Kal. Maii. In Alexandria natalis Sandorum
Fortunati, Aratoris Prefbyteri ,Felicis filij, Vitalis in car-
cere cjuiefcencis. Roma?, in cimiterio Calefti via AppiA,
natalis Sandorum Valeriani , Maximi , Tirburtij , Donari.
Ec inTcrracina Campaniy, nacalis fan£ti Amphelici, lo-
cundi, Ec alibi Vicloris , Papije , Felicis , & alibi depofitio
Aprunculi Epifcopi
X. Kal. Mam. In Africa, SiIuiani,Ciuitate Hiera.
poli,nataIis fandi Philippi Apoftoli. Roma? in cimiterio
Cilefti, via Appia, depofitio Gai Papip, Primoli,Tierdia-
ni, LugdunoGalliiE, pafiiofandiEppolidi. Etalibi,Leo-
nidis, Aratoris , Quiriaci , Bafi i^. In Senonis ciuitate , de-
fofitio Leonts Epi/copi,
IX. K a L. M A 1 1. In Africa,natalis Sandorum C:uu-
lini, Saturnini, Ghori, Felicis, Theone, Theodori, Vido-
rini, Venufti, Viduri, Nabori, Soluti , Pleni , Siluij , Feli-
cis, Vitalis, Theodori, Fauftini, Valerij, Vrfi. Rom:p, Na-
boris. Icem Silui;. Icem Vicalis. Icem Fclicis, Nonna?. In
Alexandria, Corona?. Valencia ciuicace inGallia, nata-
iis Felicis Preftjyteri, Forcunaci Diaconi, AchilJei Dia-
coni, & commemorario Georgij Marcyris.
VIIT.
S. Hieronjmi A p r i l i s. 4541
VIII. K AL. M A 1 1. In Alexandria,nacaIisSan^oram
Coronae Virginis, Vidoris^Zocicia:, Forcuni, Donaci,Felt-
ci$,5aturnioi,Secundi,Siluiani. Itcm Siluiani,Rufina:,Lit>c-
ralis, Meturi, Toniti, Firiani, Barachi , Nabori, Fufci , Na-
centi, Suani, Fortuni Irem Donati, Floriani, Theoni
PiLibyreri. In Afnca , natalis Sancf^orum Fauftini , Viclu-
lini , baluni , Theona; , ValerijE , Fortuni , Publi , Foriani,
Mc r.merijFaufti Martiac , Saubaci3e,Thcudeftia' , Valc-
riani,Vrbani,Herus,Luci.Vickuris. Et in hoc die,Sydrach,
Milach, Abdcnago , irerato nomine, qui & Ananias , Aza-
rias, 6c Mifabel , in Babylonia ab igneardeDci liberaci fuoc :
beiiediAiis Deus. la iJiigdiiiio GaUix, Paffio randoruni
Alexandri cam alijs Dumero triginca qoataor : Ec dedicado
cry ptae , vbi corpora eorum requiefcunt.
• VII. K AL. M A II. In Syracuia duitate Sidfiae ,0«.
talis Sandorum Euodij, Hermogenis: & paflio S.Geor*
gijyCaleib:. In Africa, Nubilis, Marca;, Hermenphi,For«
iupad»Iocuodi. Idiytmi9^d^0fiti»Mea$iJ^i^ifim £fifi§fiw
J,atama major,
V 1 K A L. M A 1 1. In Axiopoli, Aurelij. In Antiochia,
Leonidis, Vcndci, Mnrij. In Africa, lulij , Viduri , Syrici,
Honorati, Fclicis, Pauli, Maximi, ViLloris, Simplici , Pol-
lionis, Vici , Calcndini , Apolloni , Martiana: , Fclicifllma;,
&Hcrnix,Marriani , Li^iflimi ,Fimi2E, rclicis,Germani,
Fclicia: , Euafix , Gemelimx cum focijs eorum , Siluani.
Ctntulo Mona(hrio in Galltj^ depojitio fantti Rich.mj,
V. Kal. M a 1 1. ^^iuicace Tarfo Ciliciac, oatalis
findi Caftori, Cermani. In Nicomedia , Aochimi Epifco-
pi, Scepbani Epifcopi, Aotooij Prefbyteri.. In Lydia,
nefi> SodaliS) Zotici « MarinisZetont « Helpidij , £uchici|,
Lopicini. In Ameiiia duitate Mititana, Heremitis, Hilpi-
dij , £ppei Preibyten , Hermogeois. iBc alibi, Mauri, &
Opci Diaconi , Hufandi, Priani, Cypri. In ^gypto,
Nicomedia, Vi<floris, Maximi , Martiani, Pauli, Ger*
mani cum alijs fex, Gemellinac , Laifliflfimac , Feiicix, Ger^
mana:, Felicis, Euantiac, Vi<5turini, Nicofori, Diolcori,
Papia: , Serapionis, loannis, lulij. In Antiociua,Thimia?>
Mauri , Arri Diaconi, Gcnon^, Sodalis.
Tom. 4. MMmm
6^1 Mariyrdogium
IV. Kal. Maii. In Pannonia , Eufebi Epifcopi , &
VitaIis,Polliobis. In Alex9ndna,Vidohni. InTarioCi-
lici^, Maliaaecamalijscentum feptuaginra^Afron , Cari-
lippiPreibyterij Agapi, Leduris, Eufebi, Eunuci. In Afri-
ca Prouincia: Diomedia? , natalis Sandorum Manilii , Do-
nad, Maurili , Luciani , Vidorini , Nicia? Virginis , & alio-
rum ducentorum ocfloginta tiium. lo Betoriue ciuitat^
depofitio S. Eufe Pfcfbytcri.
1 1 1. K A L. M a 1 1. In Alexandria, natalis S. Germani
Prefbyteri, Profduci Diaconi. In Nicomedia , Prudentij,
Martialis, Sabatij , Eodomoni , Bareli. Item Germani,Pi-
Jicofi, Budenti,y rbaoi,& Pigrta?, Siluani, lod. In A^or,
Graai,&a1ion]mf<»martynim. Ec.PeruiioTnrd«,Va.
Icntini, M artiani, Bononi, Vicalis, Augufti, Viaoriiji, Ma.
DiIi,MearonsVirgMiis>MacuU)Meeini. In Alexandria,*
Pudenri, Mardani, Filocufx^Tlieodofiae Virginis, Padis
cum alijs duobos.
Pridie Kal. Mau. In Alcxandria , Dorothci
Prefbyteri , Rodociani Diaconi , Vidoris, Terenti , Mar-
rini , Majoricar. Item Viaoris , Claudi, Siluani , Demetrij,
IuIij,Secundini Epifcopi, Meriti,Honori. Item Siluani,
Saturnini , AfFrodi , Dugdi , Paftoris Epifcopi , Secundia-
ni , Concordia: , Mariani , lacobi , Floriani , Gabri , Gaia-
ni , Poftumi , Mommini , Quinriani , Cafli , Fafili , Floren-
rijDemctri, Gadudi , Crifpini. Icem Crifpini , Donari ,
Zenonis , Pomodiani Diaconi cum alijs viginti quacuor,
Secundiani Epifcopi , AIexandri*Diaconi, Bubari^ Saturi,
Diotri, Ropodiani,Nomeiifii. RomaedepofirioQuirini,
Secundini. In Afiodiris , Rododani Diaconi, Teienii»
MaiiniPie(byteri , Dagari »cnm alijs duodedm , Mecuri,
Oemends^ Lncini,T&ft«i , Primofi , Satumini, Emiliaa
niyMajoricariSacamini, depofidoPolocionij Ep^copt»
Digitized by Google
S.Hieronjmi. Maivs, , 643
MENSIS MAIVS
HABET DIES XXXI.
At. Maiuinititm Prjebicationis Do>
MiNi nostrtIesvChristi. In Afia Hie-
i, natalis SanAoru Philippi Apofloli & lacobi, Qum-
tiaof, Heleocberi, Gai', Alexandri, Sacurnini. £c allbiy
Apollontj , Euphemij. Interamna , milJiario fexageiimo
quarcojProculi, Pelefti,Agapiti,&miHcum criginca crium,
& naralis Matthei, & lacobi Apoftolorum. In Oriente,
Qmntmi. In Hierufblima .natalis S. Iuda?Siue Quiriaci
Epircopi. Ementa; , natalis Sandi Satumini. In Tolofa
natalis Oricntij Epilcopi. Autifiodero,depofitio S.Ama-
torisEpifcopi. Bigorraciuitace,depontio S. luftini Epifco-
pi magni, Ifici,Pboci. Ambiani$ciuitate,nacalisSandorum
Agij,& AdoIiMarcyrum.^<^«i«»i^, raj/h Sipfmundt Regie,
VI. NoN. M Aii. Gemiaai,CoeIeftini,Felid^Cetmi»
Vrbani)Hellad,(riuati. In AlezaDdria^Satiimini cum Eo-
poli fodo (no. InArmenia ciutcate MiIicaiia,HeIpidi] &
Hermogeois> Lupi. In Alexandria-, Geimani, Coelellint»
^u€dm. jiutifiodero^Tranflatio corformm fanBwfUCnfiff^m
ftm Optati Epifcopi, Memorij Preibyteri^Saniiini Presbytm,
V. N o N. M A 11. Hierufolima?, Inuencio fanda? Cni«
cis Domini noftri Iesv Christi ab Helena Regtna, poft
Paffionem Domini anno ducencefimo crigefimo cerdo , rc-
gnante Conftanrino Imperatorc , illuminata ciuicas. Et na-
talisfan<fti Hcrmogcnis. RomxnatalisfandiEuentij, Ale-
xandri, Theodoli, Fortunari , natalis Arboni. In Africa
Mariani, Saturnini, Rufinse, Fortunionis, Fortunati. j4uti^
fiodtro Tranjlatio corforum fanUorum Confefforum tuftb^
Pmbyteri , J^imtmd,
IV. NoN. Maii. In Kicomecfia » Antonix, luftl
In Aftca^ riatalis Coeleftini, Felids, Vrbani^ Romani^Bel-
lid, Martialis» MittnniPrelbyceri , Flbriani,lPecri.£ralibi
LogQorgoei InC«iaria,|]atali$ (andi Siluini. VibiaoL In
M^mm i;
644 Martjrologium
Alcxandria qiiadraginca Martyrum, Neftori, Mitton, An-
tonini. Auttfiodero ^ depofitio tranjlatio corporis S^CotcO"
demi Dutconi^ Confc[foTit in Bafilica fanch Amatoris.
III. NoN. Maii. Eutimi Diaconi & Martyris. la
ThcfTalonica , natalis fandli Herenci, Peregrioi , & Here-
nx. In Afnca, Gregorij , Arcelai jFeliciffimse, & paflio
fandiTnfonis. In Alexandria,Petiui. Vienna , dcpofitio
r^eclarij , 8c Niceti Epifcopi. A utifiodero paflio fandi I u-
uiniani ledoris. AreUto^ depofitio S. Hilari/ Epifcopi,
Pmdie Non. Maii. Natalis fandi loannis Apo-
ftoli ScEuangeliftxante portam Latinam in feruentisolci
dolium miffi. In Perfida natalis S. Matchari Apoftoli, &
Euangelifta:. In Galacia ciuitate, natalis Bcatifllmi Ge.
rontij Confe^roris. In Africa natalis Sandorum Secun-
diani Epifcopi , lacobi , Mariani , Concordia! , & Marina*,
Heliodori , Saturnini, Siluani. Mediolano , Vidoris, Fcli-
cis. Icem Vidoris, Carica:, Aufidia?, ludith, Emerie. Icem
Vidoris, Acucx, Fauftini , Helarianac , Vidturiani , Satur-
nini, Gauini, ./£denti, Fortunati, Vidurix , Primi, Gaiarfi,
Valcntina:,Portumi^ luftini, Maiorici , Vcnufti , Malfi,
ProcefTa», Secundiani, Inportuni, Quintiani , Perri , Tafli-
caffirici , Vcneria? , Bonifacix , Qiiinti , Florini , Vidorini,
Memorix, Gaudula?. Item Vidorini , Crifpini , PolTmna?.
Labori, Maffilx. Itcm Gaiani, Fafcri, Maxenti, Ninc,
Virtunije , Valcriae , Tironij , Matronx , Cicini cum focijs
eorum , & rcliquijs (andis. Florione, Hcrcnei,Fortunati,
Fauftini, Gauini, Hercnti, Pappalici, Primi, Caffi , Secun-
di ,Celerini, Hieremiae, Flaui, Gaiani cum alijs viginti.
Magropi, Marccllini,Maximi,Bafrofici, Auguftiani ,Ni-
cici,cum alijs fcptuaginta fex. ItemGaiani cum alijs fe-
ptuaginta duobus Martyribus. Autifiodero , dcpofitio
fanai Valerij Epifcopi.
N o N. M A 1 1. In Nicomedia , nacalis S Jn^f^orum Fla-
uij Epifcopi, Affuftini Epifcopi. Item Aguftini. Tnum
fratrum , Marcclnni , Macrobij , Euthicij. In Africa , Ce-
lerini , Maximi , Viduri Epifcopi , Potcntclla: , & aliorum
multoruin. Icem Aguftini, Gaiani , Viduri , Maximi, Ce-
lcnnij Fiontmi, Quinti, FUuia: , Marcialis , Priuatianl
S, Hieronymi. Maivs. 64$
Septimina? , Dextri , Quinrx , Ornefi , Donati , Otaa-
uiani. Item Donati, Manani, Nauigi, Pulueri, Rogatip,
Vitlori,Secundi, Cecili , Donatae , Saturnmi. Item Do-
nati, lulijNauide, Felicis, Fortunati, Crefcenri, Sapi,
Rogatiaoi, Donati , Gallici, luftiani , Vicalici , Roga-
(iani , Oonati , Gallici , Lucella: , Honoraci , Felicix ,
Sauina; , Salti , Simplici , Flauix , Alexi , Catulx , lanu^
fi», Euticije, Via:ori«»Peailiaris» Gcrmani, Ercolae, Km
gata?, Marcelb, OdenMri^ Aoidar^Santminje, Felicis , W
duri,Proceffi,PromoIi,Doiiacae,Caftoiar, Secundiani,
DonacaE,MarttaIis, Rogatae,Fortonad»Tunidi«Cre(cena,
Germani, Viduri^p, Palarini, Epaphrodiri, MarceIJini,Flo.
iidiani,Faoftini Epifcopi. Item Eurici cum alijs quadta.
ginta quinque. laciuitate Diofpoli, paflio ian^Gcorgij.
Au^uihduno^ defofitio Beati PlacidiPresbyteri.
VIII. Idvs Maii. Mediolano , Viaoris , Eurici ,
....atix, Forcunari, Saturnini. Conftanrinopoli , Agati
militis , Maximi Prefbyccri , AnrisDiaconi , Areftini, Ma-
rini , Tampi, Viclurix, Scertix , Agara:, Florida;, Luci,
Donari, Vidluris, Flauiac, loannis, Ninas, Cafti, Gai,
Fori , Maximi , Fclicis , Marciani , Famofe , Honeftx, Ni-
gri , Baprizij , R uftici , Proceffi , Sccundi , Milici , Felicix ,
Max\m2y Dariuse, Tonianae,SecundoI.x , Datiua: , Gun.
dini,Tertoli,Cxleftini, Faoftini, lanoarij. Item Viduris^
Zeculae, Sdalae, Fortooi , Rogati , Faoftini , Canerij, Bara.
€hi,Siddini. Icero Ninje,Ti£, l^ittani, Syrici, Rogati»
Dooatx,Bacci. Icem Gadderi, Breuri, Dooacae^ Spici,
Rogari, Saturnini, Gaudiofx, Vitalis, Ca:cili« , GaIJ«
lanuariz , Seneri , Rogad , Matronicx , Agufticia?,Sator-
nini,Rufi, Fauftini, Vidoris, Citrini, Zaderi, Anriqui.
Item Ninx , Saturi. In ^gypto , Vi^oris , Stephani , la- •
nuarij. In Sanconico,depoiitiofan<ai Marrini,Iuliani. Au.
tiliodero, dcpoficio Heladij Epifcopi. CorheHd MonafiiTi§
Xranflatio corporis S. Genttam Martytts»
VII.*Idvs M a I r. In Axiopoli, Quirilli, Quindei,
^ Zenoni, Tarfo Ciliciac Afrodifi, locundi, Firmi. Mediolano
Apoftolorum loannis, Andreac ,&Thoma? in Bafilica ad
porcam Romanam. InPerfidaM^cyrum trccentorumdei
MMmm iij
Digitized by Google
646 ^artyrpUgium
cem. Conftaotinopoli , nflulis iandiTiinodiei Roqnr
Larinl, Gordiaai, Priinuli,natalis ftoAi BeaoConieirori^
VL lovs Maii. Romaf vii Latii^ « 10 cimiiena
eiqfHem^Natalis Gordiani, lulij. In dmiterio Prztextad
Romae, natalis /andii Epimachi, &Majoris ConfeiIbriS|,
Qaard , & Quinti , & Probatjc , M oecap, Petri , lanuarij,,
Fortunionis, Teclx, Axiopoli, Cyrilli, Cendis, Dionij,
tcifi, Crirpionij , Zenonis, Afrodifi, Priuati, Giddini,;
rri, Saturnini j Datiui,Fortuni, LucelJ^p, Maxim^, Ma-
trona; , Mutaci , Cicili , Viduri , lanuari, Sacufy , Bonofa?,
Vi(flurinac, Majuli , Conftantiar, Maximie,Ianuarij,Gc-
mini , Samini , Percgria: , Eruli , Scnteri , Maruiii , Felicif,
Indici , Rl flenti , Tinni , Felioni Tuinti , Seleuci , Zetulac,
lanuarix , Fortunati.Tedetiac, Donati , Rogata:,PauIina:,
lanuari , Ninac ^ H onori , Caodedia! , Secundi , Saturoini;
Donari, Salutoris. Fflkj^^ila^i, Nappoli. Coddex, Dati,
Nafo, Moli, SataH,>^iAaris»Mar^;, Malclu,Seaeri, Ma».
riani. Fortoni , Satttn,<^ntalia FtdeUsi Seoerioli , Qnintt^
Faufti, Donati , Excruati, Birici , Seprimi , Ludni, RefH-
f uti , Datiui» lanuariac , Ninas , Fclicis , Saticx , Marcellap,
Tuia:, MatronX) Lucufae, Viduria:, Felici^e, locuods,
Gloriofe , Rogatina; , ViAurinac, luiia;, Priraa?, Fortunati»
Waria» , Rogarx, M onni , lacobi , Septimiac, Maurelli , In«
cidi , Tuni , Felicionis , Seleugi , Honorati ,Saturni , Luc».
ni , Zeberix , Venufti , Saturnini, Quintulx. Itcm Cyrilli,'
DioniQ. Et alibi depofirio luuenalis, & lob Proplietac.
V. Idvs Maii. In Sirmia, natalis fandi Montani. la
Africa Majuli , Vidorini , Fortunati, Septimi, lulij, Crifpi,
lanuanx , Primuli, Maoili, Nerei. Item Manilis, Viduriac,
Fortunati , lanuari , fpipundi , Syppiani, ^pimini. Vii Sa«
lari^ , miliario vigeflmo ftcundo , natalis undi Andiim&^
Id A(ia , oitalis undorifmDemetrij^Taddei , & depofitu^;
Nepotiani, yitma^ defofih Maimni ^ & MMHftM Efi4^
fioporum, ' ' " 'T*
IV. Idvs Mai L.Roma: , nacalis fan<florum«Nerei^
& Achilleifracrum. Etalibi, natalis fandi Pancratij,Gradi,
& SoterisVirginis, loannis, Adhillis, Moifei, Afrodid,
Digitized by Gopgle
^S. Hieronymi, Maivs. 647
Deosfcic, AleseandH, Moidus, lulij. lo Africa Prancatt.
II L I D V $ M Ai I. In ' Alexandria » natalis &nd^orum
Afrodi(ij, AgrippaB,Sauxni;Grifi,Lucij, Cyrillx, Cridulje,
cum alijs duobus , luuini. Trejcdlo porto in GaIlia,d(po-
£cio (andiScruadj Epifcopi & ConfcfToris. In Palacftma,
Taraci, Probi , fic Andronici. In Polentia , paffio fandi
Vi(^toris, 6c Saturnini. In Alexandria, Agrippi, Veris,
Cyrilli, Sauini , Maximi , Credili, Gagi ^ &:depofitio Se-
baftiani Epifcopi. Jn auitate Autifiodtro , depofiuo , ^ tran"
Jlatio faniii Marcelliam Epifcopt.
PniDiElDvsMAii.In Syria, Vidoris, &: Corona:,
qui nmul pafTi func. In Afnca, natalisfandi Secundiani,
Quarci,Vidtoriani, lanuarij , Mcdion , Alexandri, Afrania-
nQidazinuni , Proculi , Auda^bi, Adeodad. In Afia , lan^
Maxiniini. Mediolaoo,Vidoris,Timoris,7eIicis, Ruilid,
& iandoniin tricentoram-quatuor Marcyrum » qoi cum
iando Cyriaco pa(E (iinL Amemity dedieath Ectkfie fitM
jtgritala,
f O ▼ S M A II. In Syrmia,Timothei i & alibi feptem Vir.
ginum , Alexandri , Digni , Chr . • . . In Sardinia , Simpli-
cij. Tn portu Komano, Praiftabilis , Vi6loris , Cyrici , la-
nuarij, Heruli, Pauli, Minerui, Aquilini,EracIi.MedioIano,
Vi<Jkoris. Lamfaco,Pa{Ro lan<a:orum Petrific Andreac,Pau-
]i, & Dionifij , lulij. Auguftiduno , Retici Epifcopi.
XVII. K A L. I V N n. In Ifauria (an<aorum Aquilini,
Vii^oriani, Heraclij , Paulini , Minermi. In ciuitate Pice-
nojAufomi, Florentij, Diocletiani, Meminij , lufti. la
ciuicace £phefo,Mengenis,Gaioni,Iuuini. In ciuitace Cor-
^o&, Vincencij, Nideruni, Heteli, Pauli , Mineri , Aquili*
Ittm Pauli,Monorgi,GaI. InAuiiiiodefo,TicoBaji^o,
paffio ian^ Peregrioi Epifcopi primi dnicatis ipfios. Trs^
XVI. Kai. Ithii. In Alexandria, Viftoris, Bafilia:,
Siluani. In Roma, Parchioij, Gallicori, Eponi, Liberij
Epifcopi Neueduno, Heradij^PaulijMinerij, AgmUni»
' Vi^oris , Arthemij , Calcori.
XV. Kal. IvN. In Alexandria , Pacomonis Prciby-
ceri , Hoctafij ^ Seiapioois, Panteri, Diofcori» Palmi, Pen-
648 tS^artyrolo^fum
tccon Diaconi, Cenron, Dntiui, Luci, Mnximx, Heimon
Lecboris cum alijsquatuor M irtyribus.InyEgypto,Diofco-
ri Le£loris, qui niulta palFus ei\. Conftaniinopoli , Effud>
Serapionis , Buftafi Preft))tcri, Patamon , Pantcri , Petc-
clondi , Erao Le^oris, Datiui, Martiani LucioH, Luciana:,
Eginac. Et alibi nacalis Sandorum Ca(C,Vi^rts«Iuliaiik
XIV.KAi..Ivir. Romac , natalts fiindofam Caloceri^
I^artenij ;eaniichorum , & vxorum eonim, Hi (iib Decio
Imperatore ocdfi,& requiefcunt io cimiterio juxtaTiam
Appiam. In cimiterioCaJefti,vilAppia,Paterni, Galicori»
Inoici, Seleuci, Fdids,Elonid,Ohrifti, Caionicz, luliz.
Item Vrbani, lagenuae, Saturni. In Alexandria, natalii
(andi Areni Diaconi. In Ca:(aria Cappadociae , natalif
fandi Poliochi. In Africa natalis fanif^orum Quinti , Pri-
muli, Salufti , Fortunati , duorum Donatorum , Primi , In-
dicq,Luguft^, Rogate , Vrbant^ , Romanf. In Getulia,
natalis Saodorum Emcii, Bafeli> Prjetcxtac«,fiailljae2 Par-
thimi.
XIII. Kal. Ivn. In Africa, natalis Sandlorum Vi-
ctoriae, Marcellofa:, Salfs. Roma?, viaSalaria, Dafiliffx,
Aurei, Nuftia?,Nemaui,BiudeItMartyris. Etaiibi nata.
Jis SanAorum Germanorum , Giarualij ^Ptocaiij , & depo-
fitio Veilefi > & Faufti Epifcoporum .
XII. Kal. Ivn. In Maurittnia^Timothei» Pol^
• EoticiDiaconi. In Prouincia Ca*(aria,Epoli,Eotci,Ic»-
cuodi. In AFrica, oaulis Sandorum Maurella?, Quinti,
Primuli,Saiufti,Fortunati, Niriily, Primi. In Cxfaria
Cappadoci«,Poiieudi, Viduri,Donari, Quinti, In Bri.
tannia, natalis Timothei Diaconi. Etaiibi Mattlixi Apo-
ftoii. In ciuitate Auti(iodero,depoiitioBeatiValis Pre-
ibyteri , & Confeflbris.
XI. Kal. IvN. Rom2c,natalisSan(5^orum.Fauftini, r
Timorhei, Venufti , Cafti, Emeli, Cotti, Rogati, Maxen-
ti,Fclicis, lanuarij , Concefli , Albini, Rogatiani. Icem
,C^fti. Item Plalli. In Corfica infulajpaflio Unckx lulia?
Virginis & Martyris. la Cxfaria CapoadocijB , nac^iis
faodi Poaoai,
X. Kax,. IvN. Spanis aatalis SaDdorum Epi(5^iti/
Aptonij,
Digitized by Google
S. Hieronymi. M a i v s. 649
Aptonij , Bafilij Epifcopi, Icem Apconij , locundi. la
Afiica, Qinnti , Luci , & pafTio (ancfii Defiderij Epircopi,
luliani, FeficiSjMontana?, lanuariyjEmeluTjNonna^^AIe-
meridi , Afti , Bafilei Epifcopi , Viduri , Firmi , Moncani,
luliani , Viaurici , Fideli , Dooati , Nicix , Faufti , Timo-
th€i,SiIuani,Foci. JnimiiauAMti^dif^^ de^ojitio ^ Trans^
UtipS. HtietueP^irpnif.
• IX. K At. I vN. lo Hiftria , natalis Sanaorom Ze-
belli,Serouii,^ecundiiu. InAfrica,iiatalts iandiSatiir-
nini, fiealiorain v u Marcyrom. lo portu Roroano , naca*
JisianAi Vincentij. In Syria, Zoeli> Saturi, Timini, Sator-
nini, Seruili , Felicis , Siluani , Fortuni. Item Zoeli , Stxixy
& Diocli , Maximini. In Gallta ciuicate Namnetis , nata.
ii&San£lorum Rogatiani, Donariani germanormn.
V 1 1 1. K A L. I V N. In foio Tufcia? , ciuitate Blera ,
natalis Sandorum Sententiata?, Vincenrij & fan^la? lulia-
uic: McdioianOjdcpofitioDionyfij Epifcopi, Polegrati, 8c
aliorum quatuor coronatorum, Vmcentij , loannis, Marij,
Id Oriente Eufebij. Vi.i Nomcntana miliario nono , nata-
^ lisVrbani Epircopi. In cimireno Prxtextati ,Doroftoli.
In Africa,Fabiani SeptimiJuUj. In Ephefojoannis Apo-
ftoli, Saturnini, Tomuni, Viduri,IftiaIi,Viduii3e,Flauii,
& deponcio fan£ki MarcellL
V 1 1. K AL. Itn« Naialis fandi^clij^PauIi , Min-
dioar, locundi. In Africa , ttem Panli , Anteon , Quadrati,
Rufini, Valeriae, M agni. In cittkateTulcia,natalis Sando-
ramRlicilGmi, EracU, Paulini^Menedinie, Saturi, Viduri,
Saiumini, Maurini. Item Saturi,Fortunati>Thomedi. In
cemtoiioAutifioderenfiyloco Qupriaco^paffio S. Prilci .
jylarcyris cum innumeraniulritudine.
VI. K A L. I VN. In Aiexandria, natalis San^orum
AquiIiPre(byreri,Euangeli|,& aliorum quacuordecim.
In Thomis Elia?, Luciani Zotici, Martialis, Viduri , &
Maurinse^SeruuIi. In Africa, natalis San(5lorum Sacci,
lulij, Daam;^ , Carpia:. In Sardinia, SaiuciaDi, £ucrici>
Crelcentini , Titiani , Quinti , Stabuli.
V Kal. Ivn. Pamphilia,Zetuli jPrimi, Nonni, Eu-
refi) lulij. In Aftica, Porcuni, Ariniioie , Secundini. la
Tom. 4. W N n i^.
«
650 n^artyrologium
Sardinia, Emili, Felicis, Primiani,Luciani, locuodiani, La-
cij. Roma: , via nomentana miliario tercio decimo , natalis
San6lorum Epicati, EuiUfi, Vidiae, Caftula;. Item Epica-
ti,Oclubri,Vrorix, Vippiapili, Horaini, Marcili, Cicooix,
Maximi, Filomiiii} Auici«« Commieni, Maraani, Flumini»
Mariani, CaftiikBCttm alijsnouem. InmitMe Panfi»sit'
fojitio S* GimMm Bfifc9pi^ & Cvnptlf^rtt,
IV. K AL. IvH. In Ciballis, natalis S. PoUionis Le*
^ris&Martyris. loNiooibcdia^fimdiCynlti. loAfiica»
mcalis Sandofum Primi, Aaccidia?, PafTimoni , & aliorum
centum quinquagincatrium. Treuiris,depofitioMaximini
EpiTcopi de antiquis. Roma» vii Aurelii^acalis fiuidi Re*.
(lituti Martyris. Via Tiburtinl feptem germanofnm. la
HifpanijS^natalis fancbi Gentij. Antiochisc, Sicimodi^B^^».
Venufti , Vicflun , Pullieni. In Cxfaria Cappadociac, Ca-
relli , Pnmuli , Fmodi , Vcnufti , Tredentei , locundi. la
Anaunia Sandorum Sifinni j,6c A lexandri Martyris.Koip^
natalis fan<ax Petronilla?, Alexandn, Martyrij.
III. JCal. Ivn. In Antiochia, natalis San^florum
Sici, Palatini. Turribus Sardiniae, natalis Sandorum Ga-
bini,CrifpoIi. In Nicomedtanaulis multoram Sandoram.
P & 1 D I E K AL. It M. In Aquileia » nattlis San^lon
nim Canti,Cantiani,Proti,Cfi(ogoni,£c OintianiU& Cafi
thagine,Dadanae.Tnrribos Sardmis, Cfe(centiaoi« Mem.
intj. inci«ioMeSyrca,Dacianl Romie viiAureIii,nata*
Us SanAomm Prooeffi , Marciniani , Firmini. Nacalis San«
^Drum Gauiiedi , Germam, Vidtort , Siluaoi , Thele^brii
Vidurini , Donad , Iftiaii, Teni , Rogati. I tem Germani;
Item Situani , Hooori, Ciliciae , Tcrtula: » Lantac , Vidu^
ria: , Fortuoati, Maximac, Rogata:, Pauliciac, Agapia, Ca%
ftulo; , Amellac. ItemTertulx, Lupi,lufti»TeciaE^FifOli.
lo Antiocbia, Paulioi Ifici. , f;'^!ff^
Digitized by Gopgle
S. Hieronymi. I v^^ i v s. 651
M ^ N S I S I V N I V S
D I E S H A B E T X X X.
Z2TANIA INDICMNDA,
IrN-u. InTheflaloDica^Oaaui.TnADtiochia,
Zofimi,&Tccl« Virgmk, In Africa^Crifpini. Romsc
latteod, Cyriad , Nicomedis Marty ris , E^peranci , Era-
cliaB. In Tbeflalonica^Lucije Virginis, &Attceue Regis
Barbari, Rog^, GenDaoi, Siluani, Bttllodi» Ccdlix, Ter!
tuli , Lanta? , Viauri^, Gai" , Forranaii , Maximi , R ogatjc,
Paulina:, Agapix,CaftuIx , Coicur«,Noudljp,Agapx^
Carrae,Vruriac,Bttblalat, Fortunati,MartiDi, Satuniiiii,
Baiani,Rogatiani,Honoraii. Item Martiani , SatumiDi,
Pontini, Pauli, Petronij, Rutilix, Quieti*, laottaride^No.
uelli. Item lanuarijc, Sofix, Fedofe, Viaurin«,Matron^
Caftulac, Rogatiani, Quinti , Marci, Gemina:. Item Pauli,
Martialis,Mituni , Venci, Caffi Item Saturnini , Felicis.
Item Martiani. Item Rogati, lannis. Item Fortu-
nati. Martiani,Saulis, Cafti. Item lanuarij, Donati , Hor-
tenfi. Item Saturnini , Martini , Malchi, Siluani,Quinti,
Fcliciac, Sillefac. Item Ianuari*e, Fortunata:, Vi(3:urix, Ma*
riac , Primac , GcmelIinap,Fauftini. Item Nouell^ , Dona-
tdte, Gecttli, Barici, Vfl»o2, Romani , Pnmiae , Tertub.
Item OiftK, Masmc ItemOrbani , Optat^, Matronx,
Mdofar, Mccuoi, Mdofi. Secondi, Gemclliox. Item Vr.
faaai, Sataroim, luli, Sttnlkic» Siloanae. R ufioac, Ninst , Sel
pad,.Vioceott, Frifia , Hiliri» Fdidf , Caftttl«, Anbi, Pu<.
bli, cum alijs centum viginti. Lupi cnm alijs dttod^im,
Catulini , . . . blofi , Martiani, Gaiani , Marcelliaoi ,Fledi,
Itcm Marcelliani, Cafti , Marci , Majuri , ProcuJi , Pagariv
Tertij , Siliffa:, Feftulac, Majofa:, Timotbd, Marcehn^
Rutili , Germani , iQAoois cum aliys jMmagima. Vieondiy
Claudij Epifcopi.
IV. NoN. IvNiAS. Romap Marcellini Prefbyteri,& Pettt
^rc^^&MarcdiioiPieibyterijTomati, Rogaci Cttm
N N a n ij
652 tMartyologium
alijs quadraginra duobus, Secundi, Maxira«,Marmni, SiU
uini , Flauiani , Pauli , Petri , Viauria: , Macronas , Faufta?,
Extricatap , Antonina:, Saturinae, DonatiE , Reduda? , Ma-
ximar. Item Saturnini,Pauli, lulia?, Florentini, Fortunati,
Maxim.-c, Vrbana?,Feliciffimx , luftx , Flauia:, Matronje,
Martisp, VaIentinx,Fortunaci, Vcnuft^, Donatx, Maria?,
GailiCcT, Tcrtuli, Vatalicce, Euantij. Irem lulio!, Samma-
ta»,Poflinna!. Icem Saturninct', Concordia:. IccmDonac^e,
Felicis, Valentinij, lanuari^, Maftiilas, Luci. Item Marra:,
Marcellx, PrcKi , Datulac, Viduriae , louiani. Item Maxi-
mae, Felicis, Tertula: , Caftalin^ , Gauiloli, Modiaoi, ludi,
Satori. Icem Saturi , Felicis, Donatae , laouari ^ FoitUDati,
SacurQini. IcemlulidB ,NinaB , HonorisB* Donacac, Cal«
ponia? , ExcricacaB , Felids , Saturnini , Donacac , Cenoni,
Primofi, Secundi, laouariaB, Rogaca?, Fauffa', Fontei, Ter-
tnli, Paul», Rogatx. Icem SecundaB,Ianuariac, Marrialii,
Felicis. Item Fclicis,Forcunatap, lanuarix, Adjucori,For-
cnnaci, Nomitix, Paul^ , Rogacae , Viduriac , Donaci , Ma-
uori, Pufli,Primac, Vrbani,Tuuini, lanuarij, Sintionis, lu-
li«, Martianaj, Nondinari, Cafti, Daci, Florentinjc, Vidu-
ria:, Pifcinac, CaftuIa:,Saturnini, Viduriani, Forcunati,
NioiE, NundinfjSaturninx, Cxcilia:, Marina:, Luciofas,
Felicuc, Maxima?, Pnma:, Forminie, Euafi, Scldini, Tertij,
Faki, Marcellinas, luftae,Euafia:,Sarmici:E, Rudiliip ,Ma-
ria:, Salpurnise, Caftulx, Caftuli. Itcm Sirurnin!\cumalij$
Texaginca feptem, luuiniani, Sacurnini, Oratij, Lacuix, Sa-
bina>,& depofitio Maceliini, locundi , lulij. In ciuitate
Cxfaria , Thamari^ Honorari, Seleuci , Porlin , Pliamfili|
Paleftini, Rogatar. In Campania, HerarmiEpircdpi. Li^
duno GaUtx,quadragiata, (ciiac Martyruni,iioceft,
ftciani Epifcopi , Zadiarile ;pre{by ceri , Vechi, Madiaii^'
^ipiadiri, Siroij, Primi, Vlpij , Vitalis, Commini , Odoi
Ims^Philomini, Gemini,Iulia?, AIbina?,Gratx, Miliani^
Potamix , Pompdap , Rodiani, Bliffi , Quartx , Materna^if
Hilpis, Diaconi , Man^ Aibl , Alexandri , Potici , Blan*'
dini, lufti : Hi funt, qui in carcere fpiritum reddiderunt :
Anftei, Cornili, Zofimi, Tici, lulij, Zotici, ApoHoni , Ge-
miouoiyXuiia?» AufoAia?. Icem JgmeUs» Iamn4cx, Pom>,
Digitized by Google
J. HieronymL I v N i v s. 653
peif,Domn^, Amili^Juft^ ,Tiophimq , Antoni^, Nin<j.
Lugduno, Vincentij, Nin^, Prifci, Sepace, Hilari, Felicis,
Caftulf , Epagati, Ameli^ Donati. Er alibi , depofitio Bar-
baruni preibyteri, Humati , Euafi, Honorat^, Vincenci^.
Rom^ , Martyrum quadraginta o&o,
III. NoN. IvN In Africa, Quirini , Abidiani 5 Gai",
Donati , Nepori , Papozinci, laotiari^, Demetri^ ,&alio.
rum centum quadraginta feptem, fan^^ lulian^ Virginii
& Martyris. Apud Aredom duitatemTurci^, Laarentij*
Natalis (kn^iThotii^ Apoftoli. Roni^, Maroelli, Auidi»
Gai, Dooati) Mefomi, Paflemi, Satumi, Ianaari,Vidarif i
Viriani,' Ooiiati,yrbani, Felids, VeneriqRogadan^, For-
Cunati, Extricaiij Vidurinx , Gorgoni^, Tog^, Felicitatis,
Valerif, Prifcf,Paul^, Fortunati, Dooan, Vidurif ,Scnc-
lei, Cafliani , Quina, Zctulx , Vidurini , Siluani , Gagi^e,
Rogatiani, Aurili, Aproni, Nabori, Quina,Mctuance, Li-
hoS, Emeriri, SexutijFrudli, Seueri, Secundi. Irem lanua-
rij,Flori,Tyturij, Donata?, lanuari.T, Seueraj^Honorata!,
Saturnini, Yiduria:, ForrunacT, Publi, Romani, Petri,Ve-
riani, Apronij cum alijb odoL^mta quatuor. Eemeritae, Se-
ptimini, Sacurnini, Aniafij , Orafi, Luciani, AwreUams ci"
nitaU^ depofitio fincti Leifardi EPifcopt,
pRiDiE NoN. IvN. Neueduno ciuitate , Zorici,-
Attali, Eutici, Amafi, Quirini, luLx, Saturnini, Gadduni,
Ninit^ , Fortunionis , Sc aliomm viginci odo , Cypriani
Epifcopi, Ebufli, R.oftid,$iluij. InSabaria doicace, Qup-
flni. Rom2nacalis^odiPieD,Arecij,Dadaoi. loSicilia,
mtalis Sandomm Expergenri , Chmhe , Icalij , Philippi,
£iiftid, Roftid, Kuftali,Ialiar, Saturnina? , lejaconi, Mac-
nse , Forconi, Cre^oriae, locimdiaoi. In Saboria doicace»
Rttftoli cum alijs doobus.
N o N. I V N. In ^gypco Martia«i,Nigrandi,& Apol«
lonij , Felicuix,Ioci. In Africa, Euafi, Priaari. Ronnas
miliario feprimo, Filocular, Felicitatis , Pappia* , Gregorij,
Gai, Ruriani, Saturnini, Rogatse, Helari,Victuri,Muftu-
li, Ingeni, Secundi, Mauri , Vrbici , Secundiani , CaftuIiP,
Candida?, Primae, Feliciana?, Fortunatac j Martiali , luliani,
Nicandri, Sacri. lo libia) Zolij^Saturi , Timini, Saturoi,
N N n n iij
^54 ^Martyrdla^m * '
Seruilij jFelicis , Siluani, Forcunati y Mammeri. CoriiiJi^
J^ranjlatio corperis fanHi Pracofdy Cor^f^vu. £t Dtfofitt9
pttiRi Bonifadj Archicfifctpu . y ..'"•:''>
• YIIL.Idts IyN..14ciiedinO)Amantij,Lucii,AI^
acaodri} Alexandriae , Dooatae ««Pdtcgqc» • Paffio'$ao^[^
rnm Marcyniiii Yioicemij £pifcopi,& Bonigivi Diiconiv. la
Afi-ica, Icalij, Zopci, Camafi, Pliilippi^ A«als» QiatiaDCF-
poli , depoficio Oeiad fipiTcopl Bit M» Dtftfifm^Smti
Claudif Epifcopi,
, V i L I D V s I V N. In Bizantio ciuicate, Pauli, Fortu-
pati, Macri, Primofi , Acfaaci Monachi. la Africa , Vidu-
ri, Euaii, Priuati, lanuarij , Donatx , SpidioK^Quuilii io
Csefaria Cappadocia?, Luciani Martyris.
VI. Idvs Ivn. In ^gypco nacalis,MartianiJocun*
di. In Ca?ftriaPaIa?ft:ina? , natalisErifti. In ciuiraccDoro-
ftero , natalis fandi Marci>Lucij. In Nicomedia,natalis
Vitici, Nefiori,Carolapidis,& Marina:,Foci. InSardioia»
nacalis (andiSalu(liani,Siluianiani. In Cxfaria, DoroftoU,
Martia:,Muciana?, Helianae, Luciani,Zocici. In Africa,
Ianuaria;,Dooacs,Spefio^,IuUj. In Nicomcdia^Euflili
Epifcopi TnGaBUckiiUuSiuJKmiif%^p»fif»faMMeJki*
dt EpiJiopi^&C^nf^^trk^ R^HfmtgjftimtMfey dtpoJitioftaiSi
OtUardiBpifcopi^CrCMftSfris.-
Y* Idts liTK. lo Aiszandria , MaiclRii PDeibyicriV
Diomedis, Amantij, Muciani, Alesancbl>Ianiiari. Ronue
JiAiiicum tredecim. lo Gallia /Pompeiaco , padio S. Vin*
' cfrncij Martyris. Nomeatana duiiaaes paffio SanAonmi
Pfimi, & Feliciani Marcyrum.
IV. Idvs Ivn. i<.omz, natalis Baiilidis, Auris , Ro*
gaci, lanuarij , Cailiani , Vidun , Martini , & atiorum. la
Hifpanijs Crifpoli. InNicomedia,natalis&ndiZachadas
Martyris. ylutifioitra^ depofitio Cenfuri Epifcopi,
III. Idvs Ivn. Romas natalis fandar BaHlla? , &
Sandorum Crifpoli, Reftituti. Et alibi,Tranfktio cor.
poris Fortunati Epifcopi. Ip Aquileia Emericx, Ac^d,
Vidoriani , Vickoris.
Pkidie Idvs Ivn. Roma, natalis Aorili, Luci,
l^iilicam ^ui&que Ctrini y Naboiis , Nazazij ^ Thpoli »
Digitized by Gopgle
S. Hieronymi. Ivnivs. 655.
^cidaletis , Z^boni , Aurili , Donatellx;Secundac
I D V s I V N. In Africa , Luciani , Fortunari , Crefcen -
tiani, 6c Teclx Virginis. InPcrfida ,naralis fandiBarcho-
lomxi Apoftoli. R.oix)2e miliario repciinoFeUcuU»Ianua-.
rij , Siluani.
XVIII. Kal. Ivlias. In Pagia ciuitate , natalis
fandi Antigoni, Afri. In Africa, Quintiani,Theodoli, Fe-
ftiua:, CancianilJa:, &: Canciani. In Aquilcia,nacalis landli
Prori, Iacin(5li. SueiTionis ciuitate, paffio Sanclorum Ru-
6ai & Valenj Martyrum. Jn ciuitate Aurelianis^ Tranjlatio
tarporis pt^ihAnianiEpifiopi,
XV IL Kal. IvL. iDDoroftoro^nacalisiaiidii Yfici»
FelidsyLnpj. In A^uileia,Cantiaiu»Proti>GeiDenas. In
Co«ftancinopoli, nataUsSanAorum Nuci, Migetise» Min-
fni. In ciuttate Barbaria, Gaiani^Iouiani , Philippi. la
ucania, Viti, Candidi , Canciani, Cancianitlac, Proci, Gri.
lbnt,Aneon,Qujndani,TheodoU, locundi, Silui|. lo
(.ucania , nacalis Sandorum Viti, Modefti, Crelcencix.
XVI. K al. Ivl. In Africa,nacalis SandorumOio-
genis , Micsc , Valeriar , Marcias. In Sicilia ciuicace , Satur-
mDi,Cendei. In Antiochia, Cyrici,IuHtac matris eius,8c
cum eis quadringencorum Martynun. Jn ciuitat» Namne"
{ts^nataUs funcii Stmtliani.
XV Kal. IvL. Roma^, Quiriaci, Blafli,Nicandri.
Encdoroftoli, Ifici, Aquilac, Canri, Cantiani,Cantianella:,
Proti. AlexandriiejDiofcori, &: Marini Martyrum. Rom;r,
. . . ogeni. Aquilcia, Cyrix , Mufca: , Valeriani, Maria?. Jn
Aurtkams etmtate^ Amti Preshyteru,
. XI V. Kal. IvL. In Afcica, Manie,EmeU.FeUci8.
Ronix,Marci, MarcelliaDt, Pauu, Cyriaci. Ra-
qenfia ^nacaHs fantemai Marcheri» Feliieis,EnieU,Crt^io
xL \a AIesaDdria,aacaUsiandaB Maiii^ ^Theooi.
Xn L K A u I V L. In Mediokno duicace, nacalis Saa-
^nmi Nazarij , Geroafij , Procafi , & Celfi pueri Marty-
ruixi. Hotna: H i ppoly ti , Hoiiocii » Eaocb, Pecri , Valeri»^
Marcelli , Vicalis, Vrficini.
XI I . K A L . I VL . 1 n Thomis ciuitate , Paul i , C Y riaci ,PauIap,
.FeUaaiii,TiKomae,Fdytts^di»Vitt^
6$ 6 Martjrologium
X r. Kal. Ivl. Saturnini, Qiiiriaci, ApolHnaris,
Bellici , . . . Crifini , Primi , lanuarix. In Sicilia , RuHoi,
& Martiae. InCxfaria Cappadocix , depofitio fandiEu*
febij Epifcopi, Hipericli, Saturninre, StuticT.Ineria;.
X. Kal. IvL. In Antiociiia, Sanclorum Gandalici,
lulianijGrapi, ScSanclorum Martyrum nongentorum tre-
dedm j quorum nomina habentur in Iibro vita:. 1 n Perfida,
nacalis laodi lacobi Alfxi Apoftoli. la Alexandria, nata-
lisiaDdi Rofi Maftyris. In Bri«Mifiia, Alb«iDi,Martyris,
€om alijs'tooaganb feptuagiaa&odo. ItklfiU lUtitaUy
natalis fa^ PauUm Eptfc^pi^ C«ififf9fi$. EiMi , dcfe^
fii9 ptnfUmemw^e Nictti Bfifnpi.
IX. K A L I V L. In Nicomedia , Aotri y Ciottmi, Le-
teris « Aritionis , Afiiiiad , Alid , Capiiobif , & alionmtf
VI IL Kal. Ivl. In Prouiocia Palxftina , natalis
fancb loannis Baptiftac & Prophcra? In Epiicfo, (andi -
loannis Apoftoli & Euangcliftx. Romas, Fefti , Luceijc
cum alijs viginri duobus,A4)guftiduno,depolkiaIaodi Sioi-
piicij Epifcopi.
VII Kal. I vl. Thcftalonica , Lanitani, Thefaulo-
nicje, Bigati , gcrmanorum , Luceia; Virginis,& Auceia?
Regis. Eodcm.die natalis Vigilij Martyris & fbciorum eius.
VI. Kal Ivl. Rom^, loannis, & Pauh. In Africa,
Gaudeniij, FeIicis,Agapiti,£merirs. In AlexandriajAga-
thoni , . . . iceiac Virgiais & Diogenii.-
V; K A L. I V l. R.oiiue , rtiittrip oono , Crifpi , Cri(pi«
niani^ Felicis, Spioellc, 8c ieptcm giermaooram. In
oia , Crefcencis i loiiaoi, . . • loefi, Primiaoi, loilioi, Tac*
tfaei , Eogenij , Nooatiani, Clcmencis , Marcellini ,
dipi , Felicis , Hinufti, ZoSni, Marcelli , Italicac , Lelij, Ca.
pitonis, . . ..ini , Tuiechij , Siluani. fiodem die, natalis
Sandorum Martyrom lofti» 6c Clementis atqne Odaoia-
ni Pontificis. Amhianis^Inuentio [anHonm corfofum Fuftis»
ni^ ViHoriciy atqut Gentiam Mar^frtim. Oia ittfiiU^TMith-
Utio corporis fanUi Florenti/.
IV. Kal. Ivl. In Africa, Sabiani,Felicis,Elaphi,
Yenufti^Eunuciu^ Ciciccnti, Alcxandri,Tbconi, Arionis,
Plocnis,
Digitized by Gopgle
S. Hieronym, I v l i v s. c^j
PlocniSjAftefri, ApolIoni,Amphimonij, Philofifi, Meluij,
Dionyfij , nnus , Pannus, Plebicus, Diofcor», Tribani,
Capitulini, Niccp, Gurdini. In AIexandria,San<5iorum Se.
leni , Theodon, Paftufi, Titiri, Donifiniie, Paffimi, PJefici,
aftas , Ambeniari , Diofcori , Onon ,Treban , Capitu-
Jini, Orion, Seneri , Plutarci , Herenei Epifcopi, Heracli,
Heroti, Potamini , MarceJli, Bafilidi, Leonidi , Panv-
boni y Oriofi , Panuberi , Tilina: , Nonnice . Sinidi , Mem-
mij , luli. LugdofioGallue» Hereaei * Epiicopi , cum alijs vrc»»;
fex , LeoDidis , Plonrci « Screni , PotamiDa; , MarceUi.
lll. Kal. Ivl. Roin«, oatalis SaDdomm Petri,&:
Paoli Apoftotorum, & aliorum nongentorum odoginu
& feptem Martyram. £t Dedicatio baprifterij anuqui. *
PridieKal.Ivl. Komx , nauJis Sandorum Ti-
mothei , Icalix, Gelari, Zoili, IcaJica;, Curfid Prefby-
tcri^LeonisSubdiaconi. In Agrippina,ArcIiui^Pampliilij*
JLemouicas» depofitio ian^Martiaiis £pircopi«.
MBNSIS IVLIVS
HABET DI£S XXXI.
KAl. LiTANiA Indicitvr. Id Nicomcdia ,
Zocli Marcyris. Roma?, Gaij Papac, & natalis Sanao-
Tum Luceia?VirgiQis,& Auceiac Regis cum alijs odo.In ea-
dem vrbe,Efici,Proceffi»MarinaB»AntoDi,Seicni,VidoriSr
lo Mefopotamiaytoeli cum abjs ftx: Orion comabis odo.
Etalioramdueentoramieiagpncaoao. InAntiocbta»Se.
Beriani, ZocIi,.£pa(L In monte Or , depofitio Aaton Poi^
tifids» EtdepofidoPrimiyldoni cum alijs. AuguilidDOOy
depofirioBeadLeontij Epifcopi. InPernda,paino San«
Aorum Apoftolorum Simonis Canana:i , & luda? Zelods»
^0k/ma cktiiafe , depojitio Beati Efarci Epifcopi Qine^ • «iw«m
mamico AnifoU MmUftm^ » 4$ffiti^S* P* K/^iUfiPr^j^
mis&CoffeffoTis.
VL NoNAsIvLiAs. Eoixu?9D^ma/i,£cmilitum
Tom, 4» ' O O o o
65S Ma^yrclppiim
duorum ProcefTi, Marrimani, Calefti, EtiiacaIeEutici.Ec
depoOciv Melciadis Paps , HiHci , Amickts AmigfadiDa: ,
Arixi JocandiaiiilbkTtiroiiisdiiitate,iaaa« Moncguodc
V. NoH. Ivi- InEdii&Meropotaiiiia^iiatalis&naiu
llatio corporis S. Thorax Apoftoli.qui paffiis eft tn In^
dia. InAlexandfia,Tiiphonis, Menelai, Cirionis, Cy.
ffilli . .ftiiferis , Aprici, luli, Chifti, luliani, Heradi, Eo.
lc^Emerionis, Cyrionis,Horcfti$. InTarfo^SeuerijHe»
lionis, Stracei, Moncani^ Adriani , . . . (ici , Gernoani ^ Paiw
dicni, Pauli. Cooftantinopoli, Eufemiap, Acaci, Ammo.
nis , ThonucjTripon , Menelai , Cerialis , Baraclac, Eolo-
gi , Ciom«,Iuliani,Demecri, Horeftis , Hcliodori,Scra.
cegi, Aminidi, locundi, Martyris Ammi, Suftrao*Timo.
thei 5 Chionij , Cyriani.
IV. NoN. IvL. In Africa, lociindianiinalcummiffi,
^ Marcyris. In Syrmia,Sabaci3E,Innocentjj cum alijs xcx.
Jn GaUia , Turonk , Ordinatio Epifcopatua , tranflatio
corporis fanfti Martini Epifcopi , (jr C»nfejforti j ^ dedicatio
hafilica tpfiu4, Jietutino^ nataUf fdtUii Lauriam B^ifcop^ ^
Confelfofis,
III. NON. IvL. InSidIia,Agathoni,Triphonis,Ioftl
£cinThomis,$tfatonis,Theodori, MeroaaCtKodcfiae.
SecundisThomi,Magrini. IcemThcodori.InAlczandiiay
natalbiandi Arpotis ConfelToris.
PniDiE NoN. IvL. In Alexandria, Arcori, Zc^
Pallati, Philippi ,Seueri, luliani. In Syrica Neueduno^Zo*
rid, Amandi, Arcens. Auguftiduno, depoOcio Legomij
Epifbopi fic Confeflbris. Bepojitio fanffi Goaris Preshyteri,
& Ctififf^^ii' EtOaauap Apoftolorum.Pecri & Pauli.
NON. IvL. In Alexandria,Parthenij,EracIei,Eudo-
moni,Helei, Apolloniie,Noui,Publij cum alijs decem
£cnouem. Ec alibi Parchemi , Animafi , Pyuidui cum alijs
fepcem. Ec alibi , Alexandri , Parchimi.
VIII. Idvs Ivl, In Nicca , Suftrati, Speri, Eracli.
In Syrmia, Sandorum Perenri^Cajcyrise. In Cxfana Cap-
padociiE,Procobi,Quarci,Felicis. In Sicilia, Prancaci. In
Taurominio, Seperi,Corneliani cum alijs Sexaginta. la
Nicea a Pladi , Emmi , Scnatoris^ Alphi» Seoeri, Hpnorari,
Digitized by Google ^
S. Hieronjmi. I v l i v s. 65^
Eucoli, Elenti,Straton, Arthcmi, Eudomoni, Heliae
Nouafi , Apoliui cum alijs oaodecim. In Heraclea , loan!
msy Apri, AnteoIod^GlitenyPerenti^Stiacoiiis» Ec alibi
Agrelti, Primoli. *
VII. Idvs. Mediolano^Mochi. InTomis^anaomm
Zenoni, Mins, Viralis , Rufinar , Euangeli , Vrifi , Agnetis,.
Cyrilli Epifcopi igni tradicx. InSicilia , Feliciani. Rom^'
naulis Virginum Fiorianap , Faullin* , Anatholije ^ & Fia!
teroi Epifcopi.
• VL Idvs Ivl. Romaf,PrifciIlar,&nataIisSanaoruin
lcpiem gemMDonim, id eft, Felicis, Philippi, Vitalis, Mar-
tiaIis,AlesaBdri,Sikuii,IaDi]arij}&m^^ ru.
^»«SecaDd«,L«ciDu In SabiDis, Anatholi*, Viauri».
ID duitateTomis,MarDaoi,Doiimi,Troroedi,roaDni$,
SefiDi,Aurrliaoidis,EmiliaDi,6calbrttD€rigioiaiex. Id
Alcsandria , Leootij , Mauricij , McUiti , Achillei, Danelt.
Corioni,Atconi,Zefoni,Euftafi,Oaaui,Aniceri,Theo.
dori, Chrifti, Candidi, Gorgonij, Arcelai , Cyrini , Eojfro*
difi , Gelani , Autici , Azeli , A ttcnei , Gagi , Siiioos, Au«
x^nti, Valentint,Droditi,Faoftafi, Aurcli, Gorgodiani-
Cyrion, Coroli, Noftini , Sifinna?, Caftrici, Apolk)ni. Ift
Antiocbia, Maximi, Rodogi, Vironici, Domnin«, Maxi-
m^, Diogenis, Machari, Tiroothei, Zorchei , Ifici , Moc-
nis. In Africa , Sandorum lanuarij, Marinz , Naboris, &
Felicis. Etahbi^militum duodecim. In Armenia ciuitate
Nicopoli , Milionis , Diomedis , A ntonij , Anitici , Theo-
doli. C effi , Gaiani, Clerici, Sifinnae , Nigdoni ,Tkcodoti,
CyriUi
V. Id YS IvL. Ib Afiica, Mariani, & lanuarij, lulia-
])i.In AmieniaciiiicateNicopoIi,IaDttarij,Pclagix. Romjp,
•SaoaorumStephani, Leoniij,Mauricij,Domni, Milito-
ois, Achillei, Danilac , Diomedis, Cyrici, Antooi, fofoDi,
Ioannis,Euftafi, Oaaui, EmiIiani,SiiiDDi,Anici,Theo^
doli,Ceffi,Candidiani. Item Archda,Gurgonij, Cyri.
st, Afrodifi, Gaiani, Clcrici, Antoni, Gagi, Auxeori,yai.
lentini, Flauij , Nicaoni, Thcodoti, FauftaS, Aurcli , Gor-
diani, Cyrioni,Cyrilli,Caftri,Sanai, Eurichij ,MajuIi,
Siiuij. la Syxaua,&oai i^aitiani. Antiochia, Prodixc,
OOooif .
660 tSWartyrologium
Veronica?, Specio&. la Mauritania, Mardani. lo Alcmi"
dria Eucici. £t beata memorue BenediiH Abbatis.
IV. Idvs Ivl. In Aquileia Fortunaci 4 Aniug^fi'
In Sicilia , nacalis Naboris, Fclicis, Euftafi , Anconij. Me-
dioIano,Naboris,FeIicis,PrimiciuijIulij. In Ca?(aria, (andi
Diui,Cornitili.Z«gi/K«o GalliiC^^iepofiuo ViuentioU Epifce^m
III. Id V s I V L- In Aiexandria , Serapionis , Tropiw
iraei, M€lei,EuangeIij,&Propoli, Accali^GeionisjMc-
iici PrefbycerijTropimix Virginis, Macrobij.
pRiDiE Idvs Ivl. In Africa,Donaci. In Alexan-
dria, Anchioci, Marij, Dagiona, Menefidd, Namoris,Pe-
trigumni. £c alibi undi Foci Epifcopi , & Confeilbrisy
Lugdimo Galli« , nacalis S. lufti Epifcopi & G^nfeflbiiSb
AmldEpifcopi&Confeflbtis. t^Mjgi»!!»
I D V s I ▼ L. Iq Akttndna, nacalts Sando^oni KIBppf »
Zenonis,Naiei,& deceoi io&ndnm. In Synnia, natm
Sandoram Agrippini, Secundi, Maximi, Portnnari , Mac^
tiaIis:IacotnBpitcopl Nifibini,qai incorpore muIcapaC'
itis efto&multa (igaa fecic $ U arcam No£ (bius vidic ia
monte ^ nuHus a]ittsvidir»qui cum eo eranr,nec permifi
fvm eft videre. In portu Romano » hoc eft, in HiTcla nanu*
lis Sandorum Eutropii, Zoftmi , & Bonofx fororis eius. Iii
Africa, ciuicace Carcnaginc, nacalis Sandorum , Cacho-
lini Diaconi, & reliquorum Marcyrum, qui requiefcunc in
Bafilica fandlje Fauftac : lanuari^, Florencij , Pullutane,
lulia: fimul & lufta:. Cotbeia Monaflerio , Exceptio Relim
quianm faniii Dionyfijy ^ fociorum ettu. ^ '^'■'•M
X V 1 1. K A L. A V G. In ciuitace Oftia, natalis S. Hila-
rini. Mediolano, natalis fandi Macharij. In Anriochia,
patalis Sandorum Theodofie, Euftafi, Dionyfi, Theodori,
. M aiimi, In Cjefaria^natalts ianAoram Pauu S, M^hb^
mecis, Florida^. Et aiibi > nacalis Sandorum Valenrini»
TlieonisDibcleris. - ^v v. ■ • . ^ ^ii^mw^ii^mg
XV L K A L. A y G. In ABkMjbmiSMmm^m
lini, Speratae,€faindini, Bicuri , Azardi, Menelampi^ZoA
fimi. Medioiano , nacalis fan(5ii Marcelli , luftini , Nonnll
Carchagine, natalis Sandorum Generofx, lanuaria:, Sc
SciUicanpfiiip. Ec alibi> nanlis iandsMamnue. In^(ia;
Digitized by Google
S. Hieron^mi. I v n v s. 66 1
Nazafij, Veturij, lanuarij, Secundx, Donatx, Beflia?, Ma-
xkni, Pauli, Aquilini, Felicitatis , Cutaca:, Titianx, BefTa:,
Syrianx, Entaci , luilini. Autifiodero^ defofisio BeatiThto^
"^dofij Efifcopi,
XV. K A2.« AvG* Roi]ia:,vllTibunina,miIliarionoDo,
aatalis S.Svmpfaofo(iB macris fe^cem germaDorum , qux
aim ipfis eft paHa ^ quomm aoromaluec ruoc,Pecrus,Mar-
ceUiapiis,Iaauaiiiis,Dk>oyiiiis» SimphroDias,Ciemeos»
Cennaans: Hirenei, Magoi. InDorofloro, nacalisSaa-
dorum Emiliani,Bafli,Maximi, Pauli, Secunda:,Donaca?s
Marioi, lufti. In Africa, nacalisSandorum Aquilini, Spe-
rati, Ciuini, Feiicis, Cre(ceociani, Ladati, Nazarij,Vetu.
(a? , Generofx. Icem^iaaoac^iTiciaoi» Heflk* & Faluei
Epifcopi , locundi.
XIV. K A L. A V G. In Alexandria , natalis fan(f>a: Si-
finna?. In Antiochia, Sandorum Macharij, Lampadij,Lu«
ciani, Philippi , Petri , Torquati , Tinnini , loci. Conftan-
tinopoli, natalis fanclx Darias. In Hifpanijs,natalisranclx
ludac. Lueduno Gallias ^nacaJi^ ian<^i Rmlici Prelbyceri
& Confcfloris.
XIII. K AL. AvG. Ib Africa , natalis Sandlorum Sa-
bini, Luciani, Pecri, Amabilis, Nonna?, Sauoi,Agrippiani,
Medaculi , Refpedaci cum aiijs viginci cribus. InThebai*
da,aacalis SandiVi^riSyS^uaoi lo Damafco, oacalis
Saodoram Sabioi, . • . Maxtioi^Ialiaai, Magrobij,Caifi,
Paiili'cum alijs decem. lo Coriocho^oacaluSaadorum
Cyriaci , Donari , Tertij , Appiap , Felicis, Neratia?, Frufti,
Cclfi , Theodoli , Calori , Parthemi , Spe^lati , Viiloris,
Maximi, Paftori, Neftitx, Pauli, Romani, Valeriani, Emi-
li>Caffi» Magoi. Roma?, Pafieriac, Macrinx, Neflirae^
Sacuri> Amirini,EmiIi. £t alibi, Secundi. CoTheiaMo~
fiafierio^ dedicatio BaP* ^f! BeatiStephani Protomartyris.
XII. Kal. / ''n Africa. Sandorum Vidoris,
Stercorij , Emiliani i ^«i, Supiii,Montani. In cmicace
Cefena , natalis Sandorum Adriani, Heli, Vickoris^Patro-
cli, Csefarianzc, Adrianitis, Dimeli , Felicis, Auribi , Typo-
gratis,Faufti,Theodoti,Iuliani In Gallia Maifilia ciui-
ute, natalis San^orum Vickoris, Alexandri, Deotcri, Fe-
OOoo iij
662 Martyrotogium
liciani, & Longini. Et natalis fanda? Praxedis Virginis.
X I. K A L. A V G. Natalis San^iorum Cyrilli, Andrcar,.
Tebelli,Auri, Syluani^Donaci. £cin Aocyra Ca-
lacias,DauIis iaiidi Placonis, & MiUnnoruin Andrca:, Elia.
ni, Aioboii. Dip^ffi* VvaMdre^ifliAkkdHs^C^iifeffms,
X. Kal. Av6. Roin«>vt&Tibiirdn^miinri&noooi
decimo^ natalis (aodi Viooendj Marcyris. Rauennaj, natap-
lis lanai Apollioaris. In Laodicia Phrygia?ynattUiiSan-
^orum MinifeiyTifici. Vi& AccuJi» nantts iante PfiWKar,,
Alexandrini.
IX. K A A V G. In Amicemioa ciuicace miliario o^ow
g^ifimo rertio ab vrbe Roma, via Salarii , naralis fandi Vi-
Aorini Martyris. In Armenia ciuicace, natalis Sandorunv
Sabbatia? , Tlieozoni, Vidoris,MiIicaris, Eracrita: cum fra-
tribus duobiis, Statiani, Capitonis, Siluani, Stercari, Ache-
nogin^e, Oaritonis. IoTirociuiuce,nacalis iaodasCliriiU»
nx Virginis.
VIII. Kal. Avg. Natalis S. lacobi Apoftoli. In
portu vrbis R omx^ natalisS. Aconti, Nonni, lacobi, Aga-
thoni , Donaciui , Suauij. £t alibi , natalis Sccrcorij , Cle-
snemis , [uliani , Cariachonis^ Emertri , Scer^, Suticiani»
InStdJiachitaieSamon, Chriftoferi Martyris* in Hifpa.
nia Barcillonaduicace , paflto Sm^Cocufatis Martyris.
V I L K A £. Avs. In Laodoada Frigiae , nacalis Siiriw
Aorum louianiy luliani, Emili, Felicis, Miutiani, Mudmafy.
Saturninx, GIoriofiK, Emill. £c nasalisSandonimfiCoi&ii'
na: , Laudaix.
V I. K A L. A V G In oia ciuicate , nacalis ran<5li Feli.
cisdeordioarioneEpiicopatu». In Nicomedia,nataii$5an.
Aorum luliae, locundas , lanuarias. In Sicilia , nacalis iandt<
Simonis. In Autifiodtf miiuti^ i$f9fiti»fimHi MthtB^ £fi-
fcopi , ^ Confefforis.
• V. Kal. Avg. InLaodecia ciuirate FrigiainatalisSan-
AorumTheophili, Auxentij, Prudcnrij, Philippi, Alexan-
dri,Zonci ,Biflix,Secundac, Macharij. Et alibi,natale
landlorum Septimiae,Augufta? Virginis,CeIfac,Nazarij. In
Nicomedia, natalisSan(5orum luliajjSecundac, lanuariar.
£c naulis Pancaleonis Siinronis Epifcopi , Siluani. Me*
Digitized by Gopgle
S. HieronjmL Ivlivs. 663
diolano , natalis Sandorum Geruafij , Protafij , Nazarij &
Ceifi pueri. Corbeik M»nafierio ^ dedicaiio BafiUca faniU
Petrt Apofiolt,
IV. Kal. Avg. Roma;,viaPortuenfi,nacalisSan<flo-
rum Abreodi,Rufi, AbdijPontiani.Niceri. ViaPorcucn-
fiinibi eiufdem miiiario reptimo,natalisSandorum Sim-
plicij,Fauftini,Bcatricis,Magoi,Donata:. In Afnca na.
talis Felicis, Nitica:, PoftiiiianUB , Philippi. £t alibi , nata-
iisSaodonim Anaftaiiap, Philippi, Satornini, Calefti , Pa.
tniinx > PebgMt , locoadim. Awtlkmis €katate , depofii^
BioH^ffm EpifeoftyTmtiftiiutati depojttio fai^ Zup
Mpiftepi & Ciftfifftris,
III. Kal. A VG, In cimiterio Pontiani ad vrfiim pi.
]atum,natalisSandonim Abdoa& Sennis. In Africa,na«
talis Sandorum Maximc^ Secundjt^ Opnatelise» Rufi,
Prifci, Paternica?, Septimia? , Optionis, Amoni , lufti,
lulix , Poatamia? , Abdis , Acenei. Icem, Maxima, Hof-
pis, Donatulx , Siluani, Magoili. Autifiodero dmiate^ defo^
fitto Beati V^ift Epi/copi,
P R T D I E K A L. A V G. In Africa duitate Cinnada,
nauiis San(51orum Democrici , Secundi , Dionyfij , Tyrfi.
AiUtfiodero^ funHi Germani Epifcopi ^ Confe{joTj4 j yiuna^
chori Epifcopi , natalitium , ordinatio Epifcopi: Auytfliduno^
dedieatio Ecclefi^e fmiem : &tranjlatie meUtoritmSaniierum
Martyrum,
MENSIS AVGVSTVS
HABET DIES XXXI.
KAl. Avg. Litania Ikdicenp.a. InAntio-
chia, pafiio Sandorum Machabsorum (epteni ^a*.
trum cum matre fua , qui paffi funt fub Antiocho Rege^
Romx dedicatio primse Ecclefiz , & ^ Beaco Pecro Apo-
ftolo conftruda:, & confecratie. In Arabia ciuicacePhi- '
ladelphia Synodus Marcyrum celebratur : EcnatalisSan-
donim C)[rilli^Aquilje, Petri> pomiciani^ Kuii^ Mioaadxi
664 ^Martyrologium
vn^ die coronatorum. Romx^iniliano trigefimo ab vrbcv
nacalis San(^orum Sccundinis , Donatula: , Secunduls,
MaximsE , luftac , Menandri , funi , Siluani , Donari,
In Ttalia Vercellis ciuiratc, depofitio fancli Eufcbij Epifco-
f>i, & Confefforis. In Hifpanijs, Gerunda ciuitate,nata-
is fandi Felicis Martyris. In Gallia ciuitate Bituricas,
Beari Arceladi Epifcopi. In territorio Parifiacenfi ,inipfo
loco qui dicitur Lupera , paflio fanfti luftini Martyris.
IV. N o N. A V G. Roma? in cimiterio Califti, landi.
Stephani Marcyris. Id Aotiochia , natalisreliquiarum Sce«
phani Protomartyris 6c Diacoiii j qui Himiolyiiiis tSt
traoflatiis ez reuelattone Ludani Pfefbyteri. In CXaria
Mattritanjx^Theodocar&ieptemfflionmi eius. Ec iolta-
lia ciaicate Remana, natalis San&onmi Felicis Ae fiodi Ni^
ceri , Nicomedia , nacalis Manynin oumeio iepcem oim
ibci|s eorum.
III. NoN. AvG. Sandi Mecrophili Epircopi , 8c
Hermeli Marcyris. In Conftaprinopoli , natalis S. AchiU
lei, lufti. Et natalis (an(5^af , ddenis Martyris. R omx^
naralis San<fborum Drogenis & Stcphani, Hierofolymis,
inucntio corporis beatifllmi Stephani primi Martyri5,6s
San(5torum Gamahclis , Nicodemi, 6c Abibonis. Ju Am*
^fitduno , depofttio Eufronij Epifcopi ^ Confejfforis,
Pr iDiE NoN. A VG vsTi. Romx via Tiburtinl,
in cimiterio, natalis (anclorum Martyrum Crefcenriana?,.
&Iufta:. Et natahs fan(5li Secindi. In Nicomedia, natalis
Saodlorum Segae, & Barcholomaei Martyris. Zugduw GaU
Ua. , admemm corpom ftn&i lufti dt tnma»
NaWfS Atg. NatalisSanaorum Herend,Hefateli»
Daffi,fine Baifi. Aziopo ]iiHereDJ»Herodf,. Da^. RenMe,
dedicario Ecdefiiae Gm6tx Mari.a. In dnicate Augufta,
Sffio laote Afee. Augtiffichino , natafis S. CaiCaoi Epi-
)pi. Cacalaunisciuitate, natalis fan^i Memmi Epifeopii
&Confe(Ibris. Etsflibi,natalis $aadofnmFioriaoi»ftf£
Mina; Marcyrum.
• VIII. IdvsAvg. Rpmx , in cimiterio Calefti , vil
Appia , natahs Sixti Epifcopi , & Fehciflimi, Agapici, Do-
naciam , Faufti , Praecexiftri-| UMreBiij » Hippoly ci , & mi.
hcum
Digitized by Gc.
S.Hieronymi. Avgvstvs. 665
litum cenium fexaginu duorum. Etpa(Iiofan<fl2c Afrz.
VII. Idvs Avg. In Antiochia, naralis Sand^orum
SymphronijjVeneria?, & aHorum fcpcem germanoruni.
InTufcia ciuirate Arecia , natalis fandiDonati Epifcopi
& Confciroris. Mediolanojnatalis S. Fauflini Martyris.
Roma?, paflio Martyrum numero vjginci quinquc. In Pro-
uincia Recia, ciuuace Augufla ^ nacalis Sandoium Afn,
& Veneri3E.
VI. Idvs Avg. Roma? , natalis Sandorum Secun>
diaijSeiieriswi, Carpofori , ViAornii Albini. £c in via
Salana oftenii, Cferceotiam, Lar^i, Memmix , luliana:,
Cyriadds^ & Smafaedi , SecuDdini, AlbiDi, Viduriaoi»
Fauftini « Donatx, FeTtds^SiluaDi, Id NiconMsdia , natalis
Sand^orom Nazari, luliame, Agapae Vir^um , Eundani^
Corinconis^Dioniedis , Metroaora? Vii^is, lufta^. PhU
iadelpiiia? ,nacalis S. Leonidis, Agapid.
V. IdvsAvg. In Orience » natalis SaDdorum Fir-
mi, Ruflici, Primi, Crefcentiani, Largi> Tyberiani, Amij,
Tiberiani, Theodoti, Nemediani, Laudaci, luliani , Poly-
carpi, PrimijXyfti, Agatopi, & aliorum numero vndecim,
Feiicillimi, Carpophori , Zemaragdicum ahjs decem 6c
nouem. In Alcxandria,natahs San<florum Antonini , £c
Onion, Tiburcini , Valeriani, Dionyfij . Fehcis, Euriciani,
Gagi , M elciadis, Scephani, Vrbani, Luci, MamonjSacliri,
Nimidij Ladici, luhani, Polycarpi, Magni, Siluani. Roma?
IP dmicerio, depodcio Dionyfij Epifcopi. £cin Colonia,
tsatalis SanAorum Viriani , Marceilini , 3ecundini , Xy fti,
ViiieLemQuicaS) S« Martini Briuateofis.
I V. I o V s A V 6. Ronut, viil Tiburcinil , naulis ian^t
Laurencij Archidiaconi, & Martyris. In via A ppia, FelidC
£mi. £t ahbi Crefcenciani, Nerei, lacio.ti , lanuari] , £xu.
peraci, Cyrilh, Quinci , Germani , Gemini , Quiriaci, Eu.
genij. IcemEugenij, Paftori, Lucella:, Ponciani,Crifpinap,
Innocentij, Terencia:, Eleucippi , Sidori , Agapa:- , Crifti,
£uciciae,Cyriac2E Icem, Eleucippi cum alijs lcx Innocen-
tibus, quivnadiecoronacifunt. Seui, Crefcenrix cumalijs
triginta quorum nomma habencurin hbro viC9«Iq £pheio^
nacahs reptemdormiendum,
' Tom,4. PPpp
666 Mdrtjrologlum
III. lovs Atg. NacaIisS.Tiburdj,8cnatftlisliuite
Snfaniiae. In Nicopoli, paflio mulcorum Martyn]iii,qiiO'>
rum nomina Deus fcic : & padio S. Cafliani. Eb(Ocas,iia«
niis S.Taurini Epifcopi £c Confeflbris. Camerac9 dtuUUi
m G.tllia^ mttalfs Gam^erici Epifcopi Confejfork,
1 1. I o V s A V G. In Sicilia ciuirate Cathenas , natalis
Sandorum Eupli, Vereciaf, Veneriac. Et in Syria , vico
Gamaraco , fandorum Macharij, luliani. Roma;, naca*
lis Sandorum Chryfanthi & Daria? , & qui cum eis pafli
iunc i Ciaudij, Elarix, lafonis, Mauri, &niilicum o^giou
fex. Ecin Illria, natalis S. luhani cum focijs fuis.
Idvs AvG. Romac,natalisSan<9;orumHippoIytiMar«
tyris ,[PoociaBi Epifcopi , Corneltj > GaiBaiii , Calefti cam
focijs coroni. Sinoada Phrygiat, oacalis S. AncoDij Epi(co«
pi.Logduiio Gallia^aacalis lan^ Aooci Epi(copi.^ifZnrxf»
dtpofino fmiihe Radeytndie Repna, Bh§C0e(imtatt , tmtmUf
fanSHL4mJkiipkBpift9pi&C&ifi(f9m. 1
XIX. Kal. Szpt. Genda» Syriap, nacafisS. For-
tunati Martyris. In Africa , natalis S. Demecrij. Ec alibt
Eurici, Pauhy Heracli,PoIIeiIbri,Pamii, Diflei , Hermac,
Profpolmi , Profalami , Bermia? , Hcracli cum tribus. la
Aquileia , nacalis Sandorum Fclicis , Fortunatje , Vinceri-
ria:, Vindirafiri ,natalis Sandorum EulebijyTituh^Coti-
dicoris , Profpolami , Cafti , Candidi.
XVIII. Kal. Sept. InNicomeilin,nata!isSan(5^o-
rum Scraconis, Philippi, & Euciciani ^ 6l Aiiumpcio iaoc^B
Mari^e macris Domini noftri. '
XVII. K A L. S E p T. In Alexandria , nacalis San<flo-
rum Orionis, Emeii, Anati , luftioi , Luci. In PerHda , iu«
.caU5S.Tyrfic«iiibct^iiiis. «c^^^^^
XVL KA|..SBPT.lB CaEfiuria€^padoeiar^flii
S. Mammecia Meoachi. In Nicomedia BicfatniaE,tecalis
&Xk6tm Eaphemic VilgiDis , Macharij% In Alexandfia , na^
calis Sandi Orionis. Item Mammecis, Emddifei, Mam*
micxcumfodjsfuis,IuIiani. - ^ t
XV. K SftPT. Prxneftina ciuitate , fhiliario A
vrbe trigefimo tertio , natalis (an^i Agapici. £t in Pooco
Ameda ciuitace, nacaiis Saodorum pondmi, PlulaDcise,
Digitized by Googl
S. Hieronymi Avgvstvs. 667
HelianatVirginis, Martiana? Virginis, &Lanciana?. lo"
Africa, natalis San^loruni MaiTac, Candida?» DUIej , Ama>
ciae, Potoroi, Martyrij, A gapiri, Eziaci cum focijs fuis.
XIV. Kal. Sept. Pontoin Amaciaduicare, natalis
Sandorum Filionis, Rufini,Leonti,Theodoli5 Cyrilli,7-e-
lafi,Timothei, Gadda:,Romoli,Siluij. In Alcxandria, na-
talis S. Orionis cum focijs. Etm Hierulolima, appantio
fanda? Crucis. In Picoriuo vico Vellauno, depofitio fand^i
Mariani Confeflbrij» Ec natalis fan(^li Magni Marcyris.
XIII. K AL. Sept. In Lucania , natalis San<5lorum
Valeodam, Leootij . In AleMndria, natalis (ancli Diofco-
fi.- In Siiinada dmtate, Saodoratn Piftiard, Dkmiiidis,
Agariui,Zeli, Pamphili ,CoIont GoofeiToris. InTnroni*
co « Ounooe.caftro , d^oiioo (anAiMazimi Confeilbris.
Si dtpc^ fmiBi FdAefH.
X 1 1. K A L. Sz p T. In Hiipanijs , natalis SanAonim
Iiili),8c lulianij, Vincentij, Auguri , Eulodi. In porttt Ro.
mano,nataitsian£h Hippoliii Martyris. loSardinia ,nata.
lis fandi Luxuri; , Traiani , Quadrati Epifcopi , Primi. la
Alexandria,natalis Sandorum Pifti,Seui. Item, Quadratf.
Sindofagia:, natalisSancflorum Artliofij,Diomedis,Zocici,
Azatangeli, Moyfei. In Lucana Prouincia, natalis San-
dorum Valentini, Leonrij. In Cabaliicano^ vico Mina^
mati, pafTio (andi Priuati Martyris.
XI. Kal. Sept. Romae,via Oftcnfc^in cimirerio
eiufdem,natalis fandiTimothei difcipuli P.nili Apoftoli.
Et in portu Romano, Pcr^inorum Martyrum , &natalis
SanAonun Marcialis, Aureli, Epideti, Satutnini, Apri-
li$,&Felids cmn foci'|seorum, lufti & lulij. In Ponto,
Neocje&ria,naialis SandorumNedaui^Seni. In Antio.
cfaia, natalis (an^ Marini. Aogoftidano. doiiate, nacalis
San&ofwn Minetni,& EmiUom comfilijs odo,&ianai
' Symphoriani Mflrcyris,
X. K AL. S BP T. In Aquileia , natalis Sanftoram For-
tunati, Herraogcnis, Xyfti, Marrialis, Hermogerao, lufti^
Qerati. Romx, oatalis Sandorum Abundantij, Innocen.
tij , Mirerendini , Magnili. In portu Vrbis R om.T , natalis
(aindi Hjppolia , qui dicitur NAunnus , cum foojs fQis.
P P p p ij
I
668 ^artyrolGgium
loOfba, natalis SaiKflorum Quiriaci , Archclai. In pro-
uincia Cilicia: , natalis Sandorum Agizc , Claudij , Afterij,
Neonis, Domnini cum focijseorum. Lugduno GalJi,-?, na-
talis Sandorum Mineruij ,Eleazari cun filijs odoMarty-
ribus. Rcmis ciuitate , natalis Sandorum Timothei , 6c
Apollinaris. Auguftiduno , depofitio Flauiani Epifcopi,
Aruernis,natalis ^andi Sidonij cum fbcijs Tuis. Au^uJiidMnv^
depofitto FUtuiani Epifcopi.
[X. K AL. S£PT. In Andochia, nacalis Sandorum
Zenobij, Capitotini,E(neritar,I»ilicaB,IoaianiJuIij. Inlo*
dia,natalis MnSi BarthoIonueiApofb^ii. Ronue, natalis
ianai Genefij Martyris. Neuemo duiiate, depofido Pa.
cridj Abbatis. Jn Rthvmd^ eimtMU^ itpifitiu fitM Am^
d$lhu Bf^ffi^CtnfiS^Hs, In termorio eimfdm^vico Ln^
ftfda€»y depofitio fanlii Gyldardi Preshyteri ^ CMfefforiSm
£t in territorio ipfiue Mtatit^ defofi^ faiHt Bftdti Pm-
kyteriS* Confefforis.
Vlir. Kal. Sept. InProuinciaSyriaj.natalisfandi
luiiani. In Capua ciuitate Campanias , natalis San£borum
Rufini, Eurhici cum focijseorum. Areiato, nataIisSan(5io«
rum Genefij Martyris, lulij, Hermetis, louiani. In Hifpa-
nia , natalis Sandorum Martyrum Xulli, & Pailorisger-
manorum.
V 1 1. Kal. S e p t. CiuitateSalonajnatalisfandi Ana-
ihrij Marcyris , . . . iiaciuitate Sandtorum Poeclani , Mer*
cttrij Martyrum. Romas in dmiterio, natalis Sandonim
Bafilla: , Manmiliani ^ Quipd Martyniro, Vii Prarne*
flini, miiitum vigind quinque* Areiato doicate» naia*
lis Sandoram Seni « Vi^oris , Primi. ItemVidoris. Ait^
tifieder» duttate , depefitit fiad^ Blettthiri Bpifio^ tam
fedjs fuis Confefforihti^ .
VI. K a L. S £ p T. In Andodria, nacalis Sandomm
Sabafti, Alexandri Abbatum , Emerira:. In Lucania , Po*
lentia ciuicate, natalis Sandorum Felicis, Aronti ,Sabinia-
ni,Honorati. Et in Capua, natalis Sandlorum Rufi , Mag-
ni. Romx, natalisSan(aorumHermetis,& Bafills, lulij.
Conftantinopoli , natalis Sandorum Olij , & Stephani
Mart. In Tomisduiute, oatalis Saa^orum , Marcellmi ,
Digitized by Gopgle
S. Hieronymi. A v G v s T v s. 6C9
Tribuni , £c Mannis vxoris eius , cum filijs eius loanne, &
Seiapiooe : Blerici , & Pecri milicis. Ecalibi quadraginta
Martyrum , qui deGrseco in Lacinum cranllaci func. Are^
iato ciuitate ^depofitio fanFii Ca:farij Epifcofifjf^Qonfefforti,
AnptfiUuno , natalis fanHi Syagri/ Epifcopi.
V. Kal. Sept. Romie, viaSalaria vccere,incimi-
terio , nacalis Sanclorum Hermecis , Bafillei , Helui: , Sce-
phani Diaconi jPoUionis. In Alexandria , natalis San(5lo-
rum Polieni , Serapionis , lufliliac. Conftantinopoli , de-
poficio fandi Alexaadri Epifcopi, & Viaiani Epifcopi. tn
territorio Aruenus Vrbis,vico Briiiate»tiaalis landi luliani
Martyris. Santonas daitate, depofido iaodi Viuiaoi £pi-
icopi & CoDfeflbris* Jn Jfika ciuitatt Htffm Regip^
Jip9fithfai^AtiffifUU&Confe[forisT
IV. K \L. Sept. Paufacio fan£li Helifei Propheca?,
difcipuli fandi Helias Prophecjc. In Syrmia, nacalis fanda^
Bafilid^e Virginis. In Antiochia Syria? , natalis Sandorum
Nicea?) Pauli. Romx,viaOftenfe,natalisSan(aorum Fe-
lids, Candida? Virginis , Foricia?, Adaufix, Gemeilinx
cum focijs eorum. Paffio fandx Sabina: Marcyris.
III. Kal. Sept. Romae , nacalis (andir Gauden-
VLX Virginis cum reliquis cnbu.s. In Prouincia Paleftina?,
ciuitace Sabaftia , paffio fandi loannis Bapcifta;. Ec alibi,
nacalis San(5lorum nongeatorum Martyrum , qui eadem
die pafli func. '
Pkidie Kal. Sept. TreueriSydepofitio fiodi Pa42-
lini Epifcopi&CoDjfeflbris t bic in enuorequieuit. Ao^
cyia ualatiar» natalis Sandonim Gaiant» Dictani, Ru.
fini, Vincentij , Siluani , Vicalica?, Aotiqnifat , Emelini,
Flofentiiii 9 luftaB, lulix, Antinei , Maximi. Item,Vi«
talicaB. Ec depoficio fandi EUadij Epiicopi , Syrgi, Flo*
rentim cum iand^is focijs eorum. Awt^itn , def^jkiif
670 eMarfyrolcgium
MENSIS SEPTEMBER
HABETDIES XX X,
Ah. Septbmbhis. Litania Indicenoa.
jV In Capua AquaikyOattljs faadi Prifci Mar ty ris> Ma*
gous. In TuderunaTuicut » nanlis SanAorum Tevenda-
ni Epifcopi , Fdicis , DDoad « Siluani. In viUa Hcr , Do-
nati. InApuliaSyracu(a,naca]is SanAofum Enod,Hec.
mogenis, Caledx, luliani. In Africa , ciuitateToniza, mu
talis Sandlorum Tufcia? , Oubitati, Valentij , Donata:. Itk
Cartagine , nataJis SaAdonun Foitunati , Donati , Felicis ^
Et alibi, natalis Sandorom Marriani Epifcopi , Sifinni,
Amauis Cinomanis ciuitate,depofitio fand^i Vi^oris Epi-
fcopi Ambianis ciuirate , depofitio (an^firmiDi £pi(ca>
pl, & Confciroris. Egid^ jibbatif.
I V. N o N. S E p In Nicomedia natalis Sandorum
ZenoniSj Gorgonij, Monolappi , Thcodorx cum filijs fuis;
& Cofconi. In partibus Apamii,natalis Sandorum Anto.
nij5& Antonini Mart. In Carta^ne,natalis Sanclorum
Dubitaci,Tufci£,Valentini. InSicilia, nataiis Sandorum
Eupli, lofephi,Felicis, Secanduli,lulij. In Alexandria»
natalis lanai Theodori Martyris. In Antioehia , natalts
landi Tim^thei Martyris. Lugduno Gallis, depofitio I3m«
di lufti, & dedicatto Baiilicar ipfius iandi. StakaUm^dm^
Jiemd^ Efifc9fi ^ Cmififirtr* Cmklk Mmu^fhri» »
€athB4ifltMfiai8iMMftini Pontifids,
III. KoN. S EPT. InAIexandria,nataIis /an^i Ari.
ftonippi EpifcopiEtio regioncApami2e,Pr6uincia Syriae,
- oacalis (andli Antonij pueri, Arefli Epifcopi. In Aquileia,
ingreflio reliquiarum ^n^orum Andrex Apoftoii, Luca?>
loannis Euangelidarum. £c alibi ,naral)s Sandoruni£u«
phemiae, Syrici, Ariconi cum focijs eorum.
PridieNon. Sept. In Ancyra Galatis , naralij
Sandorum Rufini , Siluani, Marcelli, Gaiani, Helpidi,
Antonini^ Eudici ^ Maximi ^ Eufcbij. Item ^ Gaiani^ Vica^
Digitized by Gopgle
S, HieroivfmL S E p T e M b E R. 671
licz, Gairon, Magni, Cadi, Sacurnini, Donari, EleuH cum
ibcijs eorum. Romx, in cimicerio Maximi,via Salari^ de«
poncio Bonifacij Epi/copi. Ad iandtam FeJicitacem , naca. .
lisSandlorumMagni.Cadi^SacurninijFirmini. In Gallia,
ciuicace Cabillone , nacalis fandi Marceili Marcyris. Tre-
ueris, depoHcio iand^i Paulini Epifcopi.
NoN. Sept. In portu Romano,nacaIis San(5lorum
Taurini , Heroi , Heraliani , Ariftofi. Ec paffio Sandlorum
Thochahclis,&lororiseiusnomine Bcbc^ In Capua Cam-
panix , natalis Sant^orum Quinci , Arconci , Donaci , Ma-
gni , lanuarij. la Alexandna , natalis Sandorum Memiidi,
ScaroinaB. Depoiicio Beaci Ingenui cum focijs fuis, quo-
jTum noiniaa Deiislcic.Ioi£gypco,nacalis Sao^rum Tau-
«ini, Nemofiri , Sacuroini ^ AiapoUoni. In Gallia , ciuicace
Vefonaone > nacalis Sandonsm Ferreoh » 6c Ferrudonis
cum fodjs eorum.
VIII. IovsSept. R oma? , via Salaria , miliario ab
Vrbe , nacalislan^i Eleucherij Epifcopi. In ccrricorio Cap.
padociar , ctuince Readdeo » nacalis ian^ Coccidi cum io«
cijs fuis.
VII. Idvs Sept. Beneuento ciuicace , natalis San-
^orum Senoti , lanuari', Fifti , Acuti , Defiderjj. Ec pafiio
, fan^i Anaftafij cum focijs fuis. Arclato ciuicate , dcpofitio
iandi Auguftalis Epifcopi. Aurclianis ciuitate, depoficio
(Ati6t\ Euortij Epifcopi & ConfeiToris. Auguftiduno ciui-
cate,Ioco c|ui dicicur Alifia, nacalisfandx RegnKt Mar-
tyris. Jn temtorio Parifiorum^ vico NouicntOy depujitio Jieati
Clodoaldt Regis , pofie^ Preshytert Confefforir,
VI. Idvs S2PT. Naciuicas ianSaeMARiie Macris
Domininoftri Ibsv Chusti fecundurocarnem. Erpaf^
•^fim^Adriani Marcyris. In Alexaodria^caltsSando-
lom Ammoini, luiti, Seiapionis , Pij. Icem Pij, Theophi-
li i Neoceri , & aliorum vigmci duorum , Nemefi , Arioni,
AmmoD, Pailio (andi Pecri , Sabini , Demetrici cum alijs
quadraginta ^ Didymi,Mitirori, ^aneti,AchiIIi , Ifidori^
Seiapioois , Migicar, Orofei, Siluani, Arepionis, & aliorum
fcpiingentorum quatuor. Item Denetri , Seucri cum aliis
vndecim. IccmSeueri cum alijs quadiagiou. In ea die col-
672 ssS^tartyrolo^ium
leclio muicorum Matyrum corporum. In Antiocliia, na^
talis SaniftorumTimothei , Fauftiniani.
V. IdvsSept. Romas, via Lauicana, incer duas Iau«
ros,nacalis fandti Gorgonij Et in Sabinis, miliarioab vrbe.
nanlis Sandomm Hiacynchi, AlesKandri , Tiburcij, luuini,
Siluani. In Caeiaria Cappadodae^nacalis San^orttniDo«>
nari, Eleatffi , Fortunari, Ammonij. I» Parthis , nacalis San*
dorum Marci , Libracis , lulij.
IV. I D V s S E p T. In Caefaria Cappadocia^ , nacalis
Sandorum£4ipiiac, Aleziuidri , Cirofici, Hiiici, Alapon^
Siluani cum ali js quinque. In Alexandria , natalis Sando*
rum Ncmefi, Ammonis,Orionis,Herofi, Scaliorum o6t\n-
gentorum fex ; Didymi , M crcfori , Panepfi, Achillei , Ni-
ceti. Icem Ammonis, Orofi , Siluani, Oropion, Nimi,
Sini,&aliorum noucm,Panemodi,Niceti,Siluini. Rom^r,
depoficio Beaci Hilari Papx. In Africa , natalis Sanctoruni
Martyrum DoletaculijTufciar^Magari, Valentini.
III. IdvsSept. RomsBj via Salaria , vetcri , in cimi.
terio Bjfilia? » natalis SanAorum Prori ,& lacinc^li , Didy-
roi. In porcQ vrbis Romje » naulis Sandomm Ingenui « 6c
Hippoliri Marcyrum. In Aleacandria , nacalis SanAonim
Syri, Sc Serapionis. In Apulia « nacahs San^roni Felid^
& Donaci^ lulii. Lugduno GalJiac , depofirio fin Ai Pacien.
tis Epilcopt.
Pridie IdvsSept. In Sicilia» ciuitatc Cachenaa^
natalisSan^orum£upli,& Sarapionis Epifcopi , Magni.
Romac,nacalisSan^orum Proti^Sandini, Hippolyti. Ni-
comedix, natalis Ammonis l ccfloris. In Afia, natalis (andli
Diofolij Matrona?,Teclac Virgiuis,HeracIia:. Ecalibi, de-
pofirio Eufebij Epifcopi. Lugduni Gallia: j depofitio beati
Sacerdotis Epifcopi & Conreflx)ris. AugullidunOjdepo-
litio Beati Euanti Epifcopi & Confefions.
Idvs Sept. InApulia, nacalis San(florum Felid/li-
mi, 6c Secundinijluftini. Conftantinopoli,depofitio fandi
loannis Epifcopi. In Alexandria, nacalis fan^i Theodoli
Epifcopi. In Antiocliia « nacalis Sandomm Timocbei ,
Theodori. In Turonis ciuicace , depofirio ian^ L&iorij
Epifcopi. Andegauisciuicace) depobrioBcactMaurilioois
Epifcopi,
Digitized by Google
S. Hieronymi. September. 673
Bpifcopi. Anyifiiduno^depofitio BeatiT^eUarij Epifnfi.
XVII [. Kal. Oct. ExaltatiofanciiafCrucis.Romsc,
vi4 Appisl,incimiterioCalefti, natalis Sanaorum Corne-
Jij Epifcopi, Saturnini. Et depofitio fanOi Oionyiij £pi-
fcopi & Confeflbris In Africa, ciuirate Canhagine, naci-.
iisfinai Cypriani Epifcopi, & Felicis, Honofij^Dcmccrij»-
Zeti. Et alibi. depofitio Eparci Epifcopi.
XVII. Kal. Oct. In Alexandria,natalis Sando-
rum trium fratrum, Cyrini, Leontij, Serapionis j Croci. la
Ancyra Galatiae, natalis Sandorum Seleuci, & Valerij. la
Tonb duiuce, natalis Sao<aorum Stratorij^Valcrij, Me-
jrobi ,aeCordiani, & Nicomedis Martyris. In Nicomedia,
fttttfis Sandoruro Arcij , Archeoo. £c io Nuceria Cam-
pAnue» nacalis fandi Owftanrij. lo Anqoiia , depofitio
PiniUE|H<Gopi. Ec in «eiTicerio OibiHoneo/],caftroTer-
Bocio , nacalis (andi Valeiiani Marcyds. Lo^kmo GaOiaey
dcpolitio Albini Epilcopi. NataUsS, jiicadrt Mmtu,
X V I. K A L. O CT. CaIcedone,natalisiandie Eopher
roia* Virginis. Romae , natalis Sandorom Vidori5,Feiicis,
Alcxandri , Papiac , Magni. In via Nomentaoa ad Cap. in
cimiterio Marca:, natalis fantfli Emerentiani. Et naralis
Sandorum Pafies , Felicis , ViftoriSjSperari, Nauini, Cho-
rinti, SccundxjDonari ,Generofe. Irem Sccundof^Lu-
pati. In Nuceria, Pfifcianj, Maximi. Roixiae^pailio laa^s
Caccilias Virginis, Saluci, Tyrfi.
X V. K A L. O c T. In Neueduno , natalis Sancflorum
Valeriani, Magrini , Gurdiani. In Nuceria, natalis Sanao-
rum Conftantij Sundlini. Chaicedone Bithynia: , natahs
Siiodonlm EuphemiaD, Salcofi. Suiportio,depontio fandi
^ Paoli Epifcopi, Maciobii Gaudiani , Ifid Marc. In GaUia^
vk9ftddiamZi»i^^tM^9fmtl^ZmiithmiEpifcopi ^
• XIV. Kal. Oct. InAIcxandria^nacalisfaadiTro-
phimi. Et io Nicomedia , natalis San<5lorum Oceani,
Xyfli , Medaci. lo Medioiaiio , depoiicio landi Euftorgjjj
Epifcopi , Satyri.
XIII. K A L. O c T. In Alexandria,natalis San(5iorum
Demccrij , Palei , Nilipad, Madilidij > Cadoris , Sacoiini; '
674 tMartyrologium
Ceti Epifcopi, Cafti, lulij. In Neapoli, natalis Sandoram
lanuarij & Aniceti. Ec in Sinnada Pbrygix, natalisfandi
Trophi. Vienna ciuitacCj natalis iandi Ferreoli j &dedi«
catio Baniic«ipiiuSj& crannacio mulcorum corporum cam
capicc fandiluiiaDi Martyris dcBriuace fab alcarr ponco.
In duitace Ticoiris, depoficio Miliri Epiicopi, Et alibi,
nauIisSaoAoruro Trogi Epircopij& Pij Oiacooi^ Capilet^
Nili » Paterni » Mufci cttm aiijs ceotom quinquaginm. In
teftitofioBitarioo^viGoVellaunOynaialis iandi Mariani.
In Nuceria, H ermei Beari Epifcopi : Felicis , Conftancaii
Pfiuari, Euphemia; , Sygonse. In terrifri^ Zifigfnis nuitau^
• stfuuu i»Mona(}eri9StgeffS,Stf/mk* Preskyteri ^ Confefforis.
XII Kal. pCT. Sinnada Phrygia? , natalis Sando*
rum Dormidoni , Dorothei , Priuaci , FeHcis , Con(hincia;«
Item Felicis.In Nuccria,natalis San^korum FeliciS|$C:Oasi|»i
ftantiar 5 qui pafG lunt fub Nci one,
XI. Kal. Oct. In Perlida5ciuitateTarrium,naralif
fan£ki MatthariEuangeliftx. Pirahceciuitate, natalisfandii
EuangeHftac Lucx. Mcdiolano , natalis fan(5ii Vickoris.
Corbeia Monafierto , dedtcatio JiajiUca Domni u4lhimf
MarctUini Epifcoporum, . ; - , .
X. Kal. OcT. RonuB, viil.Salari4mere,in ciniice#
rio du((lem « natalis finte BafilUe. Sidonss ciuitate in Joco»
^odidi,^^&ris, Innocenrij, VicaIiscumfoJ|s/e/nj^
libus quiogeocis odoginca quincpie . . . •Amtififdtfr^ admen*
t»s & exc9pti0 e0tjf9ri$ fuih Gfnmmt Bfifi§fi^ciiififfnif
^ Italia. 1 ;: .
IX. K A L. O c T. In Seleucia , nacalis {znStx TecIaS'
Martyris. Ec in Alexandria, natalis fandi MarciEo^ilgifK'
lifta?. Roma:,depofitiorandi LiberijEpifcopi.
VIII. K A L. O c T. Machironca caftello , Conceptio
/anc^i loannis Bapxift^. £t alibi , natalis San(5torum lulij,
Chriftophori , Laurentij, Marrialis, Vi(ftoris , Gargih ,
M arci , Nobilis 5 Vidona!, Sccundolx, Fauftjna?, Vale-
riac , Celerina: , Donatula:. In Auguftiduno , ciuitace
vico Sediloco, nat^Iis Sandorum A ndocij , Tyrfi , Aprilis,
iSc FchcisMiStrcyrun) : LuaoAc. Lugduno ^ depoilcip ian^i
Digitized by Gopgle
S. HkrmymL Septembek. 675
lapi Epifcopi U Confefloris. AnierDis ,depo(ido iandt
Ruftid Epilcopi.
VII. KauOct: Iq A/ia,nar2lisSandoruinEacar.
pi,&Bardoniscum alijsviginci In Gallia ^ Ambianis dui-
cate , paflio S. Firmioi '£pi2copi » ic Martylis. £t aJibt , de.
pofitio (an£b Marci.
VI. Kal. Oct. Romx,viaAppi3,incinnterioCa-
Jefti,depofitio S. Eufebii Epifcopi & ConfefTbris. Etin Al*
bano^natalisS Senatoris. Ftalibi, natalis S. Migigni,Na-
boris jFauftini. Ec inSardinia,nacaIis S. Luxuri Martyris'.
^ruemis , depoftio ApoUmaria Epifcopi Confejft ris.
V. Kal. Oct. In Carfaria Cappadoci^,nacaIis fancli
Eleutherij In Tarfo Cilicia», natalis Sancflorum Taraci,
Probi , & Andronid, luftini: Ajiucia ciuitate , nacalis San-
, dorum Cofaii & Damiani Martyrum. In Ephefo , natalis
i&n^ Timothei Difcipuli Pauii Apoftoli. In territorio
Ai^uftidttno duicate , bndiFIofennni^Silnani, Ffrmi.
I V* K A 1. O c T. In Africa^natalis SanQbmm Iavl^
fe0tl},I^uftiai,&Viauriae, Cilndidar^Valcfir^
Lcoae , LucioGe , Gagili, Placidi, & alion^ muItomm|
LoDgini, Vidtthc Prifbiuiani. Romx, natalis £zn(k\ Sta^
^d. Genoa ciuitate, depofitio Salonij Epifcopi 6^Con*
h(£om, Amifi9dtro ^ dtffiU» fanHi AUii BfifcfifjfCorr
ftfforii, • , -f .
III Kal. OcT. In Thracia , Eutici , Plauu , Plan-
citi,Ambuti, Araclia:, Tracias, Donata:. Rom^, mili.
tum fcxaginta odo. Dedicatio Bafilicie Archangeii Mr-
chaclisin monte qui dicicur Garganus. Et alibi lanuarij,
Sofij , Ampuni, Celedoni, luftini. Autifiodero, depoiitio
fraterni Epifcopi & ConfeiToris.
Pridie Kal. Oct. In Placentia duitate , natalis
fiDAi Antonini Martyris. In Me«fiolano,tranflatio corpo.
lisfandiVidoris MartYris. Betblefaem dttitate,depoficio
Martjrologium
MENSIS OCTOBEH
^ HABET D lES XXXI.
TTT' Al. OcTOB. LiTANXA iNDICENDA.Ph/ci,
IV^Faudini Marc. Ale3candri,Eopropi $acafiiiDi,Spei,
pfimi , Donari. Iicm Dignx , Paffico , Prcpi. loTliomi^
lulij. AutifiUero^ d«pofiti§ Gtrmm Bfifc^fu Mmit tmir
Utt ^Uam Kmiyj, TnurU , fm£H NUtti.
VI. NoN. OcT. InNicomedta^Eleiitherij. InAo*
ciochia > Primi) Quirilli , Picini . R omx , oataiis iaDdi Eu.
febij. Ecalibit Leoois, Gaiani, Secuodi. Icem Secundi»
Platonis,Loii9. JnGtUiia^t^^tf^mSiJ^digMrfMfifst^
fi & Martfris.
V. NoN. OcT. Antiochia,Theogeni. Africa^Vido-
ris, Vrbani,Sapargi. Ecalibi , Felicis, Amponi , Cafti.
IV. NoN. OcT. In-^eypco, Marci,& Marriani
Marcyrum. In Afnca , Marcuh , Refticuri,Iul»j. Ec alibi,
fanaiDafij,alibiquc MarcelliEpifcopi. AuufioderOjdc-
pofirio lanai Marfi Preibyteri & ConfeUoris.
ni. NoN. OcT. InSicilia^Placici^Euridj&alio-
rum criginta. Ec alibi, Barici, ViaoriDi,Faiifti, Fdagii.
Valencia ciuicace » depofioo ApoUonaris Epifcopi & Ooo-
feflbris. Aodfiodero.depofino Sanaonim geraumofm
FirmadDiacooi » & Flanian« Deo iaaatae Virginis.
PkiBiB NoN. OcT. Capoa , oacaUs SanADram
MarceUi » Cafti,EmeIi, Sacurnini, Donacelli. Ronue BaU
binSi&depoficiofandi Marci Epifcopi,Iuliani. In Afirica»
ILogari,Sacurnini,Ianuarij,Fauftini, Marrialis. In Apulia,
Ca^« Emdi, Sacurnini , Ammonij Preft>yccri. Ageooo
ciaiiace,nacalis fanaaj FidisVirginis &Marcyris. ImtiMi*
tate Auttfiodero , depofitio fanHi Romani Efifcopi.
IX. Idvs Oct. Romx,via Appii , depofirio San-
^Vorum Martyrum Apulei , & Marcelli Epifcopi , & Marci
Epifcopi & ConfefTom. In Opua Campanijc, Quaru 5c
MarcelUoi. Et alibi , iaoax lulix , Syi^ , Bacci , U oacalis
Digitized by Google
S, Hferonymi, O c t o b e r. 677
£u)di Macthzi Euangelifbe. BiCttncas€UHcace,(ao^Au.
gufti Preft>yteri& Confcflbris.
VIII. Idvs Oct. In Antiochia,Dionyfij Epifcopi,
lanuarij , FauAiiuM^n. MaraaliS|Phuati, Ei«cbj,Ittliaiit»
Pelagix.
VII. I D V s O c T. In ciuitate Laodicia Phrygia?, naca.
Jis fandi Theodoli. Etahbi, Aitici, Ludduli, Septimi, luh.
Colonia Agrippina ciuitatCj nataUs fandorum trecenro-
rum reptemdecim Martvrum. Inprouincia Cretajciuitate
Aueuita>nauUsfaodx Afbe Martyris. In ciuitate Vicnna,
mnltofoiii Manynmi. IMfios, oacahs (anaorum Diony ■!
£!j Epifcbpi , Ritftici Piesbyteri « Eleatlienj Diaconi. /»
CemuU M§miftfh^n4mtt4iti9t9tf0risiMti Jtitharij Cwtfef.
fwis, R.oiiue»Maiceill»Geiwtoi,NoimJttiti. loterduas
iattfot&oaar Primiaa?,Cofti» lolij. lo Cilicia,Tafad,Pro.
bi, & Aodronici. In CentuU Mmu^fiH^^ d^foi9 twfms
M. Rtcharij Cwftfftirk. C^rkHk M§lkiftri9 , dtftfii^ Thf-
fridt ^bbatv,
V I. Id vs O c T. In Africa, itraclij , Dionyfij , Se-
pdmix , Secundac , Salfx. Et alibi , Caiti , Quintafi, Sepn-
mi , Venufti , Beari , Secundi , Donaci , Sereni, Crefcenri,
Taraci, Probi, Andronici, Niccri. Nataiis Firmini , Hcra-
ch.CaffijEufebi^Fiorenri, Vidoris. Agrippinas, Mallu-
lijcumalijstrecentis triginta Marryribus. Eodem dieoa-
. talis fandi Cerbonij ConfeiToris in Populonio.
V. Idvs Oct. In acenio Sicilia?, fandi Athanafij
Piesbyteri, Ampodi, Piacidi , Faaiii,Ianuarij , Marcialis,
Marcelh , luoioiaoi. Aotiocbia,iaodi Erachj Eodem die,'
fiuidtNicaiij,8caJionimMartyram. . *
IV. lOTs OcT. In prottiocia Syrix, iaodorum Eoa*
grij.Proflrix. lo^gypto, Euibiii Presbyteri. loCam.
paoia^oaulis (aodorum Eucari(li, Forcuoan. In RaUenoa,
vii LaurenrinE, natalis faodi Ediib. Ronur> Caleili^Saturi.
Bicuricas , fandli Opionis.
I II. I D V s O c T. In Hifpanijs,Corduba ciuitate,Fau-
iti, Martiae. In Calcedonia, narahsfandi Adriani. Irem,
Faudi , lanuanj , Marceili Iq Alexandria, Achaoaiij £pi«
icopi U CoDfejQbiis.
q »j
678 Martyrologium \*
II. Idvs Oct. Ronox , via Aureli^ , in cimiterio Ca»
lapodij , Calefti Epifcopi , Saturi. In Cappadocia , Lu-
pranpodi , Modefti , Luciani , Sacurnini , Simplici , Sacuri,
Placidi. Cordoba ciuitatc , Lupi , Aiveiia» , Maximi. Z«g-
duno Gdlliiey tranfiatto corfoni frniii Jufii EfifcQfi (jf C«ff-
fifforts,
I D V s O c T. Colonia ciuicate , natalis iandorum Mau-
roroin de milicibus. In Capua, Luplili. Via Aurelia, in
dmicerio ejufaeni, fio^Foctnuc».
XVII. Kal. KovsMB&ri.- lo Baijs, &oAiSiiffi
Marcyrts. lo Afn€a,Cecne,6calioram pahcer paflbmm
ducentoruni fepcuaginca | Mer^, Aufidi, Sacumioi, Nerei.
XVI Nov. Kal. Nicombdia, Alexandri. In Maorl.
tania , Nini , Vi^uriac , Nobilicani , Mauritani , Luci , Ci-
cini , Crircenciani, RuHani , Oooad, Ddenforis , Rufticia-
ni, Seruiliani , Sacraci, Veneria?, Ianuari«, Mudulac, Qujn.
cafi , Memmx, Pnour^Dooacae, Seuers, Viduri«7&K
iiila: , Magniii.
XV. Kal. Nov. In Ofiente, trandacio corporis fan-
diLucx Euangelifta:. In Nicomedia, Luca: , Vidurina:,
luftini. InAxiopoIi, Hermetis, &Taxis, Iuli|. Ec juxta
portum Romanum , paflio S. Agnetis Virginis. In Cam-
pania, ciuicace Pucerlis, lanuarij , Felicis. Et dcpofirio lufti
pucri. In Africa, Lucij,Vidoris, Dafi, Leuci, Vidorici,
Berefi Epifcopi , Vi^ricis, Fauilioi, Marcialis. Ebrocai a^^
mtatt^ mtulis S. AquUnd Epifcopi ^ Ctnfiffprif^
XIV. Kal. Nov. In Oftia, Aofterij Pcesbycerii. Nca.
}>oIi , SuHi , lanoarif , Feftt, Defiderij. lo ctniicerio Puceo-
is , Profculi , Profduci , & Nica; matrisejus, Domnse Vir*
pnis , Afti , Buiti. In Anriochia Syriar» oanbs fiodorom
Pelagij » Berooici , Pdagi« , & aliorum qoadraginu odo
Marryrum.
XIII. Kal Nov. In Puteolis ciuitate , DaCj, Ano-
iinimi, lanuarij , Dorothei , Sufimij, lanuaria?. In Nico-
media, Eufticis,Promachi , Lucij , Marceliini , Berniaci.
Icem Sufimi , laauarij ,Iuhj. Agenno ciuiuce, iandi Ca.
prafij Marcyris.
X 1 1. K A L. N o V. In Nicomedia^ DaHj , Zocici , Qai
Digitized by Google
I
HieronjmL O c t o r. 679
cum duodecirrAnilibus *Martyribus. In Africa , Modefti»
Eutill , Materi , Diffci. In Nicea , Bithynia: , Afrigis, Ma*
charij , Dicei , ProcuJi , Neapoli , Modefti, & aliorum
Macharij , DonatelJcT. Lugdimo GaJiic^ Viatoris pueri
difcipulifanai lufti Epifcopi.
XI. Kal. Nov. In Adrianopoli Thracia», Philippi
Epifcopi, Eufebij & Hermetis , Seueri. In Portu,fanai
Valerij Martyris. InTiuacia,iKm Seueri. Ec aJibi,paffio
(aci^i Leugaci. . .
X Kal. Nov. In Adrianopoli, Seueri , Dorothei. la
Cadaria Cappadodc,$eureG, Magni^Iufti. In Galiia,
depodrio iaodi Gfariani Marcyris.
IX. Kal. Nov. InNiGoiiiedia,Seueri, Viulis, Fel
lids , R ogau , Paperi ^ Viauriac, Flauiani , Viaoris. Hie-
, rapoli PhrygiaB, Claudiani , £utberi, Flauini , lufti » U
Vidtoris.
VIII. Kal. Nov. Roroar,Maximi, & aliorum ceD-
tumviginri milttum,quorumnoroina Deusfcit. In Gaua-
;lis , depofitio Beati Hilarij Epifcopi & Confeflbris. lo
Africa, Saturnini, Claudiani, Primiui, Flauiani , Zorici.
In Sardinia , Sauini , Saturi, Afteri, Chari. Sueffionis ci-
uitate, natalisfandorum Crifpini , & Crifpiniani Marty-
rum ; Claudiani,Rogari,Papari , Fclicis, & Vitalis. San.
ihnui ^ tranjlatio corporis S.yibiani Confe[foris ^ Bpifcopi.
VII. K A L. N o V. In Nicomedia, lan^loruni Luciani,
Mardiant , Florij , Eraclij , Tuci.
VI. Kal. Nov. lQAfnca,fanaorum Sacumini,Fla.
uij. In Phrygia^ Tarfi, Polycapi, Gai , Euroini, Nocomini»
Longi , Diodori , Mecrobi , Euminap, Tiiri : Roma: ^ Ma.
. riani , Lucij , Viueri. In Sardinia, Pori , lanuarij , Tarrei,
Corouinaf 9 & ianai Florenrij. .
V. K A L. N o V. In Antiocliia Syria? , Marandi , Maria-
nx , Arcelludi In Carcagine, fan^i Suffronifxni.Et alibi»
iandoruro Apoflolorum SimonisCananari^&IudasZelo* '
tis. Amaranri, Quinri , & lufti, Lucij.
I V. K A L. N o V. In Lucania , Saciodi . • • . Qwari,
Felician« > & Lucaoia; Maicyruro.
Digitized by Google
680 (t^artyrologium
III. Kai. Nov. In Nicomedia , lanArij , Caiendio-
nis , Marti^is , Germani , Marci , Thcophili, Eufcl:^. Ec
in Africa, paffio (andorum Qumero centum viginti Mar-
tyrum. Icem, Felicis, Quinti, Luca?, Luciani, Vi<5lons,Vi-
talis , Donati , Petri , Marij, lanuarij, Firiac, Hcrmetis, Vr-
bani, Attiti. Ei paffio fandi Felicianicum focijs fuis. lo
Antiochia, lanuarij, Martiani, Kazartj, Geruanj, Pro.
ufij 3 & Cein pueri. ToUfa^ trdnJUtio cotfom fdnlH SMtMr-
nini Epifcopi & M^trtffis,
PniDiB Kal. Nov. Iq Afirica ^Clacouij, luBtm,
Forcaoan,Stluaoi> Caleodk>nis,Boai6ciaB, Caiht»
Gallic» , Agapi , VidoriaB , Feiicis , Simooi , Oeoact, Ko-
fticiani,Fortunati, Romani, Siluani, Mimmi, AngelaH,
Nuncini , Felicinimi , £c aitorum vigind nouem ^ Valerij^
Vincenrij. InHifpaoia, laouari;. lo Macedooia , Vicali%
P^tri, Crefcenti, AltcrioijViclorini. Item Petri,Mar . . . . ^
Mammari, Saturnini, Vigilantij, Nuncini , Magnili. In
Nicomedia , Pbilippi , &: Calendioois. Augufta Viroauo-
.dorum io Qaiiia , lao^ Qujptioi.
MENSIS NOVEMBER
DIES HABET XXX.
KAL. NOVEMB. LlTAHlA iNDtCBNDA. Ff-
fiiMiid$ mmmm SmiBomm, Petrt , Mammeri , Satur*
oioi, Maeni. Et paffia Euftachtf Martyris cum vxore tc
filijt. lo Macedooia j Baiilit , lacobi , & fio^ loaimis
Huangelifla:. InTerracina,natatis fandorum Meldegafi,
luliani, Vidoris, Felids, Sati , Perfeueranti , Odauiz^
Ceflia? Eriftei, Saturnini, SimpHcij , Primi,Ce(arij, Ma-
gni ,Iufti. In C^faria , natalis fandi Macedooij Et alibi,
natalis fandlorum lanuarii, Petri Crefcenris, Vidurini,
&aIiorum Martyrum. Caftrodiuione,paffio(andi Beoigni
Presbyteri & Martyrisjfic fandi Melanri. Auguftiduno,
depofitio landi Primi Epifcopi. Bajocas ciuitate , fan^ii
yigira Epifcopi ^ ConfeJforiSt Sitio M^nafieri^, depojitio
fMSi
Digitized by Gopgle
S. Hierfmffmi. Novembeii. 6si
J%Bi Andimmi Ef tfcofi ^ Confeffms. PiBantsMutU^
Dedicatio Sajtlica S» Hilarij hf ifcopi ^ Covfefforis.
III. NoN. Nov. Dedicado fiaiilicx /aD^i AodreaB
Apoiloii In Czfaria Cappadocix, natalisfan^orum Gcr-
mani , Theophili, Casfarij , Egrili , Vitalis. Etalibi , paflio
fanda? Agriculs Virgiais & Marcyhs. Iceo), Felicis, Cref-
centi.
P R I D I E. N o N. N o V E M B. In Africa , natalis (an-
dorum Pfimi, Casfarij^Gregorij^Porphyrij, Saturi,Aman-
ti, Publij, SecundaE,Vidorinac, Perpetuas^Vidboris, Quarti.
In Nica^a ,DataIis {andh Domnini. Auptfiiduno , depofitio
Prccttli Efifcopi.Rnm$eiMiidte^depo(itio pmRiAmailtij Efi-
fcofi,^ Co^efforii» Bttiiriqas, depofirio unfti Luioris pueri^
& CoDi^lIbris. *
N. N o ▼ I u B. In Cafiaria Oppadoci^jiutilis fim*
* Aoram Domnini , Cxfarij , Epiphanij , Gregorij , Appini^
Satumini, Amantij, Puplij, Mart. lo Campaniayjiaialis
£indorum Marcix U Secunda?. Capua citiitate , oatalis
ian<5torum Eurad , & Quarti , loci , Ludi.
VIII. Idvs Nov. In Nicomedia , natalis Sanfto-
rum Adriani, lulia?, & Eufebia;. In Africa , natalis San(^o*
rum Donati, Pauli, Ballami, Domnini, Primae, Dulia:, For-
tunata;,Ianuariac ,Quartap. Et inToniza Africa:, nataJis
(an^li Fclicis. Et in Phrygia , natalis Sandorum lanuarij,
Atcici ,Barici , Mammari, Venericini ^ & Veneris. Re^^i*
eknd^ nautlet frnih Meianjf Efifcofi^Confefforis.
VII. Id V s N o lo Niconiedia , natdus ta6d £0«
fcbij , Pobifi , Eoftaiii , Marij > Primi^ Idiac, lanuariaB» Ro-
fktiaooe » Optari « Aciriaoi. Ec lo Afiica» naialis Saodoniin
ogari , Donati , Primz , luliap.
VI. Idvs Novei^. Roma?«nataIisSandlorumSini-
plicij , Symphronij , Ciaudij , Cudori , NicofTrad , & San-
terum quatuor coronarorum , Seueri , Seueriani , Carpo«
phori,Vidtorini. In Africa,natalisSandorumPrimi, Ma-
charij , lufti, Amaranti , & aliorum nonaginta quatuor. Et
in Nicomedia , nacalis Sandorum Damiaoi^ Eufebij , Ca*
lcfti, Euflafij, & Mari) , Magni.
. y. lDvs Nov. lo Nicomcdia , natilis Sandorum
Tom.4. ^ RRrr
682 ^ttartyologtum
Damiaoi, Dooftti^Reltinid, Viason^ Salucsiris, CrdcA-
os , Demecrij» Nemeiij & Exuorgij, Eniebij* Rom« , cuu
tadis Sandoram Clemeoos, Symphrooij. In HifpantjSimi-
lalis Sandorum Faufli , lanuarij, Marrialis Marc.
IV. Idvs Nov. In Anciochia , nacalis San^ran
Primi, Machari), Diaconi^Ettftan, & rociorum eiiii^lanna»
rij , Candidiani. In Africa , nacaiis San(5^orum Sacurniniy -
Donau , Anniboniac & aliorum fepccmdecim. Rom£,de*
poHtio fan^i Leonis Epifcopi. In duitate jiMnJUms^dif^^
Jifia Beati Monstoris Epifcefi Confeffifftf.
III. Idvs Nov. Raucnna , nacalis Sandorum Va-
lentini, Feliciani, Odaui, Felicis, lanuarij, Eurundini , Vi-
dorini ,Felicis» Nifei, luliani, Vincenti, lanuari , Giddini,
Bonifacia? Marc. Minaci, Domni , Finllx , Maria; , Felici-
nris, Felicia?) Innocenrix, Forcnoari, Prindpiac, Doipni^
cell^, Olemrarini » lannariz , ViduriaK , luliani : Alex^
dria Metfopoli , natalis iandi Meiur Marcyris. Toronis
duitace , depolicio £uifti Marcbi Epifcopi U ConMbfis»
ZM^bmi GaUia y iepetfiti» yerani Ejnftopi.
PridieIdvsNov. In Africa , natalis Sandoram
Auruli , Pul>lij,VinceQti}. In Cxfaria Cappadocije,oa.
talis Sandonun Gdnnani«Tlieopliili « Caettrij U £mdt
fiiifebij.
I D V s N o V. In Thracia , nacalis Sandorum ^didi,
Eutici, FelicisyHermogcni ,& Agieftis Martyrum. Etia
Cxfaria Cappadocix , natalis Sandorum Antonij , Ge-
bennae , Germani , Mannicx , Adriani cum focijs fuis. Ra-
uenna ciuitate, naulis Sandorum Valencini , Solutoris, £c
Vidoris. £c alibi ,depofirioiaodiIacobi Apoftolf. Rote"
wu ciuiute , depofitio pmfH Awtantif Epifcopi ^ Confelfork,
TMfMik Muue^depofitio faaQiJlfffCC^ Epifcopi ^ Cojfef
fim. . * . ' •
XVIII. Kal. Decbmbhis; In Eradca duiiace
Tracix, natalis Sani^orum C]cmenti8,Clementini,Theo«
docz, Philomini, tealioram multorum, Ec ip&dic oattlis
£mdi Eracli).
XVII. K ^L. Dec. In Africa , San<J^orum Secundi,
jFidenriani» Varici , Martialis, A&ica ciuicace , naialts San*
Digitized by Google
S. HieronymL N o v E M b E r. 683
donnn SiddiDi,Saturnini, Serui, Calendtonis , Galani ,
Primi ,Gcnui , Secunda?, Thcodoti , Demem , Parentis,
Saturas , Firmi. In Antiochia , natahs Sandorum Donati»
Reftituti,VaIerianx, Fru^uoficuinaiijsduodecini. Depo^
ftio fatiHt Maihuti Epifcopi,
XVI. Kal Dec. In Africa ,natansSao(florum Ru-
finiani, Marci , Valerij , Vidoris,Pauli , Honorati, Donati,
Barici, VicaJis, lanuarij , luAi. Ec alibi,iiaulis Sanc^orum
Fidentiani, Manialis, Dooati, Valeriain , PolSciaDi. £c na.
tafis Sandonim Nerd, Pauli, Adriani , Secoiidiaiii , Mav-
fi^Vi Aoris^VidoriA Anceconi, Anriliatti, Marcelli,
fiaiue» Seco&di, Fromonty Majubni. In Antiodua , Aogir.
flini, Inftae, Anrica?, Ponciae , Fru&uo& , Matrondae ,Frii«
^a?,Vincentia?, Marci^Arufpid^Marix, Fiftac, FortUDatar,
Felicitacis, Siluani. Ec io Capua , nacaUs Sandorum Vicjl-
lis, lanuarij , lufti , Auguftiani , & luftx. Lnpimi» OdMiiC^
dtpofitio janth Euchttij Eptfcopi ^ C^efforis.
XV. Kal. Decemb. In Capua ciuicate, natalis
San^aorum Auguftini , Eufurij , Felicitatis. In Nicome-
dia,natahs fandi Ammonij In Afia, natahs Sandorum
Philex, Matrona? , Tcclx Virginis. In ciuitate Hierapoli,
nataiis San(iiorum Vi£koris & Alphci, Romulap. Ronias
trans Tiberim , nacalis (an<^i Caeciiij. In Nicomedia ,naca-
lisiaDdi Ammoni). Id Aiia,ran<5lorum Oiobidis,& Didx.
- Et in Heraclea dnittte » nanlisSanAonun Gregoria; , Vi-
.^oris, Gemini. In CsB&ria^atalis Sindorum Tiieodotar»
AlphaH,ZachaH»R.omani. Cartaglne Afticae,Dointttiy
Tnlci , Valenrij , (andi Calendionis , Montani. Anrelianis
cioittte «depofirio Aniani Epifcopi & Confeflbris.
XIV. Kal. Dec. In Antiochia ciuitate, Romani
Monaclii,BaraJx, dc He^chi Mart. In Hifpania Cor.
duba ciultate , Acifcla? Martyris. In Cx^aria , Bonuli , Vi-
doris, Proximi, Luciani , Cartherij & Marciani. Xn Hera-
ciea , icem Carcherij & aliorum quadraginta.
XIII. Kal. Dec. In Ca:faria 5 Maximi , Mutiam,
Ncoferi, Tobis, lanuarij , Vicalis , Carterij , Martiani, Di-
centi, Zephori. In HeracIea,fanda:Mulieris cumfexfuis-
^u^dcagjuiu. Auguftiduno, Simpiicij Epifcopi.
R R r r i^
684 ^Martyrologium
X I r. K AL. D E c. In Hcraclea,Baffi,Dionyfii,Orio-
nis.&Daffi. In Carlaria, Agapiti. In ciuitateMiflana, in
Sicilia, Ampheli, Cai" In Hifpanijs, Maximi Prefbyteri,
Calendionis, Marci , Vicloris , Felicis , & Milmi, Faufti,
Crifpini. In AntiochiajBafilij 6cDionyfij, Rufticij. Tau-
rinis ciuitate, Odaui, Solutoris, Aduentoris, & Agaps
Virginis } Baniiei, Saturoini , Emerici , Secundi.
XI. K A L. D EC. Aotiochia, BaiiJei, & Auxilij , Sa-
turoioi, Zeppheri, & Matroa«, BafiiiG», Caiiali^Eiidiids^
Calendioois, EaeipiftL Romae» natalis iandi Clementis
Confeilbris. In ctuitate Anftis, Deroetrir, Honorij , Ma-
ximi, Qwntiaoi, Sinnnij , StaH , Turi, Stepliani) Ploo,
Heraclij , Macedonij , Veri,Tlieodoli.
X. K A L. D E c. Romx , Ca:Iiciae Virgiois, Valerian^
Tiburtij , Maximi. Alexandria , Felicis, Demetrij, Zeti»
Et in Africa , Chryfogoni , Cleti , Verociani. Itcm, De-
metrij. Itcm, Zeti. lQjjpappadocia,Longini,Eutiiici,Lcon-
Ci , & Fauftiniani. Auyiliiduno , Praynati Epifcopi,
IX. Kak. Dec. Roma?, Maximi^natalisfanai Cle-
mentis Epifcopi & Martyns , Chryfogoni , fandas Feli-
citatis, Maximi. Et Cedecas , Ian<ai Marci Epifcopi. In
Cxfaria CappadociaE , Verodani , & Eudcis. In Alexan-
dria, nataiis Sandi Bpiicopi. InToiciayfanase Mefcalar,
i^icis,Vitaits,Maitiani,Booifiiciani. Bituricas^ianaiFa.
ceriPiefbyceri. Inlutlm MMo^S^ih^Jlipefithpaai
Cpkmism AUMtif, In OdiU^ vk$ Sitfciiig», dif^jkic/aaSi
Tndonis Preshytiri & C^efforit.
V 1 1 1. K A L. D E c. In Aquilcia ciuirate,(anai Chry-
Ibgoni , Eleutiieri & Maximi. Et in opido dulHem, Anti-
rodiri Epifcopi. In Africa , Mammeri, Saturi, Rogati,
Donari , U aiionmi vigM^ti. In Peniiia ,Turd« » ian^
Felicidimi.
VII. K A L. D E c. Luciani ,• Martiani , Claudiani,"
Cypriani , Martialis, Petri, Felicis ^ Viulis, luliani , Vi(^o-
ris , lanuarij , Donati , Quinaci.
VI. Kal. Dec. Romaf^fandorumSyricijEpircopi,
&Saturnioi. In Aquileia, Valeriani Epifcopi & Confef-
foris, Ammonij«Seietti,Ronianae. InAle9candria,Pecri.
Digitized by Google
S, Hieronjmi, N o v E m b E r. 685
In Africa, MoDx , Melifi, Berinse, Vidorina:, & Mar-
cellini. Augqftiduoo, deponcio ^a^i Amacoris £pi.
icopi.
V. Kal. Dec. InNicomedia,Marcelli, Petri, Nu-
meri, Sereoi} Melii^^Vi^lorim. In Gallia , ciuitace Bo-
aoDk,A^ricul£,|c Vicalls^Magnili ,Iulij. In Medio*
koo , Lacse, Andrege , loannis, Seueri , Euphcmic. la
duitace Regienfi , depoiitio fan^ Mttdmi Epifcopi.
IV. Kal. Dec. In Syria ^Trophiaii., Theodoli,
Expeccafi,Eucherij, Eufebij , lulij.
III. K A L. D £ c. Romz , Arofbnis ,Saturntni,Cliry.
fanthi , Dari^ , Mauri , & aliorun) Sepcuaginta duorum,
. In Gallia,ciaiuce TJioioia, qaicai^ SaQirnim £pifcopi gc
Martyris.
PridieKal. Dec. In Prouincia Achaia, ciuitate
Patras, natalis fandi Andreie Apoftoli, & Martyris. In
Nicomedia fan<5lorum Carionis, Tirionis. Et in Ancio-
chia,Domnini, Merolac. In Mediolano , fanili Ambro-'
£j Epifcopi de perceptiooe baptifmi. Romx , fan<ai
pifttili,& Euprepecis.Sacofnini, Chryfauci, & Maun,
Ceocali , Theodoli , & lanaarij*
MENSIS DECEMBEIL
H ABET DIES XXXL
KAl. Decembris Litania Indicenda.
Rom^ fanda: Candidjc, Amboni, Filati, Lucij, Ma-
tronx, luftini. In Africa, Vidori, Rogari , Mammari,
Alequitx , Quintafiae, & natalis fancli Caillani, Kien-
pimini, Donan, Saturnini,Fortunari,Luciani, 6c Opcad.
/a GaJita , cimate Nouiomo , fan^h Eli^ ££iJco£i Co/t-*
fijforis^
IV. Nqn. Dbc Romaf., nacalis faoai Primenri,
Pondan,Ptmini,laaeniaoi. InMMrimia, Seueri, Se.
Guri. laonarij, Viaorini « Fononaci , Meggini, Debbu.
du » Viftttrim » Clevcni » PoDnaai , Candid^ , Mam.
RRrr iij
6i6
fnarise , Agnetis , Donaca?, Vrimx, Vidariac, Secundc»
Septimije , Mazimas , Dooats , Sacutiiiiitf,
lll. NoN. Dbc. In OfieDce, Mefobij , Claudici,
Fclicis. ID Nicomedia » Vnib6d. Item, Folicis, Vjaorict«
Ittlij. lo Afnca, Cril|>ini» Magmtv loannit, Stephani»
Vt^ris, Marridi, SaalniaDi. In Bof^oii, finax Agri-
culae i & Iiiciogi,Caffiaoi,Crirpini.
II. NoN. Dec. HeraclcajCliritooijPudentijMi-
gioi , Viauri. £c io Laodecii mcciopoli» F^Ucis, Merobij^
Falacli,Vmbuni.
NoN. Dec. Natalis /an(f^i Crifpini. In Afirica , Hu-
mili, Felicis, lulij, Patomia:. Iccm, Crirpini, Heracli,
MiHx, Vi<^toris, Trophimi, Euoarpion, & aliorum no-
uem 5 Sanclorum Candori , Nanfamoni, Pauli, Marcijlufl
ii , Priuaci , Fulgentij , Matronae, Fcladi, (anda: Marias,
lan^i Amantij Epifcopi.
VIII. IdvsDec. IaA£rica>ZeIori^ForcuDati,GaiV
^HermogeniidcRogadnil.' < >
VII. Idts Dsc. Andodiia,Pdycarpi»Tkeodorf^
ic Sapid, Seoerioi , Siecnndinj;, Vidorioi, Clemcoris » 9C
Prinue. PaffioiandiSauioiEpifcoDi.
VI. Idvs Dec. Euiebij Epifcopl, Vian^i Pre(bf.
tcri, Succeflj Epifcopi.
V. I D V s D £ c. In Africa , Petri y Siicceffi , Bsfmty
Vidoris , Tonini , Porphyrij , Vrbani , ranuaria? , Malani,
In Antiochia , Geronti , Polintix, Siluani, VaTentias, Va-
lcntina?, Marias, Donatae, Viduria?, Agnilla?, luueoDse,
JCogat£, Hermogenis , FeHcis, Luciciani, Flauiani.
IV. Idvs Dec. Vi<aori,Conrenti , Adriani, He-
raclij, Erumenti , Pudenti , Migini , Viduriani , Pauli,
Vrbani, Marci, Cirioici, Cxcilia? , Orbanella: ^ CnTpinar,
Polentjx , Priuatae, Vibianellae, Cyriaci, Ii]lj|. Ron)a;,de«
£>firio Damafi Papa: i Gennani , Eludi , Euangeli , Tbnu
niS)^Mattri. Ecin ciniiaie Anicmis , Agriculx , & Vicalis
Marcyram. In HiTpanii^yChitcateEmeriiA, paffio6nte
£nbii« Virginis.
HI. iDira Dso Roa»9 An6^ £olali«,TfifiHiis^
Digitized by
S.Hieronytni. December. 687
Ponriani , Capitulini , &aliorum multorum fine numero.
In Alexaodria, Sammoni. EtEmeritar,Vrbani. In Hifpa-
Dijs Euticiani. In Antiochia , Secundiani , Secundi , Zo-
iimi,PauIi , & Kyriaci , Ii^Ili. Ambianis ciuitate , natalis
Vidorici, Fufciani, & Gentiani Martyrum. £c alibi, nau-
lis landa: Mariar , & aliorum mulcorinn.
PiLiDiE lovs Dec. HennogeQis » Donacae, 9c
alioram vioDti duo.
loTs Dbc« Ratieiiiudiitcacr,VrfioDis,&Leocadaj
CoDfeilbris , & Vatendm Marcyris. Syracu(a ciuicate Si*
€ilia?,Datdis ^nda? Lucias Virginis ^ & fanc^i Sicenlt, Sa»
turnini, Cafti,Pauli, Felicis, Qutpciliani»Mode(li, Vi^o-
rini , lanuarij , Geidini , Feiiciani,Scercorij, Felicia?, Do-
natae, Valeriar j Colonicar , Satumini, Vrbanx, Maricinu»
Vi^uria?, Simpliciaf, & Securi, Dariui.
XIX. K AL. I AN V A M I. In Antiocliia , Drufi
fociorum eius numero trium ^ Zofimi , 6c lanCta: Lucia:
Virginis. Lugduno Galliie , fan<!^i Vi^oris Epifcopi &
Confefforis. Vienna, Lupicini Epifcopi. Remis, natalis
fan^i Nica/ij Epifcopi ^ & Sacrepi , A(pedi£ , Theodoli.
XVIII. Kal. Ianv. In Africa, Fauftini, Lucij,
Caodidx, Maceri» Marci^ lanuarij, Vi^ori, Oeciliaoi,Ma^
limi, Marda:^ Macfaaoniac,Viduri«« Secnndar, ^riout» Sa*
toimna! , MachrdGe » Nin» , ReftiCttcae , & aliorum vnde*
dm, Id Aicalone» Heliae, Candidi. jiwiiUms dattatit
Maximi PrtikfUn^ Cpnfefftm»
XVII. K a L. I A N. Rauenna » Valenrioi , Naualis,
Agriculx, Concordij , ludini. Arda»» ^itdiutU BsfiUt^e
^ altaris (unHi Genejtj Martyris. .
X V I. K A L. I A N. In Africa , Vidloris , Vidoriani ,
Adiutoris , Quarti , Honorati , Simplicij j Ampamoui, Fc-
licis , Vincenri , & aliorum triginta nouem fimul. Et Odo.
tiy Qujnti, Donati, Vidorix, Diofcori , luftiniani.
XV. K A L. I A N V. Laodicia ciuitate , Theotini, Ba-
iiliani. In Africa, Quipri,SimpIici, Pompini, Art)fac,Chre-
fti , Digni, Daculi, Vrbani, Marcyri, Honorati, Euali , Vi«
4Xwini, Saloacoris,TercuriDi,Vi^ariae, Carciliani.Seprimi,
knftid, Beflc^Vjddani, Hononri, Lttcaniar, Kedudulae^
688 Martyrol. S. Hieronjmi December.
Vicluria: , Pr luatuhr, Caecilix , Saturoioi, Phamonis, Feli-
cis , Vincenti , Arefti , Mufci , Siddini , Adjutoris. Roraap,
Luci^e Marcyris, 5c Auceise Regis fimul , & Antonini, Ere-
nei, Papeu(x, Apollinix , Apamiae, Poljoids, Cafleuario.
ois, Papiflei, Satimj , Saarij. Paffio fante Afne Virginis,
Viduris, Bafitiaoi^ Honamo» cmn alijs vigiQddiiobiis M^fr
tyribns.
•XIV. Kal. Ianvar. In Nicaca ciuitate Bithy-
niaB, Zofimi, Pauli , Secundi , Cyriad. £t alibi, fando.
nim Aoaftanj & Siddini Epifcoporum. Chryfanchi , U
Darise Martyrum. Autifiodero^BeatiGfeqerij Papa,
XIII. Kal. I anv. In Tracia , ciuitate Giidoba,
lulij , natalis Teclic , & (andi Libertini , Zofimi.
XII. Kal. Ian. In Mefopotamia, natalis, &trans-
latio fand^iTbomx Apolloli , qui tranilatus e(l ab India,
cuius pa/Tio ibidem celebratur. in Heraclea^fandiPaffini.
Romx, depofitiofandi Innoceotij, & paGTio San^orum
Focx , Fiorij , Honoiaci Epifi:opi & Confeflbm.
XL Kai. I an. Io Aoriochia, fimai Bafiiei, Seia.
pionis* Rom«,viiLaQiGao2,incerdiias]aaios,oatalisSan«
domm cr^nca Marcyram ▼nadiecorooatonim.Ec dftiae,
natalis Sandorum Demetrij , Hooorari* Et ahbi, natalis
Sandorum Felicis, loannis. Romx, via Salen(e,depontio
iandi Felicis , & paflio iaB^ae Tiieodoiiae Virg^nis» &Di^
dymi Monaciii.
X. K A L. I A N. Depofitio fanifta? Vi(floria: Rom« fub
Decio,qux cum eflet de(jpon(aLa viro pagano,6c Rel
CiCtera /egi non potuerunt : in MS. vt potea tineis cortefai
fcilicet ab hac die ad vii i. KaL Jan, k fMO mofit iittt
Martfrolo^nm j ^ide fufrk pag, 6i8%
F I N I S.
Digitized by Googl
6S9
INDEX NOMINVM
OMNIVM SANCTORVM
Qm in Mart)rrologio vecuftiflimo contincncur ,
Ordme c/iiptabmco defcriftui.
ACcioiA ly. Cal. lani; fiue ▼iii.CaLIann.t/.Decemb.
a^. Mai|.. Aciolos Cal. feu. i. Ma.
Aaron PondfexCal. (luei.lul. Acifdaxiv. Cal. Dec.f. iS.Non.
Abacuc xvin. Cal. Febr.15. lan. A contins viii. Cal. Aug. fioe a/.
xni. Cal. reb. 10. lan. lui.
Abdcnago vui. Cal. Ma. 14. Ap. Acrctus ni. Id. feu 11. lunij.
Abdes iii. Cal.-Aog. iFoe ^o. rnl. Acnta iv. Non. lan. 2. lan m.
Abdon iii.Cal. Aug. nuejo.Iul. Non. lan. 3. lan. xvii. Cal. 154
Abdus I V. Cal. Aug. fiue zp.Iul. Ap. 11. Non. feu Ma.
Abibon m. Non. fiue 3. Aug. Acutus Non.Ian. 5. lan. vni.Id.
Abidianus III. Non. feu. 3. lunii. lan. 6. lan. vi. Ca^. April. 27.
Abfalomns vi. Non. Marc. 2. Mait. vii. Id. 7. Sejp.
Mart. Acndon i v. Non . lan. a. Tao.
Abfeodus IV. Gal. Aug. fiue 19. Adaufia rr. Cal. Scp. 19. Aug.
lul. Adjutor IV. Non. 1. lun. xvi. Cal.
Abundantius rii. Cal. Marc. 17. lan. f 17. D^c.xv. Caieo.Ian.
Feb. Cal. Mart. i. Mart. x. Cal. f. 18. Dcc.
Sep. 2|. Ang. Adiriaiiices sii. Cal. Aog. (en. as.
Achacns tv. Cal. ApriLi^. Mart. lul.
Acacus III. Cal. April. 30. Mart, Adrianus Cal. Mart. r. Mart. rv.
Acacius v. Non. fiuc j. lul. Non. Mart. 4. Mart in. Noti.
Accifi VI. Id. 10. Ma. Mart. 5. Mart. bis.v. Non.fiuc
Aceneus iii.Cal.Aug. fiue jo.Iui. 3. lul. vi. Id. 8. Sept. xii; CaJ.
Acliaclus Monachos vii. Id. (eo Aog. (en ix. Inl. nx. Uns len ij.
7. lunij. . Ottob. VHi. Id. f 6. Nouemb.
Achillis IV. Id, 12. Ma. • • vii. Id. f 7. Noucmb. Idib. i\
Achiiliis VI. Id. S. Scp. ' " 15. Nouemb. XVI. Cal. Dec. f.
AcJulIeus IX. Cal. Ma. feu 13. Ap. i5. Noaemb. iv. Id. f. 10.
▼I. Id. fiae 10. Inl. iv. fd. 11. cemb.
Ma.^v. Id. fiue ii.Iul . 1 11. Non. Adroftus Gal. Mart. 1; ehifiL '
iioc 3. Aug.-iv. Id. feffio* Sept. Adiieht9f xii.Cal.Dec. rjm.Mmi;
Tom. S S f f
6^o I N
A<laoaiKaszvi.CaI. Man.14.Feb.
ifidendn. Non. feu 6. Ma.
yEgemonius vi. Id. lan. S. lan,
Agietes idib. f. ij. Nouemb.
Agau vui. Id. feu 8. Ma.
Agttiaas xiii. Cal. Scp. to. Aog.
Agnes zii. Cal. Febr. ii. lan. v.
Cal. Febr. iS. lan. vii. Id. (lue
tf. luK xv.Calend. Nou. feuiS.
Odob. II. Cal. lan 5t.Dec.1v.
Non. r. I. Decemb.
AgnOla y. Id. f. 9. Decenb.
Agreftus viii. Id. fiue S.Ittl.
Agricula iii. Non. f. 5. Nouemb.
V. Cal. Dec. f. ly. Nouemb. m.
Non. f. 3. Decemb. iv. Id. f.
10. Decemb. xvii. Cal, laa. f.
16. Decemb.
Agrippa iii. Id.13. Ma. 111. Idos
13. Maij.
Agrippianus xiv. Cal. Aug. iiue
i^. lul.
Agripinos Kal. lan. i. lan. Piid.
Id. fiaei). lal.
Agutina 11. Id. Ap.^ii. Ap.
Aicadrus A bbas xvu.Cal.06tob.
ij. Sept.
AjoboHis XI. Cal.Aug.fiue ii.Iui.
. Alapontv. Id, 10. Sepi.
Alba.xvi. Cal. Feb. 17. lan.
Albanus x. Cal. lul. f. xi.Iunij.
Aibina xiii. Cai. Marc. 17* Febc.
IV. Non. f.z.Iunij.
Albinas Cai. Marc. i. Mart. xi.
Cal. f un. 11. Ma.
.ifigias XVI. Cal. Marc. 14. Feb.
.dS^dius Cal. feu. i. Sepcemb.
iEcnilianus V. Cal. Febr. 2$. lan.
. VI. Id. Feb. 8. Feb. y. Id. Feb.
. Fek ' •
iCpiintnas v. Id» ii. Ma.
Eraclios vi Id. Hue 10. Odobris.
'itrertcus VI. Non. Mart. i. Marc.
«wfittictiis VI. Cal. Marc 14. Feb.
D E X
Afeivii.Id.fea.7. An^
Afra Non. ieo. 5 Aug vi. li.Cea
5. Aug.vii. Id. feu 9. Qftob.
XV. Cai. lan.f 18. Dec.
Afhanianus Prid. Id. 14.. Ma.
Afriges xii. Calend. Noo. fett ai.
O&ob,
Affrodus II. Cal. Ma, 30. Ap.
Afrodifus vir. Id.fea 9, Ma. Tt.
Id. 10. Ma.
Afrodicus iv. Id. 11. Ma.
Affodifios in. Idas i|. Maij."
Afirodifus v.Id. fiue n.lul.
Afrofus IV. Cal. Ma. i8. Ap.
Agapaxv. Cal. Mart. 15. Feb.^irii.
Cal. Marc 17. Fcb. V. ld..Macc.
10. Marc. Cal. April. i. April.
Non. Ap. 5. Ap. CaL lea i, la.
nij. Ti. Id. ftu 8. Aug. 1 v. I d. fta
10. Aug. XII. Cal.Dec. C ao.
Nouemb.
Agapia Prid.Cai. lan. C51. Maij.
Agapia CaL ieu i. Ioni|.
Agapinis ix. Cal.Apfil.14.Marc.
IV. Non. Ap. z. Ap, 11. Id. Ap.
iz. Ap. Cal. feu. I. Ma. vi.Cal.
lul. f lunij, VIII. Idusfiuc
6. Aug. VI. Id. feu 8. Aug. xv.
CaL Sepc. 18. Aagaft.xv.CaI.
Sepc. 18. Aug. XII. CaL Oec
f. lo. Nouemb.
Agapus IV. Cal. Ma. zS. Ap.
Agapius prid. Cai. Nou. leu 51.
Oftob.
Agatha. Nbn. Feb. 5W Feb.
Agathitmeritiiii.Non. Ap.j.Ap.
Agathoii V. Id. Fcb. 9. Feb.
Agaciion II. Non. Apr. 4. Ap,
11. Id. Ap.ii. Ap.
Agachonia1n.CaLApril.30.Marc.
Agaconasiv. Id. Marc. 12. Marc
Agaconas vi. Cal. lol. C t/6, lonij
irr. Non. feu IttLviii.CaL
Aug. (iue ij. lui.
MARTYROLOGII. 691
Agatius X. Ca). Apri!. 23. Marc. Ale> andrinns Cal. Aug. iiue 15,
Agatus VI ir. Id. feu.S. Ma. lul.
Agacophus IV. Non. Ap. 1. Ap« Alextn Hon.' ftv^. Ma#
Agatopus v.Id. (eu9. Aog. AHus ix. Ca!. lul. f. 23. Iimij.
Ageus II. Non. lan. 4. lan. Almeridus x. Cal.Iunij.fiz^.Maij.
Agiax Cal. Sep. 13. Aug, AlocHus Epifc. iv, Cal. Odlob.
Agius Cal- feu i. Ma. feu iS. Sepc.
Aloinns. bis.vi. Id.feu 8. Aug. vi. Aiphxus xv. Dec. f. 17. Nou. bis.
Id. rea8.Aug.xvii.Cal.Oftob. Alphosviii.Id. liueS.Iul.
Hue i;. Sepr. A 1 cerinus prid. Cal. Nou. . OCt,
Alciator ix. Cal. Marc. zt. Feb. Amabiiis xx-T» Cal. Aug. fiaeX9.-
Alequata Cal f. i. Dccemb. lul, '
Aiexander v. Id. Feb. Feb. iv. Amacia xv. Cal. 5ep. i^. Aug.
Cal. Mart. t6, Febr.iii.CaL Amandeusxvr.CahMarc.14.Fcb.
Marr. 17. Feb. prid. Caf.Marr. Amaadns virr. Id. Pebr. S. Febr.
28. Febr. prid. Non. iMart.^^' ftiift, Nt»n. feu 6. Ixil.
Marr. vi. Id. Marr. 10. Mart. Amaius Cai. Teu. i. Sepr.
V. Id. Mart. II. Mart. iv. Id. Amantius iii. Id. Fcb. ii.Fcb.
Marc* 12. Marr. iii. Id. Mart. Amantius vui. Id. f. 6. luni). r.
x|vMart.xxi. Id. Marc.13.Mart. Id: £ 9. lunij. prid. Non. £ 4.
prid Id. Maft. 14. Mart. prid. Nouemb. prid. Non. f. 4. No-
Id. Marc. 14. Mart. Id. Marr. ucmb. Non. f. Nouemb.Id.
15. Marr. xvi. Cal. April. 17. f i^.Noucb. Non.f y.Decemb.
'Marc X. Cal. April. 13. Marc. Amarantus v. Cai. Nou.feu^^.-
IX. Cat. April. 24. Matt. viix. Nonemb.
Cal. ApriJ. ij» Mart. r. Gal* Ainaftus 1x1. Non. C, 3. Innij.
April. 18. Marc. Cal. AptiJ. u Amafu^ prid.Non.Iiin.f.^^Iunii,
April. prid.Icl.14. Ma.xTi.Ca1. Amator ix. Cal. Mart. 21. Febr.
Ma. io. Apr. viii. Cai. Maij. xii. Cal. April. 11. Mart. Cal.
2.4. April. II. Cal. Ma. 30. Ap. feu. i. Ma. vi. Cal. Dec. f. x6,
VI. Non. Ma. t. Ma. v. Non. Nonemb.<
feu). Ma. rv. Idus 1 1. Maii. Id. Ambeniarus iv. Cal. roL^fiue 19»
if. Ma. iv.Calend. runij. 1. 1^. lun.
Maij , bis. i v. Non. f 2. lunij. Ambonus Cal. f i Decemb.
viii.Id. f 6. lunij. V. Id. f. 9. Ambrofius n. Non. Ap. 4. Ap.
lunij. IV. Cal. lul. feu 18. lun. Ambtofij bapcSfinns prid. Cal.
Non.. feu 7, Inl. vi. Id. fiue t o.- Dec. f. |o. NooeiAb.
lul. XII. Cal. Aug. Hue II. Tul. Ambucus iir. Cal. Odob* (ea;
V. Cal. Auguft. fiue 28. lul. VI. 29. Sept.
Cal. Sep. i-r. Aug. v, Cal. Sep. Amelia iv. Non. fcu 2. lunij,
iS. Aug. v.Id.p.Sep. IV. Id.io. Amdlaprid.Cal. lunijf ^i.Maij..
Sep.xv.CaLOdeB.feu 1^4 Sep.- Amia viix. Cat. Mart. si. Febr.
Ca). feu I. OS, xvx. Cal. Nou,- Amicus Epifcop. prid^ Id. hae 13^
liuei%Od.vxxr.l4l.r.^Junii;- ' lot^
69t I N D £ X
AmifUs VI. Non. fens.Iiil. Ampodosv. U. fea ii . O&oh:
Amigradina vr. Non. feu.*!. lol, Ampoonsv. Non. feu 5. O^ob.
Amilia iv. Non. feui. lunij. Ampunus iir. Cal.0^ob. Csuxy,'
Aminidus v. Non. feu j. lul. Sepremb.
Amiracus ix. Cal. luj. f. 13. lunij. AnaflaAa 1 1. Non. lan. 4. lan.
AmirinQsxrii. C8l.AuguA.fiue Non. Ian|. lan. viii. U. lan.
10. lul. 6. lan. VI. Id. lan. 8. lan. iv.
Amius v. Id. feu 9. Aug. Cal. Auguft. Hue ip. Iul« viii.
Ammoinus vi. Id. 8. Scpt. Cal. lanu. ly. Dccemb.
Aminon vii. Id. Febr. 7. Febr. y. Aiiailalius x, Cal. Febr. 15. lan.
Id. Febr. p.Febr. v. Id. Febr. 9 . vi i . Cal. Sep. %6. ^ne. vii. Id.
Feb. V. Id. Feb. 9. Feb. iii. Id. y.Sep.xiT. Cal. lan. k 19. Dec.
' Feb. II. Feb. prid. Id. Febr. ix. viii. Cal. lan. xj. Decemb.
Feb. Id. Feb. 13. Feb. v. Non. Anacholia vii. Id.fiue^. lal. VK
riuej.Iul.vi.Id.reu8.Sep.lv. Id. Hue 10. lul.
Id. ic. Sep. IV. Id. 10. SeD. 11. Anacolius vii. Id.Fcb. 7. Feb.
Id. II. Sepr. prid. Cal. Feo. $u Anchimas v. Cal. Ma. »7. Ap.
lan. XVI. Cal. Marc. 14. Feb. Anacus xvii. Cal. Sep. 16. Aug.
Ammonius xii. Cal. April. xi. Adochius viii. CaU Oftob. (ea
Marr. XI. Cal. Apri]. zi. Marc 24. Sepc.
XV. Cal. Dec. f. 17. Nou. bis. Andreas Non. Febc. |. Febr. vii.
vi.Cal. Dec. C 16. Nouemb.v. Id. Feb. 7. Feb. iv. Id. Feb. i o.
Id. 9. Sepc. prid. Non. (eutf. Feb.vii. Id.lcn9.Ma, Id. 15. .
Oftobr. II. Calend. lan. }i. Ma. xi. Cal. Aug. Aoe it.Inl.
Decemb. bis. v. Cal. Dcc. f. 17. Nou.
Ammonus xiv.Cal. Ap. ip.Marr. prid. Cal. Dec. f. 30. Nouemb.
VII. Cal. Ap. i6. Marc. viiJ. Andronicus Non. Ap. 5. Ap. iii.
Id. 6, Ap. vr. Id. 8. A pr. Id. i^ Ma. v. Cai. OAobr. fea
Ammns v. Non. fcu 3. lul. 17. Sep. vii. Id. feu. 9. OAob.
Amon XV. Cal. Feb. 18. lan. vi . Id. feu 10. Odlob.
Amonus Cal. Febr. i. Febr. iii. Andiis iv. Id. Mnrr. 11. Marc.
Cal. Aug. iiuejo. lul. Anefus iii. Cal. April. 50. Mart.
Amon Pri£CaI. lan. ji.Decemb. Angelafus prid. Gal. Nou. feu 31.
Ampamonius xvi. Cal. lan. C, 17. • Oftob.
Decemb. Anianus v. Cal. Marc. i^. Febr.
Amphelicus xi. Cal.Ma. zi. Ap. xv. Cal. Dec. f. 17. Nouemb.
Amphelus xii. Cal. Dec. f. ae. TranHacio xviii. Cal. lul. f,
Nouemb. 14. lunij.
Ampfaianas iv. Non* April. 1. Anicetos vi.Id.iiaeio.InI. xxii.
Aprii. iii. Non. April. 3. Apr. Cal. Odfcob. leu 19. Sepc
Non. April. /. April. Anicus v. Id. fiue ri. lul.
Amphimonius ty. Cal. lul. Cca Animafus Non. fcu 7. lul.
zS. lun. Anicicus vi. Id. (iue 10. luL
Ampliacus iv.CaL M«c« i6, Fek Anniboiiia it* U. C 10. Noaemb..
Digitized by Google
MARTYROLOGII; 69i
Atinuntutio Beau? hLaAx Tizi* ld,&tt ij. Aug. xy. Non. feu U.
Cal. April. 15. Marr. Sep. 11 1. Non. fett). Sep.Idib.
Anofinimus xiii, Cal. Nou. £cu T. ij. Nouemb.
10. 06tob. Ancus iv. Cal. Maic. z6 Feb.
Aotecotiiis ;ivi. Cal. Dec. T i^. Apamiaxv. Cal.Iao.r.i8.0ec.
Nouemb. Apcrviii.Id. Hue 8. lul.
Anceolocus VIII. Id. fmeS. lui. Apodimusxi. Cal.Feb. zx. lao.
Anteonvir. Cal.Iunijf. x6.Maij. Apoliuus viit. Id. S. lul.
Aiicis VIII. Id. feu 8. Ma. Apollinacis Cal. Febr. i.Febr . xi.
Anchemafius vii. Cal. Febr. x6, CA, lul £21. lunij x. Cal. Aug.
laonar. Cmexf, lul. x. Qai. Sep. i;.Aug.
Anchiaxiv. Cal.Mai). iS.Ap. ix. Cal. Odlob. feu iS, Sepc.
Anrhimus v. Id. 11. Ma, iii. Non. feu 5. Odkob.
Antiotus prid. Id. fiue 14. lul. Apolliniaxv. Cal.Ian. 18. Dec.
Anciga tiii. Cal.Macc. ix.Feb. ApoUo ly. Id. Febr. 10. Fcbr.xT.
Viodgooiis vii. Cal. Man. if, Cal. Mart. 15. Febr. xiv. Cal;
Feo III. Cal. Marc ty.Feb.v. Ma. 18. Ap. i v. Id. Ap. 10. Ap.
Non.Marc.3.Maft.xviii.CaL ApoIIoniaNon. feu 7. lul.
lul i^.Iunij. ApoIIonus xiv.Cal Apr.ip.Marc
Ancineus Pcid. Cai. Sep. ji Aug, Apollonius Non.Ap. j. Ap.
Anciochus iii.Nofl.Marc.5.Marc. Apollonus vi . Cal. Ma. i6, Ap.
Aotiqoint Prid. Cal. Sep. |i. Aug. Apollooius vi. Noo. Ma. %, Ma.
Aociro4irosEpifc.vxii.Cal.Dec. iv.Non.f.z.Iunij.
r 14. Nouemb. ApoUonius Non f.j.Innij. lY.Cat
Anciquus viir. Id. fcu 8. Ma. lul. feulS. lun.
Ancolianus VIII. Id. Feb. <S|F6b. Apollonus vi. Id. fiueio. lul.
Aotonina vui. Cal. Mart. ii. Apoioidns xvii. Cal«Ma.i;. Ap.
Feb. IV. Non. feu 1 . 1 un. Apocus i v . Id . Feb. i o . Feb.
Anconinus VIII. Id. lan. 6. lan. Appiaxiii. Cal. Aug.fiueio.Iu).
VIII. Id. lan, 6. lan. i v. Non. Appiandus iii. Cal. lan. 30. Dec.
reu4 Ma. v.Id. feu 9. Aug IV. Appinus Non. f, j. Nouemb.
Non. (eu z. Sepc. 11. Non. Ceu Apricius viii. Id. Ap. 6. Ap. *
4*Sepc. prid. Cal. OAob.feu Apricasv.Non.fioej.Ittl.
fo. Septemb. xv. Cal. Ian.r. Apcilis ix. Cal, Apcil. 14. Mart.
18. Deccmb. xv. Cal. April. 18. Marr. xi.Cal.
Anconiaii. Id. Apr. n. Apr. iv. Sep. 11. Aug. viii. Cal.Odob.
Non. 4. Ma. iv. Non. feu i. Ceuz^. Sepc.
lunij. Apronttsiii.Non.feu^.lunij.
Antbnius xvi. Cal. Febr. 17. lan. Apronius iii. Non. f. Ioni|.
v. Non Marc. 3.Mact.iv.Non. AprttQculusxi.Cal.Ma.ii.Ap. "
4. Marc. V. Cal. Ma, 17. Apr. Apconius x. Gaiend. Ittoij (ctt a|.
Cal. feu I. lul. VI. Id. fiue 10. Maij , bis.
lul. v. Id. fiue II. lul. V. Id. Apulems Non.fiucj. Odob.
fine II. Ittl, xY. id. liae u. lolt AqoiUzv. Cal. luL C 17. Ittnij.
• SSffiij
6^ • INDEX. •
nda .eatrfiic & Aueuft z. CaL ArgiriiM CoL lan. i . Uiir
Feb.i^.Ia». ui. Cd.Apiil.)0. Ariaba rii. Id. Marc. ij Marr.
j^/jart. Ariminiev. Cal.Iuni). C iS.Maij,
AquiHn"S Non. lan. 4. lan. Arion vii. Cal. Mart. 23. Fcb.iv.
prid. Non. Feb. 4. Fcb. Id. 15. Cal lul.reuiS. lun. ^
Ma. XVII. Cal.Iunij i^Ma. XVI. Arionu$ vi.Id.feuS. Sept.
CaL lun. 17. Ma. avi. Cal. Ai»g. A riftcu» i v , N on . f! z . I un i j .
fiaexy.Iul. bis. xv.Cal.Aug.fiae Ariftonica$. bis.zx»uCalend.Ma«
i8.Iul.xv.Cai.Nou.feu. 18.0 a. 19 Ap.
AquiUu xvii.Cal. lun. Ki.Ma.vi. Ariftonuis iii. Non. feu 5. Scp.
Cal. Iuni;. r.i7. Maij. Aciftofus Non. feu j, Sep.
Araba iiu U. Mart. x|.Marr. Ariftus wx^ Non. Ap. 5. Ap.
Arrabio&CaLfettx. lunij. Ariiion is. CaL lol. C t^. lunij.
Aracliaxxi.Cal.Oa.fcui9.Sept- Aritonusrii. Non. feu 3. Scpr
Araiacusxii. Oil.Ma. ro. Apr. Arixus vi. Non. feu 1. lul. ,
Arapolonus Nou. feuy.Scpt. Atmagcrus iv. Id. fiucri. lul.
Atator. XI. Cal. Ma, x.i. Apr. X. Armata vri.CaL Fefc. %6, Ian.r,
CaL Ma. **. Apr. W. Fcbr. 9. Febr. iii. Id Febr..
Aractts U. Feb. 9- Feb. n. Feb.
Arbonusv.Non.fcu 5. Ma. Arobus Id.Ap.13. Ap.
Arburus 11. Id. Ap. ix. Ap. Arontus vi. Cal. Sep. 17. Ang.
Arceiatlus Epifc.Cal fiue i. Aug. Arofon in. Cal.Dec. f. 29. Nou.
Arcclaus XVII. CaL Maij. 15 Ap.' ArposConfeiriii.Non.ftQ/.Ittl.
xvii,Cal.Ma.i5. Ap.in.Non. Arrus v.Gal. Ma. 27. Ap.
feu j. Ma. vi.Id, fiucfo. lul. Arthaxaiv. Non. lan. i.Ian.
Arcelludtts V. Cal. Nott. fctt i8. Artnxcs v. Id. lan. ^.lan.
Odob. Atuxus Non. Mart. 7. Mart.
Archclaus iv.Non.Mact.^^Mart. Arteonxvii.CaLIttl.rij.Iuni).
v. Id. fioe II. luL ar. CaL Sep. Artetes Prid. Non. fcn 6» IttL
i.3.Attg.- Arthcmasvii, Cal. Feb. 26. lan,
Archilattsaviii. CaL, Ma. 14. Ap. Arthemius vii. Cal..Fcb.&^IaO..
A*rcheon xvti. Cal.Oaob.iiuc 1$. xvi. Ca!. 17. Ma.
5gp{ . Arthcmus vin. Id. fiue ff. lul'
Arcius xvii.Calrf Oftob. fim>i)« Arthofius »n. Gal. Sci). xi. Aug.
Sebt. .. " V Artifiisxv. Cal. lan. 1. 18. Dec.
Arcoottts Non. fcn 5. Sepc ArrotusTrid. Non. fcu (J. IttL
Arecitts Prid. Non. fcu 4. Iimij-. Arulfus N on. A p. 5. A p.
Arcmisxiv.Cal.Iun. i9.Ma. • Aruipicus xvi. Calcnd. Dec.f.
Arepio VI. ld,S.S6j)U
Notienib.
A reftimis vixi - U*tet.*Ma.. • ; Ardepiaiafttt» iv.. N<«. Mart. 4.
Arefttts iir.Noe..fett ^ Sep. *v. Mart.
Cal.Ian.f. 18. Dec. Afclipiadis rv.Non.Marr.^.Mart.
Arfaf1usxv1.CaI.Mart.14 Fcb. Afclipiadiius IV. Non. X. lunij.
Argciis tiu Non. Un. j. lan, Afclij^itts yMon, Mart. i.-Marr.
Digitized by Google
MARTYROLOGII. ^«c
Afclippiodusxvii. CaL Apcil.i<$. AufiJia rr. Non. feu 6. Ma.
Marc. Auhdusxv^^. Cftti^qu, fcH itf,
. AfcliuiasPrid.CalJul.fcujo.Ion. Odob.
Afpedia xix. Cal. laouar. f. 14. Augc&tut ni. Id. f «b. 11. Itm
Deccmb. Augorusxii. Cal. Feb. 11. lan.
Aflblamusiir. Id. lan. ir. lan. Auguluy vn. I<J. Feb. 7. Feb.
Affumptio Beatx Maiix xviii. Auguriusxn. Cal. Feb. ii. laa»
Cai. Sep.ij. Aug. AugurusMu. C»l. Sep. 11. Augi.
Aftefnitiv.Cal.Iul.feut8.Iufi. Auguftalisvw. W. 7. Sep.
Afterus xv. Cal. Feb. 18. lan. . Aagttftus fii. CaLMa. i^. Apir.
Aftcriusv. Non. Marc. Marr. Non. feuj, Oflob.
jv. Non. Marc. 4, Aiacc x.Cal. Augufticia vibi. Id. feu 8. Ma.
Scp. 13. Aug. Auguftianus ii-. Non. Ccu 6. Ma.
Aftems vin. Cai.Nou.xj.Oaob. xvi. Cal. Dec. f. 16. Nouemb.
,Aftiux.Cal.Iumjf.i5.Matj.xiv. Augvftinus ni. Id, lan. n. lan.
Gal. Nou. feu 19. O(5kob. Non, Au *Ma. «er. v. Cal.
Aftutapnd.Cal.Mart.zS.Fcb. . Sep. i8. Aug. xvi. Cal. Dec. f.
Acbus IV. Non. f.i. lunij. i^. Nouemb. xv. CaL Occ. f.
Athanafius v. Idus fiue ii.Odob. 17. Nouemb.
tii. Id. feu 15. QAobr. • Auiciav. CaHuniif. x8. Maij.
Athenegina ix. Cal. •Angnft. fiue Anida Ncm, lcn % Ma.
*4- Auidut |ii. Non. feu j. |ui|i|^ /
Athcnus XVI. Cal. Mart. 14. Feb. Auitus xii. Cal. Fcbr. 11. lan.
Athora vii. Cal. Marc. 13. Fcb. Non. Feb. j. Feb. v. Non. feu
Attalus Prid. Non. lun. f, 4. lu: 3. Ma. xv. Cal. lul. f. 17. lunij
|u|. viii. Id. f 6. lunij, iii. Id. ix, Cal. lul. f 1,3. lunij.
iiue.ij. lul. II. Cal. Lin.3i. Dec, Anocus Id. fcu i). A^g. ,
Atieneus VI. Id. lul. fiuc 10. lul. Aureliaprid. Id. feu 14. O<a:ob.
Atticus VII. Id.reu9.Odlob.v111. Aurelius VI. Cal. Febr. 17. Lm.
. Id.f.cJ. Noucmb. ,^ . . . vi. Cal. Maij 2,6. Ap. vi. Id.
AtciUus y. Non. Marc. ). Mart. ^iiue io^lul, •
jlccicus 1X1. Calend. Nofi. feu }o. AutdiBy... Id.(i.ae ii. lul. xi.C^t
, O^ob. .Sep.a.2. Aug.
Attonus vx. Id. fiue 10. lul. AurejBixin. CalT.Iun. to. Ma.
Auceia Cal. feui. lunij.vn. Cal. Auribusxii.Cal. Au^.feu ir.lul.,
lul. f. ij. lunij. Cal, feu i. lul. Aurica xvi . Cal. Dtc. 16. Nou. \
XV. Gal.Ian. f iS. becemb. Aunga.i v. Non.jlan. ». lan. J
Audaftav.Cal.ApriI.i8.Marc. Aiu;&Wd«'J>iI4i$uetek. InL •
Audeinaxvii. Cal. Feb. iG. lan. Aurilianus xvi. Cal. Dcc. £ ttf.
Audifaxxiii.Cal. Feb. io. lan. Nouetnb.
Audocnus ix, Cal. Sep. 14. Aug. Aurilus vi. Cal. Mart. 14. Fcbr.
Audoujarus Epifc. Cal. i. i. Nou. v. Cai. Mart. 15. Feb. xv. Gal.r
Anentinns Piid. Id. lan. 11. lan. Aptil. 18, Matt.xv.CaI. April.
A,nenmt.]^>E.^Cal. Mati. ij. F«^. 18. Mtct. IM..N00» feo j. lu^
<^96 ^ I N
nij. Prid. Id. feu ii. lunij.
. Aurilus , Lucius Piid. Id. leuix.
lunij.
Aiiris I v; Itf. Vsn t o. luni j.
Annilospnci. Id. f. ii. Noucmb.
Aurusxi. Cal. Aug. (luezi.Iul.
Aufbmus XVII. Cal. lun. i6.Ma.
Aufoniaiv. Non. Teu z. lunii.
Aufterius Prelb.' xiv. Cal. Nb-
nemb. C 19. Odobr.
Auticusvi<Id. lul. fiueio. lul.
Adxcntius vi. Id. fine 10. Tul. v.
Id. fiue ix.Ittl. V. Cal. Aug;liuc
. iS.IuI.
Auxilius XI. Cal. Dec. f 11. Noo.
Axiopolusvi. Id. 10. Ma.
Azardus xvii Cal. Aog/iiBe 17.
lul.
Azacangelus xii. Cal. Sepc. xi.
Aug.
Azaconica I^. Ap. 13« Ap.
Azolos v4.'I(l. lul. fiiiciOi lol. '
B.
BAbyla ix. Cal. Fcb. 14. lan.
Baccus Non. fcu^. Odob.
Badecbildis til.'Ga].Feb. jo. lan.
Bafcocitttsii. N^n. fha 6. Ma;
Bajanus Cal. (cu i. lunij.
BalbiiKi Prid. Non. feu 6. Odob.
Baldcgunda. iv. Id. Fcb. lo. Feb.
Ballanius viii. Id. L 6. Nouemb.
BapciziUsvni.Id.re«i'8.Mir.
Barachus VIII. Cal. Ma. i^. Ajiu
Barachus vni. Icf. fcu 8. Ma.
Baradus XV. Cal Marr. i^.Feb.
BaracJas v. Non. liuc^ . lul. '
Barala xi v. Cal.D^cT fff.fll'dfl/-
Barbalabia iir. ' Nont Marr. fl
Marr.
Barbaricnus Pxelb. xv^-NcfH. fcu
i. luflij.
Barbarus Cal. feu i. lunij. ^
Ba^ovit.Cal. OA.^eu ij.Scpr.
Ba^eckcusxx. Cal. Miurt. 19. Feb.
DE X
Baricus Cal.feu. i.Iunjj.irr.Non.
feu 5. Oclob. VIII. Id. f 6. No-
ucmb.xvi. CaJ. Dec.f.i6.No-
oenib*
Barelus iii.Cal. Ma.z9.Ap.
Bartliolomams Id. /eu 13. lunfj.
Prid. Non. liue 4. Aag.xx. CaL
Sepc. 14,. Aug. •"
Bartholomctts ix. Cal. Sepc. 14.
Aug.
Bafelus xiv. Cal. lun. i]^. Ma.
Bafiamis xvr. Cal. Marci^. Fcb.
Bafilcs Cal. 1 . Nou.
Baiilcus X. Cai. luni; fl 23. Maij
XII. Cal*. Dec. tto, Noneinb.
XI. Cal. Det. f ri.Nouenablxx.
Cal. lan. f. zi. Decenib.TZXT. '
Cal. lanu. 15. Decenib.
Bafiiiaxiv. Cal. April. icj.Marr.
xVi. Cal.Ma. x6. Ap. x; CaJ.
• M'*iA'* A^. xvf. Cal.-Iun. 17.
Ma. XIV. Cal.Iun. 19. Ma.
Balilianus III. Id. Fcb. ii.Feb.xv.
Cal. lan. i. 1 8. Dcc.
Baiilica xi. Cal. Dcc. f. 11. No-
• uethb.' ^ : ■ • t
B^Udcs XV. id. (eo xo; rum|.*ty.
Cal. lal. fiue i8. lun. " ' _
Baiilifolus v.Non. Mart. j. Matr.
Bafiliini vjii.Id. lan. 6. lan. iv,
Id. Mart.ii. Mart.iii.Id.Marc.
i ) , Marc.i X i . Id. Matc.Y3. M'arCi
xiii. Cil. Iun..xo. Mal'f^^al.
Sep. 29. Aug.
Bafilius iii. Id. Feb. ir. Feb Prid.
• Id. M^rc. i^. Marc. iv.Non,
Mart:4.. Marc. x.'Cale. ]tnni| H
• 33. Maij XII. Cal; Dec.X 'ao.
Noucmb.
Baflila X. Cal. Fcb.'i3, lan. Prid.
'Cal. Marc. 18. Ftb. iir. Id. fcu
■ ii.Iunij. vii.Cal. Sept.26.Aug.
▼I. Cal. Scpr. z/. Aug. x, Cal.
Odob. fttt zs.- &epranib. xvr.
CaL
Digitized by Google
M A R T YR
Cat Nou. feu 17 . Odob.
Bafilieos v. Cal. Sep. iS. Aug.
BaHnus V. Id. f. 9. Decenib.
Bafion XVI. Cal. Mart.14. Fcb.
BaHula xiii. Cal. Marc. 17. Feb.
Ba/Ius XIV. Cai. Aphl. 15». Marr.
II. Id. Ap. iz. Ap. IV. CaL In.
nii n 29.Maii xv. Cal. Ai^.fiiie
1 8 . lul. XII. CalDecemb. f. 2,0,
Nouemb.
Baftamus v. Id. Feb. 9. Feb.
«Baudelus zni.Cal. lun. 10. Ma.
Beaofjs iv.Cal. Aug. Hue 19. lul.
Beatus vn. Id.fea 9, Ma. yi.Id.
fcu 10. O(fiob.
Bebea Non.fcu 5. Sep.
Bellicus IV. Noo. feu 4. Ma. xi.
Cal.IiiLitar.Iiinij.
Bellas X, Cal. Feb. ij. lan.
Benedidus xii. Calend. Aprll.it.
Mart. V. Id. fiue 11. lul.
■Benigna iii. Non. Ap. 3. Ap.
Bcnignus iii. Non. Apr.5. Aprii.
viti.Id. f. 6» lanij. Calend. f, i.
Nouemb.
Berefus xv. Cal. Nou. z8. Od.
Berina vi. Cal. Dec. i6. Nou.
Bcrmia xix. Cal. Sep. 14. Aug.
Berniacusxiii. Cal. Nou./eu zo.
Oftob.
Beromaviil. Id. Marc. S. Marc.
Beronicns xtv. Cal. Noa.reai^.
Odob.
Befla XV. Cal. lan. f. i8.Dec.xvi.
CaI,Aag.fiuei7. lol.
Befliaxvi. Cal. Aug. Cmety. lul.
Bigacus VII. Cal. lul. H A^.Ionij.
Birgida Cal. Feb. i. Feb.
Biricus VI. Id. 10. Ma.
Biflia V. Cal. Aug. liue 18. lul.
Bituros XVI. CaU Aag.fiae17.Ial.
Bicus XIII. Cal. Feb.io. Iao.viti.
Cal. Ftb. 15. lan.
Blaodinus iv. Non. f. 1. laJiij.
Tom. 4.-
O L O G I I. 69y
BlaftotxY. Cal. lol. C 17. lunij.
Blefos XIV. Cal. Man. 16, Peb. •
Blifius IV. Non. f. x, lunij.
Bonifecia 11. Non. feu 6. Mk.
Prid. Col. Nou.feu ^i.Oaob.
III. Id. f. II. Nouemb.
BonUadaaas IX. CaI.Decf. 15.
Nooemb.
Boni&dos Non. 5. lun.Prid.Cal.
Nou. 31. Odob. V. Id. f. 9.
Decemb. iv. Cai. lao. 15)« De-
cemb.
Bononia 11. Gal. Ian.ji.Deceinb,
Bonofa vi. Id. 10. Ma. Id. fioe %$•
lul.
Bononns iii. Cal. Ma. zp. Ap.
Bonulus XIV. Cai. Dec. f. 18. No-
oemb.
Bricctos. Idib. f. t^. Nooemb.
Briuanda'iv. Non. Feb. i. Feb.
Bubacus II. Cal. Ma. jo. Ap.
BublafaCal. feu i. lunij.
Budencus 11 1. Cal. Ma. z^. Ap.
Boitas XIV. Calend. Noo. ieu. 19,
oetob.
BuIIodas Cal. feu i. lunij.
Burucus XV. Cal. Ma. 17. Ap.
Buftafus XV. Cal. lun. 18. Ma. 11.
Id. Ap. II. Ap*
Bactos it. Id. Ap. II. Ap.
C.
CAcinaros Xiv. Cal. Feb.i^.
lan.
Cacciiiaviii. Id. fcu S.Ma. Cal.
ieo i. Inoij. iv. Non. jfl t. lo-
nij. .XVI. Cal. Odob. feu i5»
Sepc. v. X. Cal. Dec. C. ii. No-
uemb. IV. Id. f. 10. Decemb.
XV. Cal. lan. f. 18. Decemb.
Caeciliana xix. Cal. Fd>. 21. hn*
Ctfdlianos xViii. CaLIanuar.f.
15. Decemb. jrr. CaL lan. (1
18. Decemb.
Carciiiusxv. Cal. Dec. f. 17.N0U.
TTtt
tfp8 I H
Cccyria ¥111. li. fiiie t. Inl.
Czlenianus xii.Cal. Feb.ii.IaJi.
Czlesfori Non. Iaii.5. lan.
Carlefta xvi. Cal. Ma.l6«Ap«Tli.
Cal. Ma. 15. Ap.
Cdefticaxiv. Cal. Feb. ip. lan.
Cdeftiiitus »1. Calend. Feb. IX.
lan.
Cacleftinusvi. Cal. Fcb. 17. lan.
aciii. Cal. Marc. 17. Febr. vi.
Nou. feu 2. Ma. bis. iv. Noil.
ien^. Ma. viii.Id.reu 8.Ma.
II. Cal. Iaii»$t.Dec.
Cclidoiiiaxni. Cal.Feb.io. lan.
Csracus EpiTc. vin. Id.f.^J.Iunij.
Cacremonia m. Id. 11. Ap.
CaEfariax. Cal. April. 13. Mart.
Ccfariana xit. Cal. Aag. Ctu u.
lul.
Ca(ariu$ vi. Cal. Sepr. 17. Aug.
Cal. feu r. Nouemb. iii. Non.
f. }. Nouemb. Prid. Non. f. 4.
Noncmb. Non. f. 5. Nouemb.
Pri(L Id. r.ti. Nonemb.
Cahis vi. Cal. Mart. t±. Feb;
Caitus VI, Id. 10. OftoD.
Caiusxii.Cal. Dec. f. lo. Nou*
Calcori xvi. Cal. 17. Ma.
Caleiulini vi. Cal. Ma. %€, Ap.
Calendio iii. Cal. Nou. feu |0#
Odlob. Prid. Cal. Nou. feu 51.
0(flob. xvri. Cal. Dec. f. ij.
Nouemb. xv. Cal. Dec. C. 17.
Nouemb. 11. Cal. lan. 51. De-
cemb.
Calendion xii. Cal. Dec. f. to.
Nouemb. u. CaL DccC. lu
Nouemb.
Calefta Cal. feu i. Sep.
Calcftuizvftt. Cal. Feb. 15. lan;
xft. Cal. Ma. t^. Ap.vt. Non.
fen 1. lul. IV. Cal. Ang. Hue
zp.Iul. Id. feu. ij. Aug, IV. Id.
fcu II. Od^ob. vx. Id. 3. Nou.
D E X
?dd. Id. fioe 14. O^obr. xxt.
Id.Mai:c 15. Marc.
Caloceriziv. Cal. lon. 19. Ma*
Calonicac xiv. Cal. lun. 19. Ma.
Calorus xiii. Cal. Aug, fiuc XQ.
lul.
Calponia tv. Non. 1. lon.
Camafus vin. Id. f. 6. lunij.
Candediac vi. Id. feu 10. Ma.
Candcusxii. Cal. Feb. 11. lan.
Candidavii. Id. lan. 7. lan. bis.
Noo. C, 5. lunij XV. Cal. Sep.
18. Aog. tv.Cal. Sep. 1$. Aug.
IV. Cal. Odob. feu 18. Sept.
Cal. f. I. Deccrob. IV. Non. f.
1. Decemb.xviix.Cal. lanuar*
f. 15. Decemb.
Caiutidiattos yii. Id. lan. 7. lan.
xv1.Cal.Mart.14. Feb.T.Id*
iiue II. lul. iv.Id. ilio.No-
uemb.
Candidus iii. Non. lan. 3. lan.
III. Non. Xan. ^.lan.Non.Ian.
5 lan. IV. Non. Febr. a. Febr«
v. Id. Marc. ii.Marc.xvii.Cal.
lul. f. 15. lunij. VI. Id.Hue 10.
lul. XIX. Cal. Sepc. 14. Aug. x.
Cal. Odlob.feu xi.Sepc.xviix.
Cal. Ian.f.t/. Dec
Candoms Non. f. 5. Dccemb.
Cancrij viii. Id. feu 8. Ma.
Cancianilla Prid. Cal. lunij. f 51.
Maij xvrii.Cal. lul. f.i^.Iunij.
XVII. Cal. lul. f. 15. lunij. xv.
Cal.Inl.r.t7. looi).
Cancianot Prid. Cal. lunij. C, jt.
Maijxviii. Cal.Iul. n i^.Iunij.
XV. Cal. lul. f. 17. lunij. XVII.
Cal. lul. C, i;. lunij. xvii. Cai.
lul. C, 7. lunij.
Canrios Prid. Oil. lunij feu ji.
Maij XV. Cal«Iul. f. 17. lunij.
Cappelledus xv. Calend. ApriU
x8. Marc.
uiyiLi^ud by Google
MARTYROLOGIL 69^
Capileus szii. C«l. Odob. feo - Id. Apr. i». Apr.
19. Sepc. CarraCal. ieu I. lunij.
Capico IX. Cal. lul. C 13. lunij. Carcherius xiv. Cal. Oec. f. 18.
V. Cal. lul. feui7. lun. ix.Cai. Nouemb. xin. Cal.f.iS.No-
Aug. (lue 24. lul. uemb.xiii.Calend. Dec.r. t^.
Capiculinus yi 1 1 Id. Mart. 8. ' Nonemb.
Mart. !▼. C«]. Inl. fta 18. Inn. Cams ii. Id. Ap. 1 1 . Ap.
bis. IX. Cal. Sepc 14. Aog. iii. Cancilt Zli. Cal. Marc. 18. Febr.
Id. f ir. Deccmb. CaiCanus xi. Cal. Febr. ii, lan.
Cappa IV. Non. Feb.i. Feb. xiv. Cal. Feb. 19. vii. Cal.Ap.
Caprafius xiii. Cal. Non. reuxo. t6. Mart. iii. Non. feu. 3. lu-
OAob. ni|. !▼. Id. £ to. Inni) Noii. feu
Capcus v.Cal. M.27. Ap. 5. Aug. iii. Id. ien 11. Aug.
Caralippi iv. Cal. Ma. 18. Ap. Cai. f. i. Decemb. iii. N011.C
Caralus xi. Cal. Dec. f 21. Nou. 3. Decemb. Id. feui^. Aug.
Carelius iv. Cal. luni). f. z^.Maij. Caffionxvii. Cal.April.i^.Marr.
Cariathon 1 1 1. Non.Mart.;.Mut« CaiEus prid. Non. Mart. 6.Maic.
▼iit. CaL Ang. finexf. luL it. Cal. Ma. 3 o. Apr. 1. -Noo.
Carica II. Non. leu 6. Ma. feu 5. Ma. xv. CaL Inn. 18.
Carilefiu Preibyter. Cai. iiae h Ma. Cal. feu i. lanij xnr. Cal.
lul. Aug. fiueio. Iul.Ti.Id.ieaio.
Carininnusv11.Cal.Marc.13.Feb. O^ob.
Carion Prid. Cal. Decemb. £ )o. Gtftaviti.Od. Mart^ 11. Feb. v.
Nooemb . Cal. Mart. if» Feb. Cal. fea i,
Carifius Cal. Marc. i. Mart.prid. Inntj. ptid. Ca]. Noti. fen 3^1.;
Non. Marc. 6. Marc. Odlob.
GarifTus xvi. Cal.Ma. 16. Ap.xvi. Caftinusxii. Cal. Fcb. ii.Tan.
CaL Ma. 16. Ap. Caftolinus Prid. Id. lan. n, lan.
CftdlSmas ▼. Non. Mart.). Marc. Caftor niu Ca]. O€toh, fen 15.
Cariftns Prid. Non.Mart.^. Marc Sept.
Caricald.Ap. 13. Ap. Caftorins xvii. Cal. April. 16,
Carico xvi. Cal. Ma, 16, Apr.ix. Marc. v. Cal. April. 18. Marc.
Cal. Aug. fiuei^. lul. Caftorus v. CaU Maij 27. Ap. vi.
Caroiapides vi. Id. f. 8. lunij. - Id. f. 8. Noucmb. v. Cal. lan.
Caroios Id. Ap. 13. Ap. a8. Decemb»
Carocicus Prid. Id. lan. 1 2. lan. Caftricus vi. Id. fiue 10. loL
Carpia vi. Cal. lunij. f. 27. Maij. Caftrus v. Id. fiue ii.Iul.
Carpiftusiii. Id. Marc. 13. Marc. Caftulaiv. Non. Feb.i, Feb. xv.
Carpophorus vi. Id. feu8. Aug. Cal. Mart. 15. Febr. viii. CaL
▼. Id. feu 9 . A ug. ▼!. Id. C 8« Mart. lu Feb. ▼tti. Cal. ApriL
Nonemb. * 15. Man. ▼11. Cal. Apral. gg,
Carporus Prid.Id. Febr. it. Febr. ' Mart. Non. (eu 7. Ma. v. CaL
▼II. Cal. Marc. 15. Feb. lunij. C. i8.Maij. bis. Prid.CaL
Catpus IV. Id. Maic. 11. Mart. a. lunij. £ 31. Maij Calend. (ku u
TTit ij "
700 I N D E X
lonij. ter. iv.Non. feai. Iimij. Ma. bis.
ter. Non. f. 5. lunij. Cellidonus v.Non, Mart.j.Mart.
Caftulinaiv. Non. feui. lun. Ceinonxu. Cal. Feb.ii.Ian.
Caftulm VdL Id.Iaii. X2.1afi. bis. Celius tiii* U* lao. 6, lan. ztii.
z. Cal. Febr. ij. lan. bis. xv. Ca].IiilXi9*Iiinij*bis.xii.Cal.
Cal. Marr. 15. Feb. iv. Non.H Aug. 20. lul. v. Cal. Aug. fiue
2. lunij.Prid. Cal. Dec. C jo. iS.Iul. bis. m. Cal.Nott. icu
Nouemb. }o.O<aob.
Caftusv1.Cal.Fcb.17.Ian. XXII. Cendeus xiii. CaLFeb.io.Ian.
01. Matt. 17. Feb. vx. Calend. vxi. Id. Mart. 9. Mart. v. Id.
Mart. 14. Febt. v. Non. Mart. Mart. 11. Mart. Jnu Cal.Iiil. C
3. Mart.iv.Non.Mart.^.Marr. 16. lunij.
Cal. April. i. April. viii. Id. Cendis vi. Id. 10. Ma.
feuS. Ma. bis XI. Cal.Ian. 12. Cenonusiv.Non.i.Iun.
Ma. bis. Cal. feui. lunij. bis. CenronzT. Cal.Iiin.i8.Ma.'
V. Non. £ a. Imiij xiz. CaL CenriiriiisEpirc.xv.Id.Cio.Iunij.
Sept. 14. Aog. Prid. Non. 4. Ccntulus Prid. CaJ. Dec f. 50.
Sep. bis. xixi. CaL Odob.ieu Nouemb.
ip.Sept. Cerbonius Confcir. vi.Id.feu.io,
Caftus V. N on. feu j. Odlob. Prid. Odcb.
Non. fen 6. Oftob. bis. Idib. Cetialisv. Non. 6uc}. lul.
£ t|. Decemb. C efHa Cal. Ceu x. Nouemb.
Cathedra S. Petri Antiodbi«VlU. Ceaus vi. Id. fiue 10. lul. r .
Cal. Mart.ii. Feb. CelFus v. Id. fiueii. lul.
Catholinns Oiaco^us Id. {xuc Cetini vi. Non. feu i. Ma.
lul. Cetnlaxiix.Cal.Mart. 17. Feb.
Caton xyt.. Cal. ApfiL X7.Mart. Cems Epirc. xtii. CaL. Oaob«*
v. Cal. Ian. 18. Dec. feui^.Sept.
Catula IX. Cal. April. 14. Mart. Charus vni. Cal. Noo. iea aj.
Non.fcu7. Ma. Odoh.
Catulinus Cal.feu I. lunij. , Chindmus xvi. Cal. Aug. fiue 17..
Catulini ix. CaL Maij. 1 j. Ap. luL • ... %
CeciUas Non. ien 7. Ma. Cbioniae Cal. Ap. i. ApriL Noii.
C ecra xvi i. Calend. Non. fett 16. Ap. 5. Ap.
Odob. Chionius v.Non. feu^. lol.
Cedevii. Id. Matt. p.Mart. Chriftus v. Non. fiue j. Iiii.
Cedis vii. Id. Mait.^. Mart. Chorintus xvi. Cal. Odob. fcu
Celedonius in. Cal.Oft. feiia^;; 16, Sept.
Sept. ' Chreftns zy. Cal.Ian.f. 18. Oec
Celer Ptid. Cal. Mart. 18. Feb. Chrifconns zvxii. CaL Febr. 15.
Celerina 1 1 1 . Non. Febr. 5. Fcbr. lan.
VIII. Cal. Ocl. feu 14. Sept. Chrifta Prid. Non. f. 4. lunij.
Celerinusxvi.CaL Mart. i4.Feb. Chriftianz xvi. Calcnd. Ma. iC,
.ii.Non.rea6.Ma.Non. Ieu7. April.
Digitized by Google
MA RTYR
Cluiflianifiiuf iii. Noo. lao, }.
lan.
Chriftianus Prid. Non. f. 4. Dcc.
Chriftiiia IX. CaI.Aug. fiue 14.
Inl.
Chriftophonisviii. Cal. Aug.Hue
z;. lul. VIII. Cal. Odob. feu
14. Sepr.
ChriAus 11 1. Non.Ap. 3. Ap. xiv.
01. lan. 1$, Ma. ru Uiiueio.
lul.
Chryfanthus Prid. Id.feu ix.Aue.
III. Cal. Dec. f. 19. Nouemb.
Prid. Cal. Dec. i.^o.Nouemb.
srr. CaL lan. f. 19, Oecemb.
Chryrogosos Pcid. Cal. Inni|. C
31. Maij. x.Calend. Dec. f. 11.
Nouemb. ix. Cal. Decemb. f.
13. Nouemb. viii, CaL Dcc.
C 14. Nouemb.
Cidlios ztT. Cal. Mart.itf . Febr.
Yt. Id. 10. Ma.
Ciconiav. Cal. lunij. f. zS.Maij.
Cilicia Prid. Cal.Iunij.f.^i.Mtlj.
Ciminus Idib. lan. 13. lan.
Cinzamus ix. Cal. lul.f.i^.Ioiiij.
Cion III. Idib. Mart. I). Mact.
Cidiiia V. Non. fiue 3. luJ.
Circumcifio Domini nodri lcGi
ChriAi, Cal. lan. i. lan.
Cirinicus iv. Id. f. 10. Decemb.
Cirion Non. fioei. Iul.
Cirofid ir, Id. 10. Sep.
Cittinus II. Id. Apr. iz. Apr. 11.
Non. fcu 6. Ma. vm. Id. feu 8.
Ma. xvi. Calend. Nou. feu 17.
CioioiisxY. CaL Aog. fiaeiS.IoI.
Claconius Prid. CaL Nooeinb. f.
ji. Odobr.
Claon III. Id. Mart 13. Marr.
Clancusxii. CaL Marc. 18. Febi
Claudia iv. Non. lan. i. lan.
Claodiaiiiis VI. GtLMttt.a4.Febi
O L O G IL 701
v. Cal. Marc. if. Febr. Pnd.
Cal. Mart. 18. Fcbr. v. Non.
Marc. 3. Marr.Prid.Non.Marc.
6, Mart..Piid. Non. Mart. 6,
Mart. Noo. Ap. 5. Ap. ix.Cal*
Nouemb. feu 24. Odob. viii.
Cal. Nouemb. feu 25. Odob.
VIII. Cal. Nou.feu 25. Cdob.
VII. CaL Dec. f. 25. Nouemb.
Claodicos III. Non.f. j.Dccemb.
Claudioo III. Non. lan. 3. lan.
Claudiusxiii. Cal. Apr.20.Mart.
II. Cal. Ma. 30. Ap. Cal.feu i.
luniiviii. Id. f. 6.1unij. Prid.
Id lenia, Aoj^.s.Cal. Sep. 23.
Aug. VI. Id^uB» Nonemb.
Clenaensxiii. Od. Febr.xo. lan.
XI. Cal. Febr. 22. lan.ii. Cai.
Ma. 30. Ap. XVII. Cal. lul. f. i/.
lunij. V. CaJ. lul. f. 27. Iuni|.
V. Calend. feo 17. lun. xv. CaJ.
Aug. uue iS.Iul. viii.CaL Aue.
fiue 15. lul.v. Id.f. p.Nouemb.
• XVIII. Cal.Dec.f. i^.Nouemb.
XI. Cal. Dec. f. 21. Nouemb.
ix.Cal.Decemb.f.23 Nouemb.
VII. Id. r. 7. Decemb. iii.CaL
lan. 30. Decemb.
Clementia 11. Id. Apr. 12. Apr.
Clemcntinus 11 1. Id. f 11. Nou.
XVIII. Cal.Dec. f.i^.Nouemb.
Clemeoos iv. Non. f. a.Decemb.
Clcrerusldib. lan. i). laii.
Clericosvi.Id. (lue 10. lul.
Clerus xtx. Cal. Fcb.14.Ian.1tt.
Cal. Feb. 30. lan.
Cietusx.Cal.Dec. i.22.Nouemb.
iif . Cal. lan. jo. Dec.
Clodoaldos vii. Id. Sep.
Clufus VIII. Id. Ap. 6. Ap.
Coddeus vi.Id.feu 10. Ma,
Collotusxv. Cal. April. iS.Marc.
Colocerns XIV. Cal. Ma. 18. Apr.
ColoiHctldib. r. I}. Decemb. - -
TT« iij
701 I N ]
Colonus XIII. Cal. Sep. lo. Aog.
Colotus V. Id. Fcb. Feb.
Colutnbt II. Cal. lan. 31. Dec.
Colnmbanas iz. Cal. Dec. C 13.
Nonemb.
Comatus xvii. Cal. i;. Ap.
Comeliaxii. Cal. Ma. xo. Ap.
Comaiienus V. Cal. lun. feu z8.
Maij.
.Comminus Prid.Cal. Feb.31.Iai1.
iv.Non. feu 1. Junij.
Comuina vi. Cal. Non. feixxy,
. o<aob.
Conceffus vii. Id. Marc. 9. Mart.
IV. 14. Mart. i&. Mart. iii.Id.
Marc. 13. Marr. vi. Id. Apr. 8.
Ap. v. Id. Ap. 9. Ap. V. Id. Ap.
. 10. Apr. III. Id. Apc.jB.Apr.xi.
CaLlun. xi, Ma.
Concordia ziii. Cal. Man. 17.
. Febr. viii . Cal. Mart. i&. Febr.
. II. Cal. Ma. 30. Aprrii. NoD*
feu 6. Maij. iv. Non. feu z.Iun.
Concordius xvii. Cal. lan. f. i6.
Decemb.
ConcUtoriviii. Cal. Ma.14. Ap.
xix.Cal. Sept.14 Aug.
Conexus vi. Id. Ap. S. Ap.
Conftancia vi. Id. 10. Ma. xiii.
. Cal. O^ob. feu 19. Sepc. xii.
Ciil.Oftob. fettio.Sepc bis.
Conftantinas 11. Id. Ap. ii« Ap«
Conflancus iii. Non. lafl. $• lan.
IV. Cal. Feb. 19. lan.
Conftantius xvii. Cal.Odob.fiue
15. Sepc.xv. Cai. Odlob. feui/.
Sept. nr. Id. C 10. Decemb.
Copricavn. Id. Apr. 7. Apjr.
Corintovi. Id.feu8.Aug.
Corionus vi. Id. fiueio. lul.
Cocneiiaiii.Cal. April.30. Mart.
ConielianQsiv.Non.Feb. i.Feb.
▼iii.Id.liae8.Iiil.
ComeUns j^iil CaL Feb, i/.Iao.
> E X
X. Cal. Fcb. ij. lan. Id. feu ij.
Aug. xviii. Cai. Odlob. iiue
14. Sept. II. Cal. lan. 31. Dec.
Comilia mriii. Ma. 14. Ap. xvui.
CaL Ma. 14. Apr. ni. Ctl.
Ma. 10. Apr.
Cornilius iv. Non. f 1. lanij.
Corninfus iv. Id. fiueii. lul.
Corolat VI. Id. /iue 10. lui.
Corona t. Cal Mart. ao.Feb. ix.
Cal. Ma. 13. Ap. viii.Calend.
Maiji4« Apiilis. Pdd. Id. 14.
Ma.
Corona xxx. milicum. Cal. lan.
I. lan.
Coront miliuun 11. Idib. lan. it.
lah.
Coronati qnataor vi. Id. f. S.
Nouemb.
Co(conus VII. Cal. Marc. 13. Feb.
iT.Non ieaa.Sept.
Cofinas Cal. Oaob. fen 17.
Sept.
Coceula Cal. feu i. lunit.
Cotianusxii. Cai.ApriJ. ii.Marr.
Cocta11.CaI.Ian.31. Dec.
Cottidns Trii. Id. 6. Sepr.
Cotumus XV. Cai. Mart. 15. Peb. *
Cotcus XI. Cai. lun. n. Me.
Credilus iii. Id. ij. Ma.
Crefcensv. Cai. lulf, 17. lunij.
Cal. C i. Nonemb. v. Id. f. 9.
Nouemb.
Crefcenua vi. Calend. Marc. 44.
Feb. Prid. Non. f 4. 1 uni) xvi i.
Cai. lul. f. 15. Iumj.iy. Id.fea
lo.Aug.
Crercenoana Piid. Noo. fine 4.
Auguft.
CrcfcentianusPrid. Cal. IaniJ,C
31. Maij. Id. feu 13. lunij. xv.
Cal. Aug. fiuc 18. lul. VI. Id.
ien 8. Aag.v. IdJeu^. Ang. iv.
'Id.ieoio.AugUft. xn« valend.
Digitized by Google
M A R T Y R
Noucmb. fiue 17. Odbob.
Crcftentus xiii. Cal. Mart. 17,
Feb. V. Cal. Marc. 25. Feb.
Crefcend Non. {e117.Ma.N011.
ieay.Ma*
Crcrcentini» viXal. lonij. C 17.
Maij.
Crefcentius iv. Cal. lul. feu 18.
lun. vi.ld.nueio.06lob.Piid.
Cal. Noo. ji. Oftob. ixi.Non,
f.^, Nouemb. ly. Cal. lan. 29.
Decenib. bis.
Cridulx III. Id. i;. Ma.
Crilantianus xiii. Cal.Mart. 17*
Febr.
Cdfinns». CaL lul.C ix. Innij.
Crifpina iv. Id.fen lo.Aog. m
Id. f. 10. Decemb.
Crifpinianus v. Cal. lul. f 17. lu-
nij. VIII. Calend. Nou. feu ij,
oaob.
Criipinus ix.Cal.Marc.ii. Febr.
11. I<L Apr. II. Apr. 11 . Id. Apr.
12. Ap. II. Cal. Ma. jo. Ab. bis.
XIV. Cal. Ma. 18. Ap. 11. Non.
feu 6. Ma. Cal. feu i. lunij.xiv.
Cal. Inl. f. 18. lunij.sii.Cal.
loJ.r.io. lunij. vtix. Cal. Nou.
fcu ly.Odlob. xii.Cal. Dec. f
io. Noucmb.iii. Non.f 3. De-
ccmb. bis. Non. f. 5. Dec. bis.
CriA)ionius ti. Id.io, Ma.
Cfifpoltts 1x1.Cal.I1u14iI50.MaiJ
IV. Id. r. 10. Iuni|, iii, 14. f. ti.
lunij.
Crifpus V. Id. II. Ma. y. Cal. lul.
f. i7.Iunij.
Criftusiv. Id. ien 10. Aug.
CrocusNon. Marc.7. Marr.ZYif.
Cal. Odob. fiuc 1 5. Sept.
Crucifixio Domini noftri Icfii
Chrifti viii.Caiend. April. ij.
Mfttc
S.Crocis Inoenc v.Non,ren ^^a.
OLOGII. »70^
5. Crucis Apparitio ziT. Calend.
Sevt. 19. Aug.
Cruus III. Cal. Aprii.30. Marc.
Cocn&i znr* Cal. Man. 1 Febr.
vtti.Cal. Ang. fiue 25. lul.
Currentus xv.Cal. April.iS. Mart.
Curficus Prid.Cal. lul.feu 30. lun.
Cuflcuario xv.Cal. lan.f i8. Dcc.
Cuftus VII. Id. feu 5. Odlob.
Cncauxvx.Cal. Aug. fiue 17. lul.
Cyprianus 11. Id. Apr. 12 Apr.
XVII. Cal. i^.Apr. Prid. Non.
lun. 5. 4. lunij xviii.Cal. Od.
Ciue 14. Sepc. vii. Cal. Dec. C
15. Nouemb.
Cyprus y.Cal. Ma. 17 . Ap.
Cytiaxv.Cal. lul. f. 17. lunij.
Cyriacaxvii. Cal. April.i6.Marc.
XVI. Cal. April. 17. Mait. iv.
Id. leuio. Aug.
Cyriacitis vx. Id. ien S. Aug.
Cyriacus Prid. Id. lan. 11. lan.
Idib. lan. 13 lan. xiii. Caleod.
Feb. lo.lan. xii. Cal. Feb. 11,
lan. Prid.Cal. 31. lan. Cal.Feb.
I. Feb. V. Id. Febr. 9. Fcbr.ni.
Id. Feb.ii.Feb.viii.Cal.Mart<
II. Feb.Prid. Id. 14. Ma. Cai.
feu I. lunij XIV. Cal. lul. f. 18,
lunij. XII. Cal. lul. f. 10. lunij.
XIII. Cal. Aug. Hue 10. lul. iv.
Id.dio* Decemb. iii.Id.r. 11.
Dccemb. xiv. Cal. lan. C 1$.
Dec.viii. Cal. lan. 1;. Dec
Cyrianus v. Non. feu 3. lul.
Cyricus 11 1. Non. lan. 3. lan. v.
Non. Marc. 3. Marc. Id. ij.
Ma. STi. Cal. lul. C t€. lunij.
V. Id. fiueii, lul.
Cyrilia iii. Id. 13. Ma.
Cyrillus VIII. Id. Mart. S.Mart,
VII. Id. Matc. Mart. xiit^
Cal. Aptil. ao. Matt. 11. Id.
Ap. 11. Ap. Tx. Id. 10. Ma.bis.
704 I N D
III. Id. 15. Ma. IV. Cal. lunij.
/. 19. Maij V. Non. fiue 5. Iiil.
VII. Id. fiue 9. lul. VI. Id. fiue
10. Inl. Id. fitteii. Iul. XI.
Cal. Aug. iiue ti, lul. Ctl.{iae
I. Aug. IV. Id. (eaio.Aag.xxv.
Cal. Sep. 19. Aug,
Cyrinus Prid. Id. fcu 11. lunij vr.
Id.Iul.fiue 10. lul. V. Id. fiue
IX. lal. xvix. Cal. O&ob. fiue
15. Sepcemb.
Cyrion xvi. Cal. Mart. 14. Feb.
V. Non.fiue 5. lui. VI. Id. fiue
10. lul.
Cyrionus v. Id. fiue 11. lut
D.
DAnma vi. Cal. lonii. C 17,
Maij.
Daciana Prid. Cal. lunii. f. }i.
Maij.
Dacianos vi. Cal. Marc 24. Feb.
iii. Cal. Mart. 17. Febr. viix.
Id. Mart. 8. Mart. xvii. Cal.
April. 16. Mr*rt. Prid. Cal.Iu-
iiij. r 31. Maii Prid. Non. C 4.
lunij. XXI .Cai.Feb. xi . lan.
Dafftis XXI « Cal Dec C 10. No*
aemb.
D tgarus ir. Cal. Ma. jo. Ap.
Dagiona Prid. Id. fiue 14. lul.
Daimau iii. Id. Ap. 11. Ap.
Damafiis xii. CaU Mact. 18. Feb.
VI. Non. lea a. lalij iv. Id. C
10. Dcccmb.
Damianus v. Cal. Odlob. fea 27.
5ept. VI. Id. r. 8. Nouemb. V.
Id. f.5?.Noucmb.
Danda Hon. Marc 7. Marc. bis.
Danclas VI. I<L1iuc 10. lul.
Danilav. Id. Hue n. lul.
Daria xiv. Cal. Aug. fiueip. lul.
• Prid. Id. fi:u 11. Aug.iii.Cal.
Dec. r. 29. Noucmb. xiv. Cal.
lan. C 19» Decemb.
E X
Darius ir. Id. Ap. ix. Ap.
Dafius IV. Non. fi:u. 4. Odob.
XIII. Cai. Nouemb. i'. 10. O^.
xii. Cal.Noa.ii.Od.
Daflbsfiae BaiItis,bis.Non.fiue
Aug. XV. Oal. Nou. fi^u i8.0^.
Datiua vin. Cal. Mart. zi. Fcbr.
Prid. Id. Mart. 14. Marc. viix»
Id. feu 8. Ma.
Daciaas vi. Cal. Febr. »7* lan.
xiii. Cal. Mart. ly.Fcbr. xvi.
Cal. April. 17. Mart. iii.Cal.
April. 30. Mart. VI. Id, 10. Ma.
VI. Id. 10. Ma. XV. Cal. liui.
t8.Ma.bif Idib.r. ij/Decemb.
viti. Cat. lan. 15. Decenb,
Datula. IV. Non. fcu i. lun.
Datulusxv. Cal. lan. f. 18. Dec.
Datus VI. Id. lo.Ma. XV. Non.C
t.Iunij.
DebbacJias iv. Non. C i. Dec.
Decimaxviii. Cal. Ma. 14. Ap.
Decimus 11. Id. Ap^ la. Ap. Id»
Apr. I j. Apr.
Decominus v. Id. Feb. 9. Fcb.
Dedicatio Bafilicae S.AmantijlH-
Aaois. sviii. Cal. Fcb. 15. lan.
Dcdicacio Cachcdrx fandti Pccci
Romx XV. Gal. Feb. 18. lan.
Dedicatio Bafilica: 5. Vi^iis.
VI. Cal» Feb. a^.Ian.
Deilicacio Bafilioe fanfti loannia
Euangel. Corbeia Monaftecxo.
III. Cal. Feb.^. lan.
Dedicatio Oratorij fim^ Polidb.
V. Id. Ap. 9. Ap.
Dedicatio baptillerij antiqui. iii.
CaL 19. lai.
Dedicacio Ecclefiac fandcMariac
Roma;. Non. feu 5. Aug.
Deeronos xi. Calend. Aprii. tu
Mart,
Defenfor xvi. Calend. Non. 17.
oaob.
Deinacas
Digitized by Google
MARTYROLOGII. 705
Oenatos i. Ctl. Feb. lan. Diobls zr. GaI. D ec. f. 17. Non.
Demenisiii. Non. fea^ Inntju Diocles xvu.. CtL.Avtp iiueif.'
Demetricus VI. Id. 8. Sept. lul.
Demetrius v. Id. Apr. 9. Apr. 11. Diocletianus XVll, Cal. JttJi. 16.
Id. Ap. II. Ap. XI. Cal. ^a. 50. Ma.
• Af r. II. CaL Ma. 50. Ap. M* Dtodns n. Cat Inni) f. 24. Maij.
• 1. Ma. V; Non. feu 3. InL xix. Diodorus vii. Cal. Mart. 23. Feb.
Cal. Sep. feu 14. Aug. vi.Id.8. Prid. Cal. Mart. 2 8. Febr. Prid.
• Sept. xviii. Cal. Odob. fiue Non. Mart. 6. Marc. biSt.vlK
• 14. Sepc. xiix. Cal. Odob. feu, Cal. Nou.17. O&ob. . •
• 19. Sepc. V. Id. f, Nou. xnu Diofoltil ii..ld. j». Sjep. > . .
■Cal.Dcc/ f. 15. Non. si. CaL Diogenes.vii* CaLAp& Jlart;
• Dec. f. 21. Nou. X. Cal. Dec. ■ Tiil.ld. A|>.<?. Ap. vii. 14, Ap»
f. 22. Nau.bis«zi. CaJ«Ian*r» • 7.Ap. xvn. Cal. 15. Ap. xvi.
22. Decemb. Cal. lul. f. i6. lunij. vi. Cal.
Democricus Prid. Cal. Aug. fiue lul. f. lunij vx* Id. iuie 10.
ji. Inl» ' InL • . Mj/
Deotef«8*xit. CaL Ang. fiue 11, Diomadisxiu. CaLSepj&Q.Angi
• luL Diomedis XV. Cal. Xia. i7.Ap. t4
Defiderius Epifcopus x. Cal. lu- Id. f. 9. lunij. vi. Id.Hue 10. lul.
nij f. 2f Maij.vii. Id. 7.Sepc. v. Id. itue ii..Iul. vuld^ieu 8.
XIV. Cal. Nou. feu 19. Odlob. Aug.xii. Cal. Sep. ij. Aug., ' I
DetaftatnszH.CaI.'Feb.ai.Iaff. Dion ist.<d. Msrt. i)»JilaEi» I
Dexter 11. Id. Apr. la. Apr. Non. DionaPrid. Id. Mart. j^. Mme^j,
•icu7. Ma. Dionina XVII. Cai. ij. Ap. I
Diaconus iv. Id f. lo.Nouemb. Dionus iii. Id. Marr. 13. Maitl
Dicencus Id. Febr. 13. FeW. XIII. Dionius vi. Id. io..Ma. . Ti
Cal.'i>ec.'r 19. Nonemb. Dion^ns CaU Febi 1. 'Fcb..hsit.
Dictos stt. Calend. Non. fenii. vu Id. Feb. S. Peb. v. UAh^pi
O&ob. Feb. iv. Id. Feb. ic. FebbJrtrn
Dida XV. Cal. Dec. f. 17- Nou. . • Cal. Marc. 14. Febr. bis, xvr^
Didalusxv. Cal.Feb. 18. lan. CaL Marr. 14. Febr. xiv^ Cal
Qiddus VI. Cal. Marc. 24. Feb». Maic. 16. Feb. 111. Cal. Mart»
ESijmut ▼. id teht, 9. Febr. x« %y, l^b. m. Id. Mart. s).- Ilarc;
CaL Marr. 20. Feb. Non. Apr. xvii. Cal. April. x6. Marc. xv..
|»Ap. vi.Id g.Sepc.iv.IH. 10. Cal. April. 18. Mait. x. Cal.
■ Sepc. III. Id. II. Sept.xi.Cal. April. 23. Marc.x. CaL ApriK
- Tan. f. 22. Dec. , <- x^. Marc. Cal. Apr. i. Apr. iv..
DjgnaX3aL fen i. OAob» Non. Ap. z. Ap. xiv. Cal. Ma,
Dignns Id. tj, Ma. xr, CaL lan. ig. Ap. ti. Id. 10. Ma. 14, tf^
1. iS. Dec. Ma.viii. Cal. lunij.C s5.Mai|.
Dimelus XII. Cal. Aug. fen 2i.Iul. iv. Cal. lul. ftu 28. lun. xvii.
Dinaris ix. Cal. Mart. 21. Fcb. Cal. Aug. fiue 16. lul. xv. CaL
pinalia ix. Id. Ap. 12. Af, Augult. iiae 18. lul. Piid* Cal..
Tnn*4^ VVo»
0
^o^ 1 N D E X
Attg. Aae )i.'IbI. Id. reo 9. Dec.r. ^.Nonealb.'
•' hag, ZTiii* Cal. 06kob. Hue Donmusxiii. Cal. Apr. lo.Mart*
14. Sepc. vifi. Id. dvLC 8. xiv. Cal. Ma. 18. Ap. vi. IcL
> Tii. Id. feu 9. O&ob. VI. Id. fiueio. lul. v. Id. -iiue ii« luL
feu 10. Odob. VI. Id. feu 10. ^111..!^. f. ii. Nouemb.
■ Oilob. XII. Xjal. Dec. C 10. DoiMfiiis^xxv. Cal. Marc.itf.Feb.
• "'Kos. xn. C«!. Dcc f, io»Nou. Donate vii. Cal. ' Fei»r. laa.
VII. Cal. lanu. i<>. Deccmb. Pricl.Non. Febr. 4. Febr. Prid.
Diophis IX. Cal. April. i^.Mart. Non. Febr. 4. Febr. Prid. Id.
Diolcodus V. Id. Feb. 9. Feb. Febr. 11. Fcbr. viii. Cal. Marc.
Diofcorus V. Id. Feb. 9. Feb. vl. ai.Feb. y. Non. Marc.^.Macc.
• Ol. Iularc iji. Feb^T. CalMa. ' <vi. U. Apr. & Apr. 11. Id, Ap,
.17. Apr.xv.JCal. lan. iS. Ma. it. Ap. n. Id*Ap. 11. Ap.Non.
XT. Cal. lon. 18. Ma. XV. Cal, feuy.Ma.ccr. vrri. Id. fcu 8.
Iul.fiue17.Iun.1v.Cal.Iul. (eu Ma. IV. Non. fcui.lun. tcr.iv.
*'.i8. lun.bit. XIII. Cal. Sep. xo. iNon. x, luii. his, iv. Non. x.
Aug. xyi.Cal. lao. f. 17. Dec lan.bis. tY.NoD.leQuIao.iii.
Diotrasu.Cal.Ma.:|o*Ap. . Non.fiea>ltMijl|.TtH.Id.£.6.
Dil&os zix. Cal. Sepc 14. Ang. lunij. vii.Id.r. 7. lunij. vi.Id.
. XV. Cal. Sep. 18. Aug,XtI.CAl* f. 8. lunijxvi. Cal. Aug. fiuc
. Nou.feuii .Odob. • . 17. lul. xv. Cal. Aug. fiuei8.
Diunsiv.ld. fiueii. lul. lul. iv. Cal. Aug. fiue x^f luU
DolectnlnrtT» Id. 10. S epc. ti. Id. Iea'4. Aug. CaL fi» r*
DoBittniMPtid. Id. Feb.u. Feb* . Sepc iv. Cal. oaob. fcu aS.
Doininanila lu Caiend. Iaii« |i« Sepc. 11 1. Cal. 0£lob. £eu 19.
Decemb. Sepc. xvi. Cal. Nou. fcu 17.
Domionusiii. Id. Ap. ii.Ap. Odob. iv. Non,f.a. Dec.bis.
Domicia v. CaL lan. xZ, Dec T. I(L £ 9. Dec Prid, id.C n*
Domidanoa iv. Id. Macr. ix. Dec. Idib. f. i). Dect tt. CaL
Marc. III. Id. MatC ij.Marc lan. 31. Decemb.
cer. Calcnd. fiue i. Auguft. Donacetla Cal. Marr. i. Marr.
T. Cal. lanu. t8. Dcccmb. xvii. Cal. Ma. 15. April. CaL
Donuuus Jv.Cal. lan. 19. Dec. feui. Iunji.Prid. Id. feu ii.Iu-
Domnaiv. U. Matc <a« Mftrt.iv. nij. ni. Cal. Aog. fiae ^o. lol.
. Noii.(eii*.Ionii*xiT*CaLNoa. xii. Cal. Nou. feu ii.O^ob.
(euj^.OAob. DonacellusPrid. Nou. (eu.6.0d.
Doiiinicetlaiii. Id.f. 11. Nou. Doaciana xiii. Cal. Marc.17.Feb.
Domninaxv111.Calend.Ma.x4. Donaciaous XIII. Cal. Marc.17.
* April. VI . Id. fiue I o . lul. Feb. u. Gal. Ioni|. C 14. Miif
Domninus iii. Calend. ApriL fo. <viii. Id, fiae 6, Aug.
Marc. iit. Id. Apr. 11. Apcx. Donaciuusvi. CaL Febr.17.Iatt.
<Cal. Scpc. 13. Aug. Prid. Non. iv. Cal. Mart. i6. Fcbr. tui.
. r. 4. Nou. Nonis. r y. Nou. Cal. Aug. fiue 15. lui.
viu. Id. C C, Nou. Pcid. Cal. Douac^Uyui. Cal. Mau.iiJFcb.
t
Digitized by Coogle
MARTrR(
yi. CaK MatL 14. Feb. vi. Cal.
Marc. 14. Feb. 11. Id. April.ii*
^pril. iii.Cal.Aug.riue jo.lidL
Cal. fiue I. Aug. viu. Oi,.OdL
fcu 14. Sept.
onatusiii. Id. lan. 11 lan. iii.
lan. 11. Ian..z. Cal. Febr.
tii laB. ▼ttt.. €al. Feb. a^.Ian.
Prid. Id. Feb.tti Feb. xiv.Cal.
Mart. 16. Feb. xiii. Cal. Marc.
17. Febr. xnt. Cal, Mart 17.
f eb.xiii. Cal. Marc. 17 Febr.
vtii. Cal. M*arr. ax. Febr.
Cal.Marr. ly. Fcbr. Prid. CaJ«
Marc. iS. Febr. Cal. Marc. i.
Mart. V. Non. Mart. 3, Marc.
]v. Non. Marc. 4.. Mart. Vni.
Non. Marc. 6, Marc. vi. Cal.
April.a7. Mart. iT6.Non.Apr.
1. Apr. III. Non. Apr. j. Apr.
▼III. Id. Apr. 6. Apr. VIII. Id.
Apr. 6. Apr. vii. Id. Ap. 7, Ap.
V. Id. Apr. 5^. Apr. v, Id. Apr.
10. Apr. XQ. Id. Apr. u. Apr. 11.
Id. Apr. i&. Apr cer. xv. Cal.
Ma.17. Apr. XIV. Cal. Ma. 18.
A^. Xlii« Cal. M ij. 19. April.
sii.Cal. Ma. xo. Apr. xii. Cal.
Ma. 10. Apr. xi. Cal. Ma. 11.
Apr. ▼iit. Cal. Ma. 14. Apr.
▼tii.Cal. Ma. 14. Ap. iv. Gal.
Ma. iS.Apr. 11. Cal. Ma. 30.
Apr. Non. feu 7. Ma. quater.
VIII. Id. feu 8. Ma. vi. Id. feu
lo. Ma. bis. rt. Id. icMa. xnr. .
Cal.Ian. 19. Ma. bii.xii»Cal.
bin. II. Ma. x. Cai. lunij. f 2:3.
Maij. Prid. Calend. lunij. f. 3,1.
Maij. Cal. feu i. lunij. iv. Non.
feu 1. lunii. iv. Non. i.Iunii
ixi. Non. (eu ). Iani| iii. Non.
fta^jHlQi^M» Non. fcu 3. lu-
ni|. iii. Non, feu 3. Iuni|, vii.
Idlfeu 7,A«g^Prid. Id. iiae 14.
L O G I r. 707
lui.xiii. Cal.Aug; £ue xo.Iul.
UtCal. Aug. fitt92t.lnl. CaL
fiuc I. Aug. CaJ. tVtti* Scf^ttm
II. Non.feu^. SepcNon. fen
5. Sept, v. Id. 5. Sepc. iii. Id. ir.
Sep. XVI. Cal. 0£k. feu i6.5ep.
Cal. feu I. Q A. vi, Id. feu 10.
OAob. svt. Cal,. Noo« feu 17.
Odlob. III. Cal. Neu. feu 301
Oaob. PtidXaJ.Nouemb. fca
31. Odlob. VIII. Id. f. 6. Nou.
vii.Id.f.^.Noo^ v.ld. f. 5».Nou.
!▼. Id. f, 10. Non. zvixXkdflncL
Decerob. f. 15. Nooemb. svf.
Cal. Dec.C.i6. Noii» bis« ▼xxi.
Cal. Dec. f. 14. Nou. vri. Cal.
Dec. f.a;> Nou. Cal. f i. Dec.
XVI. Cal. Ian..f 17. Dec. iii.
Cal. lan. ^o.Dec xi. Cal. fan.-
31. iDec. II. Cai. lan. 31. Dec.
Donifi.nia iv.Cal.lul.-fiuc z^.Iun.
Donyfus xvi. Cal. Apr. i^.Mart.
Dorffiidoous xii. Cai. O^. feu
' .ao. Sept. .
Doroftofva^ixx, Cal. Iani|. f. ic.
Maij. VI. 1d. C 8. IuiuJ.Yii»CaL-
lan. i6. Decemb.
Dorothea VIII. Id. Febr. 6. Febr.«.
Piid.Id. Fobr. u. Febr.
Dorocbeot iv. Id. Mart. xi.Marc.
V. Cal. Apr. 18. Mart. u.Cal.
Maij. 30. April. xii. Cal. Od.
fcu lo. Sep. XIII. Cal. Nou. feu
10. Odkob.z.Cal. Noo. feuij.
Odob.
DrodicnaYx. I^ fine le. Inl.
Drogeneixii. Non. fiue ). Aug^.
Drufus X t X. Calend. lan. C 14.
Decemb.
Dubicacus Cal. feui.Sep. xv.Non.
fen 1. Sept. zv..€al. Dec. C if •
Nouemb.
Dugdus 11. Cal. Ma. 30. April.'
.D.uIafux»Cai- April. 15. Maic.
yy.uu ij.
Dulia VIII. M. f. 6, Nouemb.
Dunus iWihL Mtffl.B. Marc
i>tt«fiiiwliu M. Mact. i). Macc
E.
EBafos nii. Cateiid.Mart. 17.
Febr.
Ebicianus. Piid. Id. 11. lan.
fibuftu» PiM. Noti. lun. ^.lamj.
£aetedonus v.Non. j. Mart*
Edi^kus Idib. 13. Nouemb.
Ediftusiv.Id. iz. OAob.
Ediuus vi.CaJ.Mart, 14. Febr.
Effucus XV. Cal. lniri). 18. Ma.
Egdoims IV. Id. II. Mart.
Eginaxv. Cal. lunij. 18. Ma.
Egoditisvi Cal. Febr. 17. la».
Egrilus 111. Non. 3. Nouemb.
Elaphus iv.Cal. lol. j^S.IttlU
£larUiPcid.Id.ii. Aog. .
Eleaflhsv.H. p.Sept.
Elcazarus x. Cal. S ept. ij. Aug.
Elentus viii. Id. 8. Iiil.
Elericus vi. Cal. Sept. 17 • Aug. •
Eleucippus IV. Id. 10. Attg. Dif.
Elcuros II. Non. feu ^ Sept.
Blfliittierins xiv.Cal. Ma. 18. Apr.
VII. Cal. Sept. 16, Aug.vin.
Id.tf.Scpt.v.Cal. Oaob.z7-
Sept. VI. Non. x. Oaob. vii.
Id. feu 9. Oftob. rni. CMena.
Deca^. Noucmb.
Elianus xi. Cal. Aug. ii. lul.
Elias vi.Cal. Iunijx7. Maij.
Eligius Cal. 1. Decemb.
EUadius Piid.Cal. Sept. 51. Aug.
Elonicos xtv. Cal. Iiiii. 19 . Ma.
Eludius IV. Id. 10. Decemb.
Emeldifeusxvi. Cal. Sep.17.Aug.
Emelu X. Cal. lunij. i}. Maij. iv.
Non. i.Iunij. - ' *
Emelinas Prid. Cal. Stfpt.jiAng.
(melittsxr. Cal.Ian. xi. Ma xiv.
CflAvm.ip.Ma. XIV. Cal. lul.
iS. UniJ.-*M. Cal. Ittl 40. luo.
«vn.GaLScpt. Ai^. nid»
Non.6.0Aob. bis.
Emercntiana x. Cal. Feb. ij. lan.
Emerentianus xvi. Cal. U^ob.
16. Septemb.
Emecia 11. Non.^. Ma.
'Bmeriony. Non. j. luL
Emerita VIII. Cal. Mart. ii.Febr.'
V. Non. 3. Mart. Cal. feu i.Ma.
iii.Non. }. lani]. vi.Cal. lul.
t6.Ittni).ix.Ca]. Aog. i^.Ial*
. IX. Cal. Sept. 24. Awg. vi. CaL
. Sept.17.Aag. '
'Emcritus V. Non. f. Mart. iii.
Non. j lunij. viri. Cal. Aug.
xf. lul. xn. Cal. Dec. 10.N0U,
Emiliaxiii CalMan.17.Feb.
Emilianus 11. Cal. Ma. 50. Apr.
vi.Id.io.Iul.v. Id. II. lul. XV.
Cal. Aug. 18 lul. XII. Cal. Aug.
II lul. XI. Cal. Sept. 11. Aug.
Emilus V. CaLInnij. »8.Mai).«iiiJ
• Gal. Aog. to. lal. xiii. CatencL
Aog. 10. loL ▼11. CaL Aog. xtf.
lul. bis.
Emmus viii. Id. 8. lul.
Enedoroftolus xv. Cal. lul. 17.
lunij.
Encatos xvi. CaL Aog. 17. loU
Eocapos it. IdL 1 1- A pr.
Eodomonns III. Cal. Ma.i^. Ap.
Eofraxus iii. Id. 11. Feb.
Eofrodifus vi. Id. luL lo.lol.
Eofrofinns Cal. i. Ian«
Eologosxn. GiL Feb. ai. lan. ▼.'
Non. ). IttL
Eonedis xvii. Cal. Maij. i/. Apr.
Eonon. Idib. 13. lan.
Eopolis VI. Non. i. Ma.
EopropttS Cal. i. Oftob.
Eos Id. 15. 1 n.
Epagatus iv. Non. 1. Tnnij.
Epaphroditus Non. f 7. Ma»
EparchiusCaLi. luL
MARTYRC
Ipardus xvin. Cal.Oda4.Scpc.
Epafus Cal. i. lul.
Epicatus v.Cal.Iunij xS.HAij» bis.
EpiAanii y. I<1. 9. lan.
Epidletas ix.Cal.Febr. 14. lan.
vil.Cal. Febr. lu lan. x. Cal.
lun. 13. Ma. XI. Cak Sep(. xx.
Auguft.
Epidiius VI. Cal. Febr, 17. lan.
EpioMchus VI. Iil. 10. Ma.
^ion IV. Cal. Man. i6.Feltr.
Cal. Marc. 16. Febr.
Epiphania Domini noftri Iisy
Christi viii. Idus 6. lan.
£piphaDius viii. Id. 6. Aprilis.
Epiphanias Non.5. Noiiembb
EpitimQSV. U. 9. Febc
Epolus XII. Ca!. lun. u. Ma.
Eponus XVI. Cal. lun. 17. Ma.
Eporccredu^iii. Non. 3 Febr,
£ppei]s ▼.Cal. Ma. x^, Ap.
fippepodiisiii. Id. i|.Marc;
Eppolidus X. Cai. Ma. u. Ap.
Eptacus IX. Cal. Sept. 14. Av^*
Equinus Non. 7. Macu
Bradeus Noa 7. lul.
EradiaCaL i. Iimi|.
Eraclius vt. Id. 10. Marc.
Eraclius Id. 15« Ma.vii. Cal.<liuuj
x6. Maij.
Eradius vi.x. Id.S.IuI. vii.Cal.
Noii.«tf. OO. -VXII.-R 9, O^.
Id. tf. Oa.4cvxix. GaL Dec.
14. Nouemb.
Eraclus vii. Cal. lunij. i^.llai|.
Eran xv. Cal. lun 18. Ma.
Erafmusiv. Non. 1. luuij.
CrcolaNoii.7>Ma.
Eranaviii. Id.S. Mart.
Ereneusxv. Cal lan. iS. 00C.
ErifteusCal. I. Nouerab.
Eriftus VI. Id. 8. lunij.
Erirasldib.13. lan. .
6ri»eswi«*Cal,Jeb.^i.JaiK .
• L O G 1 1. JP0
Erraon xvi. Cal. Mart. 14. Feb. '
Eros VII. Cal. Marc.z}. Feb,
Erumencus iv. Id. 10. Dec.
Ecudius V. Id. Febr.
^ralus VI. Cal. Mact 14. Feb.?r^
Id. 10. Ma,
EHcus Cal. I. lul.
Etherius vi. Cal. Aug. 17. lul.
Euagrius iii.Non.j.Apr. bis. iv»
Idiis 11. OAob.
Euangelius vi.Cal.Iiim) zyMtil^
VIII. Id. 9. lul. III. Id, i}.IaU
iv.Id. 10. Dcc.
Euancia x. Cal. Ma. 17« April.
Euanciusii. Id. u. Apr. iv. NoOr
' a. Iim. u. Id. is. Sepc
Euapiasld. ij. April.
Euafia VI. Cal. Ma. A^.Ap. tw*
Non.z. lunij.
Euafus IV. Non. t. lunij iv.Non.
a. lanif. Non. 5. Iani|.vii.Id»
7. lunij.
Euafiusxv. Cal. lan. iS. Dec.
Eucarpos vii. Cal. Od. i^.Sepr.
Eu^herius xvi . Cal. Dec. 16 NoB.
iv.Cal. Dec. 1$. Nouemb.
Eacariftos iv. Id. is. Odob»
EuchusT. Id. IX. Marc;
Eucolus viii. Id. 8. lul.
Eudomonus Noo.C 7. Inl. Ylllk
Id. S.Iul.
EndpiftBS si. Cal. Diec. ii. Non.
II. Cal, lan. fi. Decemb.
Eucntius CaL i. lan. x. Noii» |,
Ma.
.Eufranaiii. Id. i^.Mart.
Bupraiius xix. Cal. Febf. 14. lan.
Prid.Id.14.Man. bis viiitCil.
April.i; Mart.
Eufronius iii Non. f. 3. Aug.
Eugenia nr. Non. 3. lan. xvir,
Cal. April. 16. Marc viii. CaU
lan. xf. Decemb.
Eogeiiiasiii. Noo. $. Ian,x. Cal*
yVuu iij
Febr. ij. tan. ri. Cal.Febr. 14. i3. Apr. Non. 3. Ma. vht;.
lan. Cal. i. Febr. xm. Cal.
Apr. to. Mart. v. Cal. lul. 2,7.
lunij. IV. Id. 10 Aug. bis.
Bagentns iiit Noii. $, lan. ih
Nt»n. 4. lan. III. U 11. 1«n.
Euginus IV. Id. it. Mart.
Euianus xvi. Cal. Ma. 16. Apr
Eulalia Pdd. Id. ii Fcbr. iii.Cal.
Agril. }o. MaR. Id.io* Oec.
' iii.Id..ii%Decemb.
Balodktllik Cal.Sep. zi. Aug.
Eumina vi. Cal. Nou. 27. 0€t.
Euminius vi. Cal.Nou zj.OO:.
Eunaculus Phd. Cai. Mart. ad.
Cal. lunij. 15. Maij xi. Cal,
lul. xi. lunij. Cal. I. Aug. XIX,.
Cal. Sept. 14« Aug. 11. Non.L
Sep. n. hd. 14. S ep. vi. CaL.
Odlob. Sepc. vi. Non. u
Odob. Yi. Id. 10. Oa. xi.Cal.
Nou. 12. Odob.iii.Cal.Nou.
30. OAob. vii.Id. 7. Nou.vi:
Id. S. Non. v.Id. p.Non. Piid.
Id; ka. NoQ. IV. Cal. Dec. 18.
Nou. VI. Id. 8. Dec V. Cal.
lan. i8. Decemb.
Euilachius cum vxorc & 61ijs Ca«
lcnd.i. Houc^mb.
Febr. Cal* h Matc ▼. Id. li, Eoftafius nr. Id. 11. Marc iit. I£ .
Man.
Ennucus zv. Cal. Ma. iS. Ap.
Eunuchus iv. Cal. Iul. 18. lun.
Euoarpion Non. y. Decemb.
Baodittsvii' Cal..Maij. x$, Arpril.
xiii.Cal.Ial. i^.Ionifr •
Euoltts iH. Non. 5. Mart;
Euoftius VII. Id. j.Sepc
Euotus Cal. I. Sepr
I}. Matr. IV. Non. 1. Apr»r%
Cal. lunij. i8. Maij vi. Id. lOk
lul. V. Id. II. lul. IV. Id. ii.Iul,
xvii.Cal. Aug. i^' lul. IV. Id.
ta. Oftok ▼iild. &; Noo. vii.
Id. 7. Noo; IV. Id. ro. Noo.
Enftices xiii. Cal. Non. 10. O^.
Endicus Prid. Non. 4. Iuni|. .
Eudilus vj. Id. 8. lunij.
Euphimia 11. Id. 11. Apr. Id, 13. Eufticus 11. JNon. 4. Srpuiii; Id.
Apr. ▼. Non. 5. Iol.iTr. Cflil. 11. Aprll. .
Sep. 17. Ang. III. Non. |. Sep. Eudorgiusxrr.Cal. 06t, i8.Sep.
XVI. Cal. O^. i6.Scp. XV. Cal. Eufurius xv. Cal. Dec. 17. Noiu
Od. 17. Sept. XIII. Cal. 0€t. Euterus viii. Cal.Mart. 21. Feb.
19. ScDt. V. Cal. Dec. a^.Nou.
finphefflius vi..Non. i\ Ma«
Enplia it. Id. lOi Sipc.
Caplos Prid. Id. n. Aog.iy.Noo.
X. Sept. II. Id. II. Sepr.
Euprepes Prid.Cal. Dec jo. No-
uemb.
Eniafiis N6n. $, Nooemb.
Eurefus v. Cal. Innij. a8. Maij.
Eurundinus iii. Id. 11. Nou.
Eufe IV. Cal. Maij x.8. Ap.
Eufebiaviii. Id. 6. Nouemb.
Eutherius ix. Cal. Nou. 24. Odt.
Eucensxii. GaL lon. 21. Ma..
fibdoes XII. Cal. Noa. ai. Oft.
VI. Cal. Dec. ti. Noa.ix. CiL
Dec. 13. Nouemb.
Euticetus viii. Cal.Ian i^.Dec
Eutychius v. Id. 11. lui.
Entida Prid. Cal. Mart. a8. Feb.
Noo. 7. Kfa. IV. Id. 10. Ang. .
Enddanns vi. Id. 8. Aug. v.. Id.
$. Auguft. XVIII. Cal. Sept#i5.
Aug. III. Id. II. DeccmU
Eufebius iii. Non. 5. Marc. nr. Eutichusvii. Id. 7. lan.
CftL Ua. 28. Ap. iT^Cal. MiiJ £attcasxiii.Cal. Mast.17. Sebr.
M ARTYR
•V. Non. Mart. iv. Non. 4.
Mart. V. Cal. Ma. 17. April.
Non. 7. Ma. bis. viii. Id. 8.
'Ma. »1. Caloid. Imi. ii. Ma.
Prid. Non. lun. 4. lunij.
Euticius VI. Non. 2. lul. v. Id. 11.
■lul. xiz. Cal. Sept. 44. Aug.
"viii. Cal.Sept. 15. Auguil. iii.
>Cal. OOtoh. x^.Sepc iii.Non.
5. Od.xii. Cal. Noa. y. Oft.
Idib.ij.Nou. X. Cal. Dec.ii.
Noa. V. Cal. lan. 28. Dec
Eutimius 111. Non. j. Mai).
Eutricus VI. Cal. lunij. 17. Maij.
Eatropins Piid. id; i|. Int
£xaltatio S. Cracis xviii* Cal.
O£):ob. 14. Septemb.
Excruatus vi. Id. 10. Ma.
Expeccafus xv. Cal. Dec. 18. No-
uemb.
Expeditos xiF.Cal.Ma. i&Apr.
^I|l.Cal. Ma. 19. Apr.
Exporgentus Prid. Non. 4. lunij.
Extricataiv. Non. i.Iun. bis.
Extricatus iii. Non. 5. lunii.
Exuorgiot Y. Id. NQaemD.
Exopeiaatins Cal. i. Iniiij.ix.Cal.
. lan. 31. Dec. iv. Id. 10. Ang.
Exuperusxiii. Cal. Ap.20. Mart.
Exuperiusx. Cal. OdL xi. Sept.
Exuppus VI. Cal. Mart. 24. Feb.
Esiacas xr. CaL Sep. 18. Aug.
F.
FAbianus xiii. Cal. Febr. 20.
lan. VII. Cal. Feb. i^.Ian.
ziv. CaL Mart. 16. Febr. viii.
Cal. Knnij. i^.Maij. ii.CaLlaii.
fi. Decembu
Taladus Prid. Non. 4. Dec
Fa/erus n. Non. 6. Ma.
iplueus XV. Cal. Aug. 1 8 . lul.
Famofa viii. Id. 8. Ma.
Fafilittsii.Ca]. Ma. 50. ApriL
Fatecus ix. CaL Oec. i).No«>
O L O G 1 1. ftt
Faufla viu. Id. 6. Ian.Id.i5.Manw'
IV. Non. 2. lunij.
Fauftacus xii. Cal. Febr. 21. laii.
Faaftafos yx« Id.10. Ial.T«Id, ii»
lul.
Fauftina vi i. Id- 5. lul. wi. CaL
O^ob. 24. Sept.
Fauftinianus vi.Id. 8. Sep. x. CaL
Dec. 22. Nouemb.
Faoftinns xrti. Cal. Febr. i^. laa.
XIV. Cal. Mart. i^. Febr. xiii.
Cal. Mart. 17. Febr. vi. CaL
Mari. 14. Fcb. xvji Cal. Mart.
■ij. Apr. XVI. Cal. Ma. 16. Ajpr.
IX. Cal.Ma. 23. Apr.Ttii.Ckl.
Maij.24. Ap. ii.rloii.tf. Ma.
. bis. Non. 7. Ma. viii. Id. 8.
Ma. ter. xi. Cal. lun. 12- Ma.
. Cal. I. luni). iv.Cal. Aug. 29.
■ luL vii.Id. 7. Aug. vf. Id. 8.
Aag.Ti. CaI.OAob. i^. Sepc.
IT. Cal. O&ob. 28. Sept. CaL
I. Oetoh. Prid. Non. 6. Oa.
vm Id. 8. Oa.xv.Cal. Nou.
. 18« Qdob. xvxii. Cal. lan. i;.
. Decemb.
Faoftus xi.CaL Pd». 11. Iaii.xTii«
Cal. Ma. 15. Ap.Ti.Id.Jo. Ma.
vjii. Cal. Ma. 24. Apr. xiii.
•CaJ. lun. lo. Ma.x. Cal. lunij.
23. Maij. IV. Non. 2. lun. xii.
GiL Aag* II* InL tiii. KL 6.
Ang. III. Non. OdL V. Id.
II. 0€t. in. Idus ,13. 0€t. bis.
V. Id. 9. Noo. XXI. CaLDcc
20. Nouemb.
Febos xiT. Gal. Ma. i8« Apr.
Fedo(a CaL x. lonij.
FeladusNon. 5. Decemb.
Felagica xii. Cal. Feb. 11. lan.
Felerianus xv. CaL Feb, 18. lan.
Felicia 11. Id. 12. Apc vi. Cal. •
Ma. 26, Apr. v. Cal. Ma. ar*
. Afir. Itefk 7« Mia. tiii* Id« t.
71* IND
Mft.vi;Id.idr.Ma«CaL i.Iod. vr^
Non. 1. Iunt|.riuUai..Non.. .
. Idib. ij. Decemb.
Feliciana vi. Cal. Mart. 14. Fcb.
Non. 5. lunij.iv* Cal. Nou.a^).
Felicianiis !▼. Non. i. Fcbr.xiii..
Cal. Mart. 17. Fcbr. xv. C«L. .
Ap. 18. Mart. v. Id. j>. lunij.xii.
Cal. lul. 10. lunij. VII. Id. 9..
lul. XII. Cal. Aug. XI. lui. III.
Cal. Noo. fo« 0£t, 111. IcL ii*.
Nou;.r<iib. rj; Decemb.
Felicion IV. Id^ ix,.MatvVi. Id,.
TO. Ma.
I^eliciiHma VI. Cal. Ma. ^d. Apr.
lu. Noo. 5. Ma. nr. Nob*i..
Ioni|.
Feliciffimus ix. Calend. Febr. 14.
lan. VI. Cal. Mart. i^. Febr.
Prid. Id. 14. Marc. vii. Cal.
lunij. x6.Maij..viii.ld..5.Aug.
■ V. li. 9. Ang, iT. io;./Aag. .
• ]4;i|.Sept. Prid.Cal. N0U.31..
Oft/vni. Cal. Dcc. 14. Nou.
felicitasiv. Id. 10. Ian.Idib.13.
■ lan. IV. Non. 1. Feb. iii.Non.
• f. Fieb. kiii. CaI*MaK. ly.Fcb*
• 'Prid. Koa. 6, Mart. Noo. j.. .
■ Mart. VIII. Id. 8. Marc. iir.
Non. 3. lunij. Non. 5. lunij.
• svi. Cal. Aug. ij.lul. lii.Id.
• II. Nouemb. xvi. Calend. Dec.
itf. Noo. xy. Caleod. Dec. 17^
• Nou. IX. Cal. Dec. 13. Noo..
VII 1, Cal. lan. 15. Decemb».
■ Felicula Non. 5, lunij.. •
Feliculus Id. 13. lunij.
Fetiono» Id. 10. Ma.
leUsCaL t. lao. Noa. 5..fiHi..vii;
id. 7-. lan. V. Id. lan. 111. IdL,
• II. lan. bis. Idib. 13. lan. xii.
Cal.Feb. 14. lan. xiv.Cal.Feb.
SA.Iao*xui. Cal.Febi jio.I<ua.
E X
sri. Gal. Febr. ir. lao. Mt. tni
Cal. Fcb. zi. lan. bis. VI. Cal.
Fcb. 17, Inn. in, Non. 5. Feb.
Non. 5. Febr. iii. Id. 11. Fcbr.
Prid. Id. ixt Feb. xvi. Caleiid.n
MaR. 14. Feb.-siii. Cal. Mar&
tj, Feb. IX. Cal. Marc. ai« M..
. VI 1 r. Cal. Maxt. zt,, Feb. vri i.
Cal. Mart. zx. Febr. yii.Cal.
Mar^ ij.Febr. vi. Cal. Mart.
X4. Feb. bis. iv. Cal. Marcx^.
Febr.Prid; CaU Mart» aJ.Feb*.
Cal. I. Marc. v. Non. 3. Umn
' fcxcies, iv.Non. ^.Marc. viir.
Id. 8. Mart. vii. Id. 9. MarC-
III. Id. i^.Maic. III. Cal. Apc^
)o. Mair. n. 14. Ap. i x. Ap. cer*
xvic»CaI.Ma. 15; Ap^ xvi.CaC
Ma. i<,A)>r. bis. «i Ciil. Ma*
10. Apr. XI. Cal. Ma. zi. Apr.
• bis^ix. Cal. Ma. 13. April. tcr.
IX. Cal. Maijx^.Ap. viii.Cal.
Mb«i4. Ap. vt. Cal.- Ma^ %€i
Ap.bis. V. Cal Ma. x^.Ap.
Non. X. Ma. iv. Non. 4. Ma,
11. Non. 6. Ma. Non. 7. Ma.
bis. viii. Id. 8.Ma.vi.Id.io.
•Ma. ter. Prid. Id. 14. Ma. xiv»
Cal. lon. 79. Ma. xt. C.1I. loo.
XX. Ma. x. Cal. lon. ly. Maij.
IX. Cal. lunij.x^. Maij. v. Cal.
lun. 18. Maij. Cal. i. lun. iii.
bis. IV. Non. X. lunij. lepcies.
• .itf »Non. j.|Qo.Non.5.Inn.xvir
. Cal. lal. 15 lon. iiv. Cal. loL
18. lun. bis. XII Cal. lul. io.
Iun. VI. Cal. lul. i6. lun. v.
Cal. lul. ij. lunij. bis. iv. Cal.
lul. x8. lun.viii. Id. 8.1ul. vi.
td. io< lol. bis. IV. Id.ia.lBl.
bis. xy. Cal. Aug. 18. lul. xrll»
Gal. Augufl. lo. tul. XII. Cal.-
Aug. XI. lul. vii. Aug. i6. lul.
Cal.Aug. ijr, lul. IV. CaK
Auguft
Digitized by Google
M A R T Y R
O L O G 1 1.
7»!
Aag.i9.Ia1.Cal.i. Auguft. iv. Fklolusxyii. Cal.Ioh. i^.Mt/
Non. 1. Aug. VI. 16. S.Ang. V. Filagonia Prid. N<mi. 6.]4akt»'
ld.5). Aug. XIX. Cal. Sept. 14. Filacus Cal.i. Decemb.
Aug. zii. Cai. Sepr. 11. Aag. Fileronxvi. Cal. Mart. 14.. Febr.
rt, Cal. Sept. 17 . Ang. xv. Cu. Pilibcrtfis mi^Gdcndi Se^ to»
Sepc. 19. Aug.C«).i. Sep. bis. AvgalL '
IV. Non. i. Sepr. iii. Id. Sept. Filicofus iir. Cal. Ma. 19. Apr*
n. Scpr. xvni. Cal.O<Stob. 14. Filio xiv. Cal. Sep. 19. Aug.
Sepc.zvi. Ca). Odob. 16. Sept. Filippianus xv. Cal. Ma. 17. Apr.
bis. zxti. Cal. Ot^ob. ip. Sepc, Filiflina Non^. Aug.
ter. XII. Cal. Odob 10. Sept.- Filocniaixx. CtA»Mki 19, Aft, ■
tcr. VIII. Cai. OAob. i^.Sept. FilocdaNon. 5. Inni).
V. Non, 3 . Od:ob. xv. Cal.Nou. Filominus v. Cal. luni;. iS. Mmj,
18. Odkob. IX. Cal. Nou. 24. Filonus ni.Id. Ap. 11. Ap*
Odob. VIII. Calend. Nou. 1/. Filoron vii, Id. 7. lan. »1
Oftob. itx.Cal. Noa. 90; Oft. Ffinia vi. Cal.MAl i'i5i«JI]plv « '1
Prid. Cal. Nou. |r. 0^b.'Cal. Fiiodiis rt, Cal. IiuiQ^i^v Mai;.'
i. Nouemb. iri. Non. j. Nou. Flrmatiis iii. Non. 0<aob.
VIII. Id. 6. Nouemb. III. Id.ir. Firiaiii. Cal Nou. jo. Odkob*
Noucmb. bis. Idib. 15. Nou. Firianus viii. Cal. Ma. 24. A£r*
zix.Calend. Decemb.io.Nou. Firihani.Id. 11. Nouemb.
.'X. Cal. Deteinb.i2.Koiieinb,, Firn^nWldfb. htn; Pd«K Ca.
' xx.CaI.Dec. i|.NoD.vix.Cal.' *'lend. lunij 31. Maij. CaWd.
Dec. 15. Nou. III. Non. ^.Dec. i. Sept. Prid. Non. 4. Scpt. vi.
bis. Prid. Non. 4. Dec. Non. Id. 10. Odtob. vii.Cal.Oftob.
j. Dec. V. Id.^.Dec. Idib. ij. i^.SepcetBb. •
' Bec. xvx. C^encL lao. t^iDfe. Finnus iv. Npo. a. lM.<tti.-Noii.
XT. Cal.' lan. xt;l>ec; :^x; CmI. )- lan. v. lii. 9. Itn* xv. Noo.
* la^t iz, Dec. bls. ly. Cal. lan. * s. Febr. v. Id. 10. Mait. v, Id.
■ 15;. Decemb. bis. 11. Marr. iv. Id. 11. Mart.vin.
Ferreolus Non. 5. Sept.xiii.Csl* Id* 6. Apr. vw. Id. 9. Ma. x.
Peftiua X V I r I . Cal. Inl. 14. lunij. ' Cal. O&ob. 17. Scpt. Txf. CaL
Feftula Cal. r. lunij. Dec. 15. Nouemb,
Feftusvr.Cai. Fcbr. 27. lan. viir. Fifcianus xrv. Cal. Ap. r^. Marr,
CaI.IuI.14.Iun. XIV. Cal. Nou. Fi/Iinacus XIV. Calend. Mart. i6.
i9.0dob.x. CaLAp;i^Marc. Febr.
bis. VI. Id. 10. Ma. x. Cal. lun. Fifta xvt. Cat. Dec. t6i Nou.
l}.Maij. Fiftus vrr. Id. 7. Scpr.
Fidentianus xvrr. Cal. Dec, r^. Fiauia Non. 7. Ma. bis. virr. Id.
Nouemb, XVI. Cal., Dcd 16. 8. Ma. rv. Non. 2. lun. ■*
Nouemb. Flauianarii.Non. ^.Oclob. ^
Fides Prid. Non. 6, Oftob. FlauianosTxxi. Cal.Maitai.Feb*'
Cal. luni). 23. Maij. Prid. Cal.
lunij. 31. Maij. v. Id. 5. Aug. v.
Ton. 4.
XXxx
.714 - ■ I N
Yi. Cal. Mart. 14.. Febr. bis.
14« IX. Ap. lY. Non. t, iun.
s. Gal. Sepc. xj.Augall, bis.».
. Cal. Noo. «4. Odob. VIII.
. Cal. Nou. 15. Qdlob. v. Id. 9.
Dec. IX. C.il. Nou. 14,, 0€t,
Flauius II. N<on. 0. Ma. Non. 7.
Maii.Tiii. Cftl. lunij.i^ Maij.
. V. Id. 1 1. lul. VI. Cal. Nouemb.
17. 0£^ob.
f ledus Ca). i. luni).
Flelippianus iir. Cal.Feb.jo.lan.
fiora xii. Calend. Febr. 11. lan.
▼I. Cal. Mart. a^.. Febtt
Florencina iv.Noii. 1. lunij. ,
Florenunus viii. IJ. 6. Apr. iv.
Non.i. lan. Prid. Calend. Sep.
31. Auguft. Ptid. Calend. Sepc.
ji.Auguft. ,
Flprfntins in. Non. j^Iao. xv».
Cal. (6.^M4.y« Cal. lul.
.5,27. lun. Id. 5. lul. VI. Id. 10.
' Oaob. VI. Cal. Nou. 17. Qd.
iii. Cal. lan. 30. Dec.
Florenttis viii. CaI.Ma(t.xi,.Feb«
* II. Cal. Ma. $o.,Apc. ziv. Cal.
,Apr.i5|..M^>^t. '
Floriana vii. Id. 9. lul.
Florianu* v.Non.j.Marc.iv.Non,
:4^.Ma|fC. VIII. Cal. Ma.14.Ap.
airCaLMa. 30. ApriLiv.Noir.
4. Maij. Noi». y. Aug.
Fiorida xix. Cal. Fcbr. 14. lan.
■XV. Cal. Feb. 18. lan. xiv. Cal.
Febr. i^. lan. viii. Id. 8. Ma.
.syii. Cal. Aug. i4. Ittl.
F^ridianps Non.7. Ma.
Floridus ii.Cai. lan. 31 Dec.
Florinus 11. Non. 6. Ma. bis.
florusvi. Id. S. lan. iii. Id. 11.
, lan. XI. Cal. Febr. ii. lan.x.
' Cal. 15. Feb. x. Cal. Mart. xo»
Febt. III. Non. 3. lunij.
FMnsvii* CaU Nou. x6. 0€t.
D E X
Fioriusxii. Cal. lan. 11. Dec^
Fluminus y. Cal. lun. x^. lAa.^.
Flnoinns 11, Id. 11. Apr.
Focas III. Non. 5. Mact.xii. Cal.
lan. zi. Deccmb.
Focus XVII. Cal. Mvi. 15. Apr. x.
Cal. lunij. 13. Maij vu Id. 8.
lunij. Pcid.Id. 13. lul..
Fonceins iv. Non. x. iun.
Forianus viii. Cal. Ma. 14. Apr.
Foricia iv. C.il. Sepc. 19. Aug.
Formmaiv. Non. 1. lunij.
Forofus iv.Non i. Febit
Fotdos IV. 4. Marr.
Fotcuna vin. Cal. Marcix. Feb.
XVI. Calend. Febr. 17. lan.vi.
Calend. Marc. 14. Fcb. v. Cal.
Marcx;. Fcbr.Calend. i. lunij.
iv. Non. a. lun. iii. Non. J.
lunij. Non. C 5. lunij.xix. Cal.
Sepc. 14. Augud. VIII. Id. 6,
Nou. XVI, Cal. Dec. 16. Nou.
Fortunacus v. Id. 9 . lan. xv. Cal.
f cb. 18. lan.xiv. Cal. Feb. ip.
' , ^Mn, bis. VI • Cal. Febr. 1 7 . lan.
.iv.Non. i.Feb. ix. Cal.Mait.
ii.FcTjr. VIII. Cal. Mart. ai.
Feb. VI. Cal. Marc. 14. Febr. v.
Cal. Marc. xj. Febr. iv. Cal.
Marc. 16 Feb. v. Non. 3. Marc.
•IV. Noo. 4* Mart. bis. v. Id. tt.
Marc. v. Id. 9. April. iii. Id.
II. April, XVII. Cal. M.i. 15.
April.xvi. Cal. Ma. i6.ApriI.
XV. Cal. Ma. 17. Apr. xiv. Cai.
, Ma. 18. Apr. ziii.Ca]. Ma. 19*
Apr. XII. Cal. s c. Ap. xi i.
Cal. Ma. ao. 'Apr. xi. Calend.
Maij. II. Apr. ix. Cal. Ma. 23.
Apr. VII. Cal. Ma. lu Apr. v.
Non. 3. Ma. bis. 11. Non. 6.
•Mai bis. Noo. 7. Ma. bis. viii.
h\. 8. Ma. Id. IV. Ma. bis. v,
Idusu. Ma. bis. xiv. Cal* lun.
Digitized by Google
M ARrVR O Ll>GII.
ly.l^a. xii. Cal. lun. ti. Ma. hi», Xiv. Cal; Marc. K^.' Feba
Vii. Cal. luni). z6. Maij. prid. xvii. Cal. Dec. 15. Nouemb,
Ca). lunij. ^i.Maij. Cai.i.iunij Frodius xiii. Cal. Aug. ao.lui.' >
ter. IV. Non. Teu 2. lun. quin- Fru^us ixi. Non. 5. luni). j
quics. Hi. Noo. laiiii. bis. Fzaniniu Non. ■Matc
ii&n. Ittni).'vii. M. 7. Imiii. • • Prid. Id^ bii.
zii.Id. r. ii.Iunij. Id. 13. lunij. Fulgentius CaL l. laQ* Kotk $,
IV. Id. II. lul. Pnd. IJ, 13. lul. Deccmb. i . ••
XIX. Calcnd. Sept. 14. Auguft. Furfcus v Id. 9. Febr.
X. Cal. Sepc. 13. Aug. Cal. i. FoTcianus v. Cal. lul. 17. lun.
Sept. V. t<l. 9. Sepc. IV. Id. ii:. iti. Id. 11. Decemb.
O&ob.ldib. 15. O^ob. Prid. Furcalli8iT.>NoD»x.Febr.
Calcnd. Nou. 31, Odrob. bis. Fufcus viii, Cal. Mo^ 24* ApcC^V.
III. Id. II. Nou. Cal. I. Dec. Nonka. Iuni|. . .
IV. Non. 2. Dcc. vin. Id. 6-. G. ' '
Dec. 11. Cal.fkn.51 Dec. /^ Abcr 11. Cal. Ma; ^o. Ap.»
Fommi» PridiNon. lun. 4, loni). WJ Gabianus v. Non. 3. Msci»
FoRunioh xixi.Caf.Marc. ij.Fcd. Gabinus 1 1 1. Cal. Iijtai).j^o*Mai|«
III. 01. Marr.iy. Fcb.iv.Non. Gadda xiv. Cal. Sepn 19. Aug.
4. Mart. Prid. I d. 14. Mart. v. Gaddianus xir. CaL Fcb. ii. laQik
Non. 3. Ma.vr. Id. 10. Ma. Gaduius ij.Cai..Ma. 30. Apr.
Fofnmvs v» Non. f. Marc; Cah k ^aSltilinnsxivC CaL'Ap . i*ft.hb3^
Afrt** v2ii. CaI.Ma. 14. Ap' cer. Ga^ia 112. Non. 3.. luAiy.^ ..
VIII. Id.S. Ma. VI. Id. to.Ma. Gagih» iv. CaV. Odob.aS. Se(^
• bk.ix. Calcnd. lunij. £4. Maiji Gagus xii. Cai. Febr. ii: lan. v.
Pdd.Non. 4. lufiij. Non. 5. Mart. xiv. Cai. Aprih
Foms vin.. Id. i;. lan. bis. vni. i^. Mart. iv. Non.a. Ap. vin.
» M.8> M8: Id.tf.Ap.ixv.Gal. Ma.i£.Apv
Fracernus Id.x/.IoI. ux. CaL 19. xiii. Cal. Ma. r^. Apr. iii. Id.
Scptemb. I}. Ma. VI. Id. lul. 10. lul. v.I<h
Fronimus IV. Non. 4. Marc.ld. ■ n. lul. v. Id. 9^ Aug.vxxi. Cak
i). Marr. lan. 15-. Dcccmb. .
FlNMiriiia- jfvnt.Cai. Wa. 14.. Ap. G^alanusMxi. Cal. Fcb. 15. lam
Mntitaas.1!rid.ld.i4.Mart.xviii. . nitCal.Marury^Feb.iv^JtL
Cal. M«. 14. Ap. Non. % Ma. . 10. Apr. bis. n. Cal. Ma« 50.
Frontonus xvi.Cal.Dec.iC. Nou. Apr. 11. Non. &. Ma. qu.Ticr.
Fronto xviii. Ma. 14. Apr. Pni Non. 7. Ma. Caleud. i. lumj'
Id.14. Marc. > . .XVII, Cai.. luL 15. luDi) vi.Xii
FAidHi<vr..CaL' Dec. 16.^004^ 10. luL v.M. si. lot .PHd. Cai.
Frnftulns xii. Cal. Marc iStTeb. Sept. 3ii-Aj1g.11. Nan.4 Sepiv
XII. Cai Mart. 18. Febr. bis. vi, Non. 1. Odob. V^Cak-
Pruduofa xvi.CaLDeconib..i(>. lan. 18. Dcccmb. ••• •
Noucmb. . ; .Gaioia v. Non. 3. Marc^
FnidUio(i»iui..GaL J6bx.j]. lan. G^iins xvi^.CaJ..l¥P' 16*
XXxx ii " •
iv$ I N D E X
Gaiofav. Nm» )«A(fACt.mNoii. Gaca v. Calend. lati. iS. Dec.
4. Marc Gaucoliberus x(u, Calend. Ma.
Gatpes vx. Id. 10. Marr. i^..AprU.
Ga'abnit. Non. 4. Sepc GAwlaitia iti.. CatMtf. Sepc jou
GaSntCal. i. lan. zi. Non. 4.1an. Aaguft. Ti.Cal. Ini. a6. liiiu|.
ziv. Cal. Febr.19. lan. vi.Cal. Gaudianus xv. Cal. OAok. 17»
. Fcbr. 17. lan. Prid. Cal. Febr. Sepc.
31. lan. IV. Non. i.Feb. z.Cal. Gaudioia viii.Id. 8. Ma.
Macc 10, Feb. Prid. CaL Marc Gaudolus it. N011..&. luni).
. aS. Febr. 1«. Non. 4. Macc Gaadiilaif.Non.tf.Ma.
bis. V, Id. II. Marc iv.Id. u. Gaugericus iii.Id.it. Al^
Marc. xiri. Cal. Ma. 19. Ap. x. Gauinus bis. 11 . Non. 6. Ma.
Cal. Ma. iz. Apr. viii. Idus 8. Gaulienus Prid. Caleod. Iiuiii ji*
MaiJ. vi.Non. x. Ma. xvii.Cai. Maij.
Iun. I tf.Ma. CaL i. a.iii. Gebaina Idib. C|. Nottenb.
Non. ) . Ittnii.Noo.|. lofiij Cal. Geddinus Idib. i|. Deceab«
I. Ittl. XII. Cal. Nou. zi. OA. Geeolus vi. Cal. Marc 14. Feb»
viir. Id. 6. Dec. VI. Cal. Nou. Gelanusvi. Id. lul.io. lul.
17. 06t. II. Cal. lan. 31. Dec. Gelarus Prid. Non. 4. Fcbc» -
Galanus xvii. CaL Decemb. i;. GeUftus Non. 5. Febr,
Nonemb. Gelaroi Pcid. Cal, Febc..)t. las.
Galacaiii. Id.i).Mact.JUtt.Cal« GelaraiPnd.Cal. IaI.jo.I«n^
Ma. 19. Apri). Gelieus ix. Cal. Febr. 14. loi)k
Gallicori xvi. Cal. lun. 17. Ma. Gelo iii. Id. 13. lul.
. XIV. Cal. lun. 19. Ma. Gaddunus Prid. Noo.Iun.^.Iontj.
Galia.v. Non. 3. Macc xvt. CaL Gema xit. Cal. Ma.ao. Apr* '
. Ma. itf. Ap. Titi. Id. 8. Ma. Geoiella ii. Id. is. Apc . •
GaUidi tv. Non. x.Iatt.Pcid,Cal. GemelUana Tt. Ca]ei|d.4Mftcc 14.
Nou. ji.Odkob. Fcbr.
Gallic. Non.7. Ma. Gemellianut xv« Cal. Maai. ij.
Gallieni xvii. Cal. Ma. i^.Apr. Febr.
XVI. Cal. Ma. i<. Apcil.- Geniellina vt. Cat. Ma. ttf. Apr*
GoUiniaxvt. Cal. Msui6. Apri]. . v. Cal. Ma. 17. Apc. CaL 1. In-
GaUlniaii- XT. Cal. Febr. 18. lan. . nij. bis.iv. Cal. Sept. 19. Ang.
xiti. Calend. Febr. 10. lan. vi. xi. Cal Feb. xi. lan. xf. C!L
Cal. Feb.x7.Ian. Prid.Cal.Feb. Mart. i;. Fcbr.
31. lan. Geniinaxii.Caknd.Ma,io«Apr»
GaUon xtv. Cal. Mact itf. Fcbr. CaL i. looif.
Gallo(a V. N o n . $ . M arc Geminianas vt i x. Id. Apr. IT«
Gallus XV. Cal. Ma. 17. ApciL . Non 2. lunij.
Galogorus v. Non. 3. Marc Geminus 1 1. Non. 4. lan. Prid.
'Gamalieliii. Non. 3. Aug. . Cal. Feb.51. lan. Prid. Non.4,
Gandalicus x. Cal. lulij xx. Ina^. Febr. bit. zti. CaL Macc it.*
GacgUoi vtis, Cal. Od» 14. Scpi^ . Febr. vt* td. ib, Ma. it. Non.
Digitized by GoQgle
MARTYROLOGIL 7x7
I. Iimi) iT. Id. to. Aug. xv. Cd. Gcrontiiif nz. GaL Feb. 14. lao.
. Dec t% Nouemb. ix. Noo.tf. Ma. v. Id, 9, Dec.
Generofa xvi. Cal. Aug. 17. lul. Geroncusxiv. Cal. Febr. i^.Iaa.
XV. Cal. Aug. 18. lul. XVI. Cal. VII. Cal. Mart. ij. Febr.
0£tob. i^.Sepc. Gertrudes xvii. Ca). ApriL 16,
Ceaerortts xv. Calend. Marr. i{« Mart.
Febr. GeruafiiisxTtf. Ga].Iaii.io.-Ma.
Genefus y. CaLMa. 17. Apr. ix. xiii. Cal. lul. 19. luni). v. CaU
Ca). Sepr. 14. Aug. viii.Cal.. Aug. x8. lul* iii. Cal* Noii.
Sepc. 15 Auguft. }o. 0<ikob.
Genonxviii.CaLFeb. i^.Ian. GeculusCal. i.Iunij.
GeBoafiM T. CaL Ma. 17 . Aprilii. Ghoms iz. Cal. Ma. ij. Apr.
Genouefii iii. Non. j . lan. 0i«ldiniis fU Id. 10. Ma. iii. Id*
Gencianus viii. Id.8.Ma.iii. Id. 11. Noueml».
II. Decemb. iv. CaL lunii. Gildardus vi. Id. 8. luoii. iz.Cal*
Maij. Sepcxf. Auguft.
Genuioiis vi 1. Id. 9. Oftob.* Gicceus Prid. Cal. Mart. aS. Feb.
Gennas r?n. Calcnd. Dec. C i/. CaL i. Marc
Nouemb. Glicenis viii.Id.8. lol.
Georgius v.Non. ). Mart. ix.Cal. Gloriofa vi. Id. to.Ma.Til.Cal«
Ma zj. Apr. vii. Cal. Ma«xj. Aug. i6.Iul.
Apr. Non. 7. Ma. Gloriorus xx. CaL Mart. ii. Febr.
G«Hitiit s. GaL Sepc 1 3 . Aug. GoanMlat zvti. CaL M'a. 15 . Ap.
GenuflacttBiti. Id. i}.Man. zvix. CaI.Ma.15.Apr.
Gomiana xiv. CaL Feb. if • |ao« Goar Prid. Noo. 6. loL
v. Cal. Ma. 17. Apr. Gordianus vii. Id.9. Ma.vi. Idui
Gecmanircpcem1v.CaLlunii.15. 10. Mai). v. Id. II. lul. vii.
Maij. - Cal. Odob. i;. Sepcemb. .
Gerinanas xn. Id. 11. Febr.y.Td^ . GordonioniisiY. Non. a. Apft
9. Febr. xvi. Calend.Marc 14. Gorgodiaoos vi. Id. 10. lul.
Feb.vi. Cal.Ma. 16. Ap. v.CaL Gorgoniaiii.Non. }. lunij.
Ma. 17. Ap. bis. III. Cal.Maij. Gorgonius v. Non. j. Mart. vi-
19. Ap. bis. vt.Non. i.Ma.bis. Id. lo.Iul. xv. Noo. x. Sepcv.
.Non. 7 . Ma. Cal. Inoij. x8. IiL p . Sepc
Maij. Prid. CaL Iaoi).|i. Maij» Gfiftiis in. Cal. Ma. 15. Apr.
bis. CaL I. luBij. bis. v.Non. Gradns xv. Id. xi. Ma.
5. lul. XV. Calend. Aug. 18. lul. Grapus x. Cal. lulij. 11. luoij.
Prid. Cal. Aug. ji. lul. i y. Id. Grata iv, Non. 1. lunij.
xo Aue. X. Cal. Od. 11. Sepc Gratianus x. Cal.Nou. 13. Oft.
Ca]cniLi.O£t 111« Cal.Nott. Grcgoria zt. CaL Deccmb. 17.
90. O^b. III. Non. Nou. . Noaemb.
Prid. Id. 11. Noo. Idth. f). No* Gregorius iv. Non. 1. Febr. iv.
uemb. IV. Id. 10. Decemb. Non. 4. Marc. iv. Id. ii Mart.
Germus Pcid. Id. x». Febc. txx. Noo. 5. Ma. Non. 5. luoii
XXxz iij
71? • ; • I N E
. piidU Non. 4. Noaeinb. Non;
. .p Noneinb. XIV. Cftl. lan. 19.
Decemb.
Grifus rii. Id. ij. Ma.
GnlkoQus vii.Calend. Marc. 15.
Febr.
Grilbnurriii Cal.lQl. »5. loni).
Guddiniimi. Calend. Maxi. 17.
Febr.
Gundinus vin. Id. 8. Ma.
Gunchramnus v. Cal. Apr. 28.
Gttonilasans. Cal. Marc.17.Febi
Gurdianusxv.Cal.06l. i7.Sept<
Gurdinus iv. Cal. lul. 18. lum|.
Gurgoinus v. Id. 11. Marc
Gnigbnui i r. Id.ii. Marc*
Goigontns yiti. Cal.' Mait. 2.1.
Febr. vr..IcL 10.. Maic. Id»
YI. lul.
Gypcon xiii. Cal. Marc.i7* Febr.
• : " H—- •• •
HEIadlnsTin.Id.».Ma. •
Hdaiiaoa u ', Nbn. 61 Ma.
Helarianus iv. Non. 4 Mart.
Hclarins vi. Cal. Fcbr. 17. lan.
Cai. Febr. i. Febr. iv- Non.
Febr. 1. Febr. IV, Id.Marc.12.
Macc. tu. Id. II. Apiil.
Helarus Noo. 5. Innijt,
Hela(ippus xvi. Cal. Fcb. ly.Ian.
Hclbianus v. Non. 3. Mart.
Helenar. Cal. luniji^. Maij.
Helcoc&eins yi, Non. 1. Ma.
HelenfNom^.lnk .
Helianavi. Id. 8. loniji xv»Cal.
Sept. 1?. Aug.
Helias VIII. Id. 8. lul. v. Calend.
SepciS. Aug.xvin. Cal. lan.
* I C'. Dec v«i. Cal..lan. i6,Dee»
Nefiodorus 11. Non.. C Ma. v.
Non. 5. lul.
.NeNon V. Non. 3. luF.
Heliieus i v. Cal. Sep. Aug.
• E X
Hellacos vi..Non. t. Ma*.
Hetpidiusv.Cal. Ma. x^.ApriL
VII. Non,- X, Ma. 11. Non, 4»
Sept.
Helus XII. CaL Aug. zi. lul.
Heneos viii. Id. tf. Apr.
Heiaclia it. Id. 11. Sepc.
HeiacHus CaL i. lan. Plid.Id. II.
Fcbr. v. Id. II. Marc. xvii. Cal.
lun. 16. Ma. XVI. CaL lun. 17.
Ma. IV. Cal. lul. xS, lun. v.
■ Non. j. lul. Noo. Aag. xtx*
Cal. Sep. 1 4. Aug. bi^. vi« tdk
10. Odob. Noo. p Dcc. vr„ ld%
10. Decemb. . :
Heralianus Non. 5. Sept. ."
Herdulaii. Id. ix.April.
Hercnlns vi. Non. r. Mase»; *
Herebus iii. Non, 5. Marr.
Herclus xvii. Cal. lun, Ma.. '
Hcrcmics v. Cal. Ma. ij. Apr.
Hcrcna Non. j.April.bis.
Hecenens v; Gal. Uitt,.t^ tcb^
V. CaL Marc. 15. F«br.'Cal. t.
Apf. viM. Id. 6. Apr. in. Moik
5. Ma. 11. Non. 6. Ma.
Herentius w. Non. 6. Ma.; .
Herencius Non. 5. Aug. *•■•«
HereBos Non. if. Aaig.
Herefius iv. Non. a. lan..
Hcrifclns IV. Non. 4. Mart.
Herma xix. Cal. Scpt. 14. Aug.^
Hecmelus lu. Non. 3. Aug. •
Hvrtncnphns viz. Cal.' Ma. ^5.
Aprih
Hermes CaLi.Ian. bis. n.Nbn.
4. lan.xii. Cal. Febr. ii. lan.
XI, Cal. Febr. 11. lan. Prid.
Cal.Mafc.i8. Fcb. Cal. i. M^c.
viii.CaLSept. 25. Auguft. vi.
Cal. Sepc. *7i Aug. v. Calend.
Scpt. 17. Aug. v. Cal. Scpt.zS.
Aug. XV. Cal. Nou. iS.Odhob.
XI. Cai. Noo. X2u^ Q ^<^b. tir;*
Digitized by G
MARTYROLOGII; 719
. CalencL Nouemb. 30^ O^b. April. 17. MaR. v.Id. 9. Apcil.
. ax. Calend. lark 31. Dccemb. v. Id. 9. Apr.xm. C^l. Ma. 19.
Hermeus xm. Cal. O^ob, ip, Apr.iu.Non.^.Ma.Cal.i.Iunij
Sepcemb. iv. Non.i.Iun. iv.Id. lo.Sep.
tiennogcnct xvx. CaU Ma. 16. viit. Cal.Non.if. 0^b,iv.
Apr. XV. Cal. Ma. 17. Apr.uv. Non. i.Febr,
Cal. Ma. 18. April. xiii.Cal. Hilpes iv. Non.i, lunij.
Ma. 1 1). Apr. xiii. Cal. Maij. Hilpidius v. Cal. Ma. 17. Apr»
i^. April. VII. Cal. Ma. ij.Apr. Himnarus viii. Id. 6. Apr.
. ' Y. Cal. Ma« &7. Apr. vi. Non. Hinnftas v. Cal. lul. 17 . lunij.
. u Matii V. Non. Ma. z. Cal. Hippolycus iv. Cal. Feb. 19, lan.
. 5cpc. 13. Aiig,Qilend. i.Scpc m. Cal. Febr. $0. lan.Pridl^
Idib. 15. Nou. VIII. Id. (J. Dec. Cal. Febr. ji. lan. iv. Non. 1.
V. Id. 5?. Deccmb. Prid. Id. u. Febr. vii. Cal. Marc. 13 . Febr.
. Decemb. xiii. Cal. lul. 19. lunij. viii.
HenB0geratusz.Calend.Sepc.z3. Id, 6, Aug. Id. i|. Aoguft. zti.-
. Auguft. CatSepr. 21. AuguO.
Hcrmon XV. C.^I. lun. 18. Ma. Hippolicus qui didcur Nunmis.
Hernia vi. Cal. Ma. 16. April. Cal. Scpr.
HerocIusNon. AuguIU. . Hippolicus ui- Id. 11. Sepc. 11,
Herofiis iv. Id. lo. Sepc. lo. 11. Sepc.
Herows iv. Cal. lul. 18. Inn. Hirenens iv. Id.io. Fcibr. iv.Cal.
Herous Non. 5. Sep»ab. lul. 18. bis. zv. Calcnd. Ai^.
Herulus vix. Cal.Marca^.Fcbr. li^. Iiil-
Id. 15. Ma. Hirinus vn. Cal. Apr. i(>.Marc.
Herus viii. Cal. Ma. 24..Apr. Hiiicus vi. Non. i. lui. iv. Id.
He(Iaxv. Cal. Aug.i8.IuI. to. Septemb.
Hefychius xiv. Calend. Dec 18. Hilpanus xiv. Cal. Febr. 19. lan.
Nouemb. Hominus v. Cal. lunij. 18. Mai|.
Hiacynchus V. Id. 9. Sepc Honxii. CaL April. 21. Marc.
Hianulus. Prid. Non. 6. Marc. Honelta viii. Id. 8. Ma.
HcracUus xi, Cai« Decenab. xi. Honorau iVr Non. a,Innij. m«
. Nouenb. Non. j. Iniii^.
Hieiapnsxiv.Cal. Marc. i^. Feb. Honoracus Cal. i. lan. xvii. Cal.
Hicremias 11. Non. 6. Ma. Febr. 16. lan.xv. Cal. Feb. 18.
Hieronymus Prid. CaL O^ob. lan. xiv. Cal. Feb. 19. lan. xii.
30. Sepcemb. Caiend. Fcbr. zi. lan. vi. Ca.
Hieros V. Non. j. Marc lend. Fcbr. 27. lan. rv.Calcnd.
Hilarinaxi. Cal. lan. 31. Dec Fcbr. 29. lan. iv. Non. Fcbr.
Uilarinus m.Non. 3. lamxvii. 1. Fcbr. xiv. Cal. Marc. 16,
Cal. Aug. i<j. lul. Fcbr. VI. Cal. Marc. 24. Febr.
Hilarius Idib. 13. lan iv. Id. 12. iv. Non. 4. Marc. 11. Id. 11.
Marc. III. Id. 13. Marc. xvii. April. vx. Cal. Ma. 2^. Apr.
• Cat April.i^. Mart. zvi. Cal. Noh. 7. Ma. vi. Id. xo. Ma.
fto i N r
Cal. i. Ittnij.tv. Non. z. lunij
. VIII. Id, 8. lul. VI. Cal. Scpc.
17. Aug. XVI. Oilend. Dec. i^.
zTi. CakndLlao. 17.
Dcc.xv. Calcnd. lan. 18. Dcc
tcr. xii.Cal. lan. ii. Dcc. xi.
Cal. lan. zz.Dec. iv. Cal. lan.
»5. Dccemb. xii. Ctlend. lan.
)0. Deccmb.
Honoria iv. Noii. Febr. ir-
Non. I. Inn.
Honoriusxiv.Cal. Marc. 16. Fcb.
Non. 5. Apr. VI. Id. 10. Ma. II.
Cal. Ma. }o. Apr. Prid. Cal. lu-
}i.Maii.ziii.Cal. Inl.t^.
lunii.-XTUi.Calend.Odob. 14.
Scpc. viti. Id. tf.Iaa. M011.5.
lan.
Honorius zi. Calend. Decemb.
II. Noiicmb.
Horcftes Noti. j.ld.
Horis III. U. 13. Marc.
Horcafius XV. Cal. lun. 18. Ma.
HorcenHs III. Id.ii. lan.
Hortenfius Cal.i. lunij.
Hofi>ei III» Ctl. Ang. |o. lol.
Hoilenfianiis zvi. Ccknd.Febr.
17. lan.
Hugalus XII. Cal. Aug. 11. luL
HumacusiY. Non. z.Iunij.
Hnnulns Non.5. Dcocmb.
Hyromcns III. Id. i^ MaR.
Hu(andos Cal. Ma. 17. April.
Hypetidns zt. CaJ. loL »1. Iunii.
X.
IAcinausiv.ld.io. Fcb.zviii.
Calcod. Inl. 14. Ino.iv.Id. 10,
Ang.tii. Id. II. Scpt.
Idonus Cal. i. lul.
lacobus Id. 15. Marc. Id.i j.Marc.
ti. Calend. Ma. 50. Apcil.vi.
Non.&. Ma. tt.Non. 6, Ma.
▼I. Id.io. Ma. Cal. i. Ma«z.
GaLlttl. la. Iiui. Frid.Id.t5.
•
> E X
lul. VIII. Cal. Attguft. 15. lul.
viii. Cal. Aug. i/. lul. viii.
Calend.Aug. 15. laLldib. t^.
Nonemb. vt. Calead, Uo. 17.
Decemb. Ordinacio B. lacofai
Apofl. VI. Cal. lan, 17. Dc&
lacobus Cal. i. Noucmb'.
lamnicaiv. Non. x. lunij.
latmesCal, 1. Imui.
laauariaTitt. ld,6 Ian.vn.Iid*
7. lan. XI. Cal. Febr. ix. lan.
VI. Cal. Mart. 24. Fcbr. v.Cal.
Marc. 15. Fcbr. Pcid. Caieod.
Matc z8. Fcbr. ti. Noo. z.
Matr. Non. 7. Ma. ▼iii. Id. t.
. Ma. Id. 10. Ma. bis. v.Id. 11.
Ma. X. Cal. lunij. 15. Ma. Cal.
I. lun. tcr. IV. Non. 1. lun.
quatcr. iii. Non. 3. lun. bis.
vt. Id. S. loo. zi. Cal. Ink al.
Innij. Id. 5. lul. xvi. Cal. Aug.
17. lul. vi.Cal. Ang. 17. lul.
V. Cal. Aug. iB. lul. xiii. Cal.
. Nou. ic. Odob. VIII. Id. 6.
Nou. VII. Id. 7. Nou. III. Id.
II. Non. V. Id. 9. Dcc.
CaI.Ian.iy. Dcc. vii. Ciloid*
lan. 16. Dcccmb.
lanuarius Non. 5. lan. v. Id. 9.
lan. III. Id. II. lan. Id. i^.Ian.
xiz. Calcnd. Fcb. 14. Un. xir»
Cal. Fcbr. 19. Icn.zt. Caknd*
Febr. ii, lan. xi. Cal. Fcbr.
11. lan. iir. Id. ir. Febr. xvi.
Cal. Mart. 14. Fcbr. bis. xv.
Cal. Marc. 15. Febr. xiii. Cal.
Marr. 17. Fcbr. bis. zti. Cal.
Marc. 18. Fcbr. vi. Cal. Mort.
24. Febr. iii. Cal. Marc. 17.
Fcbr. Prid.Cal. Marc. i8. Fcb.
Cal. I. Marc. v. Non. 3. Marc.
iir.Id.i|. Macf. Id. 15. Mcrc*
zvi. Calend. April. 17. Mart.
zv.CaL Ap. il. Mart. ti. Id. n.
April.
Digitized by Google
M ARTTR^
. jlpr, lMis»^I<l. 13^ Apr. xv.Cal.
Ma. 17. Apr. XIV. Cal. Ma, iZ,
Apr. VIII. Id. 8. Ma. bis. vi. Id,
LO. Ma. tcr. v. Id. 11. Ma. Prid.
Id^ 14. Ma. Id. 15. Ma. xi. Cal.
tian, 1%. Ma. Cal. 1. Inti. vw.
Noo. X. lun. bis. zii. Noo. }•
lun. bis- vii.Id. 7. lun. V. Id.
5». lun. IV. Id. fo. lun. Id 13.
lun. VI. Id. 10. lul. V. Cal. lan.
18. Dec. XVIII. Cal. lan. 15.
Decemb. Idib. ij. Dec. ti.
10. lul. V. Id. II. lul. bis. xvii
Cal. Aug. 17. lul.xv. Cal. Aug.
iS.iul. bis. IV. Id. 10. AuguA.
Non. 5. Sepc. vn. Id. 7. Sepc.
sxif.. CaU OA. 19. Sepc. iii.
Galend. Oftolf. 19. Sept. Prid.
Non.d. Oft. viii. Id. 8. Od..
V. Id. II, Oiflob. iir. Idus 13,.
Odob. XVI. Cal, Non. ij .0€t.
zv. Cal. Nou. 18. Odob. xiv.
GaL Noo.^ i5|. 0€u%ixu C9IL.
Nou. lot O^ob. bis.Tt. Cal.
Nouemb. 27. O<ftob. in. Cai.
Nouemb. 50. Oftoh. ter. Prid.
Cal. Nou, 31. Odkob. Cal. i.
N.ou. iii. Id. ii.Nou. bis. viiZi
Id. tfk,Ni>u.Y. Id.9, Noa, iv.
Id. 10; Nou. XVI. Cal. Dec.i6.
Nou. xvK Cal. Dec. i^.Non.
xin. Cal. Dec 19. Nou. vii.
Cal. Dec. ij. Nou. Prid. Cal.
Decemb. 50.N0U. iv. Non. i.
Decemb. •
Ikhii V. Id. lu Iiil* Prid. Id. 11..
Auguft.
lekconus Prid. Non. 4. lunij.
Idafolus XV. Cal Apr. iS. Marr.
I B s.v C Hn X s T I Domiai noftri
pnedtcacioois- ioidmn.. CalMd.
M^aiJ I.
Ignacius vin.Cal. lan. i^.Dec
jUicidtts VI. Id. 10. M«t.
Tom. 4,.
Indica ziv. Cal^ Inik i]9»Ma.
lodicns ziv. Cal..Iajir i9;.Ma*.Ti«f
Id. 10. Ma.
Ineriaxi. Cal. lul. 11. lunij.
Ingenua v. Cal. Mart. xj.Febr.-
Id. ip Marc.>¥. Cal. April.4&
Man. GaL 1« April. x»t. Cal..
lun. 19. Ma.
Ingenula xvi. Gal. Fcbr. 17. lan^
Ingenuus ui. Id. 11. lan. Idib,
13. lan. iv.Non. x. Fcb. iv.Cal.
Man..itf. Feb. lu Non. 4. Agr..
Nott. lun. Non. fy S^c. nu
I-d. 11; Sept.
Ingona v. Cal. Marc. xj. Febr.-
Innocences v. Cal.Ian. 18. Dec.
Innocencia lu. Id. ix. Noueml^.
InnqoenriQS rr* Id. »..Marc» 'cooi^
ali|$. m-Non. 4.. lol.- ir. Id..
10. Aug.x. Cal. Sept. i^.Aug.
X. Cal. Odob. 11. Sepc. xii»
Cal. lan. iiu Decemb.
lnttoIftTi..Ci4. Mart. 14. Febr.T
Inporcunus> ii.,Non»^.' Ma.
InrdaQeliixTj. CaI..Ma. li.Apr..
Intingus iii. Non. 3. Decemb.
loannes xv. Cal. Marc. i^. Febr.
iv.ld. 12* Marc. xii. Cal. Ma.-
'20. ApW v^ CaI.Ma. 17. April..
Ance portatm Lat. 11. Non.-i^.
Maij. vin. Id. 8. Ma. vii. Id..
Ma. IV. Id. II. Ma. vin. Cal..
lun. 15. Ma. vni. Cal. lun. rj..
Ma. Cal.i. lun. vii^ . CaJ. luiJ..
^4. Innijj BapriftaVim GaU.
I11L14» lun. VI. Cal. lul. i&.
lun. VIII. Id. 8. lul. VI. Id. 10.
lul. V. Id. II. lul. VI. CaJ, Sep..
17. Auguft. III. Cal. Sept. 30..
Aug. Id. 15^ Sepc. Bapt.Con*-
cepcio vni.Calend.Odbti.24^
^ Sepc CaL i; Nou. v. Cal. Deo^.
17. Nouemb. iii. Non. ^.Dcfl^
zi^QU. lan. 12. Decen)^
wii . I >l D E X
loannes Apoft. Ti. t^deiul. lao. Iiityin.CaIeiiid. Scpt. x/.;
.• 17. 'Decedil». Auguft.
lob ▼l.W..IO.Ma. Ifaach H. Id. II. April.
locunda vi. Id. ic. Ma.-vi.'CaL Ificus v. Non. 5. Mart. Calend. i.
Auguft. 17. Iuli|. Ma. Phd. Cal. lun. 31. Ma. jtv.
locundianus v. Cal. lun. i«. Ma. fCal. lul. 17. lun. vi. Id. lul. 10.
* Trid.Noo. 4. lun. IV. Non. 4. Itfl w. Cal oaob. 17. Sept.
llJ, _ Ifidorusvi. Id. 8. Sept.
tocnikifianlllavi. Non. i. luT. Irtialus vm. Cal. lun. ly. Ma.
Jocundinus iv. Cal. Aug. 19. lul. Pnd. Calend. lun. ji. Ma.
locundus Non. 5. lan. viii. Id. 6. IcaIica v.Cal.Iul.z7.Iun.Prid.CaI,
■ lan, VI. Id. 8. lan. v. Id. 9, lan. Iul.30.Iuf1.1x.rCal.Scp. 14. Aug.
xit. Cal. Mart. 1«. Febr. iz. Icalicos Non.7. Man.
CaL Martl xi. Feb. bis. x. Cal. Italius Prid. Non. 4. liioiJ.TUi.
' Marc. 20. Fcbr. Prid. Non. 6, Id. 6. lunij.
Mart. Non. 7. Marc. bis. Prid. ludas Quiriacus Cal. i. Ma.
Id. 14. Mart. xvi.Calend. Apr. ludas zcToces Cal. i. lul. v. Cal.
17. Mart. XV. Cal. Apr. iS.Matt. Non.^iJ. OAob.
' ^ii. Cal. Apr. ±6. •Matt. xvii. ludith 11. Non.^. Ma.
Cal.15.Apr. XVI. Cal. Ma. i^. luliaxiii. Cal. Mart. 17. Febr. vi."
* Apr.xiv. Cal. Ma. 18. Apr. XI. ^al. Marr. 14. Febr. vi. Cal.
Cal. Ma. zi. April. vii. Cal. Marc. 24. Fcbr. 11. Id. ii. Apr.
lun. 16. Ma. VII. Cal. Ma. x;. vi. Id. 10. Ma. xiv. Cal. lunij
April. VII. Id. 9. Ma. v. Id. ii. »9. Ma. ». Cal. Inn. ^i, Ma.
* ■ IUm. XII. Cal lon. n. Ma. x. iv. Non. 1, lun. fexcies. Prid. .
Cal. lun. 25. Ma. rv. Cal. lun. Non. lun. 4. lun.bis. Id.y.IuI.
■ Ma. v.Non. t. lun. vi. Id. vi. Cal. Auguft, 27. lul. v.Cal.
* 8. lun. xvii.Cal. lul. i^.Iun. Aug. 18. Uil. iii. Cal. Aug. 30.
T.Non. 3. lul.xv. Cal. Auguft. lul. Pcid. Cal. Scpc. 31. Auguft.
.iS.Ioiii. Non.7.0ftob.vni. Id.^.No«
Ilocns tii.Cal.M a.19.' Apr.Non. uemb. vii. Id. 7. Nou. bis.
j. luM. XIV. Cal. Aug. 19. Ini. luliana vi. Cal. Febr. 27. lan. i v.
Non 5.Nouemb. Non. 2. Febr. xiv. Cal. Mart.
lonasxvi. Cal. Mart.14.Fcbr. ilS. Febr. iv. Cal. April. 19.
lorgusvi. Non. x. Mart. Mart.viii. Cal. lonij 2/. Ma.
J[o(epbas'xiii.'CaIend. April. 10. iii. Non. j. lon. vi. ld«-8. Au-
Marcxi i . Cal. April. ii . Marc gu(V. bis.
* ix.Calend.Aptil.*4.. Mart.iv. luRanus viii. Id. lan. bis. vi.
■ Non.z.^ept. Id. 8. lan. & v. Id. v. Calend.
lofeppus XV. Cal. Mart.i|.Febr. Fcbr. ig.Ian. Prid. Id. ii.Feb.
loferus XI V. Cal. April. i^. Marc bis. Id. i Febr. xvi. Cal. 14.
louendaxtv/CalMait. iftFebr. . Marc. bis. xiv. Cal. Marc. iS.
lOuianus iv. Non. 2. lun. xvii. Fcbr. vi. Cal. Mart. 14. Febr.
lCalXaL15.I0n.v1z.Cal. Attg. xi.Cale&d.Ma».i9.JFebj:*bis.
MARTYltl
ni. Non. 5. Mart. vit. Iil. 9.
Mart. IV. Id. II. Mart. iii. Id,
15. Marc. xyji. Cal. ApriK id.
Isi^zt. bis. X. Calend.j\pril. 13.
Marc. VII. CaleBd^ April.
Marc tv. . Cale»d* ■ AfdL &9» .
Marc. IV. Non. i.Apr.ii.Noo. .
4. ApriK II. Id. II. Apr.
luliani Dedicacio alcaris.xv-l i*
Cal.Ma. 15. April.
jrnlkm» sv. Cal. Maij. 17. April.
VIII. Id. 8. Ma. XV. Cal. luir.
I S . Ma. X. Cal. Lanij. 13 . Maij.
bis. Non. 5. lun. x. Cal. lul.
ii. lun. V. Cal. lul. ly.Iun. V.
Non. 3. lul. bis.Prid.J^Ion..6.
IbI, V. I<Lit..Ial^xiii< Calend.
Aag. 10. lol. XII. Cal. Aug. 11.
lul. VIII. Calend. Aug. 15. lul.
VII. Cal. Aug. 16. lul. V. Id. 9.
Aug. bis. Prid. Id. u. Aug. bis.
XVI. Calend.Scpt. 17.Aug.x11.
Cal. Sept. xj. Attg. Txii. Cal.
Scpt. Z5. Aug. v.Calend. Sept.
i8. Aug. Calend. i. Sept. Prid.
• Nou.(5.0a:. vni. Id. 8.Q£t.
Prid. Calend. Nou. 3.1. Odob.
CaLi.Noa.. tii. Id.xi,Noa. .tii.
Id. ti* Nou. vtt. Cal. Deceinb.
. 25. Noitemb..vii.'. Cal. lan. atf.
Decemb.
luiiccaxvi. Cal. lul. 16. lunij.-
liiliusxiv. CaLFebr. 15. lan. xi.
Oal. Matr. i9.Febr.rv« Non.3.
Marc.bis.iv.Non. 4. Marc.-ixt.
Id.j^.M.Trr. u. Noin.4. Apr. IV.
Non.z. Apr.ii. Id. 12. Apr. bis.
vi.CaJ.Ma. i(>. Apr.v.Cal. Ma.
a^.Apr. II. Cal. Ma.30. Apr.
Tt. Id. te.-Ma. v. Id. ti. Me.
IV. Id. II. Ma. Id. 15. Ma. VIII.
Calend. lunij 25. Ma. vi.Cal.
lun. 27. Ma. v..Cal. lunij. z.8.
Ma. jGfil' .ulunij. iv. Nop.
i/LOGIT; 72 j
lun. bis. vi.-Id. Mutk, iv.CaU'
lul. z8. lun. V. Non. 3. lul. iv,
Id. 12. lul. XII. Cal. Sept. 21.
Aug. XI. Cai. Sepc^i. Aug..
IX. CaIend.>Sept. 24. Aagaft..
Txii. Cal. Sepcemb. 2.5, Aogi.;
Y9i CaIend.Sept.i7. Aug. IV.'
Non. 1, Sept. v. Id. 9. Sept.
III. Id. II. Sept. XIII. Calend. .
Odob. 15». Sepc. VIII. Caicnd..
O^tob. 14. Sept. Cal i.Qftob..
IV. Non. 4. 06bobu viu Id.9..
O^ob.bis. XV. Cal. Nou. iS*-
06iob.xni. Calend. Nou. 20.
Oifiob. v. Cal. Dec. 27. Nou. .
IV. Calend. Oec.i.S.. Nou. iii..
Non. 3. necemb. Non^ 5. De—
ceinb.iv. Id. lo.Decemb.
lulus viii. Id. 6. lan. Non. ^.Ma,.
rv. Id. iz. Marc..xXal. A^^il..
z3..Maic.. ^ .
lonella xvi. Cal. Febr. 17. lan..
xtv. Cd. Matt. 16, Febf.
lunola V. Non. 3. Mart.
luITus Non. j,Dccemb.
lufta xni. Calend. Marr. i^.Febr. .
viii. Cal. Marc. iz. Fcbr. iv.
Non.i. lon. ter. Id. 5, laLCal. .
X. Aug.Prid. Non. 4. Auguft.
VI. Id. 8. Augull. Prid.Calend.
Sepc, 31. Auguft. bis. XVI, Cal.
Dec.i6. Nouemb. bis.
luftianus Non. ^.Ma.
Ijiftilla V. Cal. Seot. 18. Ang;
luftinianus xvx. Calend. .lan. 17.
Deccmb.
luftinus Cal. i. Ma, ir. Non. 6,
Ma. v Cal. lul. 27. lun. xvi.
QaL Aug. 1 7. Inl.' xvi . Calend.
Aiig. .17. lul* xvit. Cal. Sepc.
16. Auguft: Id. ij.Sept. v.Cal.
Ojftob. 17. Sept. III. Calend.
0<ftob. 29. Sept.xv.Cal. Nou.
iS.O^aob. Calend. i.Deccmb.
.YYyy
w
jt^ INDEX
' rvii.Cal.lan.t^.Dccemb. w
Inftus ix.Cal.Mart. ii. Febr. v. T Aboni* xi. Non. Ma.
Calcnd. Mart. i;. Fcb. t. Cal. JUlaAanit «v.-Calend. diugsft.'
Mart. ly Febt, tr. Hatt. %f.
Fcbr. Pfid.OL Mart. a8. Peb. La<ai(Emac v. Cal. Ma. 17. ApK.
V. Non. 3. Mart. 111. Non. 5, Ladici v Id. 9. Auguft.
Mart. n. Id.iz. Apr. iv. Non. Lambclis vii. Cal. Mart. ij. Feb.
4. Ma. Prid. Cal.Iun. 31. Ma. Lamoadius xiv. CaL Augoft. ip.
17. Cal.Ion.T6.Ma.iv.Non.x.
lun. IV. Non. 2.1011. ▼. Cal. Lampafiis». Calcfsd. Mait.
Prid. ld.7j. lul. XV. Cal. Aug. Lanoana xv. Cal. Sept. 18. Aue,
18. lul. 111. Cal. Auguft. jo. Landebertus XV, Calcnd. Oaob,
lul. rii. Non. j. Aug. xi.Cal. "7.Scpt.
Scpt. 11. Aag. X. CaL Sept. 13. Landalpbui Id. 13. Aogaft.
Aiie. vm. Cal. Sepc. 15. Ang. Lanitanus vii. Cal. lul. luniL
iv. Non. 1. Scpt. VI. Id. 8.Sep. LantaPrid. CaLloa.|i.Ma.CaL
vri.Id.p. Oaob. Prid.Id.14. I. luni).
' Oftob. XV. Calcnd. Nou. 18. Largusxvi. Cal. Aprii. 17. Mart.
Oaob. X. Cal. Non. 13. Oet, vi. Id. 8. Ang. v.Id.p.Aug.
IX. Cal. Nou. 14. Oftob. v. Laflav.Id.9.«br..
Caf. Nonemb.4». OftobXaL Latina tv. Non. 1. lunij.
'i.Noucmb.vr.Id.8.Noaen»b. Laudacas v. Id.9- Auguft.
XVI. Cal. Dec. \ 6. Nou. xvi. Laodaia vii. Cal. Aug. i6. luL.
Cal.Decemb. i6.Non,iii.ld. Laurcntius iv. Non. a. Febr. 11,
,r. Decemb. ii. Apr. m.Non. 3. lunij..
luuenalis vi. Id. 10. Ma. " Wi. Id. 6. Auguft i v. Id, 10.
Ittnencalnvif.td. j.Man. Aag.viH. Calcnd. oaob. 14,
lanencuf Cal.t. hmij. Sepc. iv. Cal. 0<aob. 18. Sept;
luuenianusiv.Non.i.Decemb. Launanusiv. Non.4. lul.
Iuucntiav.Id.9. Decemb. Laarimis xviii. Cal. Ma. 14. Ap.
luuiani ix. Calcnd. Septcmb. 14. Laatowii.Id.ia. Apr.
j^ug^ft,- • LeacaiVt.CaI.Febr. 17. lan.
Ittuin^ns IV. Id. II. Wirt. in. Leanderni.Cal. Mart. 17 Febfc
Non. c. Ma. iv.Non;».Innij. • Prid.CaL Mart.z8. Febr.
v. Id.ir. Odob. Lecerusxviii. Cal. Febr. 15. lan.
luuinus viii. Cal. lan. 15. Dec. Lodorvni. Id,6. Apr. xvi. CaL
viii . Cal. AprU. z?. Mart. iii. Mare. 14. Pfebr. K. Calend.InL
Id.ij.Ma.xvti. Cal.Ian.U. zj. luwj.
Ma. V. Id.^. Septori». Lcftuns iv. Cal. Ma. 18. Apf.
%, LegontnisPrid. Non. 6. lul.
LempimiHnsOklcnd. i. Dc- Lelius v. CaI.Iul.z7. lunii. .
LcoCalcnd.i. Marc.x. Cal.Ma.
aa. )llpK.x. Gnlend.Mi.-ai. Ap.
• • •
K
Digitized by Go<^Ie
M ARTYR
^ri4i«CaL IqI. |o. Ibii. vt.Neii.
x,OQ:oh. IV. Id. lo.Nouemb.
Lcocadius Idib. 1 5. Decemb.
Lcodcgarius vi. Non. i. 0£L
Leodocius vii.Cal. Feb. i6 lan.
Leooedis xvi. Cal.Ma. i^. Apr.
LeonellaxTi. CaKFeb. 17. Un.
Lconides xvi. CaU Ma. 16. Apr.
vi.Cai.Ma. i6. April. iv. Cal.
lul. 28. lun.bis. VI. Id. 8, Aug.
Leoncias xiii. Cal. Febr. zo.Ian.
«II. Cal. Feb. 2.1. Ian.bis.iii&
Cal. Apr. 19, Marc. Cai. i. laL
VI. Id. 10. lul. V. Id.ii.IuI.xiv.
Cal. Sepr. 19. Aug. xiii. Cal.
Sepc. 20. Aug. XII, Cal. Sepc.
11. Aug.XTii. Calend. Odob.
, 15. Sepc 1. CaL Deceiiib.ax.
Nouemb.
Leuarv. Cal. O6tob. z8. Sepc.
Leucus xviii. Cal. Febr. ij. lan.
zvi. Caiend. Febr. 17. lan. xv.
Calend.Febr.i8. lan. Noo. 7.
Marc
LeointZT.Cal. Nou,i8.0Aob.
Lengacusxi.CaJ. Nou. ii. OSL
Leoiorius xti. Caiend, Maic i^m
Febr.
Leoiiiinciila Non. 7. Matc
Lcidin Calen^f. laii. vii. 7-
Aprilis,
Liaftimonus v. Id. 9. Febr.
Liberalis viii. Cal. Ma. 14. Ap.
Liberms xvi. Cal. lun. 17. Ma.
«x.Cal.Oft.&3.Sepc.
Libectinus XIII* CaloMl. bn. lo.
Decemb.
Libius VI r. Cal. Mart. 15. Febr.
Libofa viii. Cal. Mart.ii. Febr.
Libofus Cal. I. Febr. iii. Non. 3.
Iunii. IV* Cal.tan. 1 p . Dcc
Libfaai v.ld. p.Sepc
Licia Non. 5. April.
LiAiffiin» Jtu Cai. Ma. Apr*
0 L O G 1 1. ^ij
Lidodusld. 13. Septemb.
LiFacdas iit. Noo. Iuiii|.
Loguorguerv. Non. 4, Ma.
Longinus Id. 15. Mart. xir. CaU
Aug. II. lui, IV. Calend. Dec.
a8. Sepc. z. CaL Decemb. 11.
Nonemb.
L ongns w. Non. z . Od. vi, Cal,
Nou. 17. Oaob.
Loquumfasxv. Cal.Marc.iy.Feb.
Lots XVI. Cai. Ma. 16. ApriL
Laberdxvit, CaL Ma. ij* ApriL
Lncania iv. CaL Non. 19. Oft,
XV. Cal. lan. 18. Decemb.
LucasEuang. Id. 15. Marr. xni.
Cal. April. ao. Marr. xi Cal.
Odob. II. Sepc. XV. CaI.Nou.
18. Odob.
Ltc« Euang. Tranflaao, zt* Cal.
Nou.18. oaoh.
Lucas III. Cai. Nou. 30. O^oi».
V. Cal. Dec. 17. Noucmb.
Loceiia viii. Cal. lul. 14. Inn.
Tii. Calend.IuL af. lunij. Cal.
I. lul.
Lucella xix. Cal. Marc. z^, Febr.
viii.Ca!, Apr. 15. Marc.Non.
7. Ma. VI. Id. 10. Ma. iv.^d.
10, Aoguft. .
Lncclius xiT. Cal. Apr. i^.Marc»
LuccieUa iii. Id. 13. Marc.
Loda vni. Id.^. Feb. Calend. r.
lun. Idib. 15. Dec. xix. Cal,
Ian.14. Decemb. xv.Cai. lan.
18 • Decemb.
Ludaiia vii. Cat. Marc. ij . Febr;
xv.Cal. lun. 18. Ma.
Lucianus Non. 5. lan. vii. Id. 7.
lan. VI. Id. 8. lan. Cal. i. Fcb.
VIII. Cal. Marc ix. febr.vi.
CaL Marc.[z4. Febr. vi. CaL
Mart. 14. JFebr. xv. Calend.
April. 18. Marc. xvii. Cal. Ma.
jc. Au. bii. XVI. Cal. Ma. t6,
YYyy iij
r >t D E X
April- iv.Cal, Ma. iS.Apr.
lanuar. 15. DecemB.
vi. Cal. lun. 17. Ma. v. Cal. Lucofaiii. Non. 5. Mart.
lun. 28. Ma. iii. Non. 5^ lunij. Luciicus xix. Cal. 1-cbr. 14. lan»
' Tii. Id.7.Iiiiiij.. Tt. Ict. 8*. Itinij^ Lucfoia vii-i* GaL Odob. .
Id. I). lon. zi-v. CaIefid..Aug. Sepcemb.
19. lul. bis. Pri<l.Calend. Sepc. LuciU vi. Id. 8. lan.
3i.Auguft. Prid. Id. 14. 0€t. Lucus xv.Cal. Febr. 18. loa.^-
VII. Calcnd. Nou. x6. OQiob. Lucufa vi. Id. io. Ma.
III. Calend. Nou 30. O^ob. Luddulus vii. Id. 9. Odlob.
ziT. CdeiMi^Decw 18. Nonemb. Ludns Non. 5. Nouemb.
▼n. Cal, Dec. 15. Nou« Cal, i» Lugnfta xi v. Cal. lunij. 1 9 . Ma.
Decemb. Lupacus xvi. Caiead..0^ob.f^.
Lucideus III. Non. 5 lan. S^ptemb.
Lucinus II. Cal. Ma.30. Apr.vi. Lupercus x1.Cal.Febr.2a. lan.
Id. K). Ma. VI. Id. 10. Ma. Lupicinus v.Non. j. Marc. 11. Id..
▼li Non. 1. Macc it. Non. a* Lupusvr* Noft.a..Ma.Prid. Cali;
. lunlf. iv^ Cal. Odob. iS> Sepc. lunij^i. Ma. Cal^ i» lunij . xvi i.
Luciusiii.^d. ir.Iai».xiv.Cal. Cal.InLt5. Initij. iv.Cal.Aug.
Febr. 15». lan. bis. vi. Calcnd. itj.Iul. vm. Cal. Odob. 14.
Febr. 17. lan. kii. Cal. Fcbr. Sepc. Prid. Id. i^.Odob.
21. lao. VII. Id. 7. Febr.vi.Id. Luricus xv. Cal.Fcbr. 18. lan.
9: Febr. xv. Calend. Mart. 15. Lnibr puer, Srid^ Non. 4. Noii.'
Febr. vi. Cal. Marr. 14. Febr. Lncicianus v. Id. 9. Decemb.'
VI. Non. Marc. 1. Marc. iii. Luxurins xii. Cal. SepCi2i. Aug^
Id. 1 3 . Marr. i v. Non. 4. Marc. vi* CaL Odlob. t&» Sepccmb»
bis. Id. 15. Marc. xii. Cal. Apr. M.
u.Marc. n. Id. la. Apr. viii. l^ir Acedonius iii.Id.i3.Mftrt.
Cal. Ma. 14* Af ril. viit. Id.8. IWL Cal.x.Nou;xt. Calcttd.
Ma. Hi. Id. 13. Ma. xv. Cal. Dec. at« Nonembi
lon. 18. Ma. X. Calend. lun. 25. Macedonus iv. Id. ti; MtfC» lli.'
Ma. V. Cal. lun. i8. Ma. iv. Id. 15. Marc.
Non. z. lun. viii. Id. 6. lun. Maccr vii. Id. ^.lunij.
VI. Id. 8; Inii. v. Id. Ang. Miicbabsri CaL i. AuguA.
XVII. Cal. Sep». i^.Augi xvi« Miicbaonia xvtit. Galend.. latt;
Cal.Nou. 17. Odob.xv. Cal. 15. Decemb.
N0U.18. Oftob. xni.Calend. MacariaPrid. Cal. Mart. i8.Fcb.'
Nou. 10. O^.vi. CaJ. Nou. viii. Id. 6. Apr. vii. Id. 7. Ap;
27* 06lob; V. Cal. Nou. x8. Macari\is iv. Non. 1. lan. vii.
COob. CaL 1« Dec.zTiiKCal«. GaLfcbr.xtf. Iiiii.«.G«LSeba
Digitized by Gopgle
MARTYR
• I«n. it.Td. IX, Apr. bis. iv.
Non. 1. lun. vi. Id. lo. lal.
xvii.Cal. Augaft. i5. lul. xiv.
Cal.Aug.r9. lal. V, Cal. Aug.
a8. lul. Prid. Id. 11. Aug. xvi.
Cal. Scpt. 17. Auguft. jcn. CaJ.
Non.ii. Od. ZT<. Cal. Noo.
II. Odob. VI. Id.S.No«. IV.
Id. 10. Nouemb.
Mac/iro(a xviii. Calend. lan. 15.
Oeceinb.
Macbatas xvii. Cal. Dcccmb.
15. Noaemb.
Macidaletes. Prfd. IJ, ii.Ionij.* '
Macorus xv. Cal. Ma. 17. Apr.
Macrinaxiii. Cal. Aug. zo. luL
Macrobius Non. 7. Ma. iii.Id.i).
loL XV. Cal. Oftob.i/.Sepc.
Maculus iii. Cal.Ma.19. Apr.
Madiaria vii. Cal. Apr. i6. Mart.
Madihelius xiiz.Calend. Odob.
ip. Sept.
Marcharus vi. Id. S. April.
Masna Pnd. Non. 4. Innii.
Magaras III. Cal. Mart. iy.Febr.
Magaru iv. Id. 10. Sept.
Magna III. Non. 3. Deccmbt
Magniiis Cal. i. Sept.
M^gnilus 111. Cal. Aug. 30.I11I.
z. Cal, Sepr. Aug. vn, Cal.
Nou. 17, 0(fbob. Prid. Calend.
Nou. 31. Odkob. v. Cal. Dec.
ly. Nou. Prid. Non. 4. Febr.
XVI. Cal. Marc. 14. Febr. xv.
■Cal. Mart. 15. Febr. zv. Non.
2. April. CaL i. Ma. viz. Cal.
lun. i<>. Ma.xv. Cal. Ang. i3.
lul. IV. Cal. Aug ip.Iul.v. Id.
5). Aug. XIV. Cal. Sept. 19. Aug.
VI. Cal. Sept. 17. Aug. Prid.
• Non. 4. Sep.bis.Non. 5.Scp.
• Ji.Id.ia. Sept. XVI. Cal. Oer.
t6. Sept. X. Cal. Nouemb. ij»
9ftob.iCaLx.NoB. Calend. %
O L O G 1 1. 717
N00.T1. Id. S.Noiwinb.
Magrinas izi. Non. 5. Inl. zt«
Cal.Odlob.17. Sepcemb.
Magrobiusxiii. Cal.Aug.zo.InL
Magropus II. Non. 6. Ma. ^
Major VI. Id. 10. Ma.
Majoticaii. Cal. Ma. |0. Apiil..
n. CaL Ma. 30. Apr.
Majoficttszi. Non. 6. Ma.
Majofa Cal. i. lunij.
Majulinus xii. Cal. Febr. x i. lan»
XIII. CaL Ma. xp. ApriL zti*
Cal. Dec. 16, Noaemo.
Ma|nlus XV. Cal. Febr. iS. laa.
XIV. Cal. Febr. 19. lan. xi.Cal.
Marc.19. Febr. VI. Id. 10. Ma.
T.ld. II. Ma. V. Id. II. luL
Maioros CaL z. lonij.
Malanns t. Id. 9, Decemb.
Malchus vi.Id. 10. Ma.
Malchus Cal. i.Iunij.
Malina. iv. Cal. Ma. z8. Apr,
Malluiius VI. Id. 10. Odlob.
MamerKinas t. Id. 11. Ma.
MamerouT. Id. 11. Ma.
Mamerus 11. Id. ii. April.
Mammaxvi. Cal. Aug. 17 . lul.
Mammaria IV. Non. 1. Decemb,
Mammarus Prid. CaU Nouemb.
31. O&ob» Tzit. Id. K. Nou.
Calend. z. Decemb.
Mammas xii. Cal. Febr. 11. lan,
Mammerus Prid, Id. 14. Marc.
Non. 5. lun. Cal.i. Nou. yiix,
CaL Dec.24 Npoemb.
Mammes zizz. CaL Ang. 16. luL
zn. CaL Sepc. 17. Auguft. bis.
Mammita xvz. Calefid. Sept. 17«
Aiiguft.
Manion v. Id. p . Auguft,
MniHsaT. M. zi.Ma.
Manihis Non. 7. Mart. viri. Id.
'S.Mart. Id. 15. Marc. 11. Id. ii.
Apr. ZT> Cal. Ma. aS. Apr. iiz«
7*« I N ]
Cal. Ma. i9.Apr. v. Id. xi.&la.
"Mannica Idib. ij. Nooemb.
Mannis vi. Cal. Scpt.iy. Aug.
Maoirra Prid. Cal. Marc z8. Feb.
Manfiien» PxidL Caleji4. Uut,
x%. Febr. iiu Qalcnd, Xatt.jo.
Deccmb.
Mappalicus ix. Calend. Mart. ti,
Feor. XV. Cal. Ma.17. Apr..XiY-
Cal. Mat^iS. Apriiis.
Illacc» riu QaI Ma. 25. Aprit.
Marandus v*.Cal. Noo. xS, 0(k.
Marcella xin. Cal. Mart. i-r.Feb.
Non. 7. Ma. vi. Id. 10. Ma*iV.
Non. X. lunij.
liarcellianas in. Id. i^. Ma.Cal-
t. InJiiji. bis. XIV. Cal. lul. 18.
lunij.xv. Cal. Auguft. i§. lul.
Marcellinavi. Calend. Mart.
Febr. Cal. l. lun. iv»Non» 1.
lunii»
Marcellinns iit.^Non. 5. Iaa.viib
CalfMart. II. Febr. 11 1. CaL
Apr. 30. Marc ly.Non. z. Apr.
XII. Cal. Ma. zo. Apr. 11. Non.
6, Ma. Non. 7. Ma. bis. iv.
Non. loa IV. Noo, i.Iud»
V» Cal. Inl. 17. Inn. v. Id. 9%
Aug.vi. Cal. Sept. 17. Auguft,.
Non. 7. Odob. xui. Cal. Nou.
xo. 0€t. VI. Calend. Pec. x6^
Nouemb.
. Marcellofit xiri. CaLInn. io.M4k
MarceUns xm i. Calend. Febr. i^..
'* lan. xvi.Calend. Febr. 17. lan.
3iiv. Cal. Mart. 16. Fcbr. xii.
Cal.Mart. 18. Feb. xi.Calond.
Mart. ijt. Febr. iv. Koiu x.
April. IV. Id. 10. AptiL vi 11..
Cal. Inn. 15. Ma; rii. Non. |«
lun.xiii. Cal. Inl. 19. lun. v.
Cal, lul.iy. lun. iv. Cal. lul.
iS.lun. bis. xvi, Cal. Augufl:.
17 IlM^ P.I^. K<^.. S cp. bis.
>E X
IV. Non. 4. 0<aob.Ptid. Non:
6. Octob. Non. 7 . Od. vii. Id.
5. Oa. v.Id. II. Odob. III. Id.
15. Odob. xvi. Cal. Dec. iC,
Non. v..CaJend. Oec xj, No«
uemb.
Marcia Non. 5. Non.xviii. CaL
lan. 1 5 . Dcc. xii, Calend. Mn»
10. April.
Marciana xv. Cal. Scpt* 18. Aug»
Mardlus v. Cal. lunij. aS. M«^^
Marcobos lu. CaIend..Marc it,;
Febr.
Marcopus xiv. Caknd»Marc.
Febr.
Maiens 11. Non. 4. lan. Noa. 5,:
ian.vii i.Id.<.Lan.^Ti.Id.8.iaai«
XIV. CaL Mart. i<>. Febr. xtv.
Cal. Mart. 16. Fcbr. m. Id. 13.
Mart. xiii. Cal.Mart. 17. Feb.
xiv.Cai.Apr.i^.Mart.ii.id.ix.
Ap. bis. VI. Id. 10. Ma. CaL
lun. XI V. CaJ. Ii|L t& Ino. ix.
Cal. 0(SI. 1 3 . Sept..Ti . 8.Ion»
vm.Cal. OdoD. z4.Sept,vii,
Cal. Odtob. ij. Sept. iv. Non.
4, Oaob. Pr4d. Non.6. Oaob.
Non. 7. Oftob. iir.Cal. Nont
3:o.Oa;ob»xvi. Cal. Decemb.
16. Nou. XVI. Cal. Deccmb.
i^. Nouemb. xii. Cal. Dcc
3^0. Nou. IX. Cal. Decemb. 15.
Non.Non. 5^. Deccmb.iv. Id.
10. Dec. miu CaL Un. ij.
Dccemb.
Marcufius xiv. Cal. Fcbr. 19. lan»
Marcufius xii. Cal. Febr. xi. T^ff.
Marcufus IV. Non.4. 0<aob.
Mard^ns vn. Calcnd. Nou. x6.
Odob.
Mardunus ix. Cal. Pebr. 24. Tan.'
Maria Magdalcaaztv. CaL |^bc
19. lan.
Maria V4. GaJ. Maru 14. Fcbr.i v.
Digitized by Google
MARTYROLOGIL 72^
1d. IX. Mart. iir. Id. ij.Marc. Marobus vi. Cal. Apr.iy. Marc.
Priil.Icl. 14 Mart.xvi. Calend. Marozvir. Cal. ij. April. '
April. 17. M«tt zy. CaJ. Apr. Marpus xiv. Cal. Marc. »6.Febr;
Marms Cal. i. lunij.
iS. Marc. vi. Id. 10. Ma. Caf 1.
lunij. lY. Non. 1. lun. bis. xv.
Cal. lul. 17. Iiin. iir. Id. ii.
Nour XVI. Cal. Dec. 16, Nou.
Noo. 5. Dec. T. Id. Dec
fxi.ld. II. DecemK
Mariana v. Cal. Nou, iS. Odlob.
• XVI. Cal. Dec. 16. Noucmb.
M^rianusvi. Id. S-. lan. vii. Id.
5. Marc. v. Id. 10. Marc. 11.
. Cal.Mai|. yo» ApiiLv. Non.
j.Ma. zi. Non. 6. Ma. Non.
7. Ma. v. Cal. lun. 28. Ma. v.
Id. II. lul. XIV. Cal. Sept, ip.
Auguil. XIII. Cai. Odob. 19,
Sept. vz. Cal. Noa. 17. Odob.
M^cOf zv. Kon. X. Febr.
Mars IV. Non. 1. Apr.
M-irius IV Non. 4. Odbob.
Maichaxvii. Cai. Fcbr. i(}.I.in.
-. xiv: C^. Febr. F9.IaQ.x111.
CaLFebr. io;Iao. vi.Calend.
Marr. 14. Febr. zv. Non. a.
lunij.
Martherus xrv. CaJend. luL 18 •
Iiinij..
Mardaxni; Cal. Febr. xo. lan.
' -v. Non. 3. Mait. vm. Id. 6.
April. XVI ri. Maij 14. Apr. bis..
vni. Calend. Ma. 14. Apr. iv.
Non. X. lun. vi. Id. 8. lun. xvi.
Cal. Id. t6, Itau si. C.1I. lul.
II. lDfl.iii. Masif. OAob.
M4uj!iavi. Calend. Febr. 17 lan. Mactialis in. Non. 3. lan.. v. Idl
VIII. Cal, Mart. iz.Febr. viii.
Id. 6k Apr. II. Non. 6. Ma. iv.
Non. 2. lun. vr. Id. S. lun. xiv.
Cal. loJ. z8. lun. Cal.. lul.
vi.Id.zo*liiI.
Xacinus xii. Cal. FeUr. ii.Ian.
IV. Non. z. Febr. v. Non. 5.
Marc. bis. XV. Cai. April. 18.
Marc v. CaL Ma. 2.7.April.zi..
Cal. Ma. )o. Apcil..vziz-. Id. 8.
Ma;^ XV. Gal. lul.. 17. lun. xv.
Ca!. Augull. 18. lol. n. Cal.-
.Sept. 11. Auguft.
Maris 11 1. Non. 5. Marc.
Mittidauis Id; i Decemb;-
Marioa xitti.Cal. Fcbr.io.Ian*
IV. Non. 4. Marc. iv. Idi ii. .
Marc. v. Id. 9 Apri). vi. Cal.
Ma. r6. April. viii. Cal. lun.
ij. Ma. Prid. Id. 14.1 ui. V. Id^
fn Sept. zi I. Caleod*, Nmieinb.
. ^.o. Odoh. vir. li^.j^ Nblk-.--
-w^Id.a. Nonomfcfc" ... ;
Xom.- 4..
5X. lan. XII. Cal. Febr. 11. lan.
XI. Cal. Fcbr. n. lan. iv.Non.
z.Febr. xiv.Cal. Marc.i6. Feb.
3dv. Cal. Man. i^. Febr. bis.
III.' Id. 13. Marc. xii. Calend.
Mart. 18. Febr. xvi. Cal. Ma.
16. A^r. 111. Cal. Ma. 19. Aprl
lY. Non. 4. Ma. Non. 7. Ma.
bis. vi.Cal. lun. i^ Ma. Cal.
K lun. IV. Non. a«.^iun. Non. 5.
lun. Prid. Cal. lul. 50. lun. vi.
Id. 10. lul. Prid. Id. 15. lul. xi.
Cal.Sept.2i. Aug. x. Cal.Sept.
13. Auguit. VII i. Cal. Odob.
14. Sept. Prid. Non« 6. 0£koh,
vut. Id. 8. Oftob. r^U. 11.
Oftob. xv. Cal. Nou. 18. O^.
jii. Calend. Nou. 30. Odob.
V. Id. 9. Noucmb. xvii.. Cal,
Decemb. ij. Nouemjb^ xvi«
Cal. Dec. 164 Non. %ni Cal.
3>ec t6. Nbo; yiu Cal. Ilfec.
jk/. NouanbM
75« I N D E X
Marciana Non. 5. April. yi. CaJ. Marus xiv. Cal. Mart. i^. Febr.
Ma. %6, Apr. tr. Non. i. Itm. Marafiis vi. Cal. Febr. »7. lan.
Martianus 11. Non. 4. lan. xvi. Maffa xv. Cal. Sepc. 18. Aug.
Calend. Marc. 14. Febr. bis. v. MafTedus ix. Cal. Marc. xx.Fcbl*
Non. 3. Mart. V. Id. 11. Mart. ix Cal. Marc.xi. Ffbc*
vii. Cal. April.K). Mart. xvxi. Maifila. Prid.
Cal. Ma. I s . Apr. bit. xvi. Cal. MaiTiii Non.^. Mn. Ibid.
. Ma. t€, Apcilis. bts. xv. Cal. MaftiUaiv.Non.a.Inn,
Ma.t7.Apr. VI. Cat. Ma. x6. Ma(uttisvi. Id..io.Ma.
Apr. V. Calcnd. Ma. 17. April. Matcinaiv. Non.z. luuij.
m. Cal. Ma. 19. April. bis. Materus xu. Cal. Nou. zi. OA,
VIII. Id. 8. Ma. VI. Id. 10 Ma. xvin. Cal. lan. i;. Decemb.
XT. Cal.Inn. 18. Ma. t. CaL Mattlueiis Ca]. t. Ma. 11. Non.
lon. z8. Ma.Cal. i. liuu|. qna- . 6. Ma. xii. Cal. lun. ii. Ma.
«er, Non. t. lun. Non. xi. Cal. Odlob. ai.Sepc.Non.
lun. yi. Id. 8. lun. vi. Id. 10. 7. OGtoh, «• Cal* O^b. ai.
lul. v. Id. II. lul. bis. vii, Cai. Scptcmb.
Auguil. t6- iui. Cal. I. Sepc. Macchias vi. Cal.Marc. Z4, febr.
IV. Nott,4.0ftob.4n. Calend. • Matrida ixi. Id. ij. MarL
Non.^o. Oftob. xiT. Calend. Macronaviii. Calond. Marc ix.
Dec. 18. Nou. xni. Calend. Febr. 11. Non. 6. Ma. vi. Id.
Decemb.j^. Nou.ix. Cal.Dec. 10. Ma. bis. Calend. i. lun. bis.
13. Nou. VII. Cal. Deccrab. iv. Non. z. lun. bii. n. Id n,
M.N ou. VII. Cal. lan.zd.Dec. Septenib. xv. Caiend. Dec, 17.
Mmna IX. Cal. Ma. )o.Apxil. Nonenb.xi. Calefid.Dec. u,
Maxtinianus Prid. Cal. Iniu )i. NonCal. t. Dcc.Non.5.Dec,
Ma. VI. Non. z. lul. Macronda xvi. Calend. Oecemb.
Martinus iii. Mart. Non. y. xii. KJ.Noucmb.
CaLMa. zo. Apr. viii. Idus 8. Matronica viii. Id. 8. Ma.
Ma. Cal. X. lunij bis. tv.Id. MaralttStv.Id.ti.Mart.
10. Inn. tv. Non. 4. luL v. Id. Matutut iv. Non. z. lunij.
9. Auguft.iii.Id.ix.N«k III* Matntinavt. Cal. Apr.z7.Marr.
Non. 3 . Decemb. Matucinus xi. Cal. Febr. ia« lan.
Marterui XVI. Cal. Feb.17. lan. 11. Non. 4. April.
Marciusiii Non. 5. Matc. bis.xv. Mauomsiv. Nod. i. lunij.
Cal. AptiL 18. Mflt. iu id, ix. Maurella xti. Cal. Inn. ix. Ma.
Aprilis. Manrellus.vi.Ii.io.Ma.
Marcyriaxxi.Cal.IoI.ao.Ionij. Mauxidusvi. Id. 10. lul. v. Id.
Martyrfus iv. Cal. lon. zp.Ma. 11. lul. x. Cal. Odob.zz.S^t.
V. Non. 3. lul. XV. Cal. Sepc. Maurilio Id. 15. Sepceiflb.
i^. Aaguft. xf. Cakml. lan. Maurilus iv. Cal. Ma. z8. Apr.
it. Oacenb. * Manrina vx. Cal. Innij Z7. Maij.
MaMubos xt. Cal. Man. if «Febi; Maurinus vit. Cal. lan. z6. Ma.
MaraUns vx.U.to«'Mn« . MaoriniawiiCiL i. Febr,
M ARTTROt OGIL 731.
Iftmiuans »ri.Caleiid.Nott.i7^ Auguft. 1^.* lal. xvi. Calcfid.
OAob. * . Abguft. 17. lul. xy. Caiend.
Maurus xv. Cal. April. i8. Marr. Au^ult. iS. lui. xiii. Calend.
II. Id. II. Apr. V. Cftlend. Ma. Augtift. 20. lul. bis. xm. Cal.
27 . April.v. Cal.Ma. i^.Apr. . Scpr. to. Aug. Phd. Cal. Sepc.
, Noii..f. tiuiij.Pind.Id.ia, Alig. 5 1. Ayg. 11. 1^00^4. Septemb.
tii. Calflttd. DeCffBib. x^JSou, .«v»; Cal. Oa.olv fC. Sepc l>rid.
Prid. Cal. Decemb. jo^Noll. Id. 14. 0(^ob. viii.Cal, Nou.
IV. Id. 10. Decerob. 15. O^lob, xvm.Calend. lan/
M«>xenciusvi Calend. Marc. x^. i^.Decemb.xiii.Calcnd. Dcc.
Febr. II. Non. <>. Ma.xt. CaL ip. Nouenib. xii. Cal. Dec.
Inh. 11. Ma/ • . .'ao.NDQrn»b,xi.Cal.Ddccinb.
j^axiffia vrii. Calend* .Marc iz. n. Nou. x. Cal. Dec. ai/Nqa.
. Febr.xiv. Cal. Mart. t6 Febr. ix. Calend. Decemb. ij.Noii.
VII. Cal. April. 16. Marc. bis. viii. Gal. Dec. 24. Nou. V.-
• VIII. Id. 6. April. vii. Id. 7. Cal. Dcc. 2.7. Nouemb.
April. lu Id. it. Aprii. viii. Me^topi-xv. Cal. Ma.17.Apr.
id. g. Mu vi. Id« <o. M«, Us* Medacat uv. Calefld. OAob. iS*
XT. Iun.i8.Ma.Pria.CaI. Iu-. Septemb.
nij. 31. Ma. Calend. i.Iun. iv, Mcdardos vi. Id. 8. lunij.
Non. 1. lun. cer. vu Id. 10. lul. Medatulusxiv. Cal. Aug. ^.;(u]«
VII. Calend Auguft. t6, lul. Medion Prkl. ld.14.Ma.
Hi. Calend^ Augaft. yx). I«L MeiiMintTti CaL Ibii.xi$.Ma.
bis.Caleiid.1; Ai^oft. iT.Nom- Mjefofwit ni. Non. ).lBiijj.
1. Deeemb. Meginusnt. Cal.Ma. x^.Apr.
Maximianusiv. Non. i.Ian. Meqginus iv. Non. 1. Decemh,
Maximilianus VII. Calr Sept. x6. MclaniusCal. 1. Nouemb, viii*
Auguft. Id. 6. NoDeoib.
Moxiiiiinaf Pdd. Id. 14.-^«. n. Melaiiits vttt. Id. €. lan.
Cal. lan. r^. Ma» 1 v. Calend. Melalippas xvi. Ca]eiid.Kebr, 17..
lun. 19. Ma. xviti» Oal. laii.. lan.
15. Decemb. Melciades vi. Non. 2. lul. ly. Id.-
Maximus xvi. Cal. Mart. 14. Feb. 10. lan. r. Id. 9. Auguft.
xiv.Cal. Mart.i6. Febt. cer.iv. Meldegafus Cal. i. Nouemb.
Id. it.MaftLVi.ld«8«Aptil. iii»- Mddisait.Id. t|. Tlil.
- Id.ii. Apt. XYMi. Cal. Mj. i 4. Mellicus vj. kl. lo. lul.
Aprii. bis. xi. Cal. Ma. M.Apr. Melifns v^i. Goksd^DtqpMlb.ai^
•vi.Cal. Ma. x6. Apr. v. Cal. Nouemb. ^ * ' *
Ma. 27. Aprii. 11. Non. 6. Ma. MeloiaCalii i.liiilij<
Non. 7. Ma. bit. f#i4.'rd, 8. Melofiis u iMi^
Ma. biv. itu tri^ r), Mft. V. MckAwtv. GiL M,^.«Ui^
•'€sS.I«nij.i^^^.€«ki.Imi. Mem^MNon. ^.^pr.
V. Id. 9; ^iiti. VI» Ids, 10. riii. Memmaxtl.Cal. Noun 17. OSt,
Vfid^ Id. ijt* lai» ]fVit*Catend» Memincctts vzii. Cal. Ma.t4»Aj^.
ZZzz^ ij.
7J» I N
Mcminit Tt. U. S. Angpft.
Meminias zvii. Cal. Iu]i.^.Ma.
Mommius XIV. Calend. Mart. i6.
Feb. Prid.Cal.Iun. ji. Ma. iv.
Cal.Iul. 18. luQ. Noo. j.Aug.
Memock 11. Noii. 6, Mt«
Meiumdec Cat «. Aug. 1 1.N00.
Mcnas iit. U.
Mcnelampus xv. Cal. Febr. 18.
lan. XIV. Cal. Febr. ip. lan.
III. Cal.Marc. tj. Febr. v.Cal.
April. »8. Macc Tit. C$3mi.
Marc. i|.Febf.xri.Cal. Aog.
17. lul.
Menelappus vii. Calcod. Man.
i^.Febr.
Menekos, bis. v. Non. 5. Iul.
Meneus 11 1. td. i Inl.
Mengencs xvii. Cal. lan. itf.Ma.
Mcnefideus Prid. Id. 14. lul.
Mennonxi. Cal. Febr. ii.Ian.
Meon XVI. Cal. Febr. 17. lan.
Mecaiciitt. Pcid. Non. 6, Mact.
Vix. CaleiMl. Sept. i4, Aagnft.
Mereforas iv. Id. 10. Sepc.
Meritus ii.Cal. Ma. jo. Aprilis.
Merius xvii. Calend. Nou. 16.
Odob.
Merobins iit.Nen. j.Dec. Prid.
Non.9.Decemb.
Mcrobus XVII. Cal. Odob. 15.
Septemb.
Merola Prid. Cal. Dec. 30. Nou.
Meronaiii. Non. 5. lulij.
MelToc »x. Cal. Febi; 14. lan.
XYii. Cal. 15. Aprilis.
Mccrobus vt. CaiiBOd. Non. 17.
Mecrodora vi. Id. 8. Auguil.
Meccodus it. U, i». Mact.
Metcona iti.Ca]. Ma. 19. Apr.
Mecropilns iii. Non. |. Aug.
Mecuana iii. Non. lun^.
Mctoflius Cal. x. lunij.
DEX ,
Menn» vitt, Gd. Ma. 14, Apcil»
1 1 . Cal. Ma. 3 o*. Apcil.
Melifus V. Cal. Dec. 27. Nov.
Mica XVI. Cal. Febr. 17. lan.xv.
Cal. Febr. 18. lan. xvii. Cal.
^a. x5.April.jty1. Calend. Ma.
. 16, AptiL STt. Calend. lol i^.
luttij.
Michaclis Archang.Dedicatio in.
Cal. 0€t. 19. Sept,
Micioxiv. CaLMa. 18. Apc
Migdoooiiv.Id. 11« Mart.
Migetiaxvii; Cal.Iul. ij.Inn.
Migignus vi. Cakml.OAob.
Sepcemb.
Miginus II. Id. iz. Apr. xv. Cal.
. Ma. 17. Aprii Piid. Non. 4..
. Dea IV. Id. 10. Decemb.
Migitu VI. Id. 8. Sept.
Migoneii.Id ii.Apr.
Mileia XVII. Calend. Aptil. 16.
. Macc .
Milianns iT.Non.». lunij.
Miligonis T. Id. 9, Febc.
Milinus xii. Cal. Decomb. ao.
Nouemb.
Milioc VI. Id, 10, lulij.
Milicaris ix. Cal. Aug. 14. lul.
Milites IX. 9c xiii. xvii. Calend.
Febr. e6, lan.
Miiites XIII. v. Id.^. lun.
Miiices XII. VI. Id. 10. lul.
Milices lxviii.iu. CaUnd. Od.
19. Sepcemb.
MiUto V. Id. ti. Inlij.
Militus VIII. Id.8. Ma.xtti.CaI.
Odlob. 19. Septemb.
Mimmus Prid.Calend. Nou. 31.
Odob.
MiMiTii.Id,9. lulij.
Minkcos iti. Id. 11. Nou.
Minander vii. Calend. Mait.1).'
Febr. Cal. i. Auguft.
Minaodus iV« Id. u. Mart.
Digitizod by Google
.M ARTYR
Mindiiia yiL CaL Iud.iC. Ma.
Mine ix. NoJi. tf.Mk.
Mineptus zv.Galend. April. 18.
Mart.
Minermi xvir. Cal. lun. 16. Ma,
Minerius xvii. Cal. lun. i6, Ma.
. XTX.Gtl.l1u1.17.Ma.
Mineraint U. 15. Ma. xu Gal.
Sept. 11. Augaft. z. Cal.Sept.
13. Auguft.
^ineruinus ni. Id. ij. Marc 11.
Cal. Ian.31. Decemb.
Mihginns zvix. Gal. Inl. t$. Tun.
Minileus x. Cal. Aug. ij. lul.
Mirerendinos z. Gawnd. Sepc ij.
Aueuft.
Milacn VIII. Cal. Ma. April.
Miiechns ixi. Id. 15. Marc.
Mifia vi. GaL Apr. 17. Mart.
Miiilianus ztx. Galend. Febr. 17.
lan.
Mifls x.Cal. Mart. zo. Febr.
MiiTa Non. 5. Decemb.
Miffiirianns zvx* Calend. Febr.
17. lan. vx. Cal. Febr. 17. Inn.
Miftrianus xvi. Cal. Feb. i^.Ian.
Miciforus VI. Id. 8 Scpt.
Micton IV. Non. 4. Ma.
Mitraaas Ibxd. txix. Id. 8. Ma.
CaL x.Inni).
Mochtts vu. Id. 9. lul.
Moderata VIII. Id. 6.ApriI.
Modeftinus iii. Id. 15. Mart.
Modefta Ibid. & viu. Id. 6, Apr.
Modeftns Prid. Id. xr. lan. Idib.
t$. lan. Piid. Id. n.Febr. iv.
Id. li.Marc. v. Cal, April. 18.
Mart. XVII. Cal. lul. i /. lunij.
Prid. Id. 14. Odob. xii. Cal.
Nonemb. zi. OAob. zxx. Cal.
Noa.ai. Odob. Idib.t|.Dec
Modianus iv. Non. 1. lunij.
Moccavi. Id. 10. Maij.
Mocoes VI. 14. 10. lul.
3 L O G 1 1. 7^^
Molaiis tz. GaL April. 14. Marc.
Molendion zit. CaL Febr. 19,
lan.
Momminus 11. Calend. Ma. $9.'
Apriiis.
Mona VI. Cal. Dcc. Nou.
Monegunda tx^ Non. a. luL
MoneUmpns ztxxx. Cal. Febr«
15. lan.
Moniciaxvi. Cal. Ma. 16. Apr.
Monitociv.ld. 10. Noucmb.
Monna tx. Id. xe. Ma.
Monolappns it. Non. 1. Sept.
Monorgus ZTXX. Caleiul. Ian.x<?.
Maij.
Montanax. Cal. lun.ij. Maij.
Montanus v^ Id. 11. Ma. x. Cal.
litn. z). Me. T. Non. 5. luL
zxi. Gal. Aug. 11. luL zt. CaU
Dec. 17. Nouemb.
Mofcentus Prid. Id.ii.Ian.
Molleus XVI. GaL Febr. 17. lan.
MoAis VI. Id. 10. Maij.
Moifites iT. Id. 11. Ma. ZTix.Cal.
15. Aprilis.
Mofcs XVI. Cal.Mart. 14.. Febr.
Moyfeus xv. Cal. Fcbr. 18. lan.
zvi. Cai. Mart. 14. Febr. iv. Id.
la. Ma. zii. Calend. Sept. 11.
Anenft.
MoyBUS Tii I. Id. <S. April.
Mucianus v. Id. 9. lunij.
Munatus vii. Caiend. April. i(L
Mart.
Manidpns zx. CaLFebr. ii.Ian.
Municusx. Cal. Febr. 1$. lan.
Muricus Prid. Id. 11. April.
Mufcaxv. Cal. lul. 17. lunij.
Mufcula II. Id. II. April. ix. Cal.
Dec. i, 5 . Nouemb.
Mnicus zrxt.Cal. Od. 19. Sept.
XV. Cal. lan. 18. Decemb.
Mufta II. Id.- II. April.
Muftacus ZXV. Cal. Mnrc. 1 6, Feb.
ZZzs lij
714 . " ' t N D E X
Muftila Prid. Calend. Mart. 18. it. lul* Cal. Aog. x8. inl. hUm^
VI. Id. 8. AugufV. iiKCalcn^
Nou. 30. Odbob.
Ncandcrvii. Cal.Ian. i6. Dcc^
Ncdbarius Idib. ij.Scpierob. iiiV
Non. 5. Ma.
Neftattw XI. Cil. Septemb.
Augnft.
Muftula IV. Non. x. Fcbr. xvi.
Cal. Noa. 17, Odob. 11. Id.
12. Aprilis.
MaftolusNon. c. lunij.
Marimiil n. Cal. Feb. 14. lan.
Motacos vt. Id. 10. Ma.
Maciaoa vi. Id. S.Iun. vn.Cal. Nemauusxin. CaMun. lo.Ma*
Auguft. 16. lulij.
Mutianus XIII. Cal. Decemb. ip.
Nouemb.
N.
NAbor TKCalcnd. 0€t<^, i6.
Scpt. Prid. Id. 14. Mart.
Tirr. Calcnd. Ma. 14. Apr. iv.
Cal. Ma. 25. April. bis. iv. Id. Neo x.Cal. Sept. 23. Ang.
12. luK bis. III. Non. lunij. Neoteri Ti.Id. 8. Scpt.
Prid»Id. la. loa* ti. Id. 10.. Ncporasiii. Non.}. lonif.
Ncmediani v. Id. 9 . Auguft.
Nemenus v. Id. 9. Nou. vi. Id^
8v Sepc. IV. Id. 10. Scpt
Neoiottti Non. 5. Sepcemb.
Neofcrusxiir. Colettd. Dcc.
Nouemb.
Nconas iv. Id. ir. Mart.
iuii^
Naburus rr.Id. ii. ApriL
Namor Prid. Id. 14.. lul.
Nanfamoinrs, N on. ^ . Decemb.
Nappcrlus vr. Id. to. Ma.
Naidflus Cal. i. In. 111. Non.
3. lan.
Nafa vt. Id. 10. M».
Nafcus Prid. Id.13. lul.
Nacalis iv. Non. i. Fcbr»
Natiuicas B«ataeMaric vt-. Id. 8.
Sepcemb.
Naciuitas Don>ini noftri Iesv
C H R I s T I viti. Galend. lan.
Ncpocianus vki. id. 7. Febr. ili
Id. II. Ma.
Ncratia xni. Cal. Aug. lo.lul.
Nercus v. Id. 11. Ma. iv.Idusix»
Maij. IV. Id. 10. Auguft. xvir^
Calend.Nou. itf. Oftob.ivi.
Cal. Dcc. 16. Noupmb.
Neflita,bis. xiti. Caieod. Aog..
20. lulif.
Ncftor V. Cal. Mart. 15. Fcbr. iv^
Cal. Man. 16, Febr. N«n. 7.
Mart. bis. iii. Id. n. Apr.iY^
N^n. 4. Ma. vi. Id. 8. Irmrj.
Nica IV. Cal. Nou.19. Odob.
Ni^amlei No»n. lun. xv. CaU-
lul. 17. IikAij.
15. Decemb,
Naualis tni, Cti, IM. ft*
Nanentim vrit. CrfdiA Ma. 1^4.. Nitam* Nom 5. Aptit
Aprilis. HicafOMfev. td. n. Inii|. '
Nauide Not^.j. Mt». Nicafim v.Id.n. OSt, Jrtz.Cal..
Nauigus , Ibid. lan. ^4. DcccTrtb.
Nauinusxvi. Calcftd. 0&o%.i^. Nit^ca rv. Cal. Sept. ip. Aug.
Scpcemb. • NhMAditis V«. Cjil'. Xfan. 24,
Nazarius Prf*. lA *ftr. Febr.T. NiM». p Wjttt. PWft.
Cal. lul. 19. taft. «vi. C^ld^d. Non. 6. Man.
Aog. 17; M. IV. CaleAd. Aog. Nicetius xiii. CiiK Mt, ixji laai
Digitized by Google
MARTYil
XTV. Cal. Febr. 19. lan. x. CaL
lul. 11. lunij Cal. r. Odkob.
Nicecus III. Non. j.Ma. iv.Non.
X. April. IV. Calend. Auguft.
t$, lul. vf, Id. 10. 5epc< bis.
IV. Non. 1 Aognft. VI. Id. 10.
Oaob.
Niciax. Cal. lun. 2).Ma«xv. Cai.
Ma. x8 . April.
NidtBs iivNon. 6, Ma»
Kicodemas iti.Non.3. Aug.
Nicoforus . Prid. Gal. Mart. i8.
Febr. Cal.x.Mact. ▼*£aLMa.
i7.Aprilis.
^icomedesCal.i. Iun.zviz. Cal.
. .CAob, ij.Sept.
Kicomedu» viii. Calend. Mart.
ii.Febr.
.Kicodratus viii. Cal. Aprii, 15.
Mart. VI. Id. 8. Nouemo.
Nideruni xvii. Cal* lun. iC. Ma.
. Nigdonut vi . M. lo. InU
Nigia XVI . Cal. Ma. itf^ April.
NigotttsPrid. Non. 6. Mait.
Nigrandus Non. 5. lunij.
Nigrius viii. Id. 8. Ma.
NiHpacus xixi. CaL OAob. 19.
. • &ipieinb.
Nllot xiit* Caleod. Oftob. 19«
Septemb.
Nimus IV. Id. 10. Sept.
. Nimidus y. Id. Auguil.
Nina vi« Cal. Mact. 14.. Febr.
rtiu Id. S . Ma. cer. vt. Id. lo.
Ma. bis. Cal. i. lun. iv.Non.
a. lun. quinquies. xvxix. Cal.
Ian.15. Decemb.
Niniu Prid. Non. lun. 4. lunij.
Ninosxvi. Calend. Nonemb. 17,
OCtob,
Nirilla xi i. Cal. lun. 11. Ma.
Nirchus iv. Id. 10. lan.
Nifeus III. Id. II. Nouemb.
Nicica iv* Cal. Aug. i^. lul*
. OLOGIL
Nioedunus si 1 1* Calend. Febr.
10. lan.
Niuitita VI. Cal. Mart. 14. Fcbr.
Nobiiis vi}i. CaL Od. 14. Scpc.
Nobiltumit svi. Odeoo. Nou.
ly.Oaob.
NocomiQus vt. Celend. Noo.'a7.
Odob.
Nomenils 11. Cal. Ma. 3 o. Apr.
Nominandaii.Cal. lan. 31. Dec.
Nomicia tv. Non. ». lunij.
Nondinarosiv. Noo. 1. lunij.
Nonna xvi. Cal. Apr. rj. Marr.
IX. Cal. Ma, 13. Apr. x. Cal.
lun. 13. Ma. XI Y* Cal. Aug.
19. lolii. -
Nonoioeir* Cal. lul. 18. lun.
Nonnns mi, Cal. Apr. i6 Marc.
XVI. Calend.Aug. 17. lul. xn.
Cal. Apr. II. Mart. V. CalenJ.
lun. 18. Ma. VIII. Cal. Aug.
15. lol.
Noftinoivi.Id. lo.lul.
NouaHis VIII. Id. 8. lul.
Nouatianus v. Cal. lui. i^.Iunij.
Nouelia Cai. i. lun. bis.
Ncioellas it. Id. 11. Apitl. CaL
I. lon.
Nooius vix. Id. 9r OAob.
Nouus Non, 7. lul.
Nubilis VII. Cal. Ma. if. April.
Nucerusvxii. Calend. Mart. 11.
Febr.
t^ocosxTii. Cal. IdI. 15. lun.
Nomerius v. Galefid. DecBmh»
17. Nouemb.
Nuncinus Prid.Ca1end.Nou. 3I.
0(!tPnd. Cal. Non. 31. Od.
Nondina iv. Non. a. lonij.
Nundinaciosztv. Caleod. Marc
16. Febr.
Nuftia XIII. Cal. lun. 10. Ma.
Nymphadoba lii. Id. 13. Marc.
Nympodoni. Ibid*
73^ I N D E X
O. XVI. Calend. S«pt. ly.Aaglift.
OCtauia xvn. Calend. Ma.15. xiv. Cal. Sepr. 19. Aug. iv. Id.
Apnl. Cal. I. Nouemb. 10. Sepc. xii. Caiend. Decembi
0<iiauius Calend. i. lun.xii. Cal. 10. Nouemb.
I>e& ic.Non. tti. Id. it. Noa. Oriofiis tv. Cal. luh 18. lufi.
OdUniaiiiis xm. Cal. Marc. 17. OcnefiusNon.^.Ma.
Febr.y.Cal.Iul.y.Iun. Non. Oropioniv. Id. 10. Sepr.
7. Ma. Orofeus VI. Id. 8^. Septemb»
OdUuus V. Id. II. lul. VI. Id. 10 Orofus IV. Id. lo.Sepc.
iuL III. Non.5. Marc. Y- Cal. F. •
lan. 28. Decemb. T>Acinus it. Id. iz. April.
Oftorus XVI. Cai. lan. 17. Dec. A Pada iii. Id. ij. Marc.
Oiflober IV. Non. 1. lun. Padis iii, Cal Ma.i^.ApriL
Odluber v. Cal. lun. i8. Maij. Pafies xvi. Cal. Odob. i^.StgC^
Oceanus VI. Cal. Marc. 14.. Febr. Pagacus CaL i. lunij.
siv. Cal. 0£t, 18. Sept, Pahtinns yiii. Gdeiid. Mift. ixv
Occacis. Non. 7. Marc Febr. viii. CaIend»'Mart. ±Xm
Odemarus Non. 7 . Ma. Febr. vi. Cal. Marc. 24. Febr.
Onion V. Id. 9. Auguft. • iv. Non. 4. Marr. m. Non. 5,
Opion IV. Id. 11. Odob. • Marc. vi. Id. 10. Mart. bis. iii.
Optioiii.CaLAug. 30.IHI. • CaL April. 30. Marc.ii. Noo..
Opcatus CaJ. i. Decemb. vir. Id. 4. ApriL Non. 7. Maaj; nx.
7. Non. Prid. Calend. Sept. 31. GaL luo. 3 o. Mai)^
Aug. xviii. Cal. Ma. 14. April. Palatus in. Non. 5. Mart.
xviii. Cal. Ma. 14 April. 11. Paleftinus iv. Non. i.Iunij;
Id. 11. April. bis. CaL i. lunij. Paleus xiii. Calend. O^ob. i^i^
' Prid. Cal.Mart. a8.Febr. Septemb. . ^
Orafus ii|, Non. 5..Iani). Palladius vii. Id. 7. Itn. xvL CaL.
Oratids ni. CaL Ma. io;Aj^cfl. Marc. 14. Febr.
ly. Non. 1. lunij. Pallacus Prid. Non. 6. lul.
Orbana Prid. Id. iz.Febr. 11. Id. Palmus xv. Cal lun. 18. Ma.
II. April. bis. . P.alpiiecrus vi. Calend. Marc. 24.
OrbaoaUizVfId.4o. Decem6. ^ Febr.
Orbanlis CaL k. iQntj. Pambonns m CaL a8.Iaiu-
• Orrafiiisxvi. CaL Mart. i^sFeb. • pamphilusPridild. iz.Febr, ativ.'
Orfafus V. Id. p. Febr. Caiend. Marc. 16. Febr. xiir.
Oridion. Ibid. Calcnd. Marr. 17. Febr. iii.
Oriencius Calend. I. Ma. ' Non. 5. Marc.ziv. Cal. Ma.i$.
Qrion zi. CaLFebr. ir. Fan. bis.* ApriL iv. Nom i. lunib Prid.
iv. ld. 10. Febr. xii. Cnlend. CaL luL 30. lun. xiii. Caleod^
Marc. 18. Febr. xi. Cal. April. Sepc. lo. Auguft.
21. Mart. IV. Id. 11. Marc. 2v. Pampinus xvit. Calendr.^ Apul..
Calend. luL 18. Ilin, bis. CaL i<$. Mart.
2. luLxvir. CaL Sept. i^. Aug. Pampirus v.Id.p. Febp,.
Digitized by Google
M ARTYR
Pamporus 17. Calend. Afrik 18.
Mart. :•.
Panciiratius Non. ^.April. iv. Id.
ti. Ma.
Panemodus iv. Id. io»Sepr.
Panepfus. Ibid.
Panctus VI. Id. 8. Sepr.
Pancaleon v. Cal. Aug. iS. lul.
PaQcenit CaJ. i. ApriJ. xv. Cal.
lan. ig. Ma. bis. iv. Cal. lul.
z8.'Iiui.
Paparus vin. Calend. Non. 25.
o<aob.
Papzcancus v. Cal. Febr. i8.Ian.
Papas Calend, x. lan.
Paperus ix. Cal. Neii. 14.. Oftob.
Pape«(a xy. Cal. lan. tS. Dec.
Papianus iii, Cal. lan. jo. Dec.
Papias VIII. Cal. Febr. i^.Ian.
V. Id. 5. Febr. bis. Prid. Cal.
Mart. 18« Feb. v. Non.j.Mart.
Prid. Non. 6. Marr. bis. xir.
Cal. Ma. 10. April. xi. Calend.
Ma. it April. v. Cal. Ma. ly.
April. xvi. Calend. Odob. 16.
Sepcemb. . • s
Papiffevs xt. Cal. lan. 18. Dec.
Papozincus III. Non. lunij.
P.ippalicus II. Non. <>. Maij.
Pappia Non.5. lunij.
Parciiaiis xvii. Cal. Ma. z/. Apr.
%yu CaL Ma..»$- ApriL
Parcns Xfri. C«l.'Deci;. Nqh.
Parinai xiz. C«l. Sept. 14. Ang.
Parta iii. Id. ij. Marr.
ParthemusNon. 7. lul. xtii.Ca).
Auguft. 10. lul. ■ •
PattheninsjDv.CaU Ma. i8'.aApr.
XXV. Ca!. Inn. r^. M<. Non.
.7. lul. , •'.
Parthcnus v. Non.5. lul.
Parthimus xiv. Cal.. Iun..i <). Ma.
Non. 7. lul.
Panutnt Cat;i. Aprtl.- • v
Tom. ^
O 1 O G I r.
Partinius xvi. Cal. Iun.17. Ma, .
Pafcentius v. Id. 9. Dcceiub.'
Paifa. Id. i^.April.
i>a(rainonas xvt. Cal. Mart. 14..
Febr.
PafTemus iii! Non. 3. lunij.
PafTeria xiii. Cal. Aug. 10. lul.
Pallimonus iv. Caleud. lun. ij^.
.Mai|. v
PaiEmus IV. Calen«(»lhl. »8. lun,
xri. Cal. lan. 11. Decemb.
Paftor IV. Cal. April. 19. Marr.
III. Cnl. Apnl. jo. Mart. 11.
Cal. Ma. 30. April, IV. Id. 10.
Anguft.viti.CaIcn<I.Sepr. 2.5.
Aug. XIII. Cal. Attg, 10. lul.
viii. CaK lan. ij. Decemb.. .
Paftufus IV. Cal. lul. iS. lunij.
Patamon xv. Cal. lun. iS. Ma.
Paternica iii. Cal. Aug. 30. luL
Paternus - 11. Id. ri. Aft. bis. xm
Cal.Ian. tp.Ma. xixi.Calend.
Oftob. 19. Sepr.
Patiens rn, Id. 11. Sepr.
Patomia Non. 5. Decemb.
Patomon xv. Cal. lun. 18. Ma.
Patrida iv. Id/ix. Marc tii. M.
13. Mart.bis.
Patricius xvi. Cal. Apr. 17. Mart.
rii. Non. 5. April. iii. Id. 11.^
Aprii. IX. Cal. Sept. 24. Ang.
PSatrodns xii. Cial. Fcbr. ax. lan.,
.nx. Cal. Augull. xi. lul.
Patroina iv. Cal. Auguft. 19^ luL
Patus VIII Cal. Ma. i^.ApuL
Patyfrigia m. Id. 13. Marr.
paula VII. Calend. Febr. i5. lan..
Yiix. Cah Mart. &i. Fcbr.
Noiu 5;' Matt. bis. i v.-Non. z,
lun. III. Non.'3. lun. zxi^CaL
lul. 10. lunij.
PauliciaPrid. Cal. lun. 51. Ma.
Paulina^vi. Idus 10. Ma. Cal. i'.
.:Iiu. II. Cal. Iaa.ji*D^ceiab.^
AAaaa
753 I M D E X
Panlinusvii. Cal.Apcil. K^.Mart. Ian.50.11. Cal.Ian. ^i. Dec.
XVII. Calend. lun. 16. Ma. vii. Pnuralmus iii. 1<1. 11. lao.
Cal. lun. i<>. Ma, Prid. Cal. Peculiaris Non. 7. Ma.
lunij. 31. Ma. x. Calcnd. lul. Pelagiav. Id. 11. lul. iv.Cal. Aug.
x&, lon. Prid. Gal. Sepc. 31. i^.Iul. viii. IcLS. Odob. xiv.
Aug. Prid. Non. 4% Sepc. Cal. Nov. 19. OAob.
panlisxvi.Ca). Marc. 14. Febr. Pclagius iii. Non. 0<flob.ltV.
Paulus XV. Calend. Febr. 18. lan. Cal. Nou. 19. Citob.
yix. Cal. 14. Ir.n. xiv. Calcnd. Pdcftus Cvil. i. Ma.
Fcb. 19.Ian.x1. Cal.Fcb.zi.Ian. Pelionicusiii.ld. 11. Fcbr.
Tranflatio 5. Pauii Apoft. viii< Pellianas iii.Ga].Feb.)o.Iaii.
Cal. Fcbr. 15 . lan. Peluiaaus i v. Non. 4. Mart.
paulus IV. Cal. zp. lan. vi. Id. Peliifittt Vti.Id 7. Apr.
8 Fcbr. V. Iii. 9. Febr. XIV. Cal. Pencecon xv. Cal. lun. 18. Ma.
M.irc. i6.Ft.b. quater. XII. Cal. Percgrina viii. Calcnd. Marc. la. *
Marc. 18. Fcbr. iv. Non. 4. Febr. vi. Cal.Marci^Febr.
' Marc. V. Id. 11. Mart. iv. Id. 11. Peregria vi. Id. 10. Ma. viii. IcL
Marc. Id. 15. Mart. xiii Cal. I«ni)*
April, 10. Marc. XI. Cal. April. Peregrinus iii. Non. 5. Ma xvii.*
11. Mart. X. Caicnd. April. ij. Cal. Iun.i6. Ma.
Marc. ji. Non. 4. April. 11. Id. Pcrcntus viii. Id. 8. lul. viix. Id.
II. April ter.Id. April. ij.Apr. S. luiij.
' bit. vf. Gal. Ma. a^. April. v. Pennica tu. Non* |. lan.
Cal. Ma. x-j. April. Id. i^.Ma. Perpetua vi. Cal. Febr. 17. lan,
bis. XVII, Calcnd. lun. 16, Ma. i v, Non. z. Fcbr. Prid. Non. (5.
XVI. Cal. lun. 17, Ma. vii.Cal. Maic.Non.^.Marc. Prid#Non.
lun. 2.6. Ma. bis. Cal. t. lun. 4. Nouemb.
bis. tv. Non.i.Iun. bis. vii. Id. Perpetuus iii. Cal. lan. |o. Dec*
7. lun. xiv.Cal.IuI. i8.Ian.xii. Perieuerancius Cal. i. Nou.
Cal. Inl. 10. lun. VI. Cal. lul. Pececlondusxv. Cal. lun. i8.Ma. '
16. lun. ni. Cal. lul. 19. lun. Pcrecon v. Id. 9. Febr.
v. Non. 5. lul. XVII. Cal. Aug. Pctiuus iii. Non. 5. Ma.
16. lul. XVI. Cal. Auguil. 17. Petcigumnus Prid. Id. 14. lul.
Inl. XV. Cal. Aug. 18. lul. iii. Petronilla tv. Gal. lun. 19. Ma.
CHend. Auguft. 2.0 luf. bis. Pecronins Prid. Non. 6. Mari. v.'
XIV. Cal.Sepr. 14. Auguft. iv. Id. 11. Mart. iv. Id.u. Marc.
Calcnd. Scptcmb. 19. Auguft. iii.Id. ij. Mart. Id* 15. Marc.
XVII. Cal. Otflob. i^.Sepc. XV. Calcnd. i. lunij.
Cal. Odob. i^.Sepc. viii. Id. Petronus iii.Id. 13. Marc.
$. Nouemb.xvi>CaI.Deceinb. Pecrus 11. Non. 4. lan. Non. 5.
\6. Nou. bis. Non. j. Dec.iv. lan. viii. Id. 6. lan. vi. Id. 8.
Id. 10. Dcc. iii. Id. ir. Dcc. lan. iii. Id. 11. lan. Prid. IJ,
Idib. 13. Decemb. XIV. Calcnd. li.Ian.xi. Cal. Febr.. 11, lan.
lan. iQ. Dccetub. ixi. Calend. ix. Calenci. Maic. 11. Febr. vn^
Digitized by Google
• M A R T Y R
* Cal. Mart. i^. Fcbr. vi. Cal.
Marc 14. Febr. iii. Non. 5.
Marc.Prid. Non.6. MArr.iv. Id.
II. Marc. Prid. Id. 14. Marc.
vii. Cal. Apr. 3 6. Marc. II. H.
11. Apr. XV. Cal. Ma. 17. Apr.
IV. Non. 4. Ma. 11. Non. 6.
Ma. VI. 14. 10. Ma. VI. Id. 10.
Ma. Idus 15. Ma. ly. Non. i.
lun. bis, III. Non. ^.lun. xiii.
Cal. lu). 19. Xun. iii. Cal. lul.
19. lanij.
Petros & Panliu ApofV. iii. Cal.
lul. 19. lun. XV. Calcnd. Aug.
18. lul. XIV. Calend. Augufi.
19. lul. bis. Calend. i. Auguft.
VI. Caiend. Sepcemb. 17. Aue.
bif. III. €al. Nou. |o. Odkob.
Prid. Ca]end.Non. )i. Oftob.
bis. Cal. i. Nou. VII. Calend.
Dccemb. 15. Nouemb. vi.Cal.
Decemb 16. Nouemb. v. Cal.
Decemb. 17. Noucmb. v. Id.
9. Decemb.
Phamon xv.Cal. lan. i8.0ec.
PJiiiancia xv. Caiend. Sepc. iS.
Auguft.
Phileas xv. Caiend. Deccrab. 17.
Nouemb.
Philibertns.F/if. Filibertns.
Philippus IV, Non. 4. Marc. vii.
Id. 9. Marr. X. Calend. Ma. xi.
April. Cal. i. Ma. vi. Non. 1.
Ma. Pcid. Non.4. lunij. viii.
Id. 6. Inn. xvii. Cal. Inl. ij.
Inn. Prid. Non. 6, Inl. yi. Id.
10. lul. Prid. Id. i). lul. xiv.
Calend. Auguft. 19. lul. v.Cal.
Auguft. i8. lul. IV. Ca). Aug.
lul. bis. XVIII. Ca). Sepcemb.
if. Anguft. zi. Cal. Nou. 11.
Oftob. Prid.Calend^ Nooemb.
31. Odbob.
Philocalus xii. CalApc.ii.Marc.
3 L O G I I. 73P
Philocarpos. Ibid.
Philominus iv. Non. 1. Inn. xviii.
Cal. Dec. 14. Nouemb.
Phi!omus V. Id. n. Marr.
Pbiloromus iii. Id. ii.Ian. Prid.
Id. 12. lan.
Philofiiiis IV. Cal. lul. a8. lontj.
Phion V. Id. 10. Mart.
Phifeus VI. Id. 8. lan.
Phocius V. Non. j. Mait. Cal.
I. Ma.
Phoebus XV. Cal. Mart. 15. Fcbr.
Phyfon IX. Cal. Apr. 14. Marc.
Pia XIV. Cal. Fcbr. 19. lan.
Piatus Calend. i. Febr.
Pideolis VII. Cal. Febr. i6.Un.
Pidoc VII. Cal.Aprii. x6. Macr.
Pi^s. Prjd.Non. 4. Ino.
Pig^iria XIV. Cal. Febr. 19. lan.
Pigataiii. Cal. Ma.i9. Aprilis.
Piminus iv.Non. i. Decemb.
Pinnarus vi. Calcnd. April. 2.7,
Marc. VI. Id. S.Aprii.
Pinnatos iv. Id. 10. Aptilis.
Pion VI. Id. 10. Marc. iv. Id u.
Marc.Prid.Id.14.Marc. III. Id.
ij. Marc. XVII. Cal. Aprii. 16.
Marc. XI. Cal. Dec. 11. Nou.
Pionus iii. Id. 13. Marc.
Piperion v. Id. 11. Marc
Pifcina iv. Non. z. lunij.
Pifion v. Cal. Marr. 25. Fcbr,
Piftiarcus xiii . Caiend. Sepcemb.
lo. Auguit •
Piftos XII. Cal. Sepi. ai. Aog.
Picioos VI. Non. a. OAob.
Pius VI. Id. S. Sepc. bis.xiii.Cal.
Oftob. 19. Sepc,
Placidus IV. Non. 2. Fcbr. Non.
7. Ma. IV. Caiend. Odob. 28.
Sept.v.Id II. Oftob. Prid.Id.
14. Odlob.
Placicus III. Non. /.Odlob.
P|adusviii.Id.8. lulij.
AAaaa ij
74* ^
Pljindnif nij Calettil^ 0£bdb» 19.:
Sepcemb.
Plantagonus Prid. Non. 6. Mirc.
Plaifusxi. Cal. lun. zi. Ma. ■
Placo XI. Cal. AuguH. xi. Iul. vi.
Non. X. O^fcob.
Plaatas it uGtl. OAob. 19. Scpt.
Plauus IV. Id. 10. Fcbr.
Plcbiusxvi. Cal. Marr. 14. Fcbr.
Plenus IX. Cal. Ma. i} Apai.
plefeus V. Id. 9 . Fcbr.
Pleficusiv. Cal. lal. t8. Iaiii|.
Ploen. Ibidi
Placarcos iv. Cal. lol.* 18. lan.
bis. • •
Plutianus II. Id. iz. April.
Pobifus VII. Id. 7. Nouemb.
Poeclanas viK Cal. SepteJK(b.»6.
Aagoft.
Poemus V. Id. 9. Febr.
Pocnis. Calend. i. Fcbr. bis.
111. Id. Fcbr. ii.Fcbc. iii, Id,
ij. Marc. .
pocnix XT. Cal.Ian. 18. Dec
Poencalis iv^ Calen<I. Apfiltfa9»
Mart.
P6ctianus xvi.Cal. Decemb. i(>.
Nouemb.
P olegracas 6e aUj viii. Cal. loo.
15. Mai|.
polenciaiv. U. 10. Decemb.
Poliatrus vii.Id. 7. lan.
Poli.ir(au$ XVI. Caiend. Mart. 14..
• Fcbr.
Policlitasiii. Cal. lan.^o.Dec
xvi.CaUMart. 14. Febr. • •
Polienusv. Cal. Sept. z8.Aug.
Polieudus xii.Cai.Iun. 11. Ma.
Polincia V. Id. 9 Dcccmb.
polioclius XIV. CaKIun. 19. Ma.
VII. Id. 7. lan. xi« Calend. lan.
11, Ma.
pollio VI. Cal. Ma. 16. April. iv.
• Cal Ma. 13. Af cil. it. Caloul.
DEX
lun. X9. Ma.y, CalcnJlSepr.
xS. Auguft.
Poiocroniii» ix. Catcnd. Ma. 30.
Aprilis. " . *
Poiusxii. Cal. lun. ^i. Ma. • •
Polycos IV. Non.4. Macc.
Polycarpus VII. Cal. Fcbr. atf,
lan. Prid. Cal. Febr. 31. lan.
Cai. i. Febr. vii. Cal. Mart.
z). Fcbr. Id. 15. Aprii. v. Id.
^.Aug. bis. VI. CalcndyNou.
17. Oftob. VII. Id. 7. Dec
Pomenos xiv. Calend. April. 19.
Mart.
Pomodianusii. Caiend. Ma.3o.
Apriiis,
Pompeia iv. Noii« 1. lon. bis.
Pompinus xv. CaL Mart, 15. Feb.
xy. Cal. lan. 18. Deccmb.
Pontiaxvi. Cal. Dec. 16, Nou,
Pontianus iv. Cal. Aug.19.lv1l.
IV. Id. 10. Aug. Id. 13. Augull.
IV. Non. t. Decemb^ bis. iii.
Id. ii.Decemb*
Poncinus Cal. i. lun. xy. Calend. .
Sept. iS.Auguft.
Popica x. Cai. Fcbr. 13. lan.
Porhrius iv. Non. z. lunij.
Porphycius Pcid. Non. 4. Noo.
V. Id. 9. Decemb.
Porcumaii. Non. 6. Ma.
Portunus v. Cal, Iun.i8. Ma.
Poilnnus Prid. Id. ii. Febr.
P.ofleflbr IV. Non. a. lao» iii.
No». |. lan. y. IcU'^. Un<iy*
14. 10. lan. XIX. Calcnd. Sept.
14. Auguft.
PoiTinna n. NoA. 4S.Ma.iv.Non.
1. lunij.
Poftiniana iv. Cal. Aug. 19 , laL
Polkninaa». CaL Ma. ^c. Aptil.
PocaMia xvii. Cal. 15. April. iv.
Non. i. lun. iiik Caicndk At^.
. jjo. luiij.
Digitized by Google
M.ARTYR
Pottintflaz. Cal. Marr. lo.Febr.
CaJ. Inl.aS.Ion. bis.
Potamo&Y. Id. 9. Fcbr.
Potamus XVII. Cal. Ma. i^. Apr.
Potcntella Non. 7. Ma.
Pocianus 11. Cal. lan. 3 1. Dec.
Pocicos IV. Non. x, Inn.
Pocomus XV Calend. Septemb.
18. Auguft.
Potus VI. Cal. Nou. it. Odolx
Prxconus xvi. Caiend. Maru 14.-
Fcbr.
Prxcordij Tranllatio Non. /.lon.
Prcjedus vtit- Calend.Febr.ix.
lan.
Pracfensxiv. Ca!. Marc. i6.Febr.
Prafftabilis Id. 15. Ma.
Prxtextacaxiv. Cal. lun. 19. Kla.
Prctextatos yiii. Id. tf.Aogoft.
Pragmatioi x. Calend. Decemb;
11. Nouemb.
Prancauis iir. Non. 3. Apnl. iy.
Id. II. Ma. VIII. Id. 8. lul.
Prazedis zii. Cal. Aoe. 11. Inl.
Preconnszvi. Calend. Mart. 14*
Febr.
Prepus Calend. i. Oi^ob.
Prianus v. Cal. Ma. xy. April.
Phma VI. Id. 10. Mn. Cal. i. lun.
ly.Nori. 1. lunij. bis. Non. 5.
Iaii.zvi. Cal. Non. 17. Odbob.
viii. Id. 6. Nou. VII. Id. 7.
Nou. IV. Non. 1. Dec. vii. Id.
VII. Dec. zviii. Cal. lan. 15.
Decerob.
Primencios iV. Noo. 1. Dec.
Primia Calend. i. lunij.
Primianus Cal. i. lan. bis. v.Cal.
Im. 18. Ma. IV. Calend.Xan.
ij^. Decemb.
Primitiiia yi. Caleod. Marc. 14.
Febr.
Primiciuus vi. Non. z. Mart. v.
Cal. lolij* ly.lno. iv.ld.u.lul.
OLOGII.. . 741
Primioavrr.Id. 9. Oitoh.' '
priminns viii.Cal. Ndtietnb. 15.
Oftob.
Primocus x. Cal. Ma^ 11. April.
viir. Id. 8. lulij.
Primorus v. Cal Marc- z/. Febr.
II. Cal. Ma. $0. April.iv.Non.
1, Iun.yfi. Id. 7. lunij.
Piimulus vir. Id. 9. Ma. v.Id. 11.
Ma. xjv. Calend. lun. 10. Ma.
XII. Cal. lun. II. Ma. IV. Cal.
lun. 15). Maij.
primns iii. Non. 5. lan. ziv. Cal.
Febr. 19. lan. xii. Cal. Fcbr.
zi. lan. VI. Cal. Febr. ly lan.
IV. Non.z. Febr. xiv. Cafend.
Marc. 16. Febr. ii.Id.ii.April.
bis. II. Non. tf. Ma. bis. xiv.
Cil; lun. 19. Ma.xii. Calend.
lun. 1!. Ma. V. Caklun. i8*
Ma. IV. Cal. lun. 19. Ma. iv.
Non. 1, lun. v. Id. 9. lun. xi.
Cal. lul. II. lun. Cai. i. lul. v.
Id. 9- Angnft; bis. zii. Calend,
Sept. II. Angufl. vii. Calend.
Sept. i^. Aug. Cal. i. Oiftob.
bis.Cal. I. Nouemb. bis. Prid.
Non. 4. Nouemb. vii. Id. 7.
Nouemb. vi. Id. 8. Nou. iv.
Id. 10. No^o. zvit. Cal. Dec.
15. Nouemb.
Principia iii. Id. n. Nouemb.
Prifca XV. Cal. Febr. 18. ian. iii.
Non. lunij.
Prifcilla VI. Id. 10. lol.
Prifdanns ziV. Cal. Ma. iS. Apr.
XVI. Cal. 0(flob. i^. Septi iv.
Cal. 0(5lob. 28. Sepc
Prifcus VII. Calend. lun. Ma.
Calend. i. lun.iv. Non. 1. lun.
III. Cal. Aug. 30. Inl. Cal. i.
Sept.Cal. I. Oitbb,
Priuata x. Cal. Aug. 15. lol. iv,
l4.lo.Decemb.
AAaaa iij .
74» I N 1
PriuadanasNon. 7. Mafj.
Priuacula xv. Cal. lan. 18. Dec
Priuatus vi. Non. 1. Ma. vi.Id.
10. Ma. VII. Ici. 7. iun. xii. Cal.
Seot. xu Augufl.xiii. Calend.
O&ob. 19. Sepc. ni. Calend.
O(3:ob. lo. Sepc. VIII. Id. 8.
Odlob. Non. 5. lun. bis.
Probata vi- Id. 10. Ma.
Probatus v. Cal. Ian.18. Dec.
Probns Non. 5. Apcil. tii. Id. i).
Ma. V, Cal. Odob. 17. Sepc.
VII. Id. p. Odob. VI. Id. 10.
oaob.
ProceiTa 11. Non.6. Ma.
ProceiTas vi. Cal. Febr. 17, lan.
Non. 7. Ma. viii. Id. 8. Ma.
Prid. Cal lun. 31. Ma.Cal.i.
lul. VI. Non. 1. lulij.
Prociinaxvii. Calend. 15. Apcii.
Procopius VIII. Id.S. lul.
Procnius iv. Non, x, April. bis.
ti. Id. II. April.zviii. Calend.
Ma. 14. April. xiv. Cal. Ma.
18. April. VI. Non. 1. Ma. Cal.
I. lun. XII. Cal. Noucmb. 11.
0€t bis. Prid. Non. 4. Nou.
Procns IV. Non. 1. Inn,
Proditus zvi. Calent). Marc 14.
Febr.
Pcodixa V. Id. 11. lul.
Profidusxiv. Cal.Marc.i^. Febr.
Proinaciins ztii. Calend. Nou.
10. Odob.
ProoioIttS Non. 7. Ma.
Propolus m. Id.i? lul.
Profaiamus xix. Cai. Sepcenib.
14. Augull.
Prolcnlus ztv. Calend. Nonemb.
. if. Odob.
Pfofducus XVII. Cal. 15. April.
III. Calend. Ma.19. April.ziv.
Cai.Nou. 19. Odob.
Profianus xiv. Cal. Mart.i6.Fcbr.
> E X
profiria iv. Id. u. OAob.
Profpcr IV. Cal. Aug. 19. lul.
Proipalamus XIX. Cai. Sepccmb*
14. Auguil.
Prolpolmus xtx. Catend. Sept.
14. Auguft.
Procafius XIII. Cal. lan. 10. Ma.
XIII. Cal. lul. 19. lun. v.Cal.
Aug. iS. lul. iii.Caiend. Nou.
30. Otlob.
Protheus iv. Id.io. Febr.
Prothiorion. v. Id. Fcbr.
Protida iii. Cal. April. jo.Marc.
Protus Prid. Calend. lun. 51. Ma.
XVIII. Cal. lul. 14. lun. xvii.
Cal.InI. 15. Inn. bis. xv. Cal.
Inl. 17. lun. iii. Id. II. Sept.
ii.IJ. lA.Sepc.
Prunus IV. Non. z. Febr.
PruufJucus XVIII. Cai. Ma. 14.
Apnl.
Piudentius xvii. Cal. Maij. 15.
April. III. Cal. Ma.>i9. April.
v. Cal. Auguft. 1 8 . 1 iil.
Proximus xiv. Calend. Decemb.
18. Nouemb.
Pubcs IV. Non. i.Febr.
Publianus vtii. Calend.Febr.z5.
lan. vi.Cal. Febr. ij. lan.
Publius XIV. Cai. Febr. 19. lan.
XII. Gal. Febr. 11. lan. xr. Cal.
Febr. ix. lan. v». Cal. Fcbr. 17.
Ian.Prid.Cal. Fcb. 5 1 lan. Cal.
I. Febr. xi. Calend. Marc 19.
Feb. IV. Non. 2. April. n. Non.
4. April. VIII. Cal. Ma. 24.
Apr. Calend. i. lun. iii. Non.
3. lun. Non. 7. lul. Prid. Non.
4. Non. Prid. Id. la. Nouemb.
Pudentius iii. Calend. Maij.29.
April. Prid. Non. 4. Decemb.
IV. Id. 10. Decemb.
Puilienus iv.Cal. lun. i^.Maij.
PulluCfine Id.j.lui.
M ARTYR
PnlDcrns Noti. 7. Ma.
Puluius X. Cal. Febr. ij. lan.
Pupiilus Prid. Cal. Mart. iS.Fcb.
Puplius Non. s Nouemb.
PuHcinus IX. Cal. Macc. ii. Febr.
PttffinnttST.Cal. Mart. 15» Febr.
Pnfftts 17. Non..i. lunij.
Puttus II. Id. II. ApriJ.
Pyuidutts Non. 7. lul.
£\Vadracus vii. CSTriun. i6.
Ma. xri. Cal. Septemb.
&i. Auguft. bis.
Quarta III. Id. 15. Marr. iv.Non.
i. lun. VIII, Id. 6. Nouemb.
Quarcilla xv. Calcnd. April. 18.
jylacc. XIV. Calend. April. 19.
Marc.
Quarcus II. Id. 11. April. xv. Cal.
April. 18. Mart. vi. Id. 10. Ma.
VIII. Id. 8. lul. Prid. Id. 14.
Ma. Non. 7.0cl. Ptid. Non.
4. NoQemb. Non. 5 . Noaemb.
- xyi. Cal. lan. 17. Decemb.
• Quiecia Cal. i. luni).
Quijctus V. Id. 9. lan.
Qnindciis vii. Id. 9. Ma.
Quinca Non. 7. Ma.
Quintaltts VI. Id. xo. Ma.
Quintana Cal. i. Dccemb.
Quintafus xv. Cal. Apr. 18. Mart.
VI. Id.io. Oa. xvi.Cal.Nou.
17. Oclob.
Qointjanus xiii. Cal. Marc. 17.
Febr. Prid. Calend. Marc. xS.
Fcbr. Cal. i. April. 11. Calcnd.
Ma. jo. April. vi. Non. i. Ma.
II. Non. 6. Ma. xviii. Cal. 14.
lun.xvii. Cai. Iul. ij.lunij. xi.
Cftlend. Decemb. 11. Nouemb.
ti. Cal. lao. ) . Decemb.
QDjntilianns xi. Cal. Febr. 11.
lan. 1 1 . Non. ^..April. Idib. 15.
Dcccmb.
3 L O G I L 745
Qttincilltts vt, CaK Febr.17.Ian.
viii. Id. 8. Marcxiv. Calcnd.
Apii!. 19. Marr.
Quintinus Cal. i. Ma. Prid. Cal.
Nou. 31. 06lob.
Quiotnla 11. Id.ia April.vi.Id.
10. Ma.
Qointus II. Non. 4. lan. v. Id.
, 9. lan. bis. iv. Id. 10. lan.
Prid. Id. II. lan. xiv. Calcnd.
Febr. 19. lan. xii. Cal. Fcbi.
ai. Ian.Non. 7. Mart. xv. Cal.
Aptil. i9 Marc. xiv. CaLApril.
19. Mart. Non. y. April. n. I<f,
11. April. XV. Calciid. Ma. 17,
Apr. XII. Cai. Ma.io. Apr. n.
Non. 6. Ma. Non. 7. Ma. vi.
Idus fo. Maij. vi. Id. 10. Ma.
XIV. Cal.lun. 15». Ma. xii. Cai.
lun.ii Ma.xii.Cal.Iun. il.
Ma.x.Calcnd. lun. 23. Ma. vi.
Cai. lun. 17. Ma. Cal. 1. lunij.
cer. tzi.Non.5. lun. bif. iv. Id.
' 10. Auguft. VII . Cal. Sepc. z 6.
Aogud. Non. j. Sejpc. v. Ca!.
Nouemb. li. Oclob. iv. Cal.
Nou. 19. 0(Slob. III. Caknd.
Nouemb. jo.O^ob. xvt.Cal.
lan. 17. Dec. xv. Calend. lan.
18. Decemb.
Quiriacus xiii.Calend. Febr. io.
lan. Prid. Id. Ftbr. ix.Ftbr.
XVII. Cal. Apcil. 16. Marc. iv.
Non. X. Aptil. VIII. Id. 6. Apr.
xvitz. Cal Ma. 14. ApriL x.
Cal. Ma. 11. Aprilis.
Quiriacus iiue Indas vi. Non. a.
Ma.
Quiriacus xv. Cal. lui. 17. lun.
xi.Calend* lul. 11. lun. iv. Id.
10. Auguft.x. Calend. Sepc. zj.
Auguft. VII. Calend.Decemb.
15. Nouemb.
QuiiiUus v.Id.ii. Marc.vu. Idus
744 INIX£X
9. Maij viuld. 7. iQJUj» Cal. vii.Id. 9. Odob.
I. Odob. Ridlulus XII. Cal. Mart. iS.Fcbr»
Quirinus 11. Cal. Marc. 50. Apr. Rodciia iii. Non.^.Iulij.
ixi. Non. 3» lun. Pritf* Notu Rodianusiv,Koii.x lunti.
IttH. 4.'Iah. bis.. ' RoHocianus 11. Ci^ead. M4. 50.
Qoirus XI. Cal. Febr» iillaii..v. Aprilis. bis.
hfon. 3.Mart. ' Rodogus vi. Id. 10. lul.
Qnpamalus xvii. Cal^ttfLMa. ij. Rodon iii. Non. ^..lap,. bis.
Aprilis. ^ \ ',' Roeata iv.Non. 1. F-c|)r. xv.Cal.
Qupmo Idib. i^Ian.' ' . ' ApriL 18. Marc. Kon. 7. Ma.
R. bis.vi.ld. 10. Ma.bis.xiv.Cal.
Adegunda Id. 13. Augud,* lun. 19. Ma. Prid. Cal. Iun.31,
Ma. Calend. 1. lun. iv. Non. z.
lun. fcxcies. Non. 5. lun. v. Id.
9. Dec.ii.Cal. Ian.31.Dec.
Ro^atiana 17. Non. 1. Febr.^fiii.
Calend. Mart. 17. Febr. vl. Id.
10 Ma. III. Non. 3. lun. vu.
Id, 7. Nouemb.
R
Rafus IV. Id. 12. MatC»
Ratiies VI. Id. 8. lan.
Racoldus 14' 15* Marc.
Reeumbus' v. Id. 9: Febr. .
Redudta I V. Non, 2, lunij.
Reducftula XV. Cal. lan. 18. Dcc.
Regina iv. Nop. x. April. vn.
Id. Sepc. VIII. Caldnd. Macc. Rogauanus iii. Non ^.lan. viii
••ai;Fcb^ . ,
Reflentus yt, Id. io..Ma. '
Remaclnsxv. Non. 2 Sepcemb.
Remigius xviii. CalendpFebr. 15.
lan. Cal. i Oaob. '
Reotrus v. Cal. Febr. 28. lan.
Repofita xii.'Cal. ku ta^,-
Keipe&a tus xi 11. Calend.' Augdft.
20. lulij.
alend. Marc. tt. Febr. vix.
Calend* Mait. 13. Febr. viii.
Id. 8. Mart^ xv. Cal. April. 18.
Mart. Non. 7 . Ma. xi . Calend.
lun. 22 Ma. IX. Cal. lun. 14.
Ma. Cal. I. lun. bis. iv. Non.
1. lun. fii. Non. 3. lun. viir.
Id. &, Decemb.
Rogatula VI. Cai. Marr. 24. Fcbr.
Rcftituta xviTi. Cal. lan. r^. De- Rogatus Pnd. Id. ii. lan. Idib. 13
cemb. V. Calcnd. lan. 28. Dec.
Refticucusii. Id. 12. April. vi.Id.
10. Ma.. IV.' 'CaY.^Tnn. 19, Ma..
iTi. Id. II. lun. IV. Non. 4.'
0<Slob V. Id. 9. Nouemb. xvw.
Cal. Dcc. 15. Nouemb.
Reticus Id. ij. Ma.
Reuocau vixi. Id. tf.Febrl
Rpuocatus v. Idb^ 9. lan. iv. Id*
'lO. Ian. Noti. 5. Febr. Prid.Idl
11. Febr. Prid. Non. tf. Marc.
Non. 7. Mart. bis. 11. j^d. 11»
Aprilis.
lan. xii.Calend. Febr. 21. lan.
VI. Cal. Fcbr. ^7. lan. xv. Cal.
Marc. 15. Febr. v. CaLMarc.
%S, Febr. Non. 7. Marc. bis.
VIII. Id. 8. Mart. vir. Id. 9.
Mart. V. Id. 11. Marr. xv.Cal.
April. i8.,M^cc.|bis. xi. Cal,
Apr. 14, Marc.v. Cal. Apr. it,
Man.. viii. Id. 8.,Ma. ter. zt.
Cal. lun: XI. Ma. Prid. Cal.
lun. 51. Ma. Calend. 1. lunij.
bis. IV. Non. 2. lun. iv. Id. 10.
lunij. Prid. Non. 6. Odlob.
Ricbariisi vi« Cal. Ma. iC, Apr. ';,kx. Caicnd...Nou. 24. O^ob.
vixi.
Digitized by Googlt:
MARTYR
. viit. Cal. Noucmb, x$, 0€t.
yii. Id. 7. Nonemb. vui. Cal.
Decemb. i^. Nou. Calend. i.
Decemb. v. Calend. lan. z8.
Decii. Cal. lan. 31. De«.
Romaiia ▼iii, Id, 6» Apiil. xiv.
C^lend. luu. 19. Ma.ryi.Cai..
Dcc. i6. Nouemb.
Komanus xv. Calcnd. Mart. ij.
Fcbr. vm. Id. 6. Apr. iv.Non.
4. Ma. Cal. I. lun. zii.' Non»
xiii. Cal. Aog.ao.IiiI.
Prid. Non. 6. Odtob. Prid.
Cal. Nouemb. 31. 0(5tob. xv.
Cal. Decemb. 17. Nou. xxv.
Cal. Dec. iS. Nouemb.
Roramodnt vi. Cateiid.Mart. 14.
Febr.
Romolus XI II. Calend. Mart. ij^
Febr. xiv. Cal.Sept. 19. Aug.
Romula xv. Calend.Decemb. 17.
Nouemb.
Romului XII. Calend. Marc. 18.
F^r. vic Cal. ApriI.a7.Man.
IX. Cal. April. 14. Marc
Ronus V. Id. 9. Febr.
Ropodianus 11. Caiend. Ma. 3 o.
Aprilis.
Rotufosv* NoAv^.Marc
Rubentia xvi. Cal. Febr. 17. lasw
Rudiiia iv. Non. 1. lunij.
Rufianus xvi. Cal. Nou. 17. 0<ft.
Rutina Prid. Cal. Mart. zS.Febr.
. VIII. Cal. Ma. X4. April. ▼tii.-
Idui. 6, Apr. Calend. t.Iun.v.
* Non. 3. Ma.viu Id. ^.luL vi.
Id. 10. lulij.
Rufinianus VI. Calend. Mart. 14.
Febr. xvi. GaJ. Dec. 16. Nou.
' Rttfinus XV. Cal. Mart. 15. Febr.
v|ti. Id. 6. Apr.ii. Id.ii. Apr.
VII. Cal. lun. i6. Ma. XI. Cal»
Itil. ii. lon. XVIII. Cal. lul. 14.
Iun..xiv. Calend. Sept.i().Aug.
Tom. 4,.
O L O G 1 1.
VIII. Calend. Sept. 15. Aug.
Prid. Calend. Sepi, }i.Aug. II.
Non. 4. ScptemD.
Rufus 111. Non, 3. April. xiii.
Cal.Ma.15). Aprii. bis. viii.
Id. S. Ma. Lv.Cal. AuguA. 19.
lul. xa, Cal. Aug. 30. lul. Cal.
I. Auguft. VI. Cale11d.Sept.z7.
Auguft. X. Cal. lul. 21. luaii.
Ruginus IV. Id. \i. Mart.
Ruppus tx. Cal. Fcbr. 24. lan.
Rumdanns ^vt. Cal. Nou. 17.
Oet.tu CalJ Nou. 51. Oaob-
Ru(licius XII. Cal..pecemb.ao.
Nouemb.
Rufticus VI. Id. 8. lan. v. Id. 9.
lan. IX.. Cal;Mart 11. Febr. ty.
Noir.4. Mart.tii.Non.5.Mart.
* VI. Id. 10. Marr. x. Cal. April.
23. Mart. VII. Calend. Ma. 15.
April.vm.Id. 8 Ma. Prid.Id.
J4. Ma. Prid. Non. 4. lun. bis.
XXV. CiaL Augoft. X9.1al. v. Id.
Anguft. vxii. CaL Odob.
14. Sept. VII. Id. 9. 0&.XV.
Calend. lan. iS.Decemb.
Rufliulus Prid. Non. 4. lunij.
Rutianus Non. 5. lunij.
Ruiilia Cal. r. lunij.
Rutilus Cal. I. lunij.
Rutula IV. Non. i. Ian.xiii.Cal.-
^tart. 17. Febr.
Rutulus VII. Cal. Mait. 13. Fcbr.
VI. Cal. Mart. 14. Febr. v.Cal. •
Mart. if. Febr. xxi. Cal. Mart.
a/.Febr.
■ S.
SAbbatia ix. Cal. Aug. 24. lul.
Sabbatius uuCal. Ma. . Apr.
Sabianus vii. CaL F«l»r^.i^ Un^
I V. Cal. TvH 18. lunij .
Sabina xv^Non, 2. lun.^ iv. C^i
Sept.^ip. Auguft.
Sabiniana v..Non. 3. Mast«
RRbB^
74^ I N D E X
SabioiimM n» O1lfli1d.Sept.17. SAmphonu ZT.CalflO^ApdL ttf.
Auguft. XIV. Cal. Aug. if, lal. Marc.
his. VI. Id. 8. Septemb. Sao^^us vi. Noq«l hlm, ii. fd,
Saccus VI. Cal. lun. ij, Ma. iz. Septemb.
Sacer Non. 5. lunij. Sandus v. Id. 11. lul. ix. Cidend.
Sacetdot 11. U, 1 1. Scptemb. Oec. 15. Noucmb.
'SacinAos rv. Cal. Nosenb. 19. SanfoBv.CaL Ang.ag.Inl.
OAob. Sapatgns t. Non. 3 . 0<£lob.
Sacratus zvi. Cal. Noaemb. 17. Sapicus vn. Id.7. Decemb*
Odlob. Sapus Noi). j.Ma.
Sadlirus v. Id. p. Auguft. Saranus vnx. CaJ. Ma. 14. Apr.
Sacofa Ti. f d. 10. Ma. Sarmad&k yit. Caleod. Apr. a 6,
Saldaxv.Cal. April.i8. Matt. Mart.
Salcofusxv. CaleocL Odob. 17. SarmidaiT.Non.a.Iaiiy«
Septcmb. Sata xvr. Cal. Febr. 17, lan.
Salicor ix.Cal. Apr. 24. Marc. Sacarius xv. Cal. lan. 18. Dcc.
Salonius iv. Caicnd. Odob. iS, Satiieus vi. Id. 8. lan.
Scptemb. Satims Noo. 7. Matt. bis. vnir
Salonus siii. Cal.Mart. i^.Feb. • Aprilis.
tii. Id. II Aprilis. Sattiustldib. i^.Ian.
Salpurnia IV. Non. i. lunij. Satullus iii. Cal. April. jo. Man
Saliavi. Id. 10. Odob.xiii. Cal. iv. Non. 1. Apr. vi. Id. lo.Ma
lun. xo. Ma. Saturinaiv. Non. x. Xun.
- Saltos Non. 7. Mai^. Satorioiis nii. Cal. O^b. 19«
Saluacorsy. CaI.Ian. 18. Dec Septcmb.
Saluianus iv. Id. iz, Marc. iii. Sacurius iv. Cal. lan. 19. I>tc.XT
Id. 13. Mart. vi. Id. 8. lunij. Cal. lan. 18. Decemb.
Saluius III. Id. II. lan. xvi- Cal. Sacurnilla v. Id.j). Febr.
Febr. 17. lan. iii Id. 13. Mart. Saturna vii. Id. 7. Pebr.
Salunus tiu. Cal. Ma. 14. Apr. Satnrnina xit. Cal. Febr. 19. lan.
Saluftius IV. Non. 2. Febr. xii. Non. 7. Ma. iv. Non. i. lun.
Cal. lun. zr. Ma. XiT. Calend. bis. Prid.Non. 4. lun. xi. Cal.
lun. 19. Ma. lul. II. lun. VII. Cal. Aug. ztf.
Salutaris v. Id. Nouemb. lul. iv. Non. 1. Dec. xviii.
Snlotiamis ti. Cal^ lon. Z7. Ma. Cal. tan. 15. Decemb.
Ti. Id. S. Innij. Satnminos Caleod. i. lan. bis.
Saloiias xn. Gweo4*OApb. 16. it. Non. i. lan. v. Id. 9. lan.
Septemb. bis. 111. Id. 11. lan. xvii. Cal.
Salutor VI. Id. 8. April. Feb». 16. lan.xvi. Cal. Febr.
Saminus VI. Id. 10. Ma. i^.Ian. xv. Calend. Fcbr. 18;
$amniata it. Noo. x. lonij. lan. xiv. C«Iend. Febr. 19. lao.
Saymmonos iii . Id. 1 1. Decemb. xi i. Cal. Febr. 11 . lan. xi, Cal.
SamphoronQS XT« Gateod» Apiil, Febr. ii. lan. x. Calend. Fcbr*
i8.Mar& aj.Iao.Prid.Calcnd.Febr.|i.
L.iyui^uG by GoOglc
MARTYR
ian. Ctl. 1. Febr. tr* No». i,
Fcbr. Non. j, Febr. viii. Id*tf.
Febr. bis, vir, Id. 7 . Febr. xvi.
Calend. Mart. 14. Fcbr..xv.
Cal. Macc. i/. Febr. xiii. Cal.
M«n.i7,Febr.». Gd. Marc
i^. Febr. ix. Ctlend. Mart. ii.
Febr. Prid. Calend. Mart- tS,.
Febr. 11 1. Non. 5. Mart. ter.
Prid. Non. 6 Mart. Non. 7.
Maic. bis. 11 1. Id. 13. Marc. xv.
Calend. April. 18. Man. xiv.
Cil-. April. 19. Mart. xi. Cal.
Af ril. xi. Mart. ix. Cal. April.
14. Mart. IX, Cal. April. 14.
Marr. vii.Cal. April. z6.Marc
VI. Cal. ApriK 27. Mact. iv.
Cal. April. 29. Man. iu. Cal.
April. 30. Marc. Cal. i. April.
IV. Non. X. April. 11. Non.4.
AprU. IV. Id. 10. April. Prid.
Id. II. April. ccr. .xviii. Cal.
Ma. 14. Apri. bis. ix. Cal. Ma.
ApriL VI iK Calend. Ma.
^4. April. II. Calend. Ma. 30.
• April. II. Cal. Ma. Jo.April.
II. Calend. Ma. 30. April. Cal.
Calend. i. Ma. vi. Non. i.Ma.
bis. y. ^fon»). Ma. ti. Non.tf.
bis. Non. 7. Ma. vin. Id. 8«
Ma. ter. vi. Id. 10. Ma. cer.
rii. Id. 13. Ma. IX. Cai. lun.
z^.Ma. bis. VIII. Calend. lun,
i-f. Ma. vii. Cal. Iun.t6. Ma.
Cal. i.Iun. quinquies.iv. N(Ml.
X. lun. ter. iii. Non. ^.lun. bis.
Prid. Non. lun. 4. lun. Non.
5-. lun. XVI. Cal. lul. 16. lunij.
XI. Cal. lui. II. lunij..
Saiurntniis i-v.- Calend. Anguft.
29. luL zi. Cal. Scfceaik aa.
Augoft.. prid. Non. 4.. Sepc.
bis. Non. j. Sepc xvm. Cal.
. Qaob..i4. S«pu Cal. i. QiL
OLOGIL 747
. . Prid. Non. 6. OAob. tef..prid.
Id. 14. 06bob. xvii. Cal. Nou. ,
16. Odtob. VIII. Cal. NouennB.
15. Odob. VI. Caicnd. Nou-
2.7. Odob,
Sacnmioi Epifir. Tranflatio ii|,
Cal. Noo.^30. OAob.
Satnrnintts Prid. Cal. Decemb.-
3o.Nouemb. Prid. Cal. Nou.
5i.O<3:ob. Calend. i Nouemb.
- bis. Non. 5. Noumb. iv. Id,
. lOk Nouemb. zvii. Cal. Dec.
ij. Nouemb. xn. Cai. Dec.
10. Nouemb. xi. Calend. Dac*
zr. Nouemb. vi. Calend. Dec.
16. Nouemb. iii.Calend. Dec.
19. Nou. bis. Cal. i. Decemb.
Idib. ij. Dec. Idib. ij. D«c.
XV. Cat. lao. 18. Decemb. vxii.-
Calend. Ian.^5. Decerf)b.viii..
Caiend. lan. 25. Decemb. v.
Calend. lan. 18. Decemb. ly.
Calend. lan. 19. Decemb. 11.
Calend. lan. 91. Decenb. bis.
Sacurnus Prid.Non. 6.Marr.ziv..
Cal. lun. 19. Mn. m. Non. 3.
lun. VI. Id. 10. Ma. Non. j,
lunij.
SatoMS Mr. Non. t lan. v. Id. 9.
- lan. bis. ly. Id. 10. lan. Prid..
Id.-ix. lan. XIX. Calend. Febr.
14. lan. XI. Calend. Febr. iz.
lan. VIII. Cal. Febr. 1;. lan.
Non. Fcbr. j. Febr. xni. Cal.
Mart. 17. Febr. vi. Cal. Mart.
a4.Febr. Prid. Non. 6. Mart.
bis. XV. Cal. April. i3. Marc.
viij. Id. 6. April. IV. Id. 10.
. April. II. Id. 12. April. ri. Cal.
Ma. jo.April viii. Id. &vMa.
vj. Id. 10. Ma. z. CaLIiin. 14.-
. Ma«vsi. Cal. lun. 26. Ma. iv*
No;i. ft. lun. bis. Non. 5. Iun«.
zixi. Calend. AuguA. zq, luL..
BBbbb ij
74S IHDBX
iv.Id.ii.O£bob.bis.Prid.IcL Seaaidianiis iv. Noii. t, F^r.
14. 0€koh. his. viii.Cal.Noii.
1$. 06toh. Prid. Non. 4. Nou.
XVII. Calend. Dec. 15. Nou,
VIII. Calcnd. Dec. 14. Nou.
V. Cal. lan. 18. Oecemb,
Skms Cal. j. Nonemb.
SatQtor V2. Id. 10. Ma.
Satyrus XII. Cal. Febr. zi. laa.
XIV. Cal. OAob. i8.Sept.
SauinaNon. 7. Ma.
Saubacia vfir. Cal. Ma. 24. Apt.
Saainianus v. Non. 3. Mait. rii.
Noo. 3. Decemb.
Sauinus vii. Cal. Febr. z6. lan.
III. Id. 15. Ma. bis. viii. Cal.
Nou. 25. Od);ob. vii. Id. 7.
Decemb.
Saulus XIV. Cal. Mart. 16. Febr.
xiii. Cal. Marc. 17. Febr. 11.
Cal. Ma. 50. April. bis. Non.
7. .Ma. II. Non. 6. Ma. bis.
Prid. Id. 14. Ma. Non. j. iun.
zvi. Cal. Dec itf. Non. iii.
Id. II. Decemb.
Secundiila Pcid. Cai. Matt. at.
Febr. Cal. I. Mart.
Secundilus Non.7. Marc.
Secundinus xii. Calend. Marr.
tB. Mr. IX. Calend. Mart.
21. Febr. 11. Calend. Ma. 50.
April. bis.ii. Non. 6.Ma.Cai.
I. Auguft. IX. Calend. lun. 14.
Ma. VI. Id. 8. Auguft. bis. Id.
ij. Sepc. V. Id. 9. Aug. VII.
Id. 7. Decemb. v. Calend. Imi.
18. Mai).
zi . Fcbr.
Calend.
Sauoiusxiv. Cal. Auguft.1^. lul. Secundola vni. Cal. Mart^ ii.
Saurus Non. 7. Marr.
Scallcrua iii.Id. 13. Macc.
Scialaviii.Id. 8. Ma.
Sciricus ix. Cal. Mart. ti. Febr.
Sebaftianus vi. Id. 8.Fcbr. xiii.
Calend.Fcbr. 10. lan. vii. Id.
9. Mart. III. Id. 13. Ma.
Sebaftus vi. Cal. Sepc. 27. Aug.
Scdnaus Prid. Non. 4. Auguft.
Secunda. Idib. ij. lan. vi. Cal.
Febr. 17. lan. xiv. Cal. Marc.
x6. Fcbr. IX. Calcnd. Marc. 11.
Febr. iv. Non. 1. lun. Prid. Id.
II. lunij. VI. Id. 10. Ittl. xvr,
Cal. Aagnft. 17. lol. acv. Cal.
Aognft. 18. lul. bis.v.Caiend.
^ Auguft. i8. lul. iri. Calend.
Auguft. 30. lul. XVI. Odob.
16, Sepcemb. bis. vi. Id. 10.
O^b. Pfjd.Non. 4.Noiiemb.
Non. 5. Noaembf xvit. CaL
Dec ij. Nouemb. V. Non. 2,
Decemb. .XVIII. Calend. laa*
" i|.Dcccmb.
Fcbr. IX. Cal. Mart.
vni. Id. 8. Ma. viii
OCkoh, 14. Sepcemb.
Secundula iv. Non. 1. Febr. vr.
Non. i.Marc Cal.i.Auguft.
Secundus iv, Non. i. Sepc.
Secundus Non. 5. lan. v. Id. 9.
lan. XIV Cal. Febr. 19, lan.
XII. Cal. Febr. zi. lan. viii.
Cai. Febr. 15. lan. vi. Calcnd.
Fcbr. 17. lan. V. Calend. Febr.
iS. lan. IV. Caiend. lan. 19.
Dec. Pcid. Id. 11. Febr. xiv.
Caieod. Mart. 16, Febr. bis.
xiif. Calend. Mart. 17* Febr.
viii. Id. 6. Apr Non. 7. Marc,
bis. Calend. i. April. 11. Id. 1 1.
April. bis. viii. Calend, Ma.
24, Apn\. Non. 7. Ma. viii.
Id. 8. Ma. VI. Id. 10. Ma. Cal.
I. lan, IV. Non. 1. lan. bis. iii.
Non. 3. lun. Non. 5. lun. iii.
Non. ^ lul. Prid. Id. 13. lul.
xiii. Caleud. Auguft. ao. luh,
Digitized by Google
M ARTYR
Prid. Calend. Aug. 31. lul. vi.
Non. 1. Odob. bis. vi. Id. lo. •
0<^ob. XVII. Calend. Dec»
15. Nouemb.xvi. Calcnd. Dcc.
16. Nou.xii. Calcnd, Dec. zo.
Nouemb. iii. Id. ir. Dec.xxv.
Cai. lan. 19. Decemb.
SecnrisTi* Cal. MarL 24. Febr.
Secnms iz. CaL Marc. 11. Febr.
IV. Non. 1. Dec. Id. ij. Dec.
III. Cal. lan. 50. Decemb.
Secucor Id. 15. Apcilis.
Sega Prid. Non. 4. Auguft.
SeMlintts ly. Non. 1. lunij.
Seleacns xi v. Cal. Mart. i6.Febr«
IX, Cal. April. 24. Mart. vi.
Id. 10. Ma. XIV Calend. lun.
19. Ma. IV. Non. z. lun. xvii.
Cal. Oaob.15. Sept.
Seleugus vi. Id. 10. Ma.
Sellaris vi. Cal.Mart. z4.Febr.
Senacorviii. Id. 8. IuI.vi.CaI.
0€toh.t6. Septemb.
Senereus iii.Non. 3. lunij.
Senefotos vii. Calend. Mart. 25.
Febr.
Senerus VIII. Calcnd. Mart.
Febr.viii. Id. S. Ma.
Sennen iii. Cal. Aiig. 50. lulij.
Senntts 11. Non. 4. lan. Non. /.
lan.
Senotos vii.Id. 7. 5epc.
Sencentiau viii. Calend. lun. 15.
Maij.
Sencerus vi. Id. 10. Ma.
SomTttsxy. Cal. Febr. iS.Ian.
Sepace iv. Non. i. luni).
Sepacius Cal. i. lunij.
Seperus viii. Id. S. lulij.
Septem dormienccs i v. Id. 10.
Augnft.
Septimia yi. U. 10. Ma. y. Cal.
Augud. xS. lul. iii. Cal. Ang*
)o. lul. Yi. Id. 10. Odob. ly.
74^
O L O G II.
Non. 1. Decemb.
Septimina Non. 7 . MaiJ.
Septiminiusiii. Non. }. liinij.
Septimus VI. Id.io. Ma. v. Idos
II. Maij. viii. Calend lun.iy.
Ma. XIV. Cai. Ma. 18. April.
. VII. Id. O&oh. VI. Id. 10.
OAob. xy. Calend. laii. iS.
Decemb.
Sequens 11. Cal. lan. 31. Dec.
Serapionv. Id. 9. Febr. vi. Cal.
Mart. X4. Febr. Ptid. Calend..
Mart. aS. Febr. zni. Calend.
April. ao. Mart. xu.Cat.AptiI./
XI. Mart.viii. Id. 6. April. v.
Cal. Ma. 17. April. xv. Calend.
lun. 18. Ma. bis. iii. Id. i^.lul.
vi.Cal.Sepc. 17. Aug. v. CaL
Sept. aS. Aug. vi. Id, S. Sepc.
bis. III. Id. II. Sepr. 11. Id. li.
Sepc.xvii. Calend. 0€tch»i$,
Sepcemb. xi. Caleod. lan, »a*
Decemb.
Serecianus xiii. Calend.Ma. 19.
Aprilis*
Serenos 11. Non. 4.IaD.Non. 5.
lan. XVI. Cal. Mart. 14. Febr.
XVII. Calcnd. April. 16. Marc.
IV. Cal. lul. iS.Iun. cer. Cal.
i.Inl.vi.Idus, 10. OAob. VI.
Cal. Dec. i6. Nooemb. v. CaL
Deccmb. 17. Nou. m. Cal.
lan. 30. Dec 11. CaL lan. )i.
Decemb.
Sergius vi. Cal. Maic. 24. Febr.
Non. 7. 0 Aob.
Scnos Non. 7. Man.
Seruaciusiii. Id. 15. Ma,
Seruanus Non. 7. Mart.
Seruianus xii. Caicnd. Ma. 20.
Aprilis.
Serailia Prid. CaI#Mart. aS.Febr.
Prid. Cal. Marc. 28. Febr.
Seioilianos iii. Cat. Matt. 17.
BBbbb iij
t
Digitiztxi by Google
Febr. xwi, CaleiMl. Noin 17.
Oftob.
Scruilius Non. 5. lunij.
Seruilus ix. Cal. lun. 14. Maij.
Seruulus ix. Cal. Marc. ii.Febr.
- XV. CalcDd. April. i8. Macc is.
CaL lun. 14. Ma^Tt. Ca].iitn.
17. Maii.
Scruus XV 11. Calend. I>e€emb.
i^.Nouecnb.
Sefiniof vt.<Id. io.Iul.
Seueca ixi.Noii.|. IaiL-zn.CaL
Nou. 17. O&ob.
Scuerianusx. Cal. Febr. 13. lan.
Prid. Id. Febr. rz. Febr. rn.
Cal. Marc. 17. Febr. Cdiciid.
r. loL VI. Id. 8* Ai^goft. vi* Id.
8. Nouemb.
Seucrinus iii. Id. l|.Matt. VII.
Id. 7. Decemb.
Seueriolus VI. Id. 10. Ma.
Seuerus Cal. i. lan. iii. Id. lan.
XI. Ian.'Cal.i. Febr. bis. vi. Id.
»0. Ma. XII. Non. 5. lun. v.
Non.3. lul. Prid. Non.6. lul.
VIII. Idi 8. lul. VI. Id. 8. Sepr.
bis. XI. Calend. Nouemb. xi.
Oftob. bis s. Cal. Nouemb.
23. Odob IX. CaL Nbuemb.
14. Odob. VI. Id. 8. Nooemb.
Cal. Dec. 27. Noo. iv. Non.
I. Deccmb.
Seurerus x. Cal. Nou. 13. Odlob.
Seuos iv.Id. 10. Attgnft. xii.Cal.
Sepc ai» Aogoft. xi. Cal. Sept.
I I . Auguft. VII. Caleiid. Sejjft,
i6. Auguft.
Sexcus iK Cal. lan. ^i. Dec.
Sexuttts III. Non. y luni)..
Siagtiusiu.Id.ii. April.
Siceorus Idib. x). Decerab.
Sicharia iv. Non. i. Febr.
Sicimodus ly. Caiend; luo. i^.
Maij.
> E X
Sicns iii.Ca].^Iun. 50. Maij.
Siddinus viii. Id. 8. Ma. xm.
Cal. Dcc. 15. Nou XV. Calend.
lan. rS^ Dec. xiv. Calend. laa.
19. Decemb.
Sidonvii.CaL Febr. x€,Uh.
Sidomus X. Cal. Sepc. 1;. Augoft^
Sidorius iv. Id. 10. Auguft.
Sigifmundus Cal. i. Ma.
Sigo, al. fequanus xiii. Caleod.
0£tob. 9. Sepc.
SiliflaCaLi.Iuoi^
Sillefa. Ibid
Sillus V. Id. 9. lan. bis,.
Siluana Cal. i. lunij.
Siluanianus xii. Calend. Ma. 10.
Aprilis.
SiJuanus iy.. Id. 10. Febr. xixi.
Cal. Mart. 17. Fcbr. bis. xii.
Cal. Marc. 18. Fcb. Prid. Non..
6.Mart. Non. 7. Mart.viii. Id.
S^Marc. 11. Id. ix.ApriL xvii,
Cal. Ma. 15. ApriL xvi. Cal.
16. ApiiI. VI Calend. Ma. 14?.
Apnl. iii. Cal. Ma. 19. April..
ii.Cal. Ma. ^o.April. bis. 11.
Non. 6. Ma.xvi. Calend. luiu
17. Ma. x.Galend. Inn. z^. Ma.
ix.Caleod. Inn. 24. Ma. Prid.
Cal. lun. )i. Ma. bis. Cal. r..
lun. bis.Mi. Non. 3. lun. Non.
j.Iun. Id. 1)'. lun. V. Cal. lul.
xj* lun. VI. Id. 10. lul. XIII.
Calend. Aug. io> lul. is. Cal.
Auguft. 14. lul. v. Gal. Aoff.
a8. lul. ni. Cal. Aug. 50. IiiT.
Cal. I. Aug. VI. Id. 8. Auguft.
v. Id. 9. Aug, Prid Cal. Sept.
51. Aug. Cal.i. Sepc. ii.Non.
4. Sept. VI. Id. 8.5epc. y. Id;
Scpt. IV. Id. 10. Sepr. bis.
V. Cal. Odob. i-y. Scpc. Prid.
Cal.Nou. 31. Odiob. bis. xvi.
CaJ.Dcc.i^ Nou. v.Id. ^.Dec.
Digitized by Coogle
MARTYROlOGIt 7^
Silnefter xi. Cal. lan. f t. Dec. Sim iv. I<t lo. Septemb.
5iloiiuixii Cal. Mart. i8. Febr. Siria iii. Non. 5. Marr.
Siluianus Prid. Calend. Mart.iS. Siridonus iv. Non. i. lan.
Febr. X. Calend. Ma. IX, April. Sinertis vii. Cal. Mart. 15 . Febr.
VIII. Cal. Ma. 14. April.zii. Siiinna vi. Id. 10. lul. bis. ziv.
Cal.Ma.ie. ADrillt. CaL Auguft. ip.Ivl.
Siluiniut xv. Caieod. Mart. 15. Sifiotiiot y. Non. |. Marc. i v.
febr. Non«4. Mart bis. iv.CaleOil*
Siluinus iv. Non. 4. Ma. iv.Non. lun. 19. Ma. Cal. 1. Sept« zi«
X. lun. IV. Id. 10. Sept. Cal. Dec. zi. Nouemb.
Siluius Id. 15. MarMx. Cal. Ma. Sifinnus y. Id. 11. luiii.
% i . Aprit. bit. ly. Non. a. lon. 5i(iona yi. Id. 10. IoU|.
Prid. Non. lun. 4. lon. zyii. Sixnis xv. Cal. Mart. i;. Febr.
Cal. lul. 15. lun. v. Id. 11. lol. viii. Id. 6» April. Yiii. Id. 6*
XIV. Cal. Sepc 19. Aug. Auguft.
•SimeonNon.5. lan. bis. Smaragdus iv. Id. ix. Marc. vr.
Simidia iii. Non. 3. April. Id. 8. Aueuft. y. Caicnd. Ma.
Sinulianot xy? .Cal. Inl. m6, Innij. xj. A pril. bit.
SimooCa]. i. lul. vi. Cal. Aug. SoIutorxii.Calend. Febr.xi.Ian.
ij. lul. y. Cal. Nooemb. a8. Id. 15. Mart. vu. Calcnd. Apr.
Odob. 16. Mart. vm. Id. 6. April.
Simon & ludas Apoft. v. Calend. Idib. 13. Nou. zii. Cal. Dec'
Nooemb. aS. Oftob. 10. Nofoemb,
Simonus Prid. Cal. Nooemb.ii. Solotot ix.CaI. Ma. xj. April.
Odlob. Sorencot xiT. Caleod. Apcil.i9*
Simphronius xyiii. Ca!end.Ma. Mart.
14. Aprilis. Sorocedis iii. Id. 11. Febr.
Simplicia Idib. 13 . Decemb. Soiia Cal. i lunij.
Simptidos Prid. Id. ri. Febr. Id. Sofivt iit. Cal. Oftob. a^. Sepc
15. Febr. VI Cal. Ma. x6.Apcil. Soteryiii. Id. tf. Febr.iy.Id.io.
Non. 7. Ma. Id. 15. Ma. viii. Febr. iv. Id. ii.Ma.
Cal. lul. 14. lun. IV Calend. Spedofa v. Id. 11. lul.
Augufl. 19. lul. Prid. Id. 14. Spedatus xiii. Caiend. Augoft.
Odlob. Cal. I. Nouemb. vi. 10. luli).
Id. 8. Nooemb. xiii. Calend. Spenot 11. Id. it. Aprilit.
Decemb. 19. Noo. xvi. CaL Speiata xyi. Cal. Aug. 17. lul.
lan. 17. Decemb. xy. Cal. lan. Spcratus xv. Cal. Auguft. 18. lol*
18. Decemb. xvi. Cal. OA. 16. Sept.
Sindofagiaxii.Caiend. Sepcemb. Sperus vui.Id. 8. lulij.
1.1. A uguft. Spes Calend. 1« Oftob.
Siofronianot yiii. Calend. lan. Speiinayi Id.8.Ioni|.
1$. Decemb. Speofippnt xyi. Calend. Febr. 17.
Sinidus IV. Cal. lul. 18. lun. lan.
SincioA IV. Non. x. lonij. Spicot yiii« Id. 8 • Ma*
75* I N D E X
Spinclla V. Cal. lul. 17. lunij. Scracorius xvii, Calend. Odob,
Spiflinavii. Id. 7. lunij. 15. SepcemEr.
Scabulus VI. Cal. lun. 17. Maij. Stria ix. Cal. lun. 14. Ma.
Stadeus Calend. Oftob. »8. StupurU ziv. Calend. Maru 16,
Septemb. Febr.
Stadus XI. Calend.Decemb.ai. SturninaNon. 5. Scprcmb.
Nouemb.
Sutianus ix. Cal. Aug. x^.Iulij.
SutuLianus iii. Non. 3. lan. ,
SutianuSTii.Id.7.Febc. .
^tephanus Cal. i. lan. iv. N0O4.
i.Ian. III. Id. II. lan.Id. ij.
Febr. Cal. 1. April. v. Calend.
Ma 17. April. viii. Id. 8. Ma.
▼. Id. II. Ittl. IV. Non. z. Aug.
Stephanns Procomart. Reliquis
Anciochiae iv. Non. 1. Auguft»
Stcpheni irr. Non. 5. Aug.
Scephani Protoni. Inuenuo iix.
Non. 3. Auguft.
Stephanns v. Id. 9. Aagpft-
Scepbanus v. Id. 9. Aug. vi. Cal.
Scatia xi. Cal. lul. zi. luni).
Suauius VIII. Calcud. Auguil..
25. lulij.
Sttbitanavr.Cal. Mart. x4.Febr.
SttCcelTus XIX. Cal. Fcbr. i^.Iao.
xv.Calcnd. Febr. 18. lan. xiv.
Cal.Febr. 19. lan. xi. Calend.
Fcbr. XI. lan. vi. Cai. Aptil.
,17. Mart. II. Non.. 4. Apcil.
Non. $, ApiiL vi. Id. 8. April.
IV. Id. 10. April. VI. Id. 8. Dec
v.Id. 9. Decemb.
SufFronifxnus v. CaL Nouemb..
xS. Odob.
S.ttlpitius xvil Calend. Febr. 17.
lan. vi.Cal.Febr. 17. lan.
Sept. ij. Auguft. v. Cal. Sept. Summifta viii.Id. 6. April.
18. Aug. XI. Cal. Decemb. ir. Sundlinus xv. Calend. O&ob.l^»
Nouemb.iii. Non.^.Decemb. Scptemb.
vii. Cai. lan. 16. Decemb. iii. Superia viii. Id. 6. April.
Calt lan. 30. Decemb. 11. Cal. Supbus xii.Cal. Aug. ii. lulij.
lan. )i. Decemb.. Surdida Calend. i. lunij.
Stercatus IX. Cal. Aug. 14. lul. Sufann.i Prid. id. 11. Febr. ili;
Sterceus viii. Cal Aug. z^.lul. Id. n. Auguft.
Scercorius viii. Cal. Auguft. 15. Sulimius xiii. Calend..Noueinb.
lul. xti. Cal. Auguft. iL Ittl. . 10. Oftob.
Idib. i|. Decemb.
StercnlaPrid.CaIeAd. Matt. a8
Fcbr.
Stertia viii.Id. 8. Ma.
Stiiarus 11. Id. 12. April.
Straceus v. Non. lulij.
Stracegus v. Non.). Inuif.
^ttfimns xiir. Calend. Kooemb.
xp. Oaob.
Snflius XVI r. Calcnd. Nou. 16.
Odlob.xiv. Calend. Nouemb.
ic}.Octob.
Snftrattts v. Non. luVif,
^ttftranis viii. Id. 8. lulij.
Scrato in. Non. 5. lul. viii. Id. Sucicianus viii. Calend, Augttfl:<
S. lul. xviii.Calend.Septemb. 1;. lulij.
15. Anguft.
Scraton VIII. Id. 8. lulij»
Scronictts it. Non. a*. lan.
Syagrius vi. Cal. Scpt. 17. Aug.
Sydrach,Mirach, Abdcnago. vw.
CaI.Ma.z4. Aprilis,
Sygona
Digitized by Google
MARfYROlldGII.
Sysoaaxxtr. CileiKL Odob. ip. Tarficus Prid. Cai; Febr. 31. lan..
Septemb. Tarfus vi. Cal. Nou. 17. Odob.
Syluanus xi. Cal. Aug. zi. lul. Tafianuszvil* Calend. AptiL
Sjmphorianus xr. Caiend. Sepc. Mart.-
XI. Auguft. ir. Calend. Tan. Taflicafficiaiti1i.Non.tf.IGL
p. Oecemb; Tanrimus in. Id, 11. Aug. Nonl'
Symphoroiaxv. Calend. Avgaft. j.Seoc. bis.
1 8". lulij. Tazis Non. 7 . Marc xv. Calendi
Symphronius XV. Cal. Auguft. 18. Nou. 18. Odiob.
lul. vn. Id. 7. Auguil. VI. Id. Tebellusxi. Calend. Aogaft. xxV
S. Nonemb. lolij.
Synorusvxi. Cal.Mart. i3..Febr. Teda vin. Cal. Marc. ii.Febr.
Syppianus V. Id. 11. Ma. vi. Id.io. Ma. Prid. Cal. Iun«
Syrapion vix. Calend. April. itf. $1. Ma. Ca). i. lun. n. Id. 12.
Marr. Sepremb. Id. 13. lun. iz. Cal.
Syrgus Prid. Calend. Septemb. O^ob. 23. Sepc. xv. Calend.
51. Auguft. Dec.i7.Notfetfjb.nii,Galend.
Syriana xvi. Cal. Aug. 17. lul. lan. 10. Deccmb.
Syricius vi, Caiend.Decemb. x6, Teocofa xix. Ca). Febr..i4. lan.
Nouemb. Tedctia vi. Id. i o. Ma.
Syricus IX. Cal. Marc zi. Febr. Tceuiianus vm. Id. <>. April..
VII. Cal. Marc.' z|.Febr. vni. Tmsfbrns 11. 6aL Ma. 50. Apr.
Id. 8 . Ma. ziv; Calend. Ma. 18. Telipca v. 6al. Febr. z'8. lan.
April. VI. Cal. Ma. z6.ApfiI* Td^nsv. Cal. Febr. x^.Iin.
III. Non. 3. Sepr.* Tepicerus iv. Non. 4. Marc.
Syrilla 11. Id. iz. Aprilis, Terapus xiv. Cal. Marc. 16, Fcbr.
Syrnria vii. Cal. April. 16. Marc. Terencia iv. Id. 10. AuguH.
VIII. Cal. lan. xj. Decemb: Terenriznos Cat. i. Septemb;
Syri zvii. Cal. Ma. 15. April. ni. Tecentus n. Cal. Ma. 30. Apti!.
Id II. Sepcemb. ii.Cal. Ma. 30. April.
Syzttts vxii.Id. 6, Apiiiis; Tertia n. Id. April.xvi. Cal«
T. Ma. i6.ApriI.
TA^heus V. Calend. lul. 17. Tercius 11. Id. ii.Apr. xvi.Cal.
lunij. M^i^.Apr.Calend. I. lutf.tv.
Taddens v. Id.ii. Ma. Non. i. Inn.ziit. Cal. A'n&
Talicusxii. Id.ix.Febr;xvt;CaL zo. lulij.
Marr. 14. Febr. Tectula 11. IJ. ii. Apr. Prid. Cal.
Tampusvin. Id. 8. Ma. Idn. 31. Ma. bis. Cal. i. itin.-
T^racus Non. /. Apr; iii. Id. 13. iv. Non. 1. lunij.
Ma.vx. Id. 10. OAob. V. Cal. TcRulus xxv. 6al. Feilr. 19, ladC
0£lob. xj. S^pc. nx. Id. ▼ixi, Id,8. Ma.Cal.i.Iiut.iv.*
Oiflrob. Non. z. lun. bif.
Tarreus VI; Cal. Nouemb. Z7. Tercus Prid. Cal. lun. 31. M^.
Oi^ob. Tctradius xx v. CaL Marc. i6, Feb^
Tom, 4. CCccc-
fS4 I M D B X
TliaBMtiUfV«NoiUi.tiin||. Decemb. t^.Noaeoib.'
Jercurinus zy« Caleod. Uo. 18, Theodorus 11. Non. 4. Ian« tii.'
Decerab. Non. 5. lul. bis.vi.ld.io.lul.v.
Thecofazvi.Cal. Febr. 17. lan. Id. 11. lul. xvii. Cal. AugufL
Thedras ix.Cal.Marc ai.Febr. 16. Iul.xii. Cal. Aug. ti. lul.
Jeleiphons Prid. Cde&dU lon. Id. 9. Ang. xviz. Cal. Dec.
|I. Maij. ij.Nouemb.
'Themophilus Prid. Non. ^.Febr. Thcofridus vn. Id. f. Odob.
TheocoHi VI. Cal.Febr. ty. lan. Theugencs iii. Non. lan. lan.
Jheodolaviii. Calend.April. ij. vii. Calend. Febr. 16. Un. v.
MaR. Nea.).Oftob.
irheodohisld.15. Mm.xvi. Cal. Theona tii i. Cftlend. Ma. 14.
April 17. Mart. «v. Calend. Aprilia
ApriL 19. Marc. iv. Non. 2. T/ieonus viri. Calend. Ma. 14.
Apr^ii.Non. ^.Apr. v. Non. April. xiv. Cal. lul. 18. lun.
r> I IV. Cal. luL iS.Iun.xvii. Cal.
Angoft. t€, Inl. iv. CaL Man.
„ i6» Febr.
lul. 15. lun. VI. Id. 10. lul. V. Theone ix.Cal. Ma. 15. April.
Id. II. lul. xiir. Cal. Auguft. Theonia v, Id. 9. Febr.
20. lul. xiv.CaLSept. ip. Aug. Theophilus viii. Id. 6. Febr.
Id. 15. Sepc. VII. W. j.Odkob. Prid. Id. 11. Fcbr. xiv. Cal.
Ap . ,
). Ma.xi. Calend. Decemb.xi.
Non. Cftl. Dec &S. Nou.
xviix.Cfti. 14. lon. zvii. Cal.
" — — r — — ^ — -
six. Cftlend. lan. 14. Decemb.
Prid. CftL Dec. |o. Nooemb.
Theodorus iir. Id. rj. Marr.xrv.
ApriL 19. Marc. x. Cal. April.
1). Marc. vn. Cal. Aprii.
Marc. IV. Cal. April. ip. Marc;
Man. i^. Febr. Prid. Calend.
Marr. 28 Febr. Id. 1$. Mart.
V. Calend. Auguft. 28, lul. vi.
Id. 8. Sepr. iii. Calend. Nou.
^o. 0<^ob. III. Non. }. Nou.
Prid. Id. II. Nonefflb.
VIII. Id. 6. ApriL iv. Id. 10. Theodnus zv. Calend. I«n. \Z*
April. XVI. Cai. Ma. K^.April. Decemb.
XV. Calend. Ma. 17. April. ix. Theozonot iz. Calend.Aag. 14.
Cal. Ma. 23. April. bis. vi.Id. lulij.
10. lul. IV. CaL lul. 28. lun. Thcfaulonica vn. Caiend. lul.
IV. Non. z. Sept. Id. 13. Sepc. 25. lunij.
vii.Id. 7. Decemb. Theudeftia viii. Cftfend. Ms.i4,
TheodoHa 1 1 1 . N on. }. ApriL iii. Aprilis.
CaL Ma. 19. ApriLxvii. Cal. Theufctesiir. Id. ij.Marr.
Auguft. 16. lol. XI, Cal. lan. Thimix v. CaL Ma. 17. Aprilis.
Z2. Deceinb. Thionus zvi. Calend. Marr. 14.
Theodofios ZV1. Cftlcnd. Aog, 17. Febr.
loUf.
Theodota iv. Non. 2. Auguft. iv.
Non. 2. Sepc. bis. xviii. Cal.
Decemb. 14. Nou« zv. CaL
Thomas v. Id. 9. Febr. 111. Non.
5. April. VII. Id. 9. Ma. m.
Non. 3. lun. zxi. Caleod. lul,
ao.Iunij.
Digitized by Google
M A R T Y R O L.O G I L 755
Thotnz ApoftoiicUilauov.Noa. Timor vr. Id. Aprii. ApdL
3. lulij. Pnd. Id. 14. Ma.
Thomas v. Non. j. lul. xii. Cal. Tinninusxiv. Cal. Aug. ip.Iul.
lan. u. Decemb. bis. Tinnos Vi. U. 10. Ma.
Tbomedas vix. Calend. Iiui. 16. Tiomylas x. Cileii<l. ApiiL i|*
Maij. Marc.
Thomus III. Non. 5. lulij. Tirion Prid.CaieiuLDeGemb.5a;'
Tiburtinus v. Id. 9. Auguft. Nouemb.
Tiburaus xviii. Cal. Majj 14. Tirmus iv. Id. 10. lan.
Apr. XI. Cal. Ma. 11. Apr. m. Tironios ix. Non. (. Ma.
Id. II. Augnft. y. Id. Sept. Tiiicusx. Cal. Auguft. ii.Tnlij^
x.Cal. Dcc. £1. Nouemb. Ticianaxvf. Cal Aug. 17. lulij. .
Thothahellcs Non, 5. Scpccmb. Titianus iii. Calend. Marr. ij,-
Thrafo IV. Id. 10. Dcccmb. Febr. xvi. Calen^. April. 17,
Tiaracus xii. Cal. Ma. 10. April. Mart. vi. Cal. lun. 27. Ma. ix.-
Tiberianosv. Id. ^ Aug. v.Id. Id. 11. April. xv.Calend.Ang..
9. Augnft» xS. lulij^
Tibiricanus xiy« Caleod. Febr. Ticfrus iv. Cal. lul. 18. lunij.
19. lan. Titus ix. Cal. Marc2x. Febr.iv.
Ticius zi. Cal. Febr. zx. lan. Non. 2. lunij.
Tidns viix. Id. t. Ma. Ticoins xvi 1 1 . Cal. Ma. 14. April.-
Tierdianns x» CaL Ma. la. ApriL xix. CaL Sepc 14. Anguft.
'tierinos xiu. Calend. Aprii. 10. Tobcs x 1 1 r . Calend. Deeemba^c^
Macc. Noucmb.
Tilina iv. Cal. lul. i8. lunij. Tobias iv. Non. i.Ian.
Timedus VIII. Calend. lan. 15. Toga 111. Non. j.Iunij.
Decemb. Tomatos m Non. 1. luoij*.
Timinus ix. Cal. Iton. 24. Ma. Tomunnsv11r.Gal.Iun.25. Ma;-
Non. 5. Innij. Toninus v. Id. 9. Decemb.
Timotheus iv. Non. i. lan. vi, Tonionus xvi. Cal. Mart.14. Feb,-
Id. lan. 8. lan. XV. Cal. April. Tonitusv111.Cal.Ma.i4 April,-
18. Mart. VI i. Calcnd. April. Toppus xvi. CaKMarc< 14. Fcbrw
x6* MarCw viix. Id. d. ApriL Torqnatus xxv. Galend.-Augoft**
bis. VII. Id. 7". April. vii. IJus 19. Inbj.
5). Maij Idus 15. Ma. xii. CaK* Trabia iri.Id. 13. Mart.
lun. II. Ma. bis. xi. Cal.Iun. Tracia 111. Cal. Od. 19. Sepr;
zi. Ma. X. Cal. lun. 13. Ma. Trajanus xu.CaIend.Scpcemb.ii«'
Prid..Calend. 1^1. 30. lun. v. Aucuft.
Non.). lul.vzild. xo.ruL xiv^ TranSado cofooris 5. TKomflr
Cal. Sept. 19. Augud. xi. Cal. Apoft. v. CaIend.nin.i;Stf Dec»-
■ Sepr. ii. AiiguO. X. Cal. Scpt. & v.Non. 3. luHj.
25. Auguft. IV, Non. 1. Scpt. Trafo iii.Id. 11. Deccmb;
vt.Id, 8 Sept. Id. 15. Sepccmb. Treban iv. Cal. luU z8. lunij.-
9i GaL Odob. 2 7 . S epc Tredcnteoi sv. CaL Um, 29 . Mb.
GCcee xj^
1
75<^ I N
Tribanus ly. Cal. lul. iB. lunij.
Tribunus vi. Calend. Sepcemb.
17. Auguft.
Tripfaoii II. Ndn. 4. tcn* iii.
Non. 5. Ma. Non. }. luL
III. Non. 5. I jlij.
Tripolus Prid. Id. ix. Iuiu|.
Tripon V. Non. 5. lulij.
Trogus ziii. Cal. OSt. 19. Scpc
Tromediuvt. Id. 10. Ittb|.
Trophimatv Non. &. Innij.
Tcophimus xiv. Calcnd. OAob.
18. Sept. IV. Calcnd.Decemb.
18 Nou. Non.5. Decemb.
Trophus iiii. Calend. OAobwi^i
Sepwmb.
Tropimeus III. Id. ij. lulij.
Tropimia iii.Id. ij. luli).
Trudo IX. Cal. Dec. 15.N0U.
Tuincus VI. Id. 10. Ma.
Tola Ti. Id. 10. Ma.
TuIIianus Id. 13. Febr. ti. Cal.
Mart. 14. Febr,
Tullius XI. Cal. Mart. i^. Febr.
Tumulus IX. CaLMarc. zi. Febr.
Tanianaviii. Id.S. Ma.
Tonidos Non. 7. Ma.
Tuechius v. Cal. lui. 17. lonij.
Tunus VI. Idus 10. Maij.
Turcminus xiv. Caiend.Ma. 18.
Aprilis.
ToTcia Calend. I. Sept.iv.Non.
a. Sept. IV. Id. 10. septemb.
Tufcuszv. Calend. Decemb^i^.
Noucmb.
Tuiella V. Non. 3 . Marc.
Tuuus XI. Cal. Dcc ii.Noiiemb.
Tntns VII . Cal. Nou. i6, Odob.
vi.Cal.Nou. »7. Oaob.
Tuuinusiv. Non. i. lun.
Tybcrianus xiv.Cal. Feb. 19. lan.
Typogrates xii. Calcnd. Auguft.
ai. lulij.
•Tyrros XVIII. Calend. Febc. i|.
D E X
lan. XV. Cal. Febr. 18. lan. xiii.
Cal. Fcbr. lo, lan. Prid. Cal.
Febr. )i. lan. Prid. Calend.
Auguft. fi, InL XVII. Calendl,
Scpt. 16. Augaft.xvi. Calcnd.
Odob. 16. Scpt. viii.Galeiid*
Odob. i Scptcmb.
Tycurius iii. Non. 5. luuij.
V.
VAlartcniCal. I. Aprilis.
Valens xv. Cal. Fcbr. t8,
lan. XV. Calend. Febr. i8.Ian.
XIV. Cal. Mart. 16. Febr.
Yalenciav. Id.p.Decemi>.
Talentianus kiii. Calcad. Sepc
10. Auguft.
Valcntina iv.Non.l.Iaa.T.Id.
■9. D^ccmb.
Vaicntinus xvi. Calend. Marc
14. Febr. XVIII. CalendMa 14.
April.iii. CaL Ma. 19. AptiL
11. Non. 6. Ma. iv. Non. t.
lun. VI. Id. 10. lul. V. Id. II,
lul. XVII. Cal. Auguft. i<>. lul,
XII. Caiexid. Sept. zi.Aug. iv.
-Non.i. Sept. iv. Id.io.5epc
III. Id. ii.Noaemb. Idib. i|.
Nouemb. Idib. 15. Dec. xvil.
Cal.Ian. 16. Decemb.
Valentus 11. Id. 11. ApriJis.
Valentius Cal. 1. 5cpc. xv. Cal.
Dec. ly.Ndoemb.
Valeria in. Cal. April.)o,Mart.
viii. Calcnd. Ma.a^. Apr. ix.
Non. Ma. iii. Non. 3. lun.
XVI. Calend. lul. 16. lun. xiii.
Cal. lul. 19. luu. vii. Cai. lun.
15, Ma. viit. Cal. Oftob. 14.
Sepc. IV. CaI.06tob.aS.Sept.
Idib. 13. Dcccmb.
Valcriana xvii . Calcod. Decemb.
i(. Nouemb.
Vaieiianns xviii. Cal. Ma. 14.
ApnL XVIII. C«leiid.Maij. 14.
v^
Digitized by Google
M ART YR
April. XI. Cal. Ma. ii. April.
. Tixi. C«l. Ma. 14. April. zv.
Cal. 101.17. lun. ziii. Caleiicl.
vAuguft. 10. lul. V. Id. 9. Aug.
XVII. Calcnd. O^ob. ij.Sept.
xv.Cal. Odob. i7.Sept. xti.
. Cal. Deci& Noneoib. x.OU«
• I>eceinb.u.NoBcmb.Ti.C«l.
Decenb. x6. Nouemb.
.Valerius xi. Cal, Febr. iz. lan.
iv.Calend. Febr. 29. lan. yiii.
Cal. Marc 12. f ebr. v. Id. 11.
Matc II. CaL Ma.' 15. i\pril.
■IX. NoB. ^.Ma. XTiii. Calend.
lul. 14. Iiin. XVII. Cal. Odlob.
15. Sept. bis.xi.Calend. Nou.
11. Oaob. Prid. Calend. Nou.
. 31. 06^ob. XVI. Calend. Bcc.
16. NoueBib.
Vdcrus I V. NoB. 1. April.
Valisxii. Cal. lun. 21. Ma.
y vandregefilus xx. Cai. Aiiguft.
. it lulij.
yaficas XI. Id. 12. Apr. bis. zvji.
. • CaL Decx|. NoBcnib.
VatalicaiT. Non. i. lunij,
Vedaftusviii.Id. fi.Fcbr.
Vellefus XIII. Cal. lun. zo. Ma.
Vendeus vi. Cal. Ma. x6. Aprii.
yeaeria zti. Calend. Febc 17,
lao. Prid. Cal. Mart. i<» Febr.
Prid. Cal. Marc it. Febcix.
. Non. tf. Ma. III. Non. j.Iun.
VII. Id. 7. Augnft. Prid. Id.
12. Auguft. XVI. Calend. Nou.
17. OAob. Txxi. Id. S, Non.
vi.Cal. Febr.t7.lat1.
Venericinus viii. Id.tf.Noiieab.
Venetia vii. Id. 7. Auguft.
Venufta iv. Non. 2. lun.
yenufti II. Id. iz, April. bis. 11.
Id. iz. ApriL bis. iz. Galend.
. Ma. 13. April. ii.Non. tf.Ma.
«I. Id. xo. Mn. ju. CaL Ina.
O L O G II. yy-^
la.Ma. it; Ib^^. Ma. bis.'
iT. Calend, lu!. 18. Ibb. Tx.Id.
10. Oftob.
Veranas iii. Id. 11. Nouemb.
V-erecia Prid. Id. ii. Auguft.
Verccunda 11. Id.12. April.bis^
VerianBt xix. Noo. lottif. *
VericBsCaI.i.lBoij. .
Veris iii. Id. ij. Ma.
Verocianus x. Calend. Decemb.
12. Nou. IX. Calen^ Pcceoib.
23. Nouemb. '
▼ero6xca zrxi. C«d. i^ April. ,t.
Id. XI. lulij.
Vtxusxi. Cal. Dec. ii.Nou.
Vetnrius zyx. Calcod. AugolL 17.'
lulij.
Vethos iT. Non. 2. lunij.
Vetoia ZT. Cal Aug. iS. loUj.
.Viafior puer zii* Calend. NonJ
21. Oftob.
Vibianella iv. Id. 10. Decemb.
Vibianus iv. Non. 4. Ma. Pxid.
Non. Mart.
VidciaoBS zt. Calead. laa. i9.
Decemb.
Vidia V. Cal. lun. 2S. Mai;.
Vi^ior Cal. I. lan. bis. iii.Id. ii."
lan. XVI Calend.febr. i/.Ian.
ziv. Caleod, Febr. 19. lao. zii.
Caleod. Febr.,ai. lan. vi. Cat
, Febr. 17. lan. v. Calend. Febr.
28. lan. IV. Calend. Febr. 2p.
lan. Prid. Cal. Febr. 31. Iai|.
Calend. i. Fcbr. iv. Non. 2«
. Febr. ler. iit. id. ii.Febr. prid*
Id. is. FebczT. Cal. M«rt.ij.
Febr. bis. xiii. C»\. Mart. 17.
Febr. x. Cal. Mart. 20- Fcbr.
VI. Cal. Mart. 24. Febr. bis.
III Non. 5. Marc Prid. Noo.
6. Maif . bis. ZT.Cal. April. iS.
MAit« bis. iix. Calend. April.
SO.MaiC Caiend i.Apiil, lei^
.CCccc iij
75»
I N DE X
IV. KoiL !• April. II. Non. 4. Ma. ▼iii. Caleii(L Odob. 14. •
April. viii. Id. 6. April. bis. Sepc. xyi. Cal. lan. 17.DeG.Zi'
VII. Id. 7. April, 11. Id. 11. Apr. Cal. lan. 23. Dcccmb.
tcr. XIV Cal. Ma. 18. Apnl. Vi<Skorianus iii. Id. 11. lun. xvi
XII. Cal. Ma. 10. April. xi. Cal. lan. 17. Dec. xvii. CaL
Cal. Ma. II. Apcil. viii. Cal. lan. t6, Ma. Piid.I(i.i4..M«.
Ma. 14. April. VI. Cal. Ma. Yidoriciit xv. Caleod. Novemb.
x6. April. V. Calend. Ma. 17. 18. Odob. iii. Non. $% Dec.
Apri!. II. Cal. Ma. 50. April. iii. Id. 11. Deccmb.
bis. II. Non. (J. Ma. ter. Non. Vi(5korina viii. Calcnd. Marr.
7. Ma. VIII. Idus S. Ma. tec. xx. Febr. xvi. Calcnd. April.
bis. Id. 15 . Ma. bis. xvi . Cal. vt. Cal. Dcc. x6* Noneoib.
lun. 17. Ma. bis. xv Cal.Iun. Vi^otinut v. Cal.Ffbr. 18. lan.
x8. Ma. III. Id. II. lun. Cal. vt. Calend. Mart. 14. Febr.v.
1. lul. xtn.Calcnd. Auguft.io. Calend. Mart. i/. Fcbr. Prid.
lul.bis. XI 1. Calend. Auguft.ii. Non.^». Mart. bis. iv. Calend.
lol. cer. IX. Catend. Auguft. 14. /f^til 19, Mact. n. Cal. Ma.
lul. VII. Calend. Septemb. x6, aj. April. iv. Cal.Ma.a8. Apr.
Auguft. bis. Calend. i. Scpc. vi. bis. 11. Non. 6. Ma. bis. v. Id«
Id. 10. OAob.xvi.Cal. Oikob. ii. Ma. ix. Cal. Auguft. 14.
ifi.Scptemb. bis. xi. Calcnd, lul. vi. Id. 8. Auguft. iii. Non.
O^ob. XI. Scpccmb. x. CaK 5. O€tob. Prid. Calend. Noa.
Odob. 22. Sept. viti. Galend. ji. Oftob. vi. Id.' t. Nonemb.
Prid. Cal. Odkoo. 30 Scpr. v. Noucmb. v. Calend. Dec. 17.
Non. 3. Odlob. XV. Cal. Nou. Noucmb. iv. Non. 1. Dcc. vii,
18. O^ob. IX. Cal. Nouemb. Id. 7. Dec Idib. 13. Deccmb.
24. 04lob. bis. iii. Cal. Nou. Vi^ocius xvi. CaL Decemb. itf.
• lo.OAobw Calend. x.Nonemb. Nev. Ca!. i. Decemb.. tv« Id.
Prid. Non. 4. Nouemb. Idtb. le. Decemb. zviB.Cal. Iaii.
13. Nou.xvi. Cal.Decemb. 15. Decemb.
Nou. XVI. Calcnd. Decemb. Viftrix xv. Cal. Nou. 18. OAob.
^j6. Nou. XV. Cal. Dcccmb. 17. Vidur xv. Cal. lan. 18. Dcc.
Nou. XV. Cal. Dec. ij.Nou. Vifluria xvi. Cal. Febr.. 17^. lan.
nvi Cal. Dee.-48. Nooemb. iv. Nbn. 1. Fisbr. viii. M. 6,
• lll^<^lend. Decemb. ro. No- Pebr. Prid. Id. la.Febr. xiii.
uemb. VII. Cnlcnd. Dccemb. Cal.Marc. 17. Fcbr. viii. Cal.
x^.Noucmb. III. Non.3. Dcc. Marc.ii. Feb. r71.Id.13. Mart
Non. j. Dcc, V. Id. 9. Dec. 11. Id. ix. April. 11. Non. 6.
xnr. Caleud. lan. i^ Decemb. Ma. bis. Non.7. Ma. bia.. viiu
svi. Catend. Iin. 17 . Decemb. Id. S. Ma. vi . id. 10. Ma. v. I d.
• V. Calend. lan. i8. Decemb. li. M.i. vrn. CaLInn. ly. Ma.
Vidoria xiti; Caicnd. Inn« io. Itrid«.Caicnd«'Iiin.fi.Ma.CaL
Digitize'-' ' '^^^^ --T
MARTYRi
kfofi. bis. IV. Non. 1. lonij.
quater. iir. Non. 3. lun. iii.
Non. 3. lun. bis. vi. Id. 10. lul.
IV. Calend. Od. i8. Sepcemb.
. bis. XVI. Calend. Nouenib. 17.
Odob. bis. IX. Ctt Noueinb.
14. Oftob. Prid. Cal.Nouemb.
51. Odob. iir. Id. ii.Nouemb.
IV. Non. 1. Dccemb. v. Id. 9.
Decemb. Idib. 13. Dec. xviii.
CdcDJL lan. 15. Decemb. xt.
Calenii. lan. 18. Decemb. bii.
IV. Calend.lan. 19. Decemb. '
Viduriana viii. Calend. lan. 15.
Decemb.
Vi&urianus xiv. Calend. Febr*
19. lan. II. Non. 6, Ma. ir.
Non. X. lan. yi. Id. 8. Jliigiift.
IV. Id, 10. Decemb.
Vidbucicusxvi. Calend. Febr. 17.
lan. VI. Cal. Marr. 2.4. Febr.
xiii. Calend. April. 2.0. Macc.
zr. Calend. Ma. 17. April. nv.
Calend. Ma. 18. Aprilis,
Vidurina vi. Id. 10. Ma. vi. Idus
10. Ma. Cal. I. lun. iii.Non.
3. lun. XV. Calend. Nouemb.
18. Odlob.
yi^kiicinaizv. Calend. Febc. 18.
lan. XIX. Calend. Febr. 14. lan.
IX. Calend.Mart. 21. Febr. vra.
Calend. Marc. ii. Febr. Prid.
Calend. Marc x8. Febc. iv.
Non. 4. Matt. Non, 7. Mart.
III. Id. 13. Mart. ziii. Calend.
Aptil.ao.Mait. ix. Cal. April.
14. Mart. viri Calend. April.
Z5. Mart. ir. Id. ii. April. xry.
Calend. Ma. 18. Apcil. viii.
Calend. Ma. 2.4. April.v. Cal.
Ma. 17. April. iii. Calend. Ma.
»9. April. Prid. Calend. lun. 15.
Ma. III. Non. 5. lun. Calend.
I. Noaemb. ix» Noo. 1. Dec.
) L O G I L
XV. Calend. lanl t9. Decemb.
Viiiuris xiii. Calend. Mart. 17.
Febr. 11. Id. it. April. virt.
Calend. Ma. 24. Apcii. vni.
Id. 8. Ma.bis. VI. Id. 10. Ma.
Vifturas Prid.CaIend. Mart.18;
Febr. Calend. i. Mart. ix. Cal.
Ma. 15. April. vi. Calend. Ma.
i6. April. Non. 7. Ma. quater.
VI. Id. 10. Ma. XII. Cal. lun.
ai. Ma. z.Calen«L lun. 13. Ma.
VII. Calend. Inn. atf. Ma. yu
Calend. lun. 27. Ma. iv. Cal*
lun. 29. Ma. Non.j. lun.viii.
Calend. lun.t^. Ma.Prid.Cal.
lun. 31. Max).
Vi^rius vu. Id. 7. Itui. li.
10. lun. Prid. Noii. 4.. Deoenb.
IV. Calend. lan. 29. Decemb.
Vigilancius Pcid. Cai. Noaemb.
^i.Odob.
Vigilius VII. Calend. lul. xj.Iun.
Vi^rCal. i.Noaemb.
Vincenria v. Cal. 28 lan. Chl.
i. Febr. xii. Calend. Ma. lo.
April. IV. Non. 2. lun. xix.Cal.
Septemb. 14. Auguft. xvi. Cal.
Decemb. i(. Nooemb.
Vincenrins iii. Id. 11. lan. Uib.'
lan. i|« lan. xvi . Cal. Fcbr. 17.
lan. XII. Calend. Fcbr. ii.Ian.
xr. Cal. Fcbr. xi. ian. vi. Cal.
f ebr. 27. laa. Prid. Id. Febr.
11. Febr. zvi. Cal. Mart. 14.
Febcziv. Cal.Man.itf.Febr.
bi<. XVI. Calend. Ma* 16. Apr.
xiir. Calen.d. Ma. 19. April.
XVII. Calend. lun. 16. Ma. ix.
Calend. lun. 14. Ma. viii.
Calend. fan. 25 . Ma. viii. CaL
lanij t$, Ma. Calend. i. Inn.
IV. Non. 2. lan; Tiii. Id. 6»
lun. V. Id. 9. lun. X. Cal. Au-
. guil.»3.1alxn.CaL Sept. 21.
n$9 INDBX '\
Aug.Ptid.Cal. Sept. 31. Aug. iv, Id. 10. Deemtr»
Prid. Calcnd. Nou. 31. Odbo
III. Id. II. Nonemb. Prid. Id.
II. Nouemb. xvx. Calend. lan.
17. Decanb. xv. Caieii<i. lan.
18. Decemb.
Vindcnualis CaL Febr.i. Febr.
yindirafirus zix. Calaid* ^pt*
14. Augufh
.Tippiapilus t. Cal. 18. Ma.
yiiianiis in. Non. |. laii. v- Id.
$. Auguft.
Vironicus vi. Id. 10. lulij.
Vironica ivii. Cal. 15. Aprilis.
.Virulus IX. Cal. Marc. 11, Febr.
Vitalianus iv. Id. 10. lan.
Tlnlica it. Non. j^. Septeoib.
Prid. Cal. Sept. }i. Aag..bii.
Vitalicus Non.7. Ma.
fVicalis iv.Non. 1. lan. v. Id. 5»
lan. III. Id. Febi.ii. Febr.xvi.
..rCalcn^ 14110. 14. Febr. zvi. VoronBf4ri»Git.Febr. i^^Ian.
Calend. Mart. 't4. Febr. xvi. Vtanius tv. Non. 4. Marc^
■ Calend. Mact 14» Febr. xiv. Vrbana viii. Calend. Mart. la.
. Calend. Febr. 19. lan. n. Id. Febr. xiv. Gal. lun. ip. Ma. iv.
IX. April. XI. Calend. Ma. 21. Non. a. lunij, Idib. ij. Dec.
. Aptil. IX. Cal. Ma. 2}. April. Vrbanus xi. Cal. Febr. zi. lan.;
bfii iv.CaI.Ma. a8. Apiil.tii. ' iv. Non. 1. Febr. iv. M. to.
Viticus VI. Id. 8. Iuni|.
Vitus XII. Calend. Febr. 11. lan^
VI. C^end. Ma.ii^. April.xvsk- J&
Cai.I0L15.lBn. bit. . w S
.yioeMioIot iv.Id.ii. lulij. •
Viuetus vi.Calend. Nonenib..i7*
OAob.
Viuianus v. Calend.Sepcemb. i8.
Aueoft. bis. Trannatio viii.
Calend. Noaemb. 15. Oftob.
Vlpius IV. Non. 1. lunij.
Vmbunus Prid. Non.4. Decill.'
Non. j. Decemb.
Vnica XVI. Caiend. Ma. i6, Apr,
Vogonuptus zv. Calend. April.
18. Marc..-
Volotianos xii» Galcnd» April/ at.
Mart.
Vonodesziv. Calend.ApriJ. i^.
Mart.
CaIend.Ma. z9.April.viit. Id.
8. Ma. IV. Non. 1. lun. xiix.
Cal. lul. 19. lun. XII. Calend.
lal. 20. lun.vii. Id. 9. lul. vi.
Id. 10. lul.x. Cal..06lob. xi,
Septemb.. Galend. Nouemb.
14. 0(5lob. vui. Cai.Noaeinb»
25. O^ob. iii. Cal. Nou. 30.
06bob. Prid: Cal. Nouemb. ^it
0^0 b. II i. Non. 3. Nouemb.
xvx. Calend. Decemb. i^.Nou.
xvti Calend.Deceinb. i(. Non.
Xiii. Cai. Decemb. 19. Noa.
IX. Calend. Deccmb. ij. Nou.
VII. Cal. Dec. 15. Nouemb. v.
Cai. Decemb. xj, Noucinb.
Febr.xiv. Cai. Mact. t6, Febr.
VI. Calend. Marc. 14. Febr.
VIII. Id. 8. Marc. iv, Non. i.
Af rii. II. Non. 4. April. viii.
Id.^. April. viii.Cal. Ma. 14.
April. iir; Cal.Ma. xp. AprU.
VI. Non. ii lAk, iv. Noo. 4.
Ma. xtv. Calend. lun. 19. Ma.
vni. Cal. lun. ij.Maij. Calend.
u lun. bis. IV. Non. 2. lun.
iii. Non. 3. I4inij. v. Id. 9.
Auguft.vlNoli. ). O&ob. iix.
Calend. Nouemb. 30. OCtoh,
V. 16. 9. Dcccmb. bis. iv. Id.
10. Deccmb. iii. Id. 11. Dec
XV. Cai. lan. i& Dcccmb.
Vrbicus
Digitized by Google
MARTYR
Vrbicus xy. No9* x, Febr. Noo.
5. lunij.
Yriius VII. Id. 5. lulij.
Vroriav. Cal. lun. iS. Ma.
Vrficinus ziir. Calend. Inl. t$,
lunij.
Vrdnos Prid. Calend. Febr. }i.
lan.
Vcfto Id. 13. Decemb.
Vrfiisxtit. Calend.Febr. lo.Ian.
ix.Calend. Ma. ij.April. iit.
Calend. Auguft. jo.lulij.
Vruria Calend. i. lunij.
Vfannus vi. Id. 8. Decemb.
Vtus iz. Qil. Apiil. 14. Marc.
X.
XYftus V. Id. 9. Auguft. bis.
X. Calend. Sept. 13 Aug.
XI y. Calend. Odob. 18. Sepc.
Y.
YPpuUnfits y. Id. Feb. 9. Febr.
Yficns yii. M. 9. Mart. v.
Id. iT. Mart.xyii.Caiend. luL
ij. lunij.
Z.
ZAbonns Pri<l, U, tt. lonii.
ZabttUns zix. Calend, Feor.
21. Un.
Zaderus viii. Id. 8. Ma.
Zacharias iv. Non. x. lua. iv. Id.
10. lunij.
Zachvas zy. Calend. Decemb.
17. Nouemb.
Zebdiniis V, Cal. lul. f. lun.
Zebellus ix Cal.Iun. 14. Maij.
Zeberia vi. Id. 10. Ma.
Zeddon tti. Id. i). Mart.
Zezafus xiv. Calend. Septemb.
19. Auguft.
Zelus XI II. Caleod. Septemb. 10.
Auguft.
Zemaragdos y. td. 9 . A uguft.
* Zeminns tii. Id. 11. lan.
Zenobius ix. Calend. Septemb*
Tom. 4.
O L O G I !• 761
14. Auguft.
Xcnon XV. Calend. Febr. 18. lan.
XY. Calend. Marc. 15. Febr.
yii. Calend. Marc 13. Febr.
it. Calend. Ma. )o. April. vii.
Id. 9. Mn. VI. Id. 10. Ma. vii.
Id. 9. lul. Prid. Id. ij. Ittl.
IV. Non. i.Septemb.
Zelocus VIII. Id. 6. Decemb.
Zephomsziii. Calend. Decemb*
19. Nonemb.
Zeppherus xi. Calend. Decemb.
• 11. Noucmb.
Zefonus vi. Id.io. lulij.
Zetonns y. Calend. Ma. 17. Apr.
Zetnla vixi. Id. 8. Ma. yi. Id.
10. Ma. III. Non. 5. luni).
Zeiulusv, Calend. lun. 28. Ma,
Zetus Prid. Non, 6. lul. xvin.
Caiend. Odob. 14. Sepcemb.^
z.* Calend. Decernb. za. No-
uemb. bis.
Zoclus IX. Calend. lun. 14. Ma.
IX. Calcnd. lun. 14. Ma. Cal«
I. lul. cer.
Zoenns t. Cal Inl. 17. Inn.
Zoilos Prid. Cal. lul. 30. lonij.
Zolus Non. j.Iunij.
Zonon yti. Caleod. Mart. z$,
Febr.
Zonos IV. Id. u. Mart.
Zorcheus Id. ic. lulif.
Zofimus XV. Calend. Fcbr. 18,
lan.l^v. Cal. Fcbr. 19. lan.xv.
Calend. Mart. i^. Feb.v. Non.
3. Mart. VI. id. I o. Marc. v. Id.
11. Mart. ly. Id. a. Mart.iit.
Id. i;. Mart. iii.Non.;. April»
Calend. i. lun. iv. Non. 1. lun.
Id. 15. lul. XVI. Cai. Auguft.
17. lul. iii. Id. II. Decemb..
ziz. Calend. lan. 14. DeceinK
XXV, Calend. lan. 19. Decembw
ZBI. Cal.Ian. lo. Decemb..
DDddd
INDEX MARTYROLOGII.
Zofius XV. Cal. Mact. 15. Febr.
Zoticia VIII. Cal. Ma. 14. April.
Zoticus Calend. i. Fcbr. v. Id.
<f. Fvbt. !▼. Id« 10. Febf. nu
14. if. Febr. Prid. Id. .11. lan,
Prid. Id II. lan. Idib. 13. lan.
Prid. Calend. Fcbr. }i. lan.
V. Calcnd. Ma. 17. April. vi.
Calend. lun.z^. Ma. iv. h7on.
2. lun. Prid, Non, 4. lun.vi.
Id. S. lun. Prid. Non. 6. lul.
Calend. Auguft. aS.Iul xii.
Calend. Sepcemb. at. Auguft.
X I I. Calend. Nouemb. xi.
Od^ob. VIII. Caleiid«Noucinb.
aj. Oaob.
. Digitized by Google
nfiiiiiiittiniiUiiuuituui
INDEX KERVM ET VE&BOEVM.
ABbas Cloiiiaceiifis quomo- 4S.P. Nicolao V. 9)7. inSy-
do-eUgi debeac. itfo. U nodo Laufanenfi omnes ceiw
lcqq. cius munia. 16?. i^?8. co- furar occafione fchifmaris in-
quinxipfe vt ali; Mouachi dc- flida! abrogancur. 347. &:rcq.
betinreruire.i6 8.quomod6re- 361. Papacai renanciac. 34S.
pelicor. 114. quas preces pro 35i.36z.racaTnltqii«ceinpore
co mortuo fundunt ad Deum ichi&Hitil ada Ibnt. jja,
Monachi. ii^.Ahbntc qui per- reuocat omnes cenfuras.
cufTerit, quar pana ei infligen- omnes clcciiones , priuilegia ,
da.^X36. quacuor Abbate» con- &c. valitura dccernic , 563.
fulaicCarolu>Magn,aii(Uftri. Amiftas,qnid. 197.
bucndot Ecdefijs cheranros AmorisOei&amorisfecttUdi^e-
fuos , 474. rencia , a|5,
Abfconfa, eft laterna cTca , 173. Andreas de Bandimcnco , 143.
Abbatis-Villa Monafteri) S. Ri- Angelrannus Abbas. f^^.RicbMr^
charif Cellabac, 475^.530. MonajteriHttt.
AchaRUis Remenfis , 241. AngiU>crcas nobtUiSmns. 45}»
S. Adalardi flacuta. i. de his agic Pipino , Carolo Magno , &c.
S. Gerardus eius biographas, carus. Ib. Bercam Caroli Ma*
in Prifat. j. libellum fcripfit gni filiam in matrimonium du-
dcOrdinc Palatij. Ib. 4. Pro- cit. ^$6. Pontiui ducacu poti-
pinqnos 8c ConfiHarins fnit cnr.Ib. AbdicacafecnUpompa
CaroliMagn. Ib. fic Monachns j deinde Abbas.
AdelaConucilla Bleien£ &Car- Ib. Inftaurac i fundamencts
noc. if7. Ecclefiam , totumque Mona-
Adipc vcebancar Cluniacenfcs. ftcrium Cenculenfe. 457. /^/Wr
76. quando abftinebanc , Ib. in verh»^ S. Richarii. Quid prx-
99. X08. 109. fiiteric,iplemet de(cribit Angil-
Airardas Comes Briniar , 141, , benns. 459. & f qq. ^67. Eo.
Alcuinus vicam S. Richarij con- dem anno quo CarolusMagn.
fcripfic. 426. 471. & fcq. Ab- obijt Angilbertus. ^j^.inter-
bas,Leuita,& Monachus, 471. fuitquafi prxcipuus cum Impc«
AUbnfiis deSrgata Legatus Rcgis rator ipfe thefimios fiios Ecclc-
ad pacem Ecclefix ineundam/ fijs diitribuit. Ib. Epitaphinm
345. Item Ddphioi Viennen- Angilberri. 47^. Tranfiacio
fis» 347. corporis cius. 491. Integrur»
Altaria. r. Parochut, repcrtum eft. Ib. Angilberti
Amedeus , FeUx PapaV. appeUa- gcfta in codice Gorzicnf. Mo-
tns,32i.priaatQromnidoiiiinio fiaftcrij reperta. 6ou Alteca
DDdddij
7^4 Initx nrmn
corporis tAuentio , tranfla-
tio , 603.
Anfegirus ^ Rege Legacus ad S.
P.Nicokimi» 507.
Aot^ <e cecro apod GIiiiii8Gen£es«
quid, u8.
Apocrirarius. t^x. 9c ieqq. qiiz
ciusmunia, Ibid.
Archidiaconum qui pcrculTcnc,
quxpcenaeiinfligendat 156.
'Asiulfus au&or Chronid S. Ri-
charijCentulenfis, ^iy,
Armariusquid ngnat. 1S5. QHld
eius muncris. Ib. & ^eqq. Pra;-
cencor idem qui Armatias. Ib.
Atnttlfiis nepos luonis de BetiC.
mo , rjs-
Arnulfus Comes corpora SS. Ri-
charij , & Valarici aufcrc,/ii.
& feq. 513. Monafterioium ca-
ftnim,& Poociuam prottindam
fuc dicioni fubigic , 512«
Arnulfi Remenf. Archiep. epiflo«
la ad Ingeirandum Abbacem
S. Richarij, 518.
S. Achanafl) Symboltiin redta-
banc qnoridie CIaoiaceoiei.|4.
GatalogasappeUanu, 1Z4.
Auca pro anfere, 9.
S. Auguftini Ccmmeniaria in Pfal-
cerium ceropore quadrageiimae
feliu legi in Ecdefia » }a.
B.
BAcco,j,perna, r^r.
Bartholomarus de Barro, 139,
S. Benedidli oiTa in Gallias cran.
flaca.88. dus Regula qoemod6
pcoponenda ijs qoi Monafiics
difdplinc fk addicece cnpinntt
Beneficium Clericus de manu lai-
ci qui fufcepic ab o£Ecio fepare-
mr. a}tf. NnllnsretraJutbene-
fidnm ad ab
tJ» vnhmm,
fuis , Ecdedjs collatnm. tjj,
Cardinales beneficijs potiri in
fuo regno vecuit Rex Galliar.
17Z. Qui beneficia poilidenc
funt taotdm adminiftiatoret
bonorum , jn.
Berbfcarij , Paftores ouinm ; GaL
Bergers^ 2.
Bercrandus iine ccrra, x^^x,
Beflarion Gardinalis A S.P. Lega-
cos nutciturin Frandam npa^
cem componac incer Regemyft
Duces Burgund. & Britan.401.
£.iderercribicadRegem Ludo-
uicumXI. Ibid.
Btacef, fiue bcafles inde Gal.ffMyi
fer ^BrdUenfs^
Brachiolineum, quid, 190.
Brandeum , quid, 481,
Brunichiidis Regina mifere Sc
crndeliterTitamfintuic, 415.
Bocala,quid, 4^8.
Bonauaria , quid , ^«
Bocricium, Ceilula» fiue Priora-
CUS, 487.
fiuria,iocus vbiltntea dealbantur)
fittelixiuio fordes ablunntnr,
Gal. Bntriey a.
C.
CAUfti Papa III. Epiftola ad
Regem Francoium qua eum
reddic cerdorem de fiia in 5. P.
ele^ione, 381. Yocum expeU
lendi Turcas h ciuitate Cott-
ftantinopoli , 383. Qiud per-
adbum fueric in illa eledione ad
cnndem Regem lcribunt Car.
dinales,384. GratsasRegiagic
quod decimara exigipermiferic
in fubfidium cietdtns • cootm
Turcas, jpr.
Capicale,j,ceruical, ipo.
Gardtnales probibnitRezGallic
in fiio cegftio poiiii benefidjs»
Digitized by Google
171. Sed Re^t effedcirritum feu vedligalibus. 509. & feqq.
Regis decretum ,
Ibid.
Clerici func cantum adminiftra-
Carlomannus Rez Monadium tores bonorum Ecclenx, 511.
induic, 455. Cloca,& clocaria, quid > 468.
Caroli VII. Fraoc. Regis fioMlas Clinutcenfis Abbtric,dc Ord:nis
cum Ele&oribus RoMtni fm- anttquiores confuecudines. ti.
perij. 318. Przcipuum propu-
gnatorem Ecclcfia? Rom. Ni-
colaus Papa V. appellac. 35^.
Gntias ilU aeic ob curan im*
penitin td toUendun (cbifint*
341. )5o. Laudibus enm extol*
lit. 343.350. Oracores fuos mit-
cic Rcx ad pacem Ecclcfix con-
ciliandam. 3 45 . Eius pra^cipu^
opert & cura pax initt , 350»
Carolus Magnus qutntts eleemo-
fynas Ecclefijs erogaoic. 474.
EccleHx rccenientiir, Ibid.
Cacrata; , quid , 104.
Ctrthafise Luuigniaceofis chtrtt
landttionis , 2^4.
Caftitati ftadens & octns k dit-
boloillttfionemfiiftiaefe cogi-
cur, Z53.
Cafticate & oracione cocquecur
ditbolns. Ibid.
Caualarij,fiaectbt]trij \ Gtl.Gi-
uallers , 6c aurigar , 1.
Caydocus. r^S.JUcbanjfAio/taJh»
rtHm,
S. Chtydecns ex Hybcrnit ia
GtUitsvenic, 419,
Centnlen(eMoiitfteiiam. JT^Ru
charij,
Ciborium , guid , 4(^7.
Circacore5,uue circuicores, quid,
Clementis Ptpc ti» ▼triar epifto-
lc. 271. &r feqq.
Clericos auc Monachos ad fecu-
lare judicium nullus cogac ve-
aire. 137. Ezimi debenttb one-
nbas UcocaiB , ^uu fiibfidiit
Qiuinct Ciuniacenfium regula-
ris obferuantia. Ib. j r. & leqq.
Qui libri S. Scripcurx SS.
Patrnm legi (bleoant in Ec-
clelit.|a.& (eqq. Pltllendi mo-
dus ordinacur. 34. 8c ^eqq. S.
Athanafij Symbolum quoridic
recitabanc Cluniac. 36. Eucha»
ciiliam fumereolim tenebtntnr
linitv. & ieqaentibus hebdo-
madar CanCtx 54. 58.60. Poft
f»randium pociiis incumbebanc
edlioni quam dormicioni. 67,
Rogacionum dies qui obfcrua»
btntar.^9 . Hoftits inconiecit»
tts qnotidie in Refeftorio acci-
piebanc. y<. Adipe nebtntnr»
diebus quibufdam exceptis. 71?.
99' Quodnam opus manuum
facicbant. 78. Pfalmos xxx.
tnte Nedhimos dectnttbtnti
94. Nadi pedes procefliones
agebant. 95. iii. 181. luucnum
educationis quanca cura. 5? 5.
17/. & fcqq. Vigiles inlaudi-
bns diohiis in Ntitli SS .Apoft.
Petri & Ptnli. 96. Nihil poft
Complecorium vfquam come-
debanr 9^. loj. Quibus dic-
bus cibum bis Aimebant. 99.
Abbas olim (uo ordinecoquin^
inierniebtt. 101. lei. Sommom
filentinm tempore feptimanc
poft Natiuicacem Domini. 103.
loS.Nouiciorum diiierfitas.iif.
& feq. Qupmodo indituuncur.
Ibid. Qtttle fileotinm tb his
tddircenXim. 1x9. Signis vte-
DDddd ii)
y66 ifUex nmm
bantnr loco verborum. Ib. Ali-
quando fedcbant pfallendo.
XI 1. Nihii comedunc anccquam
lediofir incffpta. 151. Abbaiis
dedio. 160. Eius munia. 163.
i68.Cliini«ceoiet qvi io aliqood
crimen incider.mt quam graui-
bus pocnis aflicitb.intur. iC^.
&rcqq. Singularis eorum cura
in pncris edacandis & inftraen-
dis , 175. & Teqq. 185.
S.Columbanus e Luxouio expul-
fus. 414. Eius prophetia CIo-
caiio K egi fa(^a , 1 b. 415.
Commanio F"» Enchanfiia,
Companaticos , fioo compana-
gium . quid, 4.5.
ConciUum Nemaufcnfc. 154. &
in Pracfationc. 11. Trecenfe.
159.140. Syluanedlcnfe. 168.
ickq. Coeras PKlatoram Pa-
fifijs congregatorum. 309. 8c
ieqq. Parifienfe Concil. 313.
Ccetus Bituricenfis Prarlato-
rum. 314. Concil. Lau(anen-
fe, 547.Itcm.55z.
ConftiEonis modos oUm apod
Cluniaceoies..ia4. Confiufio
culparum, vt vocant, qua» exte-
rius & coram commifTac funt.
27. ?anx varix pro iifdem in-
fligendx. Ib. te feq. Quibas
cxponendapcccata, 117.
Conam, qoid. 5. Soluere peccata
plus valent Sacerdotcs Mona-
chi, quam ieculares , Z5J.
Conuerfus. f^. MonAchiti.
Conftantia Philippi Regis filia,
. & vxor Comicis Campaoiae
Hugonis, 237.140.
Conftantinopolis capta i Tur-
cis , 57^.
^orbeienfis Monaftcrij ftatuta
anciqaa.i. fcfcqq. ftiaprc-
lat. 5 Quanta Regularis ob(tr.
uantia tcmpore S. Adalardi. 14.
&fcqq. Silentium fruduofum
dum labori manuum incumbc»
bant Monadu. Ibid. Prohibcn-
turlaici coqutnamingredi. iS,
Singularis eorom cnra e^
pauperes, 15.19.10.
Corporaiia, quid. 198. Caut^ func
abloeoda, ibid.
CorpusDomini. r.EMbmijKM,
Crncis vcncracioapodCIuniaccn.
fes fingularis, 91. &feq.
Curticula, a cohortc,;, hortoj
Gai. CourtU. 2.
D.
DAimbcrrns Archiep. Seno.
nenfis ,
Decani , qui 101. YiiJarum pro*
uiforcs, ' lyi,
Dedmaram pofieflbres Mona.
chos ab annis triginta non per.
turbent Epifcopi. 234. Laicus
quidecimamEccIefia?retinct i
communione feparandus. 136,
decima exigitur Rcgc permic-
cence ip fnbfidtnm ezerdtns
contra Turcas , j^i,
Dcfenfor Monafterij , 24.
Defundlorum commemoratio
S. Odiionc Abbace Ciuniac.
inftiraca. 9%, Pro ddbndis fpo.
cialiter Defi ezorabanc Clnnia.
cenics. 98.101. 112. xtj. Quaa
cropabant elcemofynas pro de-
functis. iio.112. 225. InMifla
pro dcfFun<5bis mos oiferendi.
Ibid. Mifiam omnes Sacerdo*
ces pro ijs celebrare tenenttir.
212. i]o. Ritus eos fepeliendi,
220. Precesprodcfiiindis. Ib#
224. &feqq. 130.
Denarij ii.apnd Francos.n^. Apud
Anglos fadiuiciblidnm, ^90.
Dlgitized by Google
Diaconorum mania , 151.
S.Dionyfij in FranciaMonacho-
rum nomina recenfetur. 130.
Impeiacox &Rex pnmi nomi-
nancur. Ibid.
Dionyfius Cacd* Archiep. Stri-
gon. i9U
Dominicum opus,obfeqiiianido»
minis debicum , |.
Dro^o Epilcop. Taruannenf. /57.
£.
£Bcoifnos Major domus emen-
dca pietace ^uxouij fic Mo-
nachus, 449«
'767
Parochias iafriffe conaniibut
Monachis quid praffcribitur in
Concilio Ncmaurenli. Ib. Epi-
fcopum qui percufleric » qoc
Ktnadinfli^enda. 2j6. Sanda».
nun EpiKop. qux forma.
157. Qnid fignanc. Ib. Texcni
Euangelicus cur Epifcopis aper*
cus offercur , cacteris claufus.
Ib. Prxlaci Pari/ijs congregaci
renuunc foluer» Atbfidia&u ve-
^galia Laicis imponi Iblica.
jop.&feqq. Icidem agunc Bi-
curicis congregaci, 314. & feqq.
Ecclcfix oblationem/epulcuram, Euangelicus cextus curEpifcopis
decimam , Laicus qui cenuerit apercus » cxcecis claufus oSku
ii communione feparetur. 136.
Ec quiEccIefias vel bona hx-
reditaria rucceflione poflidet.
i(J. Ecclclia ab oncre foluendi
fubiidiafcu vedtigalid eximi de-
bec. 309. &feqq. Ecdeficbo-
nafiincbona Dei. 311. Eomm
. Ecclefiaftici viri funt cantOra
adminiftracores. Ib. Ecclefia eft
fupremus mundi ftatus. 313. Ob
libercatis Ecclefizdefenfionem
Francise regnum dilacacum.^i^.
Pnrlati renuunc foluere cribu-
cum a Rege impofitum. Ibid.
&reqq Exmiandam elTe Eccle-
fiam pcobanc > Ibid. & Teqq.
Ecdefiaitict. r.CUrici.
Eleemofyna. f^,PMi^gres. Se^tcm
millia panperum quibus elee-
mofynam erogant Monachi
Cluniacenfes. 15)1. Elecmofynae
pro defund^is, ixx*
S. Eleuaca Virgo Cencuic coli-
cur , fjfi.
Epifcopis prohibetur ne Altaria
fiue Parochiarum Ecclcfias rc-
dimere pccunia cogant Moiia-
c^os. X54k Epifcoporumiusin
tor, 257.
Euchariftiam olim Cluniccenles
Monachi fumere tenebantur
Fcria V. & diebus fequent.bus
hebdomada; fand«e. /458. 60,
QuaMU reuerencia & diligenciii
in coniecrandis corpore & (an-
guine Domini. 199. & feq. Ca«
lix duplex aureus ad majoris
Milli celebrationem.Ib. Cor-
poralecontra periculum ignis.
Ib. Vafii ad MilTas neceflaria,
qui curl, quo nitore feruaban-
tur. Ib qVm ritus in facro fa-
ciendo Ib. ii^.o. Thiis Croius
adhibecuc. 141. Parcem hoftj^
Sacerdos dac Diacono ibmcA-
dam. 141. Priufqnim Sacerdos
corpusDomini communicatu»
ris ofFerat, fanguine intir/git.
14.6. Id concra morem Eccle-
(iar. Ib. In cotumba fuper altare
corpus Domini confemstum.
148. Omnf cempore poft con-
fecrationem & communionem
patcna cum candeln eii confi.
deranda, ne minutifiRma parci-
aihifeiiianfctic Ib. HoAiaeia
facrificio Miffx oblacx, non ta-
inen coniecratae , oi^bruncur
in R.efedo[io his qui non com-
maiiicaneniiit. 149. Cocpus
Chrifti vino iatillAum mori-
tur. Ibid. £tuiPfc£uxone no-
G.
GAlIixRex. r^lifx.
Galna, quid.
4S1.
bund^ ofFercur. 117. Quando Galcerus Epiicopus Lingon.
& quomodo participes efGci- dat, dotatque Caxuiiam Lmii-
mur cojpoiis & faoguinis Do- gniacenfem , 1(4.
J nMiiia iiS. Gararij^ GaKGiiirMrr. Qmlecaii-
ExcommaiiiGiaiim alterinsttiiUns dis nettoribiis prsfimt, x.
' Epircopus recipiat. &)7. Nec GaufredusdeCalaomonte, 242.
Monacni ad fepulturam , aut ad Gaufredus Formcrius , Ibid.
cjuodlibet officium diuinum.Ib, Gaufredns deTrf cis , 145.
Excremz-Vndionis Sacramen- GazoEpifcop. Lauduneuf. 168.
tom qul 4 & qoando coofer- GeoreiasPogiebradtis» fiaePo.
tnr, istf.&ieq.
F.
FAnon, quid, 481.
Fafciolx , quid , . i^o.
FelizAnripapa. V^Amtim..
S. Filibertos » 4f o« & ieq.
Filttimim, ex filtcofiuegro^ori
. pmno, Gal. Fi-w/rr. 3.185.
Fladonesyfiue flacones^placentx,
Gal. fUns. xoz.
diebradas Rex Bohemix £pi.
fiolam apologecicam fcriDic
Mathix Hungarorum Regiad-
uerfusSum. Poncif. 403. Sen-
teotiam escommunicacionis ia
enm laiam maadat Paulus Papa
II. Lngdanenfi Archiep. vt
promulgct. 417. Itidem Archi-
cpifcopo Tolozano. 4.8. Vide
cciammPrarfacionenoilra, 15,
Fkaius Cabilooenfis Epiicopas Geruiaas Epifcopas Ambiaaen*
compofdt Hynmam , TcAnv^c fis» . .. ^13.
4ttheray&c. ^G. Giflcmarns vir ftobilis Ponciui
Foreftis-cella Monaftenum. 443. territorij , 441.4^3.
486. Abbaces Guido> Hubcr- Gonfanon ,quids 480.
tttS, Gregorius Papa VII* (bbfiai
FrancicRex. ^.ibx.
Fredericus DuxSaxoniXyji^.jjo.
Fridericus Imp. Regi Francorum
fcribic miflurum Legacos fuos
ad dirmicndum fchiima cempc»-
xeNicoIaiP.V. 341. Horutnr
Regemad comparandum exer*
cicumaduerfusTntcas,&c.37<$. Grimaudus dcTrecis, 244.
Frocus , quid , 3. Guido Buticularius Regis , 1^4.
Frudtus noui in Miila benedi^i Guidode Credone. f^.f^i)»^.
ofFer&curMonacbisinRefe^ko- Guido Gannelius» i^il
rio. (9. Quando & in qna par. Gaido VTangionis Rioi. Ibid.
te Canonis Miflse benedicnn^ GnidoBetnardt Magifter Rcque-
. iUrtim,
expoidt Tt inftaaiari poffint
BaiiUarSS.Petri & PaoliRo.
mae. 231. Promittit ijs quiali-
quid contulerint Miflas cele-
bracurum , & illorum memo-
riam fepties xnier Miflatiim ib-
lemoia fc habiturura » aji.
Digitized by Google
Jndex urttm ^ verharum,
flarum , Legatos ad pacem £c- iniiioi aadeuter vdac ,
dcfia^eaiubun, 345*
Guido Ambiancnr. Ep|(cop« f 57«
585. & feq. 610.
Guanti , chirociiecc} Gal. GnBts.
J.481
75^
145.
^ieqq.
Henricus IV. Rez Aogliat iciibi^
Cardinali Legato tribnta quac
esiigic Papa uibuere fenon poC.
fc, 595. &^eq.
Gailielmi Dnds Aquitania: piecas Heruen»Nioernen££pircop. 141,
'inRomanamEccle.^an^, ajj. HerluinusComes Ponciui, 500.
S. Guillelmum Hiriaugienfein Helias Epifcopus Eledlenr, Lega-
Abbacem laude profequicur B. cus ad pacem £cdeit«B ioeuh-
* Vdalricus , 11. & fcqq. Quam dam , J45.
ftriAx fueric addidbus reguilari Hemodnm Abbatiira , 50$.
obftruaniiji , ai. fc feqq. Eias S. Hier^ymilermo qoa in vene*
Monachi ^pAm parc^ vinnm racioneapudCIooiacenfes, 90..
fumebant , n^.
Gunella veftis pcllicca, 175.189.
GuiUeloaus Comes Niuerneniis,
- 141. dcfeq. 14^
GaModebValle, 15^.
GafllelnotViceftrenfis EpiTcop.
Goillelmus Carnoc. Epifcop. A.S.
Legatos» 273
Gontnlhones » quid.
Guaicenis. KMdkeruf.
Hildeberti Cenomanenf.Epifcop.
Epiftola-. 144. Sc feqcj. Defler
calamicaces Ecde/ia; ab Impc-'
eaiore iniiAas. 14;. Literas
acdpit^ab Honorio Papa
cauise agicatx de conjugioTi-
donis dc Credonefe-vzore eios
finem imponac , 25^,
Hilduinus de Marrolas , 242..
4S0. Hilmerados Ambianorom Epi.
fcop. 50},
S, Gualarici corpuiin Flandrinm T^ofpiccs fingulari pietate & ftu-
cransfcrturabAmulfo Comite. dio excipiunc Cluni.icenfcs,
122. Node quadam apparec 2o6.&feqq..209.& feqq.
Hagoni Dttd, moti^tqne.vc Hoftic inconfecracx, j, quje obla--
- fkaia corpus , Sc S. Ricfaarij, tse tancilm fuecant Sacerdoti*
IndefHietri facagac ad propria
loca ; promittens illi , & projje-
ciei futurs, li id prxftiterit,Rc-
gnumFrancorum.jz^ Cuimo*
tem geivns Hngo pic cnraoir
fanfta illa cbrpota ab Arnulfo
reftitni» f2<»defeq.
H.
HAmt) Defclouces , 242.
Hamtdos' filios Aogilberti,
ficatet Nitfaardi ,. 492...
HatodeMoneca, 141.
Henricus "V. Imperator multis
modis Pafchalem 5..P. &Ro->
Tom, 4.
Miilam celebranci porrigeban^-
cur Monachis Cluniacenf quo-
cidie in Rcfedlorio , 75. 89..
H^' ^^5* Hoftiz quo ftudio».
qoo nitore fieri-debiiai i
& feqq.
Hoftilicium , quid , 479-
S. Hugo Abbas Cluniacenlls ex
Priore eligitur. i6i, Quid in*
dns deftione peraAnmTlbid;'.
feq. Ab Arcfaiepi(copo Bifim<r
tinenfi fnfirigit benedi^ancn»-
162.
Hugo Treceoiis Comes dat Mo^
EEcee
• laiiOalKRinna Papom II. ^BS. quiii»not}i^ * 154.
Ltnendarium ,lauacntin, z. Macbe^ afiallMllllf Cpmp*
L«ii6ianci fcrmo , ' 117. 141. i a^-
Lc^oni fcaulomcumbekStCki- S. M/i«m ^Afti(l^£(ii"4ni qfl^-
niiiCMiiMs9).iii.i3o.i5i.i)). brjsapud Clnftiiirjlfefr], .^S.
qiii redcre 4ebeaii»i:)uan<lQje- Matdones.i,«ifViyilta|94>fli^
?^ioni vacaii&^r24-.,Nibil con- i^jpisptranc , ,v ■n f iiU j n^-i.a
• medun&amdqBafn lc&Mi£c in- Matricularij, Gal, ^«^^Mi/^fVn^z.
< ceepu» . ^'.u;qij.i[^i. i5i. Macrimoniunx Qjniipt^lic^ C4>n«
• LlAarium^ftid^i^diE 014^(7:, ianguineas, veiadulccras duxc-
SviAMeg^dn , > lozv ant^^* 1 escffoiQiimiCfotur. 037«
ladymgiiililMlr^a e.. ..^aftovfjii Sfpi|»^>q»o«ni
IbtanicqnomDdn dcbetic Mona.. ^fquc poeniiei|tia;9 nan lepe»
. '^bLi^iS. Signis locQ yecboruili ^ ^ntur , ncc pcp.ei^MilTa djca-
olim^rebautlio.Hii^^on4n- ,,pu. Ibid. Puellx.V/^u.c^dfU^*
r^kMviigic^vi mv...-, > Hari^cobgwro l^lrur» deifide
Lndouicus Pius Impecacoc Con- jfloaiiifairasii defunt^orUQ^pco-
^ 'ftMRiAbp^UBn^iilk ucittoc nunmntntj^j. Ma^yi^olAgia
14.1^1). r • ^ ' o-^-J *: M ju3&«:l4i«rQ^ypji)j.^j<,Aijpiu^fic
Ludouicus VIL Francoiuiirflex )agift«atti|it)t«itus quod editur.
y^^iS^AtWtMbMJlQtmAoie msifllirmfclnitllilitfiif. & (eqq.
u^HMfte^Min Hhras anavbAdi- cMactiteii^amcsfMU«ii^«gis,a(^^
- i^fcWd Ciftro '>Ia6ponis pcrci- >B. Maurancus Regis bullar , Sc
tj^tnida«».2n. H r - A : ^65. . i rigiili bajulusRpge Dagoberr.
Ludoukua^Ky-Rex. FrancsiiBbec 418. EumS Richari^s ^apcii^
<n^liff ecpi>di ipifeoytqMMniiBcriir. .i^tuce diuina illcrns ex eqpo ia
i68. &feqq. .^qj tenam a Dimone projcdus.
mdi>ujcu& D«lpiunuS-iV9enn.ffi- 4^9- Spretis jpi^44j^Qebfi&
i^^aciad,paomhfidalidwtiAlan« MdtaAiqiwldi» 'r> 'i r ^^.^ ^i.
dam. 54«^*v^y|. EidemiAegi Mei»raliagpriljyn9pjii,.^.t)nfft(>tf.
.^??fcriblc Brfkrion Cacdioal. cie Meridiari, quid > . >i5«
• v»q'^3L PoMxif. Ma;c..,Lcg«um mjf- MiloCoin«s Bacri 44^^,^ fcy^.
T < fum vc pacem compoi^at jnter Miia^ikPi Wi>ttyia , .,-v>»4} .
^ 'iUum & Duee»ifi]»giind.i&^ri-<t Mii^iikealfiSii.n^i^^qi^ qui
0 -><taMi-*'a>- f , MiijlM*-** 9«4iett£tf|iiMar^mad9^Bjjj^^^^
H7niMeos.Lefca£Bs£;alti|l4PilVi.' |liaM|llib9ii|ftXNi9 paQ^ ali*
< LegaciisadA.egemPfaQ«kj9x. i.t!^quam4x>r.mv^^%')f9fijPfnM*
M. San(k9m9t' (. i^r^ niA^p-
.».Q.-MaddgiiiiA coxporis a tr»is. MiiTaeidusinajore; CIunia<^ q<^o-
££ee«ij
77* l^i^
Hiuiio^ qmiitlqae reaercnda.
157. f<. Teqq. 139. 195. Diacono
J>accem hoftia; , quam flbi con*
ecrauic » uibuit Sacerdos. 141«
. Flabello miiibtt vtiut niiiijftro.
sum cempore (acrificij expellit.
141. Qui ritusin MifGspriua-
tis. 149. Miniftri alcaris iiue
. MilTac» qui. 1 5 1. In maion MiT.
& qnocidieCiaiiiaci puicet
ftic oi^coiicor, coniecrtntiir-
que, vc aliqui Monachi £ucfia«
ridiam £umanc. \^\. in folem-
nioribus omnes. ip^w Modus
fiorcigendi a.Saoerdoce Eucha-
fiftiaBi. Uk laeaaaftaceiidifco.
ftias. Ihi4.iaaa<Cenoiiit Miflc
illud , Per ifucm hac «mma t^tf*
Explicatur la LUar£ftCi noftia,
Moliiijaeiifir- Mofiofterio conferc
Hogo Comet. Carop. cercam
HumiUaci. 237. & feqq. £a
:conditionc vt in eonfbrcium ve-
niat oraxioDum iiiius Cocnobii
Monachoriiai^i 2|S« Donacio
. Hugpiii» cooftroiaciic iiii Coo-
cilio TiccBiifi» t^9* Alia>boiia
cohcedic , • 1 a^i,
Molirura , Gal. AfoHltMvt^: 9.
^onachocum m Cjoibexenfi Mo»
aafterio regularitwbhfiiimiii|iii
14. &'(eqq. Dum laboriflM«
nuum vapabanc.Siknciumianc
feruabanc , & Pfalraosdecanta-
. banc.lbid.Proh4bebancuriaici»
coquinamteoiaia iagrcKUM.|^.
Qupoaeai in ReMoiiMt. i»-
. ttare» ac 4ooo mmtt. 17 ^in Dor.
mitoriofegererc. 18. Alcumin
ipfo nientium feruare, Ib. £c
loqui debeanc. 19. Pauperibus
dOciaHWi dabaoc. Ib. <cieq.
<^ncaiii faupecttjMoMclio^
rttm cufia<& pietas. 5. if.
• V, Etutm p4t§iftret. Quanca im«
pietace laici qttidam hUos fuos,
fiUAiVe iA< Monafteria mrru-
Jeneciaatnwic '»>tc jieipibt.c»-
pedianc^U» eonim educatiade»
vel alfjs Jibcris fic magis con-
fultum. tJ. & feq. Fxindc qua-
lis Mooachorum diiloiucio. ix.
Mo&adbi-ceAueci^iqai. at^Qup*
modo loqii debeni MooaSi.
119.114. 1)1. Niiui iuum , fed
noftrum diccre. 119. Niiulco-
medunc tAcequam ledio Hcin-
ccepca. i|i £QdtttiDJnos bibendt
s}u 'Sifantiftaai »#r. SUAiium,
Monadii ad iiijOcarrendum ,
qni, 15 f. Sacerdotes ^ Leuita?
qui MonaRica: vitx ie manci-
parevolunc, quomod.o.exami-
miiiancli. %^ Cofueofi .^im
quicxCladaaUrMditte adMo-
nafticum rcraiificnsatk >'v>fl»M o-
nachus hoc nomine vcnic qui
minocibas'c{l iniriacus ordini-
bi^.i44.flcalibi facnua«nCon«
fiMndiiftbat CkiiiWAegtii
xac&.i;.cogaoiet snibti jmqMm
accipianc. 159. Qul fc gcrere
debcnc qui cxtra Monallefium
icerarripunt. ^7^1% Qtt^me-
deftd few ^mt-miuomf, 171.
Formula oflceMdaOoo pueios
iu Monafterio. 175. Singulari
cfira educancur. Ib. ^ feqq.i 8;.
Paupefiuia iOifU^t /^bfneoidccim
. quibi|t.eieeiilOifQa erogacvcin
vAo Monafterio. i^Hfl^ipPt
•fingulari ftudio part^^eiK
piunt.io^.& feqq.zo9.'&fcqq.
Qupmod6 focieracis munus
conccdunc. 207. Sc feq.^Afi/
xip.Qmfe gerunc qoanao I4u«
d Tei clenci officioat Mooafte- -
L kju^^ .d by Google
4
f9PttM
ffij iinUviit. lot. MiHidMtai
**»tw»*f ^noDoili»' Ai b i^are co»
nancor preci^us , Mifl^ facri-
ficio, & cleemorynis. 98. 101.
-lix.dcreq. aio. paupenunpe.
dtmyumax, t ii . Jlgrod qoomp»
4b(egenuic. in.it^^ft^ieqq.
Scudmdebeac fileotio. xij. In
extremii pofici quid agant. ii^.
6c feq. Primb Extremam-Vn-
•^tioneiO, com iacrum Viaticam
fseeipiiiiit. Ib.ftxi7. Quiritas
«MKOeniur in ifg {epuoidit.
110. &icqq.06bo futit quc ob'
reruaredebeot. 117. Imperaxor
& Kex cacaio^ Monachocum
piiinio/dfeBpti. a|0.
Mesedii 'lieet imiii^ inoraii >
jMtt ifrnt indigni Saceidotali
officio , (cd poflunt eo dign^
fiingi in adminiftrandis £ccle-
£x Sacramentis. 154. 4cdeq.Id
aoh-mlilboit «1 fliiiiiiiiBM
fl^^f.ExempIa egregiommMo-
nacKoru qui Pra-dicatoris me-
netefunAi funt. Ibid.-Angeli
appcUantut Monachi^ iiucK^Vc
Clictabiiarles ellr«eiea«ii»; Ib.
Pro* pecca,cit hominiwi',dene
•debe6ci<ib( 4>his vaienc petca-
ta eoTum folsere ^uafn lecuia-
rcs Preibyceri. Ik & ftq. Apo-
itoloEom ^gonwii tenent. x}6.
HiouecheBe J (ecufalejudidnm
ftuHils^iOgac Venire. 1^7. Mo*
liachonim jugis pfalmodia. 4^57.
JTUb eiUm Ciqniaccnfcs ^
Corbelfenfes. *
MaMbht,ainpIiores chiroihecr»
Oal.'3tf««fkr. 3.
N.
NAtiaicatis Domini celebrandq
mos Cluniacenfiiun.ici.io^.
Nehulc,quid, lo^.
7^1
KicohMPftyoiy. lefaifine ihcer
tpfiim 9c Amedeani Felicem V.
nuncupactim. ;in< Monita fiuo
condidones quidam ad illnd
diruaendum. Ih. lcem propo.
Ihaeaet .£ate.ob> fiicftociW
Roaniai Imperii. ^Ui Ma
monita i Rege Franciz dbne
adhunc finem Helia: de Porrpa-
dour>dc Thomzde Couroelles.
331. Kicoh(U8 5. P. epiftoliRe-
gem.ceddit oectiomm^&eiii'
Papam defflonfc 3^4. Ooom
domibio OJBcem Saubaudiae
psriuac , illudquead ILegem de«
uoiutumdockLrac ^ \6. & feqq.
fm peeegedefiajfWHida^nntt
mceomMa ifos feMftmtit aam-
poce ab naaqooMreeodlainar.
538. Ea de remiffurum Legatos'
fuosfcnbic Ftidericus Kmfp.341.
Carolus Rex^ maximam cuiam
iinpen& ed eoiidUen«famt'^
(%m £acklic<34^t. ^ feq. Ob
hoc ipfi gratias agit Nicolaus.
Ib. Oratores Regi» Caroli ad
eampacem inettndtm^ 34^ Pa-
' cis con^icioeet.' Ibid. Bnllaiae
liters ad hoc expeditflr.-^tf.
Tandem filegis oper& pnrcipui
pax inita. 550. Irrius dececnic.
qtuiflibct cenfuras occafione
(rhifmafi» inflidas. 368. Idem
Nkoiena foibited Ffene.Sfor.
tiem,etfmqatfeKhortatur yt pc»
cem ineat. 371. Reei Franc.
Carolo Ikrenu^ fcribit qubd
poilulamaentcaCanoaam fan-
^MMedeioMipoiEt. 373.
•OtaM i^ ipb'^edd iniliiiifi-
diuna» owtcitiit cpcirta Turcat
decimam exigi permiferic > j <>i.
Nichardus filius Angilberci , Sc
Bectjc&iixCaroUMa^i. j^jji.
EEeee iij
Digitizeci by Google
491. AbbflS hit Centulenf. PaiU>t<iftldliip){BkiRluiK/lS»iUl^
M
onaft^rif.
Nitharai corpus inuenmm^ SSi^^attUsnq^l^^libfiiMj^ EetikTia
Nc^rgandus Edaehr.£pMcop. x^r^ • -kgi rotttPMli^Ii^fi 7U^i^<i^.
NockeHusLeo^«^£pi«r:5$^^ VMPafmll.BMf9imitiiiM^
«pud Clunfflit«ife<>fliftlteeb«»i- ^ffsfili;' ^ cr. ; : , /1 o D
tor. Ib. fcqq. Rftus flffbfci'' P4ttplil%si^afiM>atnbfe pffofip^e-
mula nuncupandi vota foldki- ' 'bimtur olim Monachi, j/i^So.
•nia. 11+. fc^. Poft yo«H'
* Oratii6«iim*<«ll *^"INd.
'» i!»mftiiti » ounoo lop
pcomic qux in janua MdiMtc-
^oiiiMiib^^tMfii Mfi6f&
' Bai^<%aba««^b'irf.^k»f^e-
' iHmenu eciattf V^fti^,'B^^9
' «^mcnca, panai^s i ai^'^|afi<^
tlo. PaBpcft«'1ibf^iraal
picBdi. x|r«]^SV. ib^. «^4^
109. «rTeqt^. Paa|»*^ftttS«i&
introwiliia repaemdecah esM^
garor eleenioryi»:' ip^.Piidpe*
PJjStWW.^tiid, ««i«^«9^
f ftff fl«^M<6flftciios redimcfepe-
'^teyiumgiKI,^oitfiN^tiftBpir-
«opii^i^ltCl^ )>ii»etekff Sa-
' cetdod^^cttm confenHi Abktis
cc[mfirirci^deb<ft ab* Epiffctepo.
• li^. ^c^fdds prq rebus ^em»o-
• tftHbotcatiifrifera' r^ddat- Abba-
' 4aaf$#0b«cilio difciidattfrtib
- t^^.^Af^iq^* Literis fdgarfWo-
<>fte»8»BH^ni<fiflftlMlMo.
fort^^ aroQ&Iaoza ;
P«^tf MaflUn^P« "
P^tt^inPi^ddMaa^iJi M oh:i (It^
riis fufcipiunrar. HM/u,
Saterdotes.' ij<;.^ Vbi W t*dta
• vitti deftruiant.lb. <^t*tJ^i-
tiottm Ecfckfiam^ii^itiidtus
▼^cQpMitarii^Mlt^^Dmttie.
itiiit,yttlHnqa«lfiDiettilti'<lt«d.
PafclSaliiiPlfNIII. ^oltis calitoi.
t^iba» &^ehideHtat2btl«ab hn-
p^atoreafFed^ns i^^.Laudibus
excoilitd/tlb Hii^cb^^to Ceno-
tam^fmS' «ffal^tffcqq. 247. S. tliiUbettos. r. S.Fiiik0tk
^AW!Mfcf(»*WBprc.
VfS^itfaj^€lh^fo<R«gi9a»iu
Aattt^^i^bwaMliafitf '|1>. ' i€gWlu$
Rotomag. Afirchiep.' 't»tf vtriite
Digitized by Google
Plfl Papa 1 1. excali^»irA.JR.cgi AdtiUnt GonftaMadlwlle*
Mnp^Pic acquiekOff A) 400. Rageriusde Ipuifuilla , ,140«:
Piginoncumrqui<l> / 1 i 1,. ] ao/^ Raymmi^USvCoaKsTplolanusab
PilfMf dePj(au.C4i;jiiAA}«>&l|^i^ Inqvificoqbna. egccoxomumca^
4^ Comitem Flaiulcte qiiniAs tps EpiTcopos appellat , ^j.
WloiPI •^MjQWffaaMMi^m ReUgipii^ Monashk OAoiiut
Papz, 301. <}uz obfcruarc dcbcm, 417*
PcpflU^QCi^jiM^inf^Alua^/^.^fM- RcijaiusSiciliar Rcx^, .355.
Poiw^rcgiqmf 4(B(l^|i$V .4ioniiB S. Oioiiyfij. a^<v ^in
Pont^^,P9«:A9^imio4^^- Pfacfacnoftwu vj . i*
CoflUxe^PfptiHijjsj^^/pqq» Rez Galhx prof^bec Cardinalcs
Po^s de^oW*!!'^ iun9»r.*d9- ij» ^uo rcgno |M>riri bciif ^^ii^
Pontius dcTriagjuelJO|K!a:,iiM.H^* ^7*^* Varia.priHiicgia Rc^t^
PouuujdcC^i*, 04}. fijrJ!;egi0if^$Ll>fl%ftH«(BilA.474,
P,fqlVytefinr.^^fwfo(»v. o- cpni»||inii|it M,i/gbp<Heftne-
P«»Ml^iN«iliWiififiiP^^- Ubrariinljp|cif>W«^f4i<Mft»a74'
«cfla. r. .m^'? P^flwi<ieMg«» Coofeffpfem^
Pc9CC0ionff^^V>^ (nppUcauo^s, qui eorum vqta & juramcnta
ntt4is,p^a%agcb^giiiii)f; qwfj»V9ffiii^nw»,r>7j. dcf^
.(ff nfes ; Sf», Wr. • K.eg| jiflpni^da^e liccmjim ti
Pf9^j»^<<IJMV<!4i»^W«feW exefqt» .y<?fei<W¥l>«i. >a7ii?.
q|rafi^^i;j>lig>tpalU., 71. confllio mediconim exime-
Pr^a)4^(i) a prouideo4Q#.^e i tq i ^ejunio ^ carnium. abfti-
^9i^i^Mk^pMPi^9^f^^l^ Ji«iinjUf78..Rc?fineredijoieft
Pc9Hn4ll iijliJWhOTfaitij^P^ S9pn fNQfUtiU ii^eorum
.^•H / jr I f &e»etcitus pratfentiacckbrari
Piklmodiz quomodo vacandum. MiiFa. Ibid. Praelatu« corara
. , /ivgi^ Pii^cnodia. 46^. Regefeu^fgiaa.<elebrans con*
. \Smmmm 4iiMf»fdR5d*natus.lb. , indiMgeniiac. , . ^75, • OopftCor
miai[i)^alit?r Monaiteiiis in. eis feo^d in morcis ariiiculo ,
,;^%yi^>Ai>;i^«i^.^«;74^/.!,Ofcu< dumplroRegni dcfenfioneim-
J^*i^ei|A@R>pf^^<^cur,nec.,eo- minet j^ri<;ulum , plcnam re-
tu» pf^def4|(|i^uc. .j(8j|, ^iiM wffiflWem ^ip^catotuni, i 8 c.
. Uf^mmmtltimS' ^Atptfi^ . tti9§^ Walk comm liberi iie-
nonom , quara rccipic (olus Ab- .f^iq^njiC^fiOmpmnicari aut in-
.■J>a^, vclPriorMajor, > Ibid. cei^i «ji^fque S. A. fpcciali
Punguni,iiuePungium» fftiac^u- map^ato.iSi.Sacra facerepof
k5»is» ,. .; • V. 4^7fl . (unfe^HtdwsmaflCiJiteau-
V
^.Inaiiviwn uijedhonem excotni.
monicad , poifunc eligerc Con-
fefforcm, Scc, 48/. Interdidi
fencenuam promiilgare nemo
poitft iiiie aoAQftttte S. A.i8tf.
Keftitntionem quibui dcbent
facere. 187. Poteftatcm Iiabent
eligendi ConfefTores j qui iUis,
miU(ibus valeat induigen-
t^unlppetdte. Ib. NiiUilkec
'CiipfiUl Hegias ineerdi(£lo fup*
ponere. z8S. Siincerfuntdedi-
^tioni Eccledq vnius anni $c
fh* ver^crnm,
rotam ipfis prxfcntibttjci aSss .1 -iTBiii , ladis , butyri , ic cafci
. Clcricijwati,&eorun)|Mni1ia^^> tempore Quadragefim« per-
\ cum cx^oipnwiQi«4ri$ ?ef« , «niuicui Regi A Rcgin^ , ^90,
^^^pqiiiiWwiWliM aoiiiftiglf Gattiit iitir<|iifM«kp«^
, ^ Wijkc^t. 185. Re^ocei.Ecdfi^- ont antiquini» mba|ii ftfn^piA
' rfiiariimfo/ninc conferieSacra* Ecclcfiis. 514, Diiacun Francif
^ menta eorum famulis. 184. rcgnum proprcr defcfionem ii-
'^^jji^, :pi^ancibusproR«^c& Regin*. bcrucis Eccicliiar. Ibid. Roma-
V^^* «lu^ P«Bitf» . «unficclcfiammaitiplicicerex-
j< A 1 t«4tiisielaxatitar. aS^. Proptct tnleraiit. 997. 6iii»propugnat»»
Ecciefix farpidsdimicarunCydC
expenias , labores , vigilias im»
penderunt. 350. la R<xibus
. Franc remper Wi&imtfm ti
firmum columen ^ ptmSMm^
Catholicx fidci. 391, Prirous
Rex Gal. Meroueus. ^it, Se-
ries Regum. 413. &reqq. 44S.
450. 453.&rcq.4yx.^oa..;i7^
& fcq. ; . . v
Richardus Abbas S. Tiiea^Til^
. dunenf.563. &feq.
AQ. dierum induigentia conce- Richardus AlbaDenf Epifcopus,
ditiK. 189. Praedicator coram A.S. L.PcxiidecC«QcilioTre^
ILcf«;^"Kfgjo«t.pOteft Tiuim cenfi, ,^.o.
tonntii&40. diet <IepcBiiiteii« S. Richarij gefta. 4^, ic &qq.
tiis rclaxare.i^o. Eflis carniura Nobiliflimus ex ProiunciePiRBw
Rclieiofo Rcgis Regin« tiua orrus. Ib. Floruir tempore
ConTeilario permittictir. i^u Dagobcrti Rcgis. ^i6. Alcui-
J£ligen(UCoiifeiGuiaiQi(fqiieii>.\r otitvitini «at. confaipiic Ib.
. . tibnt CnriuBRegiamdacuria-
cultas. i5>2. Clerici Regis &
1 Reginx poflunt h quocunquc
Epilcopo Ordincs fufcipcrc.
a^5.C|ericis Capellanis,& Re«
. ligii^^ Ci>nc I^^gi? petinitti.
* : tur recitate diuinuni Offidnm
ad vfum Ecclefi? Parif. 294.
• •« Qui pro pace rcgni oraucrint
■ > obcinebunc indulgentiam. 100.
dienim^. y^5. R«s pbbft coa.»
Ferre Capellam Md^d^ CaliiA
' fi{ in Idrofileai. i^i.^fnt ondi^.
47t. £zpli.aMMnrv«rb«Alcni^
ni. 417. Kfgionis Ponii|i; «ic-.
fcriptio. 4z8. Natus efVS. Ri-
charius Ciorarij cemppribiis.
419. Habicum MonaiUcumfu-
mic.430. Qoam ai»||ec^4rLtcrit.
4 5 r . Sacecdotio inifi««r.. 43 z.
Przdicatoris miinete l^gicur.
Ibid. Paupcnbus crogat multa.
Ibid. Plunma patrat miracula.
4J3«45*'Jii. Captiuos in Bri-
lanniniia^ AiigliMedimit.434.
f ropbetia e)n8.4j^ Cpnftrait
« t
.Mona*
N
Digitized by Google
Monafterium Centulenfe. 457.
Fit Abbas.^^S.FIuuiumfinenaae
tranlmeat. 440. VificS. Richa- '
liam Dagobeccu^Rex.44i
ab illo moaicft iklod» hbenter «c-
cipir,peccatique(ua ei aperit. Ib.
& leq. Villastres iribuitMona-
fterio Ccniulenfi. ^^z.Conrtruit
Monafterium in Chnlciacen(i iil- .
ua Deijparx Virgini dicacC. 443.
Depouco Abbatiali onere iUuc .
receHir. Ib. Obifc.vx. Cal. Maij.
445. EiuscorpusCentulStran^-
fcrtur. 446. Qnanta pietateafFc-
dlus erca B. Viiginero. Ib. 447.
Epiiaphiu.in lepulchroS.Ricliari}
larcoIpcfl.47i.Cocporis S.Riclia-
rija blacio relacio. 49 6 .Trans-
lacio capitis. joi. Corpusauferc
Arnulfus Comes. jxi. Illud in
j^onafteriolo Caftco ponic. jii.
Ciam Hr atte aofert Fnldierictts
J4iMiaditts,poftea Abbas. Ibid.
lcertt Arnulfus transfert in F!an-
driam. jii. Refertur opera Hu-
gonis Ducis , poft Regis Franco-
rum. a;. & feq. Qupmodo. Ib.
Richarij Ceficulenre Monafte-
rium.^i^.Abbatum nomina.^tt.
Conftrudbio Monafterij aS. Ri-
chacio. 4J7. Quj & i* Abbas cx-
ticic. 438. Mulci nobiles vitam
Monaftidl dBS e«einpIo& hor-
tata arripiont.lb. Odoaldns Ab-
bas elit^itur. 44Z. 4^0. Cofchi-
nns Ab^bas, dilcipulusfuic S Fili-
berti. 450. Huius Monafterij fo-
ciecas cum Gemecicenn. 45 i.Ca-
talogttin Abbacom concexuic Aa-
gelrannns. Ib. 571. Guitmarns
Abbas. Ib. Vnde oriundus. 451.
Aldricus , & Symphorianus Ab-
bates. Ib. S. Angiibercus fit Mo-
Aachus, poft Abbas. 4j6, loftau-
Tom. 4-
777
rat totumi fcindamentis Mona-
fterium. 4|7. & feqq. Carolus
Magn. niaxiinas cx opcs ad hoc
cribuic. Ib. Quam eleganter Ec-
defiam criparcium conftruxir^
Ib. Cius defcriptio. 459, Dcdi-
catio il!]us,&: aJtarium.^do. Epi-
fcopi qui interfuerunt. Ib. Reli-
quix ibidem recondirar. 461. Au-
ro , argento , geramifque preuo-
fis alcariadecorattit Angilbertus.
4<J7. Quar ornamenca conculeric
Ib. S<. leqq. lugem pfahiiodiam
per tres rurnias Monachi.s dii ifis
ocdinauic. 46^. Trcctiaos Mo-
.nachosalebat} j^centum pueios
fcholis crodiendos. Ib. Triginca
ad minimum Miflasdecantariiu^
fit Angilbertus. 470. In Mifiis
duabus qux mane & meridiece-
lebrancuc , fic inemoria Papac
Adriani & Caroli Mngni. 470.
Ratbertus Pafchafius fingulari
amore Ccntulenfes profecutltt
eft. 47i. Goilando Monacho ex-
pofitioncm mEuangclium Mat-
thci nnncnpauic. Ib. DeAngii-
berco Abbate mulca. V. In rer^a
j4ngithertH$, Abbas Nithardtt»
filius Angilberti. 47^. Hecicus
regimen fufcipit Abbaiire Centu*
lenfis. Ib. Priuilcgium Ludouici
Iihperatoris de Villa Sidrude.
47 8 . Thefauri dc rerom Abbacise
defcriptio. 480. & fcqq. Ecdc-
fiac fuppellex. Ib. Libri varii.
48i. 600. VillarS.Richarij 486.
yaiFalli.milites, fiue beneficiarij.
487. Quibus diebtts in Monafte-
rioinccreiredebebanc. 488. He-
lifacar Abbas quamprudencer &
fan^tc Monaftcrium rexit. 488.
&feq. RibbodoAbbas transfere
corpusian^i Aogilberti. 400. &
fFfff
Digitized by Gopgle
^qq. Pciallegia varia, fiue diplo- Scabclli viUam' cohfen lUtiHUw?
m.itaRegum. 491. & feqq. 504. du.s Alarchio. ^46. Angelranni
jcS.&leqq. Ludouicus Abbas. Abbatis miiericordia in paupe-<
Ruodolfus Abbas & Co- res. 5^4. Oddgerus Monachus.^
iies.Ponciui, aimnciiliis CardH'^ qahm religio(iim Tkan^ttfcHc,
Catuf. 497.^fe'q. Abbatesqua-- fan^6quc obierit. 556. GMi-
relimul Comices. 500. Heligao- nus Abbas fandicace liluflris/^»!.
aIus Abbas. Ibid. Nobiiiflimum Eius ada narrancur. ib. &feqq.^
fuit Monafteriura S.Richarij. Ib. (Jo^.Quorundam Abbaiu norai-
' j[.eges in Comicacu Ponciui ob- na repcrca.570. Geruini Abbans
'Tctoandas cdndtdit Heligaudns. landitas probatnr. 591. atieqq.
joi. Guelfb Abbas. Ib. Reli- Geda Abbacum S. Richarijap&d
k^uiae San^omm permultac. 505. Gorzian. Monailerium innenta/'
506. 571. & feq. Carlomannus 6oi. S. Caydoci corpus repcr<
Abbas, Caroli Regis filius. 514. tum. 60;. Geruinusalcer Abbas.
'Ocolorum vifu priuacus , quare. 616, & fcqq- Mores eios peiSmi
517. Epicaphiumeins. Ib; APi» 'fubijciunrar. Ib. Ecdeiia^ta-
^ ganis vaAacur.deflruiturqueMo; 'damencis confhoitan^sa. AMS
naderium. 518. & fcq. Hicoe- fus SM^tOt CKiMMtfet jQfbcolen.
niiasMonacnus,pofthac Archiep. C\i » 6r^-
Senonenfis , quafdam Reliquias Ridrudis macer S . Mauconti.
, anfertttransfertqueSenQnas. 518. '4)^*
Sc ieqq, Clerid inMooaftffKim Robertiis Epifcop. Lingoii«nf;*3|8.
fe intradunc, quortim vnds Ab- S.Roberrus i. Abba^Motffilri^liyft
bacis nomen vfurpat. 510. & Robcrtus Lingon. Fpifcop. 241;
feq. Fulchericus eliminacis Cle< Roberti Remeniis Acchiep. Epi-
ricis Abbas conAuicur. 511. & ftola,
(eq. Itenim ab Arnulfo Comlte HobecHfs Rex-f raat. 4c R^siihfm ,
corpns S.Rtcharij ih Flandrfam Bc fcq. > ""Uai r. - rno
transfertur. 515. Ingclardus Ab- Roccus. F'. Freccus.
bas inftaurai Monafterium. 52.7. Rodolfus auunculus CaroliCalm.
Propfecea S. P« loa^ines duas 497.&feqq.Abba5& Come$.Ib.
mjittic epiftolas , aUetftn iid Cflh» -.ILiMlQllm Atehlfrp. Toironen^;' 141.
mites , ad Epifcopos 'dlteranh\ .KvdoIfasTno , • i- >t^i ^^^f^,
niandacque operam denc vt bona iLog^onum dies qnt^bbfeiQaban*
S. Richarij reddi procureht. 518. tur olim Cluniad , ^^.^rfeq.
& feq. Itcm Arnulfi Remcnf. . Rogerius dc Vinciuilla,- . ' t^i,
Archicp. Epiftola. ^50. Ouidam Rogerius louifvillar, 14.3,
illoftres Monathi Celitdlen(es. l.oma&»£celefi«5S.Petriai>Paii.
' 5V. Angelranhus Abbas, cogno- li vt ioflanrentor pcfhor Abli-
.ipento fapicns , dodkrina cJarus. . dium. f^.Greg§riHsf^ll.
J41. & icqq^ E>"s gcfta cxhi- RofceiinusdeVendobo,6iloVen-
bentur. ibid. Difcipulus fuit S. dobera, ^^j,
fulbctci PacjQor> Epifcopi. j4^. Rofo fiiius Albrce , >^^^<^4t.
Digitized by Google
SAbaudix Dux omni dominio Franpof.s ^^yi» t<tpo4'jl0%l<^s',
priuatur a Nicolao Papa V. i^p. ' '1* a
&quare, i$6. &c leq. llluddeuo- Spclta, frumentigenus * ■
ItHum deciarat ad Regcm Fian- Sponiara Virgo CcQtula; colicui.
Sacec<iotes vcl Diaconi, qoi Mott^ Scaminca.quid , , ' ' V xj^o.
ibcc difciptina; fd addicere vo- Scacionumin choro thutacio , ng.
Junt qui iunc examinandi , in- Stcphanus Gornot. & Blerenf.Co-
ilruendique. 155. f oinicaiij pu- mcs fcribic vxori Adela: qua; in
. blk^ de^adcntur » ' 237. caftcis ante Anciochiain aa;a
Sagoa»«qoid. I*48i* iunc^' 2^7.
S;M«i).Al>btsGualKfai cofoo- Stragulatum,qitidy 190.
menco Grimutius » 556. Supplicationes. r", Prtfc^^Jpd^/.
Saminacor^ iiue Samiarius , & co- Subdiaconorum munia» ijo.
carius » 1. Syno(iu&. K.ConciUftm,
SaiidaUo<om£pi£cop.fonna«a««* T. .
- a57.<^dfignanc , . lojid. ''T^EmpcrantiarftiuIendaiD» .u9»
Sdiilla, riuerciila, quid , 468. JL Tcntatione quanto magis tc-
Schifma cemporeNicolai Papa: V. gemur,tant6 ardentiiis orationi
NicoLtHs Pjpd y. & AmtdeHs, infidere dcbemus. 228. Tentacio
Ctrolm y II. Rtx, . neceiraria tyronibus Chrifti. ijs.
Scllifil»Cit|i|BdcsGal. £/2/if/^^ 3 /^ feqq. Tencatione proftntiis
S.^Kipcaueqoiiii£€dcnaUbn)it^ quid agcrc debeat , 154«
. -gpbannir , 51 . & fcqq. Th<obaJi.dos Comcs & Dapifer Re-
Scdebanc fubinde Ciuni^cenfes gis, x6^
. -.I^fallendo. 122. Cumle^bpni va- Thcodoricus Archiep. Trcuirenf.
cantquiiedcanc, < . .114* . addirimendqmfchifma tempore
Scpnlcnra. f^. f «f^ffii*. - i 2 '/NicoIaiV.SommiPontif. Lega-
.Sjlc<kiimCluoiaccnnaiii»u8.i|5. tas» |x6.|}o.
..■*&fcqq. Loco verborum fignis Thomas de Corfellis Legatus ad
Ttebantur, 119. 132. & feq.215. pacem Ecclcfix incund.im , J45,
SQcieutcm iiuc frateinitacem.MQ- Thus i^p iils adhibetui in Miflis ce-
.aacbicoiiCodaaM;.Laicis»&Clc< lcbn^dis, 141.
'. .rids» ao7. iif. Qojd^b ipfis Tortse»auid, m.
. Tica dcfiindis asant. iip a)o. Tribvca £eclcfije non imponeAda.
Formula anciqoa iniendz eiuf. r". Ecclejia.
modi focieratis. 219. Imperator, Turc^ Conftantinopolim expugna-
Rexfocieutiadfcripti. 250.^^«^ , t|c;runc. 376. RexFran^. inuita-
ttumPnfiUMiumntifrimh io.de tnr ad <^P'"P*'^»*^"™ ^c^cfcnm
ftqq. ..-^iidoeifus eos. Ib.^ l^e bacitvo-
Soccos, calceimcmigciiiiii.Csl. ? tup CalliAi Papz. 3^3. 6c feq.
Digitiztxi by Google
•j8o indMxmam
Titfcal CalUfto lcriblt Lidiflaiis
. .JletHungaq<r« 9M>IlefertIoan>;
, -.tkt% HunNMi-^iMI GQlittft Turcas
selTeiit, • jji.
^ . V.
VAIanctu. r.GMoUrictu.
S, YcUlricui con(becaflimun
. - Climilicoifinm colledlor.ix. Qua
occafioneiH prxrtiterit. 31. Pau-
percatis admodiun. ftudiofus»
160. i6i,
Vigiletft intbmnes in dioinishn-
dibas nodes aIiqiMndoiiiceb«nt
Ciuniacenfes, 96.
S.Vigoris Epifcopi Bajocenf cor-
pus quomodo in Monaftciium
S. Richari) tranflatuni. 531. &
ieqq. 5 4 7. 5 75 . Ptobamr corpiis
* 'S.Vigoot ver^ db in hocMo*
naftetio» Ibid. 81:577.
S» Vinccntij Abbatix in nemore,
Dioceiis Carnot. multaconierc
■ Hi^ CaftrKnoni velot ioMbi-
tor, . *atff»
Viuarium , vbi {dToei Anciiaiitiiri
Gal. y tniers , j.
Yocorum folcmniuni inReligione
nuncujpandi xuus tfc focmulaf
1J4-
Trbani Pap« 11. decrctt inNMMlli
fenfi Conciiio .
VrbanusPapa VI.eK<Aus. ^oi.Quse
in eius elec^tione & poftea a^Fa
runcidibuPilcus de Prata Car-
dinal. adl I>ttdo8ic«Q Comtceai
. Flaodiiar, |of.
Vvalcerius de Clamceio, 1^4«
Vvalceriusde CurceAirardi, 139.
Vvanci. f^. GuMnti. 481.
Vvido de Credone ob coniugiuin
. com Agnete vaoie iiia fifti jvbe»
cur ance HiUebcRttm Ccnoami.
Epifcop^ ^ x$§^
Soaidos de Piaioiro , . ajy.
F 1 N I S*
Digitized by Google
I
1
I
i
I
- •. .
, ., - : - Digitized by Google
Live Music
Archive
Librivox
Free Audio
Metropolitan Museum
Cleveland
Museum of Art
Internet
Arcade
Console Living Room
Open Library
American
Libraries
TV News
Understanding
9/11